TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASAMAHKEMESi iKiNCi BOLUM KARAR BESTAMi ALLiS BASVURUSU (Ba vuru Numaras1: 2015/16656) Karar Tarihi: 23/1/2019 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi Ba kan Uyeler Raportor Ba vurucu : 2015/16656 : 23/1/2019 iKiNCi BOLUM KARAR Engin YILDIRIM Recep KOMURC-0 Muammer TOP AL M. EminKUZ R1dvan GULE ; Volkan ;AKMAK Bestami ALLiS I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba vuru, odeme emrinin iptali istemiyle a9ilan davanm sure a 1m1 yonlinden reddedilmesi nedeniyle mahkemeye eri im hakkmm ihlal edildigi
TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASAMAHKEMESi iKiNCi BOLUM KARAR BESTAMi ALLiS BASVURUSU (Ba vuru Numaras1: 2015/16656) Karar Tarihi: 23/1/2019 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi Ba kan Uyeler Raportor Ba vurucu : 2015/16656 : 23/1/2019 iKiNCi BOLUM KARAR Engin YILDIRIM Recep KOMURC-0 Muammer TOP AL M. EminKUZ R1dvan GULE ; Volkan ;AKMAK Bestami ALLiS I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba vuru, odeme emrinin iptali istemiyle a9ilan davanm sure a 1m1 yonlinden reddedilmesi nedeniyle mahkemeye eri im hakkmm ihlal edildigi iddiasma ili kindir. II. BASVURU SURECi 2. Ba vuru 20/10/2015 tarihinde yapilm1 tir. 3. Ba vuru, ba vuru formu ve eklerinin idari yonden yap1lan on incelemesinden sonra Komisyona sunulmu tur . 4. Komisyonca ba vurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Boltim tarafmdan yapilmasma karar verilmi tir . 5. 2015/16953 numarah bireysel ba vuru dosyasmm konu yontinden hukuki irtibat nedeniyle 2015/16656 numarah bireysel ba vuru dosyas1 ile birle tirilmesine; incelemenin 2015/16656 numarah bireysel ba vuru dosyas1 tizerinden ytirtittilmesine ve diger ba vuru dosyasmm kapatilmasma karar verilmi tir. 6. Boltim Ba kam tarafmdan ba vurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap1lmasma karar verilmi tir. III. OLAY VE OLGULAR 7. Ba vurucu, izmir'de mukim S. Anonim Sirketine (Sirket) ortak olmu ve Sirketin Yonetim Kurulu tiyesi olarak gorev alm1 tir. 8. Sirketin 2002 ve 2004 y1llanna ait vergi bor9lannm tahsili amac1yla ba vurucuya 7/5/2010 tarihli birden fazla odeme ernri dtizenlenmi tir. 2 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/16656 : 23/1/2019 9. Bu odeme emirleri ba vurucunun bilinen adresinde bulunamamas1 uzerine 4/1/1961 tarihli ve 213 say1h Vergi Usul Kanunu'nun 103. maddesi uyannca 20/12/2010 tarihinde ilanen teblige s;1kanlm1 tlr. 10. Ba vurucu ilanen odeme emri tebligatl yap1ld1gm1 24/1/2011 tarihinde internet uzerinden ogrendigini beyan ederek adresini de belirtmek ve bu adrese daha once bir tebligat yaz1s1 b1rakilmad1gm1 ileri surmek suretiyle posta yoluyla tebligat yapilmas1 i ;in 25/1/2011 tarihinde Aliaga Vergi Dairesi Mudurlugune ba vuruda bulunmu tur. 11. Aliaga Vergi Dairesi Mudurlugu tarafmdan tebligat talebine yonelik bir cevap verilmemesinin ardmdan ba vurucu 20/4/2011 tarihinde odeme emirlerinin iptali istemiyle izmir 1. Vergi Mahkemesinde (Mahkeme) iptal davas1 as;m1 t1r. 12. Mahkeme 27/12/2011 tarihli karanyla dava konusu odeme emirlerini iptal etmi tir. Mahkeme oncelikle davaya ili kin sure ko ulunu incelemi tir. 213 say1h Kanun uyannca muhatabm adresinde bulunamamas1 halinin kanunda belirtilen ki iler nezdinde tespiti gerektigi ve bu husus dikkate almmadan yap1lan ilanen tebligin usulsuz oldugu ifade edilerek davanm suresinde a ;Ild1g1 kabul edilmi tir. Esasa ili kin olarak ise oncelikle ba vurucunun 2005 yilmdan itibaren Sirkette yonetim kurulu uyesi oldugu tespit edilmi ; odeme emrine konu borcun ise bu tarihten onceki donemlere ait oldugu belirtilerek ki isel sorumlulugu bulunmayan ba vurucuya yonelik tesis edilen odeme emirlerinde hukuka uyarhk bulunmad1g1 belirtilmi tir. 13. Dam tay 0-s;uncu Dairesi 18/2/2014 tarihinde dava as;ma suresi yonunden degerlendirme yaparak iptal hukmunu bozmu tur. Oncelikle 213 say1h Kanun uyannca ilanen tebligat yap1lmasmdan bir ay sonra odeme emrinin teblig edilmi sayilacag1, buna kar 1 dava as;ma suresinin yedi gun oldugu ve uyu mazhk konusu odeme emirlerinin 20/12/2010 tarihinde ilanen tebligata s;1kanld1g1 belirtilerek odeme emrinin teblig edilmi say1lacag1 tarihten itibaren yedi gun is;inde dava as;Ilmas1 gerekirken 20/4/2011 tarihinde as;1lan davanm sure a 1mma ugrad1g1 ifade edilmi tir. 14. Mahkeme bozma ilamma uyarak odeme emirleri is;in as;1lan davalan 15/10/2014 tarihli kararlan ile bozma hukmunde belirtilen gerek ;eler uyannca reddetmi tir. 15. Ret kararlan Dam tay 0-s;uncu Dairesinin 7/5/2015 tarihli kararlan ile onanm1 tlr. 16. Ba vurucu nihai karan 30/9/2015 tarihinde tebellug etmesinin ardmdan 20/10/2015 tarihinde bireysel ba vuruda bulunmu tur. oyledir: IV. iLGiLi HUKUK 17. 213 say1h Kanun'un "Teblig esaslarz" kenar ba hkh 93. maddesinin ilk flkras1 "Tahakkuk fi inden gayri, vergilendirme ile ilgili olup, hiikiim ifade eden bilumum vesikalar ve yazzlar adresleri bilinen ger9ek ve tiizel ki ilere pasta vasztasiyle ilmiihaberli taahhiitlii olarak, adresleri bilinmiyenlere ilan yolu ile teblig edilir. " 3 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/16656 : 23/1/2019 18. 213 say1h Kanun'un 101. maddesi oyledir: "Bu Kanuna gore bilinen adresler $Unlardzr: 1. Mukellef tarafindan i$e ba$lamada veya adres degi$ikliginde bildirilen i$yer, adresleri, 2. Yoklama/i$inde veya ilgilinin imzasz bulunmak $artzyla yetkili memurlar tarafindan bir tutanakla tespit edilen i$yeri adresleri, 3. 25/4/2006 tarihli ve 5490 sayzlz Nufus Hizmetleri Kanununa gore olu$turulan adres kayzt sisteminde bulunan yerlqim yeri adresi. Birinci fikranzn (1) ve (2) numaralz bentlerinde yazzlz bilinen adreslerden tarih itibarzyla tebligat yapacak makama en son olarak bildirilmi$ veya bu makamca tespit edilmi$ olanz dikkate alznzr ve teblig oncelikle bu adreste yapzlzr. j$yeri adresinde teblig yapzlacak olanlarzn bu adresinde bulunamamasz, i$in bzrakzlmasz veya i$in bzrakzlmz$ addolunmasz hallerinde teblig, gerr;ek ki$ilerde kendisinin, tuzel ki$ilerde bunlarzn ba$kan, mudur veya kanuni temsilcilerinden birinin, tuzel ki$iligi olmayan te$ekkullerde ise bunlarz idare edenler veya varsa temsilcilerinden herhang1 birinin adres kayzt sisteminde bulunan yerlqim yeri adresinde yapzlzr. j$yeri adresi olmayanlara teblig, dogrudan adres kayzt sisteminde bulunan yerle$im yeri adresinde yapzlzr. " 19. 213 say1h Kanun'un "Tebligin ilanla yap1lacag1 haller" kenar ba hkh 103. maddesi oyledir: "A$agzda yazzlz hallerde teblig ilan yoluyla yapzlzr: 1. Muhatabzn bu Kanunun 101 inci maddesi kapsamznda bilinen adresiyoksa , 2. Bu Kanunun 101 inci maddesinin birincifikrasznzn (1) ve (2) numaralz bentlerinde sayzlan bilinen adreste teblig yapzlamamasz halinde, muhatabzn adres kayzt sisteminde kayztlz bir adresi bulunmazsa, 3. Yabancz memleketlerde bulunanlara teblig yapzlmaszna imkan bulunmazsa, 4. Ba$kaca nedenlerden dolayz teblig yapzlmaszna imkan bulunmazsa" 20. 213 say1h Kanun'un "j[amn neticeleri"kenar ba hkh 106. maddesi oyledir: 'ilan uzerine bizzat veya bilvekale muracaat edenlere, yerinde, adres bildirenlere ise pasta ile teblig yapzlzr. Pasta ile yapzlan bu teblig hakkznda da 100 uncu madde hukmu cari olur. jzan tarihinden ba$lzyarak bir ay ir;inde ne vergi dairesine muracaat yapml$ ve ne de adresini bildirmi$ olanlara bir ayzn sonunda teblig yapzlmz$ sayzlzr. " 21. 21/7/1953 tarihli ve 6183 say1h Amme Alacaklannm Tahsil Usulti Hakkmda Kanun'un 58. maddesinin i lem ve dava tarihi itibanyla ytirtirltikte bulunan halinde odeme emri ir;in dava ar;ma suresi teblig tarihinden itibaren yedi gun olarak dtizenlenmi tir. 4 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/16656 : 23/1/2019 V. iNCELEME VE GEREK ;E 22. Mahkemenin 23/1/2019 tarihinde yapm1 oldugu toplantlda ba vuru incelenip geregi dti tiniildii: A. Ba vurucunun iddialan 23. Ba vurucu; Sirketin bor9larmdan sorumlu tutulamayacagm1, adresine tebligat yapdmad1g1m, tebligat i leminin usulstiz olarak ger9ekle tigini, i lemden haberdar olup vergi idaresine ba vurmasma kar m adresine tebligat yap1lmad1gm1 belirterek adil yarg1lanma hakkmm ihlal edildigini ileri stirmti ttir. B. Degerlendirme 24. Anayasa'nm "Hak arama hurriyeti" kenar ba hkh 36. maddesinin birinci flkras1 oyledir: "Herkes, me ru vaszta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargz mercileri oniinde davacz veya davalz olarak iddia ve savunma ile adil yargzlanma hakkzna sahiptir. " 25. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say1h Anayasa Mahkemesinin Kurulu u ve Y argdama Usulleri Hakkmda Kanun'un 48. maddesinin (2) numarah flkrasmda a91k9a dayanaktan yoksun ba vurulann Anayasa Mahkemesince kabul edilemezligine karar verilebilecegi belirtilmi tir. Bu baglamda ba vurucunun ihlal iddialanm kamtlayamad1g1, temel haklara yonelik bir mtidahalenin olmad1g1 veya mtidahalenin me ru oldugu a91k olan ba vurular ile karma 1k veya zorlama ikayetlerden ibaret ba vurular a91k9a dayanaktan yoksun kabul edilebilir (Hikmet Balabanoglu, B. No: 2012/1334, 17/9/2013, 24). 26. Anayasa'mn 36. maddesinin birinci flkrasmda, herkesin yarg1 mercileri ontinde davac1 veya davah olarak iddiada bulunma ve savunma hakkma sahip oldugu belirtilmi tir. Dolay1s1yla mahkemeye eri im hakk1, Anayasa'nm 36. maddesinde gtivence altma alman hak arama ozgtirltigtintin bir unsurudur. Diger yandan Anayasa'nm 36. maddesine " ... adil yargzlanma" ibaresinin eklenmesine ili kin gerek9ede, Ttirkiye'nin taraf oldugu uluslararas1 sozle melerce de gtivence altma ahnan adil yarg1lanma hakkmm madde metnine dahil edildigi vurgulanm1 t1r. A vrupa insan Haklan Sozle mesi'ni (Sozle me) yorumlayan A vrupa insan Haklan Mahkemesi, Sozle me'nin 6. maddesinin (1) numarah flkrasmm mahkemeye eri im hakkm1 i9erdigini belirtmektedir ( Ozbakzm Ozel Saglzk Hiz. jn . Tur. San. ve Tic. Ltd. $ti., B. No: 2014/13156, 20/4/2017, 34). 27. Anayasa'nm 36. maddesinde gtivence altma ahnan hak arama ozgtirltigti, bir temel hak olmanm yanmda diger temel hak ve ozgtirltiklerden gereken ekilde yararlanmay1 ve bunlann korunmasm1 saglayan en etkili gtivencelerden biridir. Bu bakimdan davanm bir mahkeme tarafmdan gortilebilmesi ve ki inin adil yargdanma hakk1 kapsamma giren gtivencelerden faydalanabilmesi i9in ilk olarak ki iye iddialanm ortaya koyma imkanmm tanmmas1 gerekir. Diger bir ifadeyle lava yoksa adil yargilanma hakkmm saglad1g1 gtivencelerden yararlanmak mtimktin olmaz (Mohammed Aynosah, B. No: 2013/8896, 23/2/2016, 33). 28. Adil yargilanma hakkmm en temel unsurlanndan biri olan mahkemeye eri im hakk1, bir uyu mazhg1 mahkeme ontine ta 1yabilmek ve uyu mazhgm etkili bir ekilde karara baglanmasm1 isteyebilmek anlamma gelir. Dava a9mak isteyen ki inin mahkemeye eri im 5 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/16656 : 23/1/2019 hakkmm oziine zarar verecek seviyeye ula mad1g1 miiddet9e dava a9ma ko ullanna sm1rlamalar getirilebilir (Aktif Elektrik Muh. jn . San. ve Tic. Ltd. $ti., B. No: 2012/855, 26/6/2014, 36). 29. Dava a9may1 imkans1z kllacak ol9ude klsa olmad1k9a dava a9ma ya da kanun yollanna ba vuru i9in belli surelerin ongortilmesi, hukuki belirlilik ilkesinin bir geregidir ve tek ba ma bu durum mahkemeye eri im hakk:ma aykmhk olu turmaz (Remzi Durmaz, B. No: 2013/1718, 2/10/2013, 27). Bu nedenle mahkemelerin usul kurallanm uygularken yarg1lamamn hakk:aniyetine zarar getirecek ol9ude kat1 ekilcilikten ka9mmalan gerektigi gibi kanunla ongortilmu usul artlannm ortadan kalkmasma neden olacak ol9ude a m esneklikten de ka9mmalan gerekir (Kami! Koc;, B. No: 2012/660, 7/11/2013, 65). 30. Dava a9ma suresinin i lemeye ba lad1g1 an da mahkemeye eri im hakk:ma yapilan mudahalenin ol9tiltilugu baglammda buyuk onem ta 1maktad1r (Ya ar ;oban [GK], B. No: 2014/6673, 25/7/2017, 66). Dava a9ma suresinin hangi tarihte ba layacagm1 belirlemek ve mevzuatl bu yonuyle yorumlamak gorevi esasen derece mahkemelerine aittir. Bireysel ba vurunun ikincillik ilkesi geregi, dava a9ma suresinin ba latilacag1 tarihin belirlenmesi noktasmda Anayasa Mahkemesinin bir gorevi bulunmamaktad1r. Anayasa Mahkemesinin bu hususta ustlenecegi rol, dava a9ma suresinin hangi tarihten itibaren ba lat1lmas1 gerektigiyle ilgili derece mahkemelerinin yorumlannm mahkemeye eri im hakkma etkisini somut olaym ko ullan 1 1gmda incelemektir (Ahmet Yzldzrzm, B. No: 2014/18135, 20/9/2017, 46). 31. Tebligat, yetkili makamlarca birtaklm hukuki i lemlerin bu i lemin hukuki sonu9lanndan etkilenmeleri ama9lanan ki ilere kanuna uygun ekilde bildirimi ve bu bildirimin usultine uygun olarak yap1ld1gmm belgelendirilmesi i lemidir. U sultine uygun i lemlerin kendilerine baglanan hukuki sonu9lan dogurabilmesi i9in muhatabma bildirilmesi gerekir. Usulune uygun olarak yap1lan tebligat, Anayasa'da guvence altma ahnm1 olan iddia ve savunma hakkmm tam olarak kullamlabilmesinin ve bireylere tanman hak arama hurriyetinin onemli guvencelerinden biridir (A YM, E.2013/95, K.2014/176, 13/11/2014). 32. izmir 1. Vergi Mahkemesi, gerek9esinde ilanen tebligat i leminin ardmdan 213 say1h Kanun uyannca bir ay sonra tebligin yapilm1 say1ld1gm1 ve bu bir ayhk surenin ardmdan da yedi gun i9inde dava a91lmas1 gerektigini , ancak ba vurucunun ilanen tebligattan haberdar olmasma kar m bu surelere riayet etmeden dava a9tlgm1 ifade etmi tir. 33. Somut olayda ba vurucunun ilanen odeme emri tebligatmm uzerinden tebligin yapilm1 saydd1g1 bir ayhk surenin (bkz. 20) ge9mesinden sonra fakat dava a9ma suresinin sona ermesinden once haberdar oldugu gortilmektedir. Ba vurucu kalan sure i9inde dava yoluna ba vurmam1 ve bir ayhk surenin ge9mi olmas1 nedeniyle 213 say1h Kanun'a gore tebligat yonunden herhangi sonu9 baglanmayan bir idari ba vuru yaparak yeniden tebligat yapilmas1 talebinde bulunmu tur. 34. Mahkeme karannda yer verilen tespitler ve hukuki dayanaklar irdelendiginde dava a9ma suresinin ba lang1cma esas alman tarih itibanyla ba vurucunun uyu mazhgm dayanagm1 te kil eden odeme emrinden haberdar oldugunun kabultinu hakh kllan nedenlerin bulunmad1g1 soylenemez. Bununla birlikte ilanen tebligata neden olan olgulann ve ilana esas olan surecinin degerlendirilmesi yukanda amlan ilkeler dahilinde derece mahkemesinin takdirinde olan bir husustur. Bu hale gore ba vurucunun ogrenme tarihinden itibaren kanun 6 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/16656 : 23/1/2019 yoluna ba vuru i9in sure ve imkana sahip bulundugu hatta bu sure i9inde idareye ba vurdugu dikkate almd1gmda mahkemenin yorumunun a m ekilci (katI) olmad1g1, mahkemeye eri imi a m derece zorla tirmad1g1 ya da imkans1z hale getirmedigi anla 1lmaktad1r. 35. Bu durumda derece mahkemesinin gerek uyu mazhk konusu olguyu gerekse bu olgudan hareketle dava a9ma suresinin hesaplanma usulunu, surenin ba latilacag1 tarihi belirlemesiyle ilgili yorumunun ve mevzuata dair degerlendirmesinin ongortilemez nitelikte olmad1g1 ve ba vurucunun dava a9masm1 a m derecede zorla tiracak ya da imkans1z k1lacak nitelikte katI bir yakla 1m i9ermedigi sonucuna vanlm1 tlr. 36. Buna gore ba vurucunun mahkemeye eri im hakkma yonelik bir ihlalin olmad1gmm a91k oldugu anla 1lm1 tu. 37. A91klanan gerek9elerle ba vurunun diger kabul edilebilirlik ko ullan yonunden incelenmeksizin ar;1kr;a dayanaktan yoksun olmas1 nedeniyle kabul edilemez olduguna karar verilmesi gerekir. VI. HOKUM A91klanan gerek9elerle; A. Mahkemeye eri im hakkmm ihlal edildigine ili kin iddianm ar;1kr;a dayanaktan yoksun olmas1 nedeniyle KABUL EDiLEMEZ OLDUGUNA, B. Yarg1lama giderlerinin ba vurucu uzerinde BIRAKILMASINA 23/1/2019 tarihinde OYBiRLiGiYLE karar verildi. Dye Ba kan Engin YILDIRIM Recep KOMURC-0 Dye Muammer TOP AL Dye M. EminKUZ Dye R1dvan GULE ; 7