TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR MUHAMMED ADNAN BA ĞDİLİ BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/19833) Karar Tarihi:7/10/2021 Başvuru Numaras ı: 2017/19833 Karar Tarihi : 7/10/2021 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Celal Mümtaz AKINCI M. Emin KUZ Y ıldız SEFERİNOĞLU Basri BA ĞCI Raportör : Tuğba YILDIZ Başvurucu : Muhammed Adnan BA ĞDİLİ Vekili : Av. Oğuzhan BOZKURT I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, işçilik alaca ğına ilişkin davan ın reddedilmesi nedeniyle
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR MUHAMMED ADNAN BA ĞDİLİ BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/19833) Karar Tarihi:7/10/2021 Başvuru Numaras ı: 2017/19833 Karar Tarihi : 7/10/2021 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Celal Mümtaz AKINCI M. Emin KUZ Y ıldız SEFERİNOĞLU Basri BA ĞCI Raportör : Tuğba YILDIZ Başvurucu : Muhammed Adnan BA ĞDİLİ Vekili : Av. Oğuzhan BOZKURT I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, işçilik alaca ğına ilişkin davan ın reddedilmesi nedeniyle hakkaniyete uygun yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 12/4/2017 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından, başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına gönderilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: 8. Başvurucu 29/11/2005 tarihinden itibaren belirsiz i ş sözleşmesiyle Vangölü Elektrik Da ğıtım A.Ş.nin (VEDA Ş) Bahçesaray İlçe İşletme Şefliğinde elektrik teknisyeni olarak çal ışmaktayken 31/1/2006 tarihinde hizmet kolunda faaliyette bulunan Türkiye Enerji, Su ve Gaz İşçileri Sendikas ına (TES-İŞ) üye olmu ştur. Başvuru Numaras ı: 2017/19833 Karar Tarihi : 7/10/2021 39. Başvurucu, Van 4. Noterli ği arac ılığıyla VEDA Ş'a 22/11/2013 tarihli taahhütname göndermi ştir. Taahhütnamede ba şvurucu " ...3/5/2004 tarih ve 2004/7898 say ılı Bakanla r Kurulu karar ı ile yürürlü ğe konulan özelle ştirme uygulamalar ı sonucunda i şsiz kalan ve bilahare i şsiz kalacak olan i şçilerin di ğer kamu kurum ve kurulu şlar ında geçic i personel statüsünde istihdam edilmelerine ili şkin esaslar çerçevesinde di ğer kamu kurum ve kuruluşlar ında 657 say ılı DMK'n ın 4/C bendi kapsam ındaki çal ışma hakk ından yararlanabilmek için şirketiniz taraf ından k ıdem, ihbar tazminat ı ve izin ücretlerimin ödenerek i ş sözleşmemin sona erdirilmesini ve bu kapsamdaki ba şvurumuzun Özelle ştirme İdaresi Ba şkanl ığına intikal ettirilmesini talep ediyorum... Bu kapsamda i ş sözleşmemin talebim do ğrultusunda şirketiniz taraf ından sona erdirilmesi durumunda, k ıdem tazminat ı, ihbar tazminat ı ile izin ücretlerinin ödenmesi d ışında başkaca herhangi bir hak talep etmediğimi gayri kabili rücu olarak beyan ve taahhüt ederim... " şeklinde beyanda bulunmuştur. 10. VEDA Ş, başvurucunun talebini Özelle ştirme İdaresi Ba şkanl ığına bildirmi ştir. 14/12/2013 tarihi itibar ıyla k ıdem tazminat ı, ihbar tazminat ı, y ıllık izin ücreti ve ikramiye alacağı olmak üzere toplam 37.358,56 TL ödemenin ba şvurucuya yap ılacağı bildirilerek anılan tarihte ba şvurucunun i ş sözleşmesi sona erdirilmi ş, Devlet Personel Ba şkanl ığı taraf ından başvurucu Van Gençlik Hizmetleri ve Spor İl Müdürlü ğüne atanm ıştır. 11. Başvurucu 8/1/2014 tarihinde ibraname imzalam ıştır. Başvurucu ibranamede "...ad ı geçen iş verende gerek hizmetimden, gerekse i ş sözleşmemin feshedilmesi sebebiyle doğan bir hak ve alaca ğım kalmam ıştır. Bu nedenle bütün hak, iddia, talep ve davalardan hesaplamaya da şamil olmak üzere feragat etti ğimi ve işveren VANGÖLÜ ELEKTR İK DAĞITIM A.Ş.ni kati ve gayr ıkabili rucü olmak üzere tamamen ibra ederim... " şeklinde beyanda bulunmu ştur. 12. Başvurucunun alacaklar ına ilişkin olarak hesab ına 16/1/2014 tarihinde VEDA Ş taraf ından 37.358,56 TL yat ırılm ıştır (bkz. 10). 13. Başvurucu; sendikaya üye olmas ından sonra yevmiye ücretinin indirildi ğini, bu nedenle de k ıdem ve ihbar tazminat ının düşürüldüğünü belirterek i şçi alacaklar ının tahsili istemiyle 13/5/2014 tarihinde Bahçesaray Asliye Hukuk Mahkemesinde dava açm ıştır. 14. Mahkeme; bilirki şi incelemeleri yapt ırm ış, tan ıklar ı dinlemiş, yarg ılamaya ilişkin gerekli bilgi ve belgeleri toplad ıktan sonra 6/10/2016 tarihinde i ş mahkemesi s ıfat ıyla davan ın reddine karar vermi ştir. Karar gerekçesinde; ba şvurucunun imzalad ığı ibranameye yer verilmi ş ve bu ibranamenin sözle şmenin do ğal yollar d ışında taraflar ın ortak iradesi ile sona erdirilmesine ili şkin işlem olan ikale sözle şmesi olarak nitelendirildi ği, bu sözle şmenin taraflar aras ındaki iş ilişkisini bitirece ği gibi hak ve borçlar ını da ortadan kald ıracağı, bu bağlamda davaya konu edilen alacak kalemlerinin talep edilemeyece ği vicdani kanaatine var ılarak bu anlamda bilirki şi raporlar ı da dikkate al ınıp davan ın reddine karar verilmi ştir. 15. Başvurucu istinaf talebinde bulunmu ş, Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi (Bölge Adliye Mahkemesi) 13/1/2017 tarihinde istinaf talebinin reddine karar vermiştir. Karar gerekçesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "Dosyadaki yaz ılara, karar ın dayand ığı delillerle kanuni gerektirici sebeplere ve özellikle; davac ıya yürürlükte olan toplu i ş sözleşmesi gere ğince ödenmesi gereken Başvuru Numaras ı: 2017/19833 Karar Tarihi : 7/10/2021 4menfaatlerin daval ı tarafça ödenmi ş olmas ı, bu şekilde davac ının toplu iş sözleşmesinden faydalanmas ıyla birlikte toplu i ş sözleşmesinin i şçiler lehine getirdi ği akçal ı menfaatlerden (giyim yard ımı, g ıda yard ımı, yemek yard ımı, ikramiye, ilave tediye gibi) de yararlanm ıştır. Böylece davac ının gelirinde art ış meydana gelmi ş, davac ı ile daval ı aras ında iş sözleşmes imzalan ırken günlük brüt ücreti belirlenmi ş ve toplu i ş sözleşmesinden yararlanma durumunda ücretinin toplu i ş sözleşmesi ile yeniden belirlenece ği hususu düzenlenmi ştir Davac ı sendikaya üye olup toplu i ş sözleşmesinden yararlanmak istedi ğini de belirtti ğine göre, toplu i ş sözleşmesi gere ği belirlenen yeni ücretini kabul etmi ştir. Hem toplu i ş sözleşmesi kapsam ındaki sosyal haklar ı, hem de kapsam d ışı işçilere ödenen günlük brüt ücreti talep etmesinin mümkün olmamas ı da dikkate al ınarak, delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemi ş, davac ı yan ın yerinde bulunmayan istinaf itirazlar ının reddine kara r vermek gerekmi ştir." 16. Bölge Adliye Mahkemesi karar ı başvurucuya 14/3/2017 tarihinde tebli ğ edilmiştir. Başvurucu 12/4/2017 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İLGİLİ HUKUK 17. 11/1/2011 tarihli ve 6098 say ılı Türk Borçlar Kanunu'nun 1. maddesinin birinci fıkras ı şöyledir: "Sözleşme, taraflar ın iradelerini kar şılıklı ve birbirine uygun olarak aç ıklamalar ıyla kurulur." 18. 6098 say ılı Kanun'un 26. maddesi şöyledir: "Taraflar, bir sözle şmenin içeri ğini kanunda öngörülen s ınırlar içinde özgürce belirleyebilirler." 19. 24/11/1994 tarihli ve 4046 say ılı Özelleştirme Uygulamalar ı Hakk ında Kanun'un 22. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "Özelleştirme program ına al ınan kurulu şlarda (iştirakler hariç) ilgili kurulu ş veya İdare taraf ından istihdam fazlas ı personel belirlenmesi ya da bu kurulu şlar ın k ısmen veya tamamen sat ışı nedeniyle kamu tüzel ki şiliğinin sona ermesi, devredilmesi, küçültülmesi, faaliyetlerinin durdurulmas ı, kapat ılmas ı, tasfiye edilmesi halinde; bu kurulu şlarda programa al ınma tarihi itibar ıyla 657 say ılı Devlet Memurlar ı Kanununa tâbi olarak veya sözleşmeli statüde çal ışmakta olanlar ile i ş kanunlar ına tâbi olarak görev yapmakla birlikte toplu iş sözleşmesi hükümlerinden yararlanmayan genel müdür ... kamu kurum v e kuruluşlar ına nakledilmek üzere yukar ıda belirtilen i şlemlerin tamamlanmas ından itibaren onbeş gün içerisinde İdare taraf ından Devlet Personel Ba şkanl ığına bildirilir..." V.İNCELEME VE GEREKÇE 20. Anayasa Mahkemesinin 7/10/2021 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gere ği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı 21. Başvurucu; TES- İŞ'e üye olduktan sonra yevmiyesinin i ş sözleşmesinde kararlaştırılan miktar ın alt ına düşürüldüğünü, verilen karar ın benzer konudaki Yarg ıtay Başvuru Numaras ı: 2017/19833 Karar Tarihi : 7/10/2021 5Hukuk Genel Kurulu karar ına ayk ırı olduğunu, ibranamedeki iradesinin gerçe ği yans ıtıp yans ıtmad ığı konusunda ara ştırma yap ılmad ığını, Yarg ıtay ın yerleşik içtihad ına ayk ırı karar verildiğini belirterek e şitlik ilkesi ile mülkiyet ve adil yarg ılanma haklar ının ihlal edildi ğini iddia etmi ştir. B. Değerlendirme 22. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucunun iddialar ı dikkate al ındığında şikâyetin karar sonucuna yönelik oldu ğu anlaşıldığından incelemenin bu kapsamda yap ılmas ı uygun görülmü ştür. 23. Anayasa n ın 148. maddesinin dördüncü f ıkras ında kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlara ili şkin şikâyetlerin bireysel ba şvuruda incelenemeyece ği belirtilmi ştir. Bu kapsamda ilke olarak mahkemeler önünde dava konusu yap ılm ış maddi olay ve olgular ın kan ıtlanmas ı, delillerin de ğerlendirilmesi, hukuk kurallar ının yorumlanmas ı, uygulanmas ı ile uyuşmazl ıkla ilgili var ılan sonucun adil olup olmamas ı bireysel ba şvuru konusu olamaz. Ancak bireysel ba şvuru kapsam ındaki hak ve özgürlüklere müdahale te şkil eden, bariz takdir hatas ı veya aç ık bir keyfîlik içeren tespit ve sonuçlar bu kapsamda de ğildir ( Ahmet Sa ğlam, B. No: 2013/3351, 18/9/2013, 42). 24. Somut olayda ba şvurucu; kamu kurum ve kurulu şlar ında geçici personel statüsünde istihdam edilmek için k ıdem, ihbar tazminat ı ve izin ücretlerinin ödenerek i ş sözleşmesinin sona erdirilmesini i şverenden talep etmi ş ve karşılığında an ılan alacaklar ının ödenmesi d ışında başkaca herhangi bir hak talep etmeyece ğini taahhüt etmi ştir. İşveren (VEDAŞ) taraf ından da bu taahhüt kabul edilerek bir ikale sözle şmesi imzalanm ıştır. İşçi alacaklar ı konusunda ba şvurucuya ödeme yap ılacak tutar belirlenerek ba şvurucunun i ş sözleşmesi sona erdirilmi ş, neticesinde de ba şvurucu ibraname imzalam ış ve bir kamu kurumuna geçici i şçi statüsünde atanm ıştır. Anlaşmada belirlenen tazminatlar da ba şvurucuya ödenmiştir. 25. Başvurucu daha sonra TES- İŞ'e üye oldu ğu için yevmiyesinin dü şük gösterilerek tazminatlar ının hesapland ığından bahisle dava açm ışsa da nihai karar ı veren Bölge Adliye Mahkemesi ba şvurucunun toplu i ş sözleşmesi kapsam ında belirlenen ücreti ald ığını ve akçal ı menfaatlerden de faydaland ığını belirtmiştir. Toplu i ş sözleşmesinden faydalanmakla sözle şme kapsam ında düzenlenen yeni ücretin kabul edilmi ş olduğunu da ifade etmi ştir. Karar gerekçesinde ayr ıca hem toplu i ş sözleşmesi kapsam ındaki sosyal haklar ı hem de kapsam d ışı işçilere ödenen günlük brüt ücreti talep etmenin mümkü n olmayaca ğına da dikkat çekilmi ştir (bkz. 15). 26. Mevzuat ın, somut olay ın ve delillerin yorumlanmas ı yukar ıda an ılan ilkeler (bkz. 23) uyar ınca uyuşmazl ığı çözmekle görevli mahkemenin takdirinde olup bireysel başvuruda de ğerlendirmeye konu edilememektedir. Buna göre ba şvurucu taraf ından ileri sürülen iddialar, delillerin de ğerlendirilmesi ve hukuk kurallar ının yorumlanmas ına ilişkin olup kararda bariz takdir hatas ı veya aç ık bir keyfîlik olu şturan bir durumun da bulunmad ığı dikkate al ındığında ihlal iddialar ının kanun yolu şikâyeti niteli ğinde olduğu anlaşılmaktad ır. Başvuru Numaras ı: 2017/19833 Karar Tarihi : 7/10/2021 627. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun di ğer kabul edilebilirlik ko şullar ı yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜMAç ıklanan gerekçelerle; A. Adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 7/10/2021 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Kadir ÖZKAYA Celal Mümtaz AKINCI M. Emin KUZ Üye Üye Y ıldız SEFERİNOĞLU Basri BA ĞCI