TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR ABDULLAH AKHAMUR VE D İĞERLERİ BAŞVURUSU (2) (Başvuru Numaras ı: 2016/9605) Karar Tarihi: 9/6/2020 Başvuru Numaras ı: 2016/9605 Karar Tarihi : 9/6/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUN Muammer TOPAL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Raportör : Murat İlter DEVEC İ Başvurucular : Abdullah AKHAMUR ve di ğerleri (bkz. ekli tablo) Başvurucular Vekilleri : Av. Sezin UÇAR Av. Özlem GÜMÜ ŞTAŞ I. BAŞVURUNU
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR ABDULLAH AKHAMUR VE D İĞERLERİ BAŞVURUSU (2) (Başvuru Numaras ı: 2016/9605) Karar Tarihi: 9/6/2020 Başvuru Numaras ı: 2016/9605 Karar Tarihi : 9/6/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUN Muammer TOPAL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Raportör : Murat İlter DEVEC İ Başvurucular : Abdullah AKHAMUR ve di ğerleri (bkz. ekli tablo) Başvurucular Vekilleri : Av. Sezin UÇAR Av. Özlem GÜMÜ ŞTAŞ I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, bir canl ı bomba taraf ından gerçekle ştirilen ve pek çok ki şinin ölüm ü ile birçok ki şinin yaralanmas ıyla sonuçlanan olaydan Cumhurba şkan ı ve baz ı siyasiler yan ında bir k ısım kamu görevlisinin de sorumlu oldu ğu iddias ıyla yap ılan suç duyurusu üzerine etkili bir ceza soru şturmas ı yürütülmeden kovu şturmaya yer olmad ığına dair kara r (kovuşturmas ızlık karar ı) verilmesi nedeniyle ya şam hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 18/5/2016 tarihinde tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık görüşünü bildirmi ştir. 7. Başvurucular, Bakanl ığın görüşüne karşı beyanda bulunmam ıştır. Başvuru Numaras ı: 2016/9605 Karar Tarihi : 9/6/2020 3III. OLAY VE OLGULAR 8. Başvuru formu ve ekleri ile Ulusal Yarg ı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) arac ılığıyla erişilen belgelere göre ilgili olaylar özetle şöyledir: 9. Başvuruculardan Sosyalist Gençlik Dernekleri Federasyonu, Suriye Arap Cumhuriyeti (Suriye) s ınırlar ı içinde bulunan bir şehri yeniden in şa edecekleri sav ıyla 19/7/2015-24/7/2015 tarihleri aras ında Şanl ıurfa'n ın Suruç ilçesinde bir dizi etkinli k gerçekleştirmeyi planlam ış ve bu maksatla sosyal medyadan topluma ça ğrılar yapm ıştır. An ılan etkinlikler kapsam ında bas ın aç ıklamas ı ve gösteri yürüyü şü yap ılmas ı da planlanm ıştır. 10. Yap ılan çağrılara kulak veren ki şiler bulunduklar ı şehirlerden Suruç'a do ğru 19/7/2015 tarihinden itibaren hareket etmi şlerdir. 11. Bahse konu ki şiler, bas ın aç ıklamas ı yapmak amac ıyla 20/7/2015 günü saat 12.00 s ıralar ında Suruç Belediyesine ait Amara Kültür Merkezinin (Kültür Merkezi) bahçesinde toplanm ışlard ır. 12. Bas ın aç ıklamas ı yap ılırken üzerindeki patlay ıcı maddeleri patlatan bir ki şi kendi ölümü d ışında pek çok ki şinin ölümüne, birçok ki şinin de yaralanmas ına neden olmuştur. A. Olay Hakk ında Yürütülen Ceza Soru şturmas ı Süreci 13. Olay hakk ında Suruç Cumhuriyet Ba şsavc ılığı derhâl soru şturma başlatm ıştır. 14. Birkaç soru şturma işlemi sonras ında Suruç Cumhuriyet Ba şsavc ılığı, soruşturmaya konu fiillerin a ğır ceza mahkemesinin görevine giren suçlardan oldu ğu gerekçesiyle fezleke düzenleyip soru şturma evrak ını 22/7/2015 tarihinde Şanl ıurfa Cumhuriyet Ba şsavc ılığına (Cumhuriyet Ba şsavc ılığı) göndermi ştir. 15. Cumhuriyet Ba şsavc ılığı 24/1/2017 tarihinde, bombal ı sald ırıyı gerçekle ştiren Ş.A.A.n ın olay esnas ında öldüğü, bu kişiye talimat veren Y.D. ve H. İ.D.nin üzerilerine yerleştirdikleri patlay ıcı maddeleri patlatmak suretiyle güvenlik güçlerine kar şı gerçekleştirdikleri sald ırılar sonucu farkl ı tarihlerde öldükleri, N.D., H.T., H. Ş., F.T., S.T., E.İ., A.Ö.A., A.B. ve H.A.D.nin ise faillerle ve/veya olayla ba ğlant ılar ının bulundu ğuna dai r delil elde edilemedi ği gerekçeleriyle ad ı geçenler hakk ında ek kovu şturmas ızlık karar ı vermiştir. 16. Cumhuriyet Ba şsavc ılığı 25/1/2017 tarihinde, sald ırının DEAŞ terör örgütünün emir ve talimatlar ı doğrultusunda Ş.A.A. taraf ından gerçekle ştirildiği, Ş.A.A.ya Y.D. ve H.İ.D.nin bizzat talimat verdi ği, bu şüphelilere ise örgütün haklar ında yakalama karar ı olan yönetici kadrosundaki D.B. ve İ.B. taraf ından talimat ın verildiği, olay ın şüphelileri ile birlikte DEAŞ ad ına birtak ım eylemlere kar ışan ve olay hakk ında detayl ı bilgiye sahip olan Y. Ş.nin de olaya dahlinin oldu ğuna dair şüphelerin bulundu ğu iddias ıyla Y.Ş., D.B. ve İ.B. hakk ında bir iddianame düzenlemi ştir. Olay nedeniyle otuz dört ki şinin öldü ğü, yetmiş kişinin ise yaraland ığı belirtilen iddianamede; şüphelilerin anayasal düzeni ortadan kald ırmaya teşebbüs etme suçunu bir kez, silahl ı terör örgütü kurma veya yönetme suçunu bir kez, tasarlayarak ve yang ın, su bask ını, tahrip, bat ırma, bombalama ya da nükleer, biolojik, kimyasal silah Başvuru Numaras ı: 2016/9605 Karar Tarihi : 9/6/2020 4kullanarak öldürme suçunu otuz dört kez, te şebbüs aşamas ında kalm ış tasarlayarak ve yang ın, su bask ını, tahrip, bat ırma, bombalama ya da nükleer, biolojik, kimyasal silah kullanarak öldürmeye te şebbüs etme suçunu yetmi ş kez ve tehlikeli maddeleri izinsiz olarak bulundurma veya el de ğiştirme suçunu bir kez i şledikleri iddia edilmi ştir. 17.İddianame Şanl ıurfa 5. A ğır Ceza Mahkemesince (Ceza Mahkemesi) 7/2/2017 tarihinde kabul edilmi ştir. 18. Yarg ılama, Ceza Mahkemesince aç ık olarak yürütülmekte olup henü z sonuçland ırılamam ıştır. B.İlçe Emniyet Müdürü Hakk ında Yap ılan Ceza Soru şturmas ı Süreci 19. Suruç Cumhuriyet Ba şsavc ılığı, daha önce Suruç Sulh Ceza Hâkimli ğinden önleme aramas ı karar ı al ınmas ına rağmen Kültür Merkezi önünde ve çevresinde toplanan gruba yönelik olarak d ışarıdan gelmesi muhtemel sald ırılara karşı her türlü patlay ıcı madde veya eşyan ın tespiti amac ıyla kişilerin üstlerinde ve e şyalar ında önleme aramas ı yapt ırmad ığı, böylece yeterli güvenlik tedbirini almad ığı gerekçesi ve görevi kötüye kullanma suçunu i şlediği iddias ıyla İlçe Emniyet Müdürü M.Y. hakk ında Suruç Asliye Ceza Mahkemesi nezdinde kamu davas ı açm ıştır. 20. Yapt ığı yarg ılama sonunda san ığın 8 ay 10 gün hapis cezas ıyla cezaland ırılmas ına karar veren Suruç Asliye Ceza Mahkemesi, cezay ı 7.500 TL adli par a cezas ına çevirmi ştir. 21. An ılan karar aleyhine yap ılan istinaf ba şvurusu, Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 10. Ceza Dairesince 4/1/2018 tarihinde esastan kesin olarak reddedilmi ştir. C. Başvurucular ın Şikâyetleri ile İlgili Soru şturma Süreci 22. Vekilleri arac ılığıyla 15/12/2015 tarihinde Ankara Cumhuriyet Ba şsavc ılığına bir dilekçe veren ba şvurucular; ya şanan olaydan Cumhurba şkan ı'nın, Başbakan' ın, İçişleri Bakan ı'nın, Millî Savunma Bakan ı'nın, Genel Kurmay Ba şkan ı'nın, Emniyet Genel Müdürü'nün, Şanl ıurfa Valisi'nin, Suruç Kaymakam ı'nın, Suruç Emniyet Müdürü'nün, Şanl ıurfa Emniyet Müdürlü ğünde görevli Çevik Kuvvet Şube Müdürü ile Olay Yeri İnceleme ve Kimlik Tespit Şube Müdürü'nün, Millî İstihbarat Te şkilat ı (MİT) Müste şarı'nın ve suç işlemiş MİT ve emniyet görevlilerinin de sorumlu oldu ğunu ileri sürmü şlerdir. Başvuruculara göre insanl ığa karşı suç işleyen söz konusu ki şiler; kasten öldürmenin ihmalî davran ışla işlenmesi, kasten yaralaman ın ihmalî davran ışla işlenmesi, ki şiyi hürriyetinde n yoksun k ılma, kamu hizmetlerinden yararlanma hakk ının engellenmesi, suç delillerini yok etme, gizleme veya de ğiştirme ve suçluyu kay ırma suçlar ı nedeniyle yarg ı önüne çıkar ılmal ıdır. 23. An ılan iddialar ı bağlam ında başvurucular ba şka hususlar yan ında; i. Güvenlik güçlerinin 19/7/2015-24/7/2015 tarihleri aras ında yap ılacak etkinliklerin içeri ğinden haberdar olmas ına rağmen Kültür Merkezinin içinde ve çevresinde gerekli güvenlik önlemlerinin almad ığını oysa etkinlikler için Suruç' a gelen ve ilçe giri şinde durdurulan ki şilerin üstleri ile e şyalar ının arand ığını, ayr ıca söz konusu ki şilerin kimliklerinin sorguland ığını, Başvuru Numaras ı: 2016/9605 Karar Tarihi : 9/6/2020 5ii. Güvenlik güçlerinin DEA Ş bağlant ısı bilinen ve polis taraf ından kay ıp şahıs olarak aranan Ş.A.A.n ın Kültür Merkezine girmesini önleyemediklerini, iii. Türkiye'nin Suriye'de ya şanan iç sava şta rol oynayan cihatç ı örgütlere lojistik destek sa ğlad ığına ve bu örgütlere mensup ki şilerin topraklar ı üzerinden Suriye'y e geçmelerine göz yumdu ğuna dair dünya ve ülke bas ınında haberler yer ald ığını, haberlere konu olgular ın DEAŞ mensuplar ının Ankara Tren Gar ı önünde sald ırı yapabilmeleri için gerekli ortam ı sağlad ığını, iv. MİT'in canl ı bombalar konusunda istihbarata sahip oldu ğunu, buna ra ğmen canl ı bombalarla ilgili istihbarat ın sald ırının önlenmesini sa ğlayacak şekilde değerlendirilmedi ğini ve güvenlik güçleri aras ında istihbarat payla şımı yap ılmad ığını, v. Ulusal düzeyde yay ımlanan bir gazetenin genel a ğ adresinde yer alan bir habere göre güvenlik güçlerinin sald ırıdan önce sald ırının faillerinden Y.E.A.n ın iletişimlerini dinledi ğini, Suruç'ta ve 10/10/2015 Cumartesi günü Ankara Tren Gar ı önünde meydana gelen sald ırılar ı gerçekleştiren canl ı bombalar hakk ında daha önce terör örgütü üyeli ği nedeniyle haklar ında soru şturma başlatılmas ına rağmen söz konusu ki şilerin serbest b ırak ıldığını oysa güvenlik güçlerinin canl ı bombalar taraf ından sald ırılar yap ılacağından haberdar oldu ğunu (17/10/2015 tarihinde yay ımlanan söz konusu haberde Ankara Tren Gar ı önündeki sald ırıyı gerçekleştirdiği iddia edilen Y.E.A.n ın Suruç'taki sald ırıdan iki ay kadar önce telefonda görü ştüğü kardeşi Y.A.ya ... Belki seninle son görü şmem. ...Allah için sana vasiyetim, yani aileye sahip ç ık. , Vallahi buras ı kadar ... bir yer yok. Buras ı kadar güzel bir yer yok a daha iki tane karde şi gömdük tez hemen gömdük, gittiler abilerine kavu ştular yani daha bir saat olmad ı kendim gömdüm yani karde ş Allah yolunda paramparça olmu şlard ı. dediği, Ankara Tren Gar ı önündeki sald ırıyı gerçekleştirenlerden bir di ğeri olduğu iddia edilen Ö.D.D.nin DEA Ş bağlant ısı nedeniyle gözalt ına al ınıp daha sonra serbest b ırak ıldığı ve Y.A.n ın Suruç'taki sald ırıdan beş gün sonra 25/7/2015 tarihinde şüpheli olarak ifade verdi ği hususlar ı yer alm ıştır.), vi. Ulusal düzeyde yay ımlanan bir ba şka gazetenin genel a ğ adresindeki bir habere göre Ankara Tren Gar ı önündeki sald ırının faillerinden Y.E.A. hakk ında 23/7/2015 tarihinde yakalama karar ı ç ıkar ılmas ına rağmen yakalamaya yönelik herhangi bir i şlem yap ılmad ığını, ayr ıca sald ırı yap ılacağının üç gün öncesinden bilindiğini (15/10/2015 tarihinde yay ımlanan söz konusu haberde Y.E.A. ve Ö.D.D.nin dört ayd ır arand ıklar ı, an ılan kişilerin olay günü taksiyle Ankara Gar ı'na geldikleri, DEA Ş'ın Gaziantep'te bulunan uyuyan hücrelerinde -Suruç'taki sald ırıyı gerçekleştirdiği iddia edilen Ş.A.A. gibi- sald ırıya haz ırland ıklar ı, Suruç'taki sald ırıdan sonra emniyet istihbarat ı taraf ından haz ırlanan on alt ı kişilik canl ı bomba listesinde Y.E.A. ve Ö.D.D.nin isim ve resimlerinin de bulundu ğu, söz konusu listenin bütün illerin güvenlik birimlerine gönderildi ği, mitinge yönelik sald ırı yap ılabileceğine dair istihbarat ın Ankara Tren Gar ı önündeki sald ırıdan üç gün önce geldiği, bu istihbarata istinaden Ankara'n ın birçok noktas ında yap ılan operasyonlara rağmen sald ırganlar ın bulunamad ığı ve sald ırının önlenememesi nedeniyle baz ı kamu görevlilerinin görevden al ındıklar ı hususlar ı ifade edilmi ştir.), Başvuru Numaras ı: 2016/9605 Karar Tarihi : 9/6/2020 6vii. Başbakan' ın beyanlar ına ve bas ında yer alan haberlere göre canl ı bombalara ait liste bilinmesine ra ğmen ele geçen bir k ısım ses kayd ına istinaden ifadeleri al ınan baz ı canl ı bombalar ın serbest b ırak ıldığını, bu hususun devletin görev ve sorumluluklar ını bilinçli olarak yerine getirmedi ğinin göstergesi oldu ğunu (Başvurucular ın şikâyet dilekçelerinde belirttikleri genel a ğ adresinde yer alan haberde DEA Ş hücresi lideri oldu ğu iddia edilen M.D. ve iki arkada şı hakk ında 2014 y ılında silahl ı terör örgütü üyeli ği suçundan kamu davas ı aç ıldığı, ayn ı soruşturma kapsam ında aralar ında Ş.A.A., Ö.D.D. ve Ö.D.D.nin ikiz karde şi M.G.D.nin de bulundu ğu on dokuz şüpheli hakk ında kovu şturmas ızlık karar ı verildiği hususlar ı belirtilmi ştir.), viii. DEA Ş mensuplar ı hakk ında soru şturma yap ılmas ında ve aranan örgüt mensuplar ının yakalanmas ında isteksiz davran ılmas ının Ankara Tren Gar ı önündeki sald ırının gerçekle şmesini kolayla ştırdığını öne sürmü şlerdir. 24. Ankara Cumhuriyet Ba şsavc ılığı, yetkisizlik karar ı verip soru şturma evrak ını Cumhuriyet Ba şsavc ılığına göndermi ştir. 25. Cumhuriyet Ba şsavc ılığı 20/1/2016 tarihinde, Anayasa'n ın 21/1/2017 tarihli ve 6771 say ılı Kanun'un 16'nc ı maddesiyle yürürlükten kald ırılan " Meclis soru şturmas ı" kenar başlıklı 100. maddesi uyar ınca Başbakan ve bakanlar ile ilgili şikâyeti Bakanl ık arac ılığıyla Türkiye Büyük Millet Meclisine göndermi ştir. 26. Cumhuriyet Ba şsavc ılığı, başvurucular ın iddialar ının soruşturma yap ılmas ını gerektirir nitelikte olmad ığı ve şüphelilerin kusurlu olarak de ğerlendirilecek eylemlerinin bulunmad ığı gerekçesiyle 22/1/2016 tarihinde şüpheliler hakk ında kovu şturmas ızlık karar ı vermiştir. İçişleri Bakan ı hariç olmak üzere ba şvurucular ın haklar ında şikâyette bulundu ğu tüm kişilerin yer ald ığı kovuşturmas ızlık karar ının ilgili k ısm ı şöyledir: "... 20 Temmuz 2015 tarihinde meydana gelen canl ı bombal ı sald ırı eylemi ile ilgili olarak Şanl ıurfa Valili ği taraf ından kamu görevlileri aç ısından gerekli incelemelerin yap ıldığı ve Şanl ıurfa Valilili ğinin 20/11/2015 gün, 2015/70 say ılı karar ı ile Suruç Kaymakam ı [A.Ç. ] hakk ında soruşturma izni verilmemesine dair, Suruç Emniyet Müdürü [M.Y.] hakk ında ise görevi kötüye kullanmak suçundan soru şturma izni verildi ği ve bu karar do ğrultusund a Suruç Kaymakam ı hakk ında Cumhuriyet Ba şsavc ılığımızca 24/02/2016 tarihinde i şlemde n kald ırma karar ı verildiği, Suruç İlçe Emniyet Müdürü hakk ında ise soru şturmaya başlanarak evrak ın suç yeri itibariyle Suruç Cumhuriyet Ba şsavc ılığına gönderildi ği ve soruşturmaya Suruç Cumhuriyet Ba şsavc ılığınca devam olundu ğu anlaşılmıştır. Dilekçe de isimleri yazan di ğer kamu görevlileri aç ısından ise gerek dilekçelerd e gerekse idare taraf ından yap ılan incelemelerde do ğrudan soru şturma yap ılmas ını gerektiri r somut bir eylem ve kusurdan bahsedilmedi ği, soyut ve genel suçlama mahiyetindeki beyanlar ın soruşturma yap ılmas ını gerektirir yeterlilikte ve nitelikte olmad ığı ve meydan a gelen eylemle do ğrudan veya dolayl ı olarak ba ğlant ı kurulabilecek ve kusur atfedilebilece k bir eylemlerinin tespit edilemedi ği anlaşılmakla; Yukar ıda yaz ılı gerekçelerle suçlananlar hakk ında at ılı suçtan kamu ad ına KOVUŞTURMA YAPILMASINA YER OLMADI ĞINA ... [karar verildi.] " Başvuru Numaras ı: 2016/9605 Karar Tarihi : 9/6/2020 727.Şikâyet dilekçelerinde dile getirdikleri iddialar ı yineleyerek kovu şturmas ızlık karar ına itiraz eden ba şvurucular, öz itibar ıyla Cumhuriyet Ba şsavc ılığının şikâyet edilen kamu görevlileri ve onlar ın idari amirleri yönünden resen soru şturma yapabilece ğini, soruşturmada mü şteki, tan ık ve şüpheli ifadelerinin al ınmad ığını, şikâyet dilekçelerinin gerekli ölçüde delil bar ındırdığını öne sürmü şlerdir. 28. Yapt ığı itiraz incelemesinde Cumhuriyet Ba şsavc ılığıyla ayn ı sonuca ula şan Şanl ıurfa 1. Sulh Ceza Hâkimli ği (Sulh Ceza Hâkimli ği) terör eylemleri nedeniyle u ğrad ıklar ı zararlar ın tazmini için idari yarg ıda dava açabileceklerine i şarete ederek başvurucular ın itiraz ını reddetmi ştir. 29. An ılan karar ba şvurucular vekiline 18/4/2016 tarihinde tebli ğ edilmiş olup başvuru 18/5/2016 tarihinde yap ılm ıştır. IV. İLGİLİ HUKUK A. Ulusal Hukuk 30. Anayasa'n ın başvuru tarihinde yürürlükte olan " Meclis soru şturmas ı" kena r başlıklı 100. maddesinin birinci f ıkras ı şöyledir: "Başbakan veya bakanlar hakk ında, Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsay ısının en az onda birinin verece ği önerge ile, soru şturma aç ılmas ı istenebilir. Meclis, bu istemi en geç bir ay içinde görü şür ve gizli oyla karara ba ğlar." 31. Anayasa'n ın Cumhurba şkan ı'nın sorumlulu ğunu düzenleyen 105. maddesinin başvuru tarihinde yürürlükte olan hâli şöyledir: "Cumhurba şkan ının, Anayasa ve di ğer kanunlarda Ba şbakan ve ilgili bakan ın imzalar ına gerek olmaks ızın tek başına yapabilece ği belirtilen i şlemleri d ışındaki bütü n kararlar ı, Başbakan ve ilgili bakanlarca imzalan ır; bu kararlardan Ba şbakan ve ilgili bakan sorumludur. Cumhurba şkan ının resen imzalad ığı kararlar ve emirler aleyhine Anayasa Mahkemesi dahil, yarg ı mercilerine ba şvurulamaz. Cumhurba şkan ı, vatana ihanetten dolay ı, Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsay ısının en az üçte birinin teklifi üzerine, üye tamsay ısının en az dörtte üçünün verece ği kararla suçland ırılır." 32. 4/12/2004 tarihli ve 5271 say ılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun " Bir suçun işlendiğini öğrenen Cumhuriyet savc ısının görevi " kenar ba şlıklı 160. maddesinin (1 ) numaral ı fıkras ı şöyledir: "Cumhuriyet savc ısı, ihbar veya ba şka bir suretle bir suçun i şlendiği izlenimini veren bir hâli ö ğrenir öğrenmez kamu davas ını açmaya yer olup olmad ığına karar vermek üzer e hemen işin gerçeğini araştırmaya ba şlar." Başvuru Numaras ı: 2016/9605 Karar Tarihi : 9/6/2020 8B. Uluslararas ı Hukuk 1. Koruma Yükümlülü ğü Yönünden 33. Avrupa İnsan Haklar ı Sözleşmesi'nin (Sözle şme) 2. maddesinin birinci fıkras ının ilk cümlesi, devlete sadece kasten ve hukuka ayk ırı olarak öldürmekten kaç ınma yükümlülü ğü değil ayn ı zamanda kendi egemenlik alan ı içinde bulunan ki şilerin yaşamlar ını korumak için uygun tedbirler alma yükümlülü ğü de getirmektedir ( L.C.B/Birle şik Krall ık, B. No: 23413/94, 9/6/1998, 36; Osman/Birle şik Krall ık, B. No: 23452/94, 28/10/1998, 115; Paul ve Audrey Edwards/Birle şik Krall ık, B. No: 46477/99, 14/3/2002, 71). 34. Devletin bu konudaki yükümlülü ğü, bir kimseye kar şı suç işlenmesini cayd ırıcı etkili ceza kanunu hükümlerini yürürlü ğe koymak ile bu hükümlerin ihlalini önlemek, suçu bast ırmak ve cezaland ırmak için adli bir mekanizma kurmak suretiyle ya şama hakk ını koruma şeklindeki temel görevinin ötesine geçmektedir ( Nachova ve di ğerleri/Bulgaristan [BD], B. No: 43577/98 ve 43579/98, 6/7/2005, 160; Mariano ve di ğerleri/İtalya, B. No: 28634/06, 15/12/2009, 104). Bu bak ımdan Sözle şme nin 2. maddesi devlete, belirli baz ı koşullarda yetkililere ba şka birinin suç niteli ğindeki eylemleri nedeniyle ya şam ı tehlike altında olan ki şileri korumak için önleyici operasyonel tedbirler alma şeklinde pozitif bir yükümlülük de yükler ( Mastromatteo/ İtalya , B. No: 37703/97, 24/10/2002, 67; Branko Tomašić ve diğerleri/H ırvatistan , B. No: 46598/06, 15/1/2009, 50; Opuz/Türkiye , B. No: 33401/02, 9/6/2009, 128). 35. An ılan yükümlülük, sadece ölümcül bir olay ın potansiyel hedefi olarak önceden belirlenebilir bir veya daha fazla bireyin ki şisel korunma gereklili ğine ilişkin durumlar açısından değil ayn ı zamanda topluma genel koruma sa ğlama yükümlülü ğünü doğuran durumlar aç ısından da geçerli olabilir ( Mastromatteo/ İtalya, 74). 36. Ancak bu durum, Sözle şme nin 2. maddesinden her tür potansiyel şiddeti önleme şeklinde bir pozitif bir yükümlülük ç ıkar ılabileceği anlam ına gelmez. Esasen bu yükümlülük, modern toplumlarda güvenli ği sağlamadaki güçlükler, insan davran ışlar ının önceden kestirilemezli ği, operasyonel tercihlerin önceliklere ve kaynaklara göre yap ılmak zorunda olu şu ak ılda tutularak yetkililere imkâns ız veya orant ısız bir külfet yüklemeyecek şekilde yorumlanmal ıdır (Osman/Birle şik Krall ık, 116; Mariano ve di ğerleri/İtalya, 105). 37. Avrupa İnsan Haklar ı Mahkemesine (A İHM) göre devletin koruma yükümlülü ğünün ihlalinden sorumlu tutulabilmesi, ölüm neticesinin yetkili ulusal makamlar ın bildikleri ya da bilmeleri gereken ya şama yönelik gerçek ve yak ın bir riskin gerçekleşmesini önlemek için kendilerinden yetkileri dâhilinde makul olarak beklenebilecek her şeyi yapmamalar ı nedeniyle gerçekle ştiğinin kan ıtlanmas ına bağlıdır (Osman/Birle şik Krall ık, 116; Mastromatteo/ İtalya, 74; Mariano ve di ğerleri/İtalya, 109). 2. Etkili Soru şturma Yükümlülü ğü Yönünden 38. AİHM, ölüm olay ına kar ışmakla suçlanan baz ı kişiler hakk ında kovuşturmas ızlık karar ı verilmesi nedeniyle ya şam hakk ının usul boyutunun ihlal edildi ğine ilişkin bir ba şvuruda (Şevket Güne ş ve diğerleri (k.k.) , B. No: 24494/06, 1/3/2016) ba şvuruya konu edilen soru şturmay ı -hakk ında kamu davas ı aç ılan kişiyle ilgili soru şturmay ı da kapsayacak şekilde- bir bütün olarak incelemi ştir. Yapt ığı incelemede ba şvuruya konu soruşturman ın Sözleşme'nin 2. maddesinin usule ili şkin gerekliliklerini kar şılad ığı ve suç Başvuru Numaras ı: 2016/9605 Karar Tarihi : 9/6/2020 9ortağı olduğu iddia edilen ki şilerin ölüm olay ı ile ilişkilendirilebilmeleri için yeterli unsu r bulunmad ığına dair kovu şturmas ızlık karar ının keyfî olmad ığı sonucuna varan A İHM, başvurucular ın ya da avukatlar ının iddialar ı konusunda yetkili makamlara daha kuvvetli bir dayanak sunmadan daha derin bir soru şturma yap ılmas ını ümit edemeyecekleri kan ısına varm ıştır (Şevket Güne ş ve diğerleri, 19). A İHM söz konusu kan ıya, Sözle şme'nin 3. maddesinin ihlal edildi ği iddialar ının konu edildi ği baz ı başvurular hakk ında verdiği kararlar ı kaynak alarak ula şmıştır (an ılan kararlar için bkz. Ş.T./Türkiye (k.k.), B. No: 28310/95, 9/11/1999; Kaplan/Türkiye (k.k.), B. No: 24932/94, 19/9/2000; Mahsun Tekin/Türkiye , B. No: 52899/99, 20/12/2005, 29). Son olarak A İHM mezkûr Şevket Güne ş ve diğerleri karar ında, etkili soru şturma yükümlülü ğünün başvurucular ın iddialar ının savunulabilir olmas ı hâlinde do ğacağını belirtmiştir (Şevket Güne ş ve diğerleri , 20). V.İNCELEME VE GEREKÇE 39. Mahkemenin 9/6/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Başvurucular ın İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 40. Başvuru formunda ba şvuruya konu sald ırı nedeniyle yürütülen ceza soruşturmalar ı hakk ında k ısaca bilgi veren ba şvurucular; öz itibar ıyla sald ırının önlenmesi için gerekli tedbirlerin al ınmamas ı ve buna ili şkin şikâyetleri hakk ında etkili bir ceza soruşturmas ı yürütülmeden kovu şturmas ızlık karar ı verilmesi nedenleriyle ya şam ve etkili başvuru haklar ının, kovuşturmas ızlık karar ının ve bu karara yap ılan itiraz üzerine Sulh Ceza Hâkimliğince verilen karar ın yeterli gerekçe içermemesi ve gerekçe olarak ifade edilen hususlar ın kabul edilebilir olmamas ı nedeniyle gerekçeli karar hakk ının ihlal edildi ğini öne sürmüşlerdir. 41. Söz konusu ihlal iddialar ı kapsam ında ba şvurucular öncelikle 19/7/2015-24/7/2015 tarihinde gerçekle ştirilecek etkinliklere kat ılmak maksad ıyla yola ç ıkan kişilerin bulunduklar ı şehirlerden Suruç'a gelinceye kadar defalarca polis taraf ından durdurulup aranmalar ına ve kimlik kontrolüne tabi tutulmalar ına rağmen sald ırıyı gerçekleştiren canl ı bomban ın hiçbir güvenlik önlemine tabi tutulmadan olay yerine geldiğini, DEA Ş'ın insan kayna ğı ve lojistik deste ğinin önemli bir k ısm ını Türkiye'den sağlad ığına, DEA Ş'a kat ılacak kişilerin güvenlik güçlerinin bilgileri dahilinde sevk edildiğine, DEA Ş mensuplar ının kolayca Suriye'ye giri ş çıkış yapabildi ğine ve yaral ı örgüt mensuplar ının Türkiye'de tedavi edildi ğine dair somut verilere dayanan gözlem ve tespitlerin bulunduğunu, Hükûmetin siyasi iradesi alt ında devletin çe şitli organlar ının DEAŞ'a lojistik destek sa ğlad ığına dair dünya ve ülke bas ınında haberler ç ıktığını, bahsi geçen haberlere konu vak ıalar ın Ankara Tren Gar ı önünde yap ılan sald ırı için gerekli ortam ı sağlad ığını iddia etmişlerdir. Ba şvuruculara göre güvenlik güçlerinin benzer sald ırılarda tak ındığı tav ır DEAŞ ve benzeri cihat yanl ısı örgütlere kar şı devletin istihbarat ve güvenlik birimlerinin sistemli bir ihmalkârl ık içinde oldu ğunu akla getirmektedir. 42. Bundan ba şka başvurucular, Ankara Cumhuriyet Ba şsavc ılığına verdikleri 15/12/2015 tarihli dilekçelerinde yer alan haberlerden (bkz. 23/v, vi, vii) de söz ederek sald ırı öncesindeki istihbarata ra ğmen gerekli önlemlerin al ınmad ığını, hakk ında " terör nitelikli kay ıp şahıs" kayd ı bulunan Ş.A.A.n ın Suruç Sulh Ceza Hâkimli ğinden al ınan önleme aramas ı karar ına rağmen yakalanamad ığını ileri sürmü şlerdir. Başvuru Numaras ı: 2016/9605 Karar Tarihi : 9/6/2020 1043. Son olarak baz ı kamu görevlileri hakk ında soruşturma izni verilmezken baz ı kamu görevlilerinin hiç soru şturulmad ığından ve şikâyetleri hakk ında yürütülen soruşturman ın etkisizli ğinden yak ınan başvurucular an ılan iddialar ıyla ilgili olarak; i. Olaylar zincirinde herhangi bir şekilde rol oynayan devlet görevlilerinin tespit edilmesi için resen soru şturma yürütülmesi gerekti ğini, ii. Etkili bir soru şturma yürütüldü ğü takdirde ya şam haklar ının ihlal edildi ğinin ve bu arada devletin ya şam hakk ı kapsam ındaki negatif ve pozitif yükümlülüklerini yerine getirmedi ğinin ortaya ç ıkacağını, iii. Yaşanan sald ırıyı önlemekle görevli olmas ına rağmen DEA Ş ve benzeri örgütlerle içli d ışlı olduğunu öne sürdükleri güvenlik güçlerinin olay ı soruşturmas ının soruşturman ın bağıms ızlığı ve etkilili ği hakk ında kuşku doğurduğunu, iv. Müşteki, şüpheli ve tan ıklar ın ifadelerine ba şvurulmamas ı nedeniyle soruşturman ın etkililiği ile alakal ı aleniyet ve yarg ılamaya etkili kat ılım ilkelerinin ihlal edildi ğini iddia etmi şlerdir. 44. Başvurucular iddialar ının ispat ı için başvuru formuna; ekinde herhangi bir belgeye yer vermeden Ankara Cumhuriyet Ba şsavc ılığına verdikleri şikâyet dilekçelerini, kovuşturmas ızlık karar ını, bu karara yapt ıklar ı itiraza dair dilekçelerini, itirazlar ının reddin e dair Sulh Ceza Hâkimli ği karar ını, Ş.A.A.n ın 22/5/2015 tarihinden itibaren kay ıp şahıs olarak arand ığına ilişkin 21/7/2015 tarihli kolluk tutana ğını ve Suruç Sulh Ceza Hâkimli ğinin Suruç'un baz ı mahallerinde belirli gün ve saatlerde önleme aramas ı yap ılmas ına ilişkin 25/6/2015 tarihli karar ını eklemişlerdir. 45. Bakanl ık görüşünde Cumhuriyet Ba şsavc ılığının olay ın hemen sonras ında resen harekete geçerek soru şturma başlatt ığına, soruşturma yükümlülü ğünün sonuç yükümlülü ğü olmad ığına ve kovu şturmas ızlık karar ının gerekçesine dikkat çekilerek başvurucular ın iddialar ının aç ıkça dayanaktan yoksun oldu ğu ifade edilmi ştir. B. Değerlendirme 46. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucular ın etkili ba şvuru ve gerekçeli karar haklar ının ihlal edildi ğine yönelik şikâyetlerinin özü, ya şam hakk ının etkili soru şturma yükümlülü ğüne ilişkin usul boyutunun ihlal edildi ğine ilişkindir. Bu nedenle etkili ba şvuru ve gerekçeli karar haklar ı yönünden bir inceleme yap ılmam ıştır. 1. Uygulanabilirlik Yönünden47. Başvuruya konu olay, bas ın aç ıklamas ı yapmak üzere toplanan kalabal ığın bulunduğu bir yerde üzerindeki patlay ı cı maddeleri patlatan bir ki şinin sald ırısı sonucu gerçekleşmiş ve yaşanan olay nedeniyle pek çok ki şi ölmüş, birçok ki şi de yaralanm ıştır. Bu sebeple öldürücü niteli ğe sahip oldu ğunda tereddüt bulunmayan olayda yaralanan başvurucular yönünden de ba şvurunun ya şam hakk ı kapsam ında incelenmesi gerekti ği sonucuna var ılm ıştır. Anayasa Mahkemesi, ölümle sonuçlanmayan bir olaya ili şkin Başvuru Numaras ı: 2016/9605 Karar Tarihi : 9/6/2020 11başvurunun da ma ğdura karşı gerçekle ştirilen eylemin niteli ği ve failin amac ı gibi somut olay ın koşullar ı dikkate al ınarak ya şam hakk ı kapsam ında incelenebilece ğini ve bu değerlendirme yap ılırken eylemin potansiyel olarak öldürücü niteli ğe sahip olup olmamas ı yan ında maruz kal ınan eylemin ma ğdurun fiziki bütünlü ğü üzerindeki sonuçlar ının da önem taşıdığını bir kez daha hat ırlatmaktad ır (Mustafa Çelik ve Siyahmet Şeran, B. No: 2014/7227, 12/1/2017, 69; Yasin Ağca, B. No: 2014/13163, 11/5/2017, 109, 110). 48. Anayasa n ın iddian ın değerlendirilmesinde dayanak al ınacak " Kişinin dokunulmazl ığı, maddî ve manevî varl ığı" kenar ba şlıklı 17. maddesinin birinci f ıkras ının ilgili k ısm ı şöyledir: " Herkes, ya şama... hakk ına sahiptir." 49. Anayasa n ın "Devletin temel amaç ve görevleri" kenar ba şlıklı 5. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "Devletin temel amaç ve görevleri, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, ki şilerin v e toplumun refah, huzur ve mutlulu ğunu sağlamak; ki şinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle ba ğdaşmayacak surette s ınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kald ırmaya, insan ın maddî ve manevî varl ığının gelişmesi için gerekli şartlar ı haz ırlamaya çal ışmakt ır." 2. Kabul Edilebilirlik Yönünden a. Başvurucular Bilim E ğitim Estetik Kültür Sanat Ara ştırmalar ı Vakf ı, Ezilenlerin Sosyalist Partisi ve Sosyalist Gençlik Dernekleri Federasyonu Yönünden 50. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun un 46. maddesinin (1) ve (2) numaral ı fıkralar ının ilgili k ısm ı şöyledir: "(1) Bireysel ba şvuru ancak ihlale yol açt ığı ileri sürülen i şlem, eylem ya da ihmal nedeniyle güncel ve ki şisel bir hakk ı doğrudan etkilenenler taraf ından yap ılabilir. (2)... Özel hukuk tüzel ki şileri sadece tüzel ki şiliğe ait haklar ının ihlal edildi ği gerekçesiyle bireysel ba şvuruda bulunabilir." 51. Somut ba şvuru, özel hukuk tüzel ki şileri olan Bilim E ğitim Estetik Kültür Sanat Araştırmalar ı Vakf ı, Ezilenlerin Sosyalist Partisi ve Sosyalist Gençlik Dernekleri Federasyonuna ait haklarla ilgili de ğildir. Bu nedenle an ılan özel hukuk tüzel ki şilerinin yaşam hakk ı yönünden ma ğdur s ıfatlar ı bulunmamaktad ır. 52. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının diğer kabul edilebilirlik koşullar ı yönünden incelenmeksizin kişi bak ımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekmektedir. b. Diğer Başvurucular Yönünden 53. Bireysel ba şvuru formlar ında olayda hayat ını kaybeden baz ı kişilerin isimlerine yer verilmi ş ve başvurunun bu ki şilerin yak ınlar ı ile olay nedeniyle yaralananlar yönünden Başvuru Numaras ı: 2016/9605 Karar Tarihi : 9/6/2020 12yap ıldığı belirtilmi ş ise de hangi ba şvurucular ın olayda hayat ını kaybeden, hangi ki şilerin yak ınlar ı olduğuna ve bu yak ınlığın derecesine ili şkin detayl ı bilgilere yer verilmemi ştir. 54. Bununla birlikte ba şvuru aşağıda aç ıklanan nedenlerle her hâlükârda kabul edilemez bulundu ğundan ba şvurucular ın mağdur s ıfat ı ve bu ba ğlamda ki şi bak ımından yetkiye ili şkin kabul edilebilirlik kriteri yönünden ayr ıca bir de ğerlendirme yap ılmas ına gerek görülmemi ştir (benzer de ğerlendirme için bkz. Abdullah Akhamur ve di ğerleri , B. No: 2015/14355, 31/10/2018, 56) 55. Yaşam hakk ını güvence alt ına alan Anayasa'n ın 17. maddesi Anayasa'n ın 5. maddesiyle birlikte de ğerlendirildi ğinde devlete birtak ım negatif ve pozitif yükümlülükler yükler ( Serpil Kerimo ğlu ve diğerleri , B. No: 2012/752, 17/9/2013, 50). 56. Devletin negatif yükümlülü ğü kapsam ında kamusal bir yetkiyle güç kullanan görevlilerin kas ıtlı ve hukuka ayk ırı bir şekilde hiçbir bireyin ya şam ına son vermeme ödevi bulunmaktad ır. Pozitif yükümlülükler kapsam ında ise devletin yetki alan ında bulunan tüm bireylerin ya şam hakk ını kamu görevlilerinin, di ğer bireylerin ve hatta ki şinin kendi eylemlerinden kaynaklanabilecek risklere kar şı koruma ödevi vard ır (Serpil Kerimo ğlu ve diğerleri , 51). 57. An ılan pozitif yükümlülük kapsam ında devletin; -Yaşam hakk ına yönelen tehdit ve risklere kar şı cayd ırıcı ve koruyucu yasal düzenlemeler yapmas ı, gerekli idari tedbirleri almas ı (İpek Deniz ve di ğerleri, B. No: 2013/1595, 21/4/2016, 149), -Bir kişinin yaşam ına yönelik gerçek ve yak ın bir tehlikenin bulundu ğunun kamu makamlar ınca bilindi ği ya da bilinmesi gerekti ği durumlarda görevlileri arac ılığıyla makul ölçüler çerçevesinde ve bu tehlikenin gerçekle şmesini önleyebilecek şekilde önlem almas ı gerekir ( Serpil Kerimo ğlu ve diğerleri , 53). 58. Ayr ıca söz konusu yükümlülük uyar ınca devletin -önceden belirlenebilir bir veya daha fazla bireyin ya şam ına yönelik bir tehdit söz konusu olmasa bile- ki şilerin yaşam ını korumak için genel güvenlik tedbirleri alma ödevi de bulunmaktad ır (Mehmet Çetinkaya ve Maide Çetinkaya , B. No: 2013/1280, 28/5/2014, 59). Bu ödev, bireylerin yaşam hakk ının terörden kaynaklanan bir tehdit alt ında oldu ğu durumlar için de söz konusudur ( Mehmet Çetinkaya ve Maide Çetinkaya , 62). 59. Bununla birlikte yetkili makamlardan ya şamla ilgili her türlü potansiyel tehdidin gerçekleşmesini önlemek için somut tedbirler almas ı beklenemeyece ği (Mehmet Çetinkaya v e Maide Çetinkaya , 60) gibi özellikle insan davran ışlar ının öngörülemezli ği, öncelikler ve kaynaklar de ğerlendirilerek yap ılacak işlem veya yürütülecek faaliyet tercihi dikkate alındığında koruma yükümlülü ğünün kamu makamlar ı üzerinde a şırı yük oluşturacak şekilde yorumlanmas ı da mümkün de ğildir ( Serpil Kerimo ğlu ve diğerleri , 53). 60. Somut olayda ba şvurucular ın yaşam hakk ının koruma yükümlülü ğüne ilişkin maddi boyutu kapsam ında iki temel şikâyetleri bulunmaktad ır: i. Sald ırı öncesi istihabarata ra ğmen yaşam ı koruyucu önlemler al ınmam ıştır. Başvuru Numaras ı: 2016/9605 Karar Tarihi : 9/6/2020 13ii. Sald ırıyı gerçekleştiren canl ı bomba, aranmas ına rağmen yakalanamam ıştır. 61. Başvurucular söz konusu şikâyetlerini desteklemek için somut herhangi bir kan ıt ortaya koymadan ve şikâyet ettikleri ki şilerin başvuruya konu sald ırıyla bağlant ılı herhangi bir eyleminden söz etmeden güvenlik güçlerinin DEA Ş üyelerine yönelik sistemli bir ihmalkârl ık içinde oldu ğunu soyut bir biçimde ileri sürüp genel a ğda yay ımlanm ış birkaç habere göndeme yapm ıştır. Ne var ki bahis konusu haberlerde kamu makamlar ının olay günü bas ın aç ıklamas ına kat ılan kişilere sald ırı yap ılacağını önceden bildiklerine veya bilmeleri gerektiğine, buna ra ğmen söz konusu ki şilerin Kültür Merkezi içinde ve çevresinde gerekli güvenlik önlemlerini almad ıklar ına ilişkin bir bilgi bulunmad ığı gibi güvenlik güçlerince aranan ve ba şkalar ının yaşam ı için tehdit olu şturduğu bilinen veya bilinmesi gereken Ş.A.A.n ın sald ırı öncesinde nerede sakland ığı kamu makamlar ınca bilinmesine ra ğmen yakalanmad ığına dair bir malumat da bulunmamaktad ır (haber içerikleri için bkz. 23). O hâlde başvurucular ın Cumhuriyet Ba şsavc ılığı önünde dile getirdikleri iddialar ın koruma yükümlülü ğü bağlam ında savunulabilir nitelikte oldu ğu söylenemez. Suruç Sulh Ceza Hâkimliğinden önleme aramas ı karar ı al ınmas ına rağmen Kültür Merkezi önünde ve çevresinde toplanan gruba yönelik olarak d ışardan gelmesi muhtemel sald ırılara karşı her türlü patlay ıcı madde veya e şyan ın tespiti amac ıyla kişilerin üstlerinde ve e şyalar ında önleme aramas ı yapt ırmad ığı iddias ıyla İlçe Emniyet Müdürü M.Y. hakk ında Suruç Asliye Ceza Mahkemesinde aç ılan kamu davas ında san ığın neticeten 7.500 TL adli para cezas ıyla cezaland ırılmas ına karar verilmesinin de bu sonuca bir etkisi yoktur. Zira ba şvuruya konu edilen soru şturma M.Y. hakk ındaki soru şturmay ı kapsamad ığı -Cumhuriyet Ba şsavc ılığınca verilen kovu şturmas ızlık karar ında M.Y. hakk ında Suruç Cumhuriyet Ba şsavc ılığınca ayr ı bir soruşturma yürütüldü ğü aç ıkça belirtilmi ştir- gibi ba şvurucular ın M.Y. hakk ında yürütülen soruşturmayla ilgili herhangi bir şikâyetleri de bulunmamaktad ır. Kald ı ki M.Y. hakk ındaki yarg ılama başvurucular ın ve/veya ölen yak ınlar ının yaşam hakk ının korunmas ıyla ilgili olmay ıp ihmal suretiyle görevi kötüye kullanma suçundan M.Y.nin sorumlu tutulup tutulamayaca ğının belirlenmesine ili şkindir (İhmal suretiyle görevi kötüye kullanma suçunun yaşam hakk ının korunmas ıyla ilgili olmad ığına ilişkin bkz. Önery ıldız/Türkiye [BD], B. No: 48939/99, 30/11/2004, 116). 62. Hiç şüphesiz devletin ya şam hakk ı kapsam ındaki pozitif yükümlülüklerinin usule ilişkin yönü uyar ınca doğal olmayan her ölüm olay ının tüm yönleriyle ortaya konulmas ı, sorumlu ki şilerin belirlenmesi ve gerekti ğinde bu ki şilerin cezaland ırılmas ına imkân tan ıyan bağıms ız bir soru şturma yürütmesi gerekir ( Serpil Kerimo ğlu ve diğerleri, 54; Sad ık Koçak ve di ğerleri , B. No: 2013/841, 23/1/2014, 94). Ancak bu mecrubiyet, ölü m olay ına kar ıştığı iddia edilen herkes hakk ında etkili bir ceza soru şturmas ı yürütülmesini zorunlu k ılmaz. Nitekim Anayasa Mahkemesi, ölüm olay ının failleri ile birlikte hareket ettikleri iddia edilen ki şiler hakk ında kovu şturmas ızlık karar ı verilmesi nedeniyle ya şam hakk ının ihlal edildi ği iddias ının incelendi ği Beste Güler Aslan ve di ğerleri (B. No: 2015/9669, 19/2/2019, 95) ba şvurusunda ölüm olay ı hakk ında yürütülen ceza soruşturmas ını bir bütün olarak ele al ıp daha derin ve etkili bir soru şturma yürütülmesi konusunda hakl ı bir beklentiye girebilmeleri için ba şvurucular ın iddialar ı hakk ında soruşturma makamlar ına daha sa ğlam argüman veya emare sunmalar ı gerektiği sonucuna varm ıştır. 63. Başvurunun hâlihaz ırda Ceza Mahkemesince yürütülmekte olan ceza soruşturmas ıyla ilgili olmad ığını ve ba şvuruda koruma yükümlülü ğü bağlam ında savunulabilir bir iddian ın bulunmad ığını dikkate alan Anayasa Mahkemesi, somut olay ın koşullar ında etkili soru şturma yükümlülü ğünün doğmad ığı sonucuna varm ıştır. Başvuru Numaras ı: 2016/9605 Karar Tarihi : 9/6/2020 1464. Aç ıklanan gerekçelerle ya şam hakk ının ihlal edildi ği iddias ının açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜMAç ıklanan gerekçelerle; A. 1. Ba şvurucular Bilim E ğitim Estetik Kültür Sanat Ara ştırmalar ı Vakf ı, Ezilenlerin Sosyalist Partisi ve Sosyalist Gençlik Dernekleri Federasyonunun ya şam haklar ının ihlal edildi ğine ilişkin iddialar ının kişi bak ımından yetkisizlik nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDU ĞUNA, 2. Diğer başvurucular ın yaşam haklar ının ihlal edildi ğine ilişkin iddialar ının açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucular üzerinde BIRAKILMASINA 9/6/2020 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Ba şkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUN Üye Üye Muammer TOPAL Yusuf Şevki HAKYEMEZ