TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASA MAHKEMESİ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR FATİH ÇETİN VE İBRAHİM PELİT BAŞVURUSU (Başvuru Numarası: 2019/2404) Karar Tarihi: 18/11/2020 Başvuru Numarası : 2019/2404 Karar Tarihi :18/11/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUNYusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTEŞ Raportör : Hikmet Murat AKKAYA Başvurucular : 1. Fatih ÇETİN 2. İbrahim PELİT Vekilleri : Av. Yusuf Kenan ALTAN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, yargılamanın uzun sürmesi
TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASA MAHKEMESİ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR FATİH ÇETİN VE İBRAHİM PELİT BAŞVURUSU (Başvuru Numarası: 2019/2404) Karar Tarihi: 18/11/2020 Başvuru Numarası : 2019/2404 Karar Tarihi :18/11/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUNYusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTEŞ Raportör : Hikmet Murat AKKAYA Başvurucular : 1. Fatih ÇETİN 2. İbrahim PELİT Vekilleri : Av. Yusuf Kenan ALTAN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, yargılamanın uzun sürmesi nedeniyle makul sürede yar gılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜRECİ2. Başvuru 16/1/2019 tarihinde yapılmıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön i ncelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. 4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafında n yapılmasına karar verilmiştir. 5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve es as incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüş bildirmemiştir. III. OLAY VE OLGULAR 7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili ola ylar özetle şöyledir: 8. Başvurucular ile birlikte iki şüphelinin yağma suçu nedeniyle 18/7/2007 tarihinde gözaltına alındıkları ve aynı gün tutuklandıkları anl aşılmaktadır. 9. İstanbul 5. Ağır Ceza Mahkemesinin 16/6/2009 tarihli kararı, Yargıtay 6. Ceza Dairesinin 10/3/2015 tarihli kararıyla bozulmuştur. Başvuru Numarası : 2019/2404 Karar Tarihi :18/11/2020 310. Bozma kararı üzerine başvurucuların da aralarında bulunduğu toplam üç sanı k hakkında Mahkemece 3/6/2016 tarihinde mahkûmiyet kararı verilmi ştir. Başvurucuların ve diğer bir sanığın kararı temyiz etmesi üzerine aynı Dairenin 27 /11/2018 tarihli kararıyla hüküm onanarak kesinleşmiştir. 11. Nihai karar olan Yargıtay ilamına ilişkin olarak Ulusal Yarg ı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) evrak işlem kütüğü üzerinde yapılan incelemede, yargılama sürecinde müdafi olarak görev yapan ve bireysel başvuruda da vekil olarak başvurucuları temsil ede n başvurucuların avukatı Yusuf Kenan Altan tarafından ilgili kara rın 12/12/2018 günü saat 15.52.08 de açılarak okunduğu tespit edilmiştir. 12. Bununla birlikte başvurucuların vekili; Yargıtayın onama kar arının tebliğini yerel mahkemeden talep etmesine rağmen tebliğinin yapılmadığını , nihai kararı 16/1/2019 tarihinde öğrendiğini, söz konusu onama kararının örneğini UYAP 'tan alarak bireysel başvuru dosyasına koyduğunu belirtmektedir. 13. 16/1/2019 tarihinde bireysel başvuruda bulunulmuştur. IV. İNCELEME VE GEREKÇE14. Mahkemenin 18/11/2020 tarihinde yapmış olduğu toplantıda baş vuru incelenip gereği düşünüldü: A. Başvurucuların İddiaları 15. Başvurucular, bireysel başvuru konusu yargılamanın uzun sü rmesi nedeniyle makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüşl erdir. B. Değerlendirme 16. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un " Bireysel ba şvuru usulü " kenar başlıklı 47. maddesinin (5) numaralı fıkrası şöyledir: "Bireysel ba şvurunun, ba şvuru yollar ının tüketildi ği tarihten; ba şvuru yolu öngörülmemi şse ihlalin ö ğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yap ılmas ı gerekir. Hakl ı bir mazereti nedeniyle süresi içinde ba şvuramayanlar, mazeretin kalkt ığı tarihten itibaren onbe ş gün içinde ve mazeretlerini belgeleyen delillerle birlikte ba şvurabilirler ... " 17. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) " Başvuru süresi ve mazeret " kena r başlıklı 64. maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir: "Bireysel ba şvurunun, ba şvuru yollar ının tüketildi ği tarihten, ba şvuru yolu öngörülmemi şse ihlalin ö ğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yap ılmas ı gerekir. " 18. Bireysel başvurunun ön şartlarından biri de otuz günlük süre kuralıdır. Sürenin başvurunun her aşamasında dikkate alınması gerekir ( Deniz Baykal, B. No: 2013/7521, 4/12/2013, 32). Otuz günlük süreye ilişkin başlangıç tarihini n tespitinde kanun hükmü gereği öğrenme tarihi esas alınmalıdır. Başvuru Numarası : 2019/2404 Karar Tarihi :18/11/2020 419. Bireysel başvurunun süre koşuluna bağlanmasıyla hukuki istik rarın sağlanması hedeflenmektedir. Dolayısıyla anayasal bir hak arama yolu olan bireysel başvurunun yapılması için belli sürelerin öngörülmesi hukuki istikrar ilke sinin bir gereğidir ve bu süre -bireysel başvuru yapılmasını imkânsız kılacak ölçüde kısa olma dıkça- bireysel başvuru hakkına aykırılık oluşturmaz. 20. Bireysel başvuruların 6216 sayılı Kanun'un 47. maddesinin (5 ) numaralı fıkrası ile İçtüzük'ün 64. maddesinin (1) numaralı fıkrası uyarınca baş vuru yollarının tüketildiği tarihten, başvuru yolu öngörülmemiş ise ihlalin öğrenildiği tar ihten itibaren otuz gün içinde yapılması gerekmektedir. Anılan düzenlemelerde başvuru yolu öng örülen durumlarda bireysel başvuru süresinin başlangıcına ilişkin olarak başvuru yollar ının tüketildi ği tarihten söz edilmekte ise de haberdar olunmayan bir hususta başvuru yap ılamayacağı dikkate alınarak bu ibarenin nihai karar ın gerekçesinin ö ğrenildiği tarih olarak anlaşılması gerekir (A. C. ve di ğerleri [GK], B. No: 2013/1827, 25/2/2016, 25). 21. Bireysel başvuru süresinin işlemeye başlaması yönünden nihai kararın gerekçesinin tebliği, öğrenme şekillerinden biridir ( Mehmet Ali Kurtuldu , B. No: 2013/5504, 28/5/2014, 27). Ancak öğrenme, gerekçeli kararın tebliği ile sınırlı olarak gerçekleşmez; başka şekillerde de öğrenme söz konusu olabilir. Başvurucunun n ihai kararın gerekçesini dava dosyasını incelemek suretiyle öğrenmesi mümkündür. Bu doğr ultuda dosyadan suret alınmas ı gibi hâllerde başvurucunun gerekçeli kararı öğrendiği kabul ed ilebilir. Başvurucuların nihai kararın gerekçesini öğrendiklerini beyan ettikleri tarih de bireysel başvuru süresinin başlangıcı olarak ele alınabilir ( İlyas Türedi , B. No: 2013/1267, 13/6/2013, 21, 22). 22. Diğer yandan somut olayın koşullarında başvurucunun nihai ka rardan daha erken bir tarihte haberdar olması gerektiğinin değerlendirilmes i durumunda Anayasa Mahkemesi, başvuru süresinin başlangıcı için bu tarihi de esas alabilir ( Ögeday Ak ın, B. No: 2014/2345, 10/6/2015, 38). 23. Bu bağlamda Anayasa Mahkemesi, henüz avukatına tebliğ edilme miş olmakl a birlikte nihai karar olan gerekçeli Yargıtay ilamının ilk derec e mahkemesine ulaştığı, başvurucunun avukatının ise bireysel başvuru formunda bu karard an haberdar olduklarını belirttiği tarihten daha önce ilk derece mahkemesine söz konusu ilamın tebliğe çıkarılması için birden fazla talepte bulunduğunun anlaşıldığı bir bireysel başvuruda başvuru süresinin avukatın ilk yazılı talep tarihinden itibaren işlemeye başladığ ını kabul etmiştir. Anılan kararda Anayasa Mahkemesi, gerekçeli nihai karar ilk derece mah kemesine ulaştığında n başvurucunun haberdar olduğu ve bu durumda UYAP Avukat Bilgi Si stemi'ni kullandığı görülen başvurucu vekilinin nihai karar sonucunu ve gerekçesini kesin olarak öğrenme olanağına sahip bulunduğu konusunda şüphe olmadığını ifade etmi ştir ( Suat Bircan [GK], B. No: 2014/16800, 1/12/2016, 25-27). 24. UYAP, kullanıcıların kendilerini ilgilendiren bilgi ve belge lere ihtiyaç duymaları hâlinde hızlı ve kolay şekilde ulaşabilmelerini sağla maktadır. Her türlü bilgi ve belge alışverişi de UYAP üzerinden elektronik ortamda ve anlık denebilecek kısa sürede gerçekleştirilebilmektedir ( Hüseyin A şkan, B. No: 2017/15649, 21/7/2020, 26). 25. Yargı sisteminin parçası olarak avukatlar; sistemde vekâleti bulunan dava dosyalarını internet üzerinden UYAP'tan yararlanarak inceleyebi lmekte, bu dosyalardan suret alabilmekte, elektronik imza ile sistemdeki dava dosyalarına ev rak ekleyebilmekte, yeni dav a dosyası açabilmekte ve harç ödeyebilmektedirler. Ayrıca nihai k ararın gerekçesine erişmenin Başvuru Numarası : 2019/2404 Karar Tarihi :18/11/2020 5mümkün hâle geldiği durumlarda başvurucu avukatları bu sistemi kullanmak suretiyle nihai kararın gerekçesini kesin olarak öğrenme imkânını da elde etmek tedirler ( Hüseyin A şkan, 27). 26. Tüm bu işlemler yapılırken bilgi ve belgelerin son hâli, değ işmez ve güvenli bir şekilde veri tabanında saklanmakta ve belgeler üzerinde yapılan işlemler UYAP evrak işlem kütüğünde kayıt altına alınmaktadır. Evrak işlem kütüğü, evrak üzerinde yapılan işlemleri (doküman oluşturma, düzenleme, imzalama, açma, okuma ve yazdırm a gibi) kayıt altına almaktadır. Kayıt altına alınan evrak üzerindeki işlemleri yapa n şahsın adı soyadı, sıfatı, birimi, yapılan işlemin niteliği, tarih ve saati sistemde sakla nmaktadır ( Hüseyin A şkan, 28). 27. Yargılama sürecinde nihai karar olan Yargıtay ilamına ilişki n olarak UYAP evrak işlem kütüğü üzerinde yapılan incelemede de ilgili kararı n başvurucuların avukatı Yusuf Kenan Altan tarafından 12/12/2018 günü saat 15.52.08 de a çılarak okunduğu tespit edilmiş ve buna ilişkin olarak ekran çıktısı alınıp dosya arası na konulmuştur. Dolayısıyla bu işlemi yapan ilgililerden işlem sırasında nihai kararın sonucun u öğrenmeleri beklenir. Böyle bir durumda işlem yapılırken nihai kararın sonucunun öğrenildiğ i kabul edileceğinden bireysel başvuru süresinin bu tarihten itibaren başlatılması ge rekir. 28. Somut olayda Yargıtay ilamının başvurucuların avukatı tarafı ndan UYAP üzerinden okunduğu, bu kapsamda 12/12/2018 tarihinde bireysel b aşvuruya ilişkin nihai karardan haberdar olunduğunun ve bu doğrultuda bireysel başvuru süresinin 12/12/2018 tarihinden itibaren işlemeye başladığının kabul edilmesi gereki r. Nitekim ilgili usul kuralları uyarınca sürenin münhasıran tebliğden itibaren işlemeye başlaya cağının kabul edildiği uygulamaların aksine bireysel başvuru yolunda başvuru süresi, i hlalin öğrenilmesi esasına bağlanmıştır (benzer yönde bkz. Mehmet Özcan, B. No: 2019/6266, 15/1/2020, 27). 29. Sonuç olarak bireysel başvuru konusu yargılama sürecine iliş kin nihai karardan 12/12/2018 tarihinde haberdar olduğu anlaşılan başvurucuların o tuz günlük bireysel başvurusu süresinden sonra, 16/1/2019 tarihinde gerçekleştirdiğ i bireysel başvurunun süre aşımı nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir. V. HÜKÜMAçıklanan gerekçelerle;A. Başvurunun süre aşımı nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA, B. Yargılama giderlerinin başvurucular üzerinde BIRAKILMASINA 18 /11/2020 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUN Üye Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selaha ddin MENTEŞ