TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASAMAHKEMESi BiRiNCi BOLUM KARAR MEHMET FATiH YiGiT BA VURUSU (Ba vuru Numarasi: 2015/7801) Karar Tarihi: 6/3/2019 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi Ba kan Uyeler Raportor Ba vurucu Vekili : 2015/7801 : 6/3/2019 BiRiNCi BOLUM KARAR : Burhan USTUN : Serdar OZGULDUR Serruh KALELi Hasan Tahsin GOKCAN Kadir OZKA YA : OmerMENCiK : Mehmet Fatih YiGiT : Av. Engin Emrah Bi ;ER I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba vuru; tutuklamanm hukuki olmamas1, tahliye karannm uygulanmamas1, tutukluluga ili
TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASAMAHKEMESi BiRiNCi BOLUM KARAR MEHMET FATiH YiGiT BA VURUSU (Ba vuru Numarasi: 2015/7801) Karar Tarihi: 6/3/2019 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi Ba kan Uyeler Raportor Ba vurucu Vekili : 2015/7801 : 6/3/2019 BiRiNCi BOLUM KARAR : Burhan USTUN : Serdar OZGULDUR Serruh KALELi Hasan Tahsin GOKCAN Kadir OZKA YA : OmerMENCiK : Mehmet Fatih YiGiT : Av. Engin Emrah Bi ;ER I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba vuru; tutuklamanm hukuki olmamas1, tahliye karannm uygulanmamas1, tutukluluga ili kin kararlann dogal hakim, bag1ms1z ve tarafs1z hakim ilkelerine aykm olan sulh ceza hakimliklerince verilmesi ve tutuklulugun makul sureyi a mas1 nedenleriyle ki i hurriyeti ve guvenligi hakkmm ihlal edildigi iddialanna ili kindir. II. BASVURU SURECi 2. Ba vuru 11/5/2015 tarihinde yap1lm1 tlr. 3. Ba vuru, ba vuru formu ve eklerinin idari yonden yap1lan on incelemesinden sonra Komisyona sunulmu tur . 4. Komisyonca ba vurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bolum tarafmdan yapilmasma karar verilmi tir . 5. Ba vuru belgelerinin bir omegi bilgi 19m Adalet Bakanhgma (Bakanhk) gonderilmi tir. Bakanhk , goru unu bildirmi tir. 6. Ba vurucu, Bakanhgm goru une kar 1 beyanlanm Anayasa Mahkemesine sunmu tur. III. OLAY VE OLGULAR 7. Ba vuru formu ve eklerinde ifade edildigi ekliyle ve Ulusal Y arg1 Ag1 Bili im Sistemi (UY AP) arac1hg1yla eri ilen bilgi ve belgeler vervevesinde ilgili olaylar ozetle oyledir: 2 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/7801 : 6/3/2019 A. Soru turma ve Yargdama Siireci 8. Ba vurucu , istanbul il Emniyet Mtidtirltigtinde komiser yard1mc1s1 olarak gorev yapmakta iken kamuoyunda bilinen ismiyle 17-25 Arahk soru turmalan stirecindeki (amlan soru turmalara ili kin bilgiler i9in bkz. Aydm Yavuz ve digerleri [GK], B. No: 2016/22169, 20/6/2017, 30) baz1 eylemleri dolay1s1yla meslekten ihra9 edilmi tir. Aynca soz konusu eylemler dolay1s1yla ba vurucunun da aralannda oldugu 90k say1da kolluk gorevlisi hakkmda istanbul Cumhuriyet Ba savc1hgmca ceza soru turmas1 ba latilm1 tlr. 9. Ba vurucu, amlan soru turma kapsammda 1/9/2014 tarihinde gozaltma almm1 tir. 10. istanbul Cumhuriyet Ba savc1hg1 (Ba savc1hk) 4/9/2014 tarihinde ba vurucuyu tutuklanmas1 istemiyle istanbul 1. Sulh Ceza Hakimligine sevk etmi tir. Tutuklama talep yaz1smda; ba vurucunun gorev ald1g1 soru turma stirecinde ba kaca delil elde etme imkamnm bulunup bulunmad1g1 ara tmlmadan soru turma konusu olaylarla ilgisi bulunan ve/veya bulunmayan ytizlerce ki inin telefonlannm dinlendigi , dinleme i lemlerinin usulstiz olarak icra edildigi, 9ogu ki inin neden soru turmaya dahil edildiginin ve telefonlannm dinlendiginin anla ilamad1g1, sonrasmda -hentiz ileti imin tespiti kararlannm ge9erlilik stiresi devam ederken- dinleme faaliyetlerinin sonlandmld1g1 ve operasyon a amasmm ba latild1g1 ifade edilmi tir. 11. Ba savc1hk, soru turma dosyasmda yer alan baz1 bilgi ve belgelere deginerek soru turmanm ve soru turma stirecinde yap1lan i lemlerin amacmm o tarihte gorevde bulunan Htikumeti cebir ve iddet kullanarak gorev yapamaz hale getirmek oldugunu ve bu faaliyetlerin Paralel Devlet Yap1lanmas1 (PDY) mensubu polislerce ger9ekle tirildigini degerlendirmi tir. Bu kapsamda ozellikle usulstiz olarak yap1lan dinlemelere dayamlarak haz1rlanan fezlekede bir bakanm su9 orgtitti lideri olarak gosterilmesine, bir ki i (medya patronu) hakkmda ileti imin tespiti tedbirine ba vuruldugu halde fezlekede bu ki iyle ilgili bir su9 isnadmda bulunulmamasma, fezlekenin haz1rland1g1 tarihte gorev ba mda olan Ba bakan'm fezlekede "donemin Ba bakan 'z" eklinde ifade edilmesine, ileti imin tespiti tedbirlerinin icrasmda gorevli polis memurlannm kendi aralanndaki haberle melerinde "butun kabineyi toplamaktan" bahsetmelerine dikkat 9ekilmi tir. Ba savc1hk aynca Ba bakan ve Milli istihbarat Te kilatI (MiT) Mtiste annm bir gorti mesine ili kin gortinttilerin usulstiz bir ekilde temin edilerek basma servis edilmesine, hakkmda ileti imin tespiti karan olmamasma ragmen Ba bakan'm telefonlannm uzun bir sure dinlenilmesine ve basma s1zdmlmasma, Ba bakan'm evinde usulstiz olarak teknik takip yap1lmasma da temas etmi tir. 12. istanbul 1. Sulh Ceza Hakimligi 5/9/2014 tarihinde ba vurucunun Ttirkiye Cumhuriyeti Htikumetini ortadan kald1rmaya veya gorevini yapmasm1 engellemeye te ebbtis etme su9undan tutuklanmasma karar vermi tir. Hakimlik, ba vurucunun da aralannda oldugu tipheliler yontinden kuvvetli su9 tiphesinin bulundugu sonucuna vanrken soru turma dosyalannda yer alan bilgi ve belgelere atif yapm1 ; ozellikle Hakimler ve Savc1lar Ytiksek Kurulu (HSYK) Tefti Kurulu tarafmdan dtizenlenen bir rapora, Mali Su9larla Mticadele Sube Mtidtirltigti gorevlileri tarafmdan kullamlan bilgisayarlar tizerinde yapilan inceleme sonucunda dtizenlenen rapora, Telekomtinikasyon ileti im Ba kanhgmm (TiB) tespitlerine, Emniyet Genel Mtidtirltigti Tefti Kurulu Ba kanhg1 mtifetti leri tarafmdan ytirtittilen disiplin soru turmasmm i9erigine ve bir gizli tamgm beyanlanna atif yapm1 tir. 3 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/7801 : 6/3/2019 13. Kararda kuvvetli sm; uphesi yonunden yap1lan degerlendirmede aynca Mali Sm;larla Mucadele Sube Mudurlugunde gorev yaptiklan anla 1lan -ba vurucunun da aralannda oldugu- uphelilerin ernniyet te kilatmdaki hiyerar i i9inde degil yasal olmayan bir olu urn 9er9evesinde faaliyette bulunduklan ve ayn bir yap1 olu turduklan, bu kapsarnda Ba bakan da dahil olmak uzere ust duzey siyasilerin ve kamu gorevlilerinin telefonlanm uzun bir sure usulsuz bir ekilde dinledikleri yonundeki olgulara ve tutuklama talep yaz1smda yer alan diger tespitlere deginilrni tir. 14. Hakimlik, tutuklama nedenlerine ili kin olarak ise " ... yiiklenen suc;un yasada ongoriilen ceza miktarz, i,Jlendigi iddia edilen suc;un onemi ve ciddi sayzlan katalog suc;lardan olmas1 nedeniyle tutuklama nedeninin 'Kanun geregince' varsay1ld1g1, Nitekim Avrupa jnsan Haklarz Mahkemesi i ;tihatlarz ve 6352 say1h Yasa ile degi,Jik 5271 say1h CMK'nun 100 ve devam eden maddeleri uyarmca ,Jiiphelilerin tutuklanmasma engel hallerinin (tutuklama yasag1 ve yarg1lama engeli bulunmamas1 hali gibi) bulunmad1g1, almalarz muhtemel ceza goz oniine ahnd1gmda kac;ma ,Jiiphelerinin bulundugu, soru,Jturmamn heniiz tamamlanmamas1 nedeniyle ,Jiiphelilerin delilleri yak etme, gizleme, tamk ve magdurlar iizerinde bask, olu,Jturma ,Jiiphesinin bulundugu, i,Jin onemi, verilmesi beklenen ceza veya giivenlik onlemi degerlendirildiginde, Tiirkiye Cumhuriyeti Anayasasmm 13. maddesinde ifade olunan 'olc;iiliiliik' ilkesi uyarznca, daha hafif koruma onlemi olan adli kontrol tedbiri uygulanmas1mn bu a,Jamada soru,Jturmaya konu sue; ve bu ,Jiipheliler a91smdan yetersiz kalacag1 ve amaca hizmet etmeyecegi ... " degerlendirmesinde bulunrnu tur. 15. Ba vurucu 10/9/2014 tarihinde karara itiraz etrni , istanbul 2. Sulh Ceza Hakirnligince 16/9/2014 tarihinde itirazm kesin olarak reddine karar verilrni tir. 16. Ba vurucunun da aralannda oldugu uphelilerin rnudafileri tarafmdan istanbul 29. Asliye Ceza Mahkernesine -nobet9i asliye ceza rnahkernesi oldugu-20/4/2015 tarihinde istanbul 1., 2., 3., 4., 5., 6., 7., 8., 9. ve 10. (butun) sulh ceza hakimlerinin reddi ile tahliye taleplerini i9erir dilek9eler verilrni tir. 17. istanbul 29. Asliye Ceza Mahkemesi tarafmdan 21/4/2015 tarihinde, istanbul sulh ceza hakirnliklerinin turnune yaz1 yazilarak -dilek9elerde ileri surulen- hakirnin reddi sebepleri konusunda yaz1h olarak goru bildirmeleri istenrni tir. 18. istanbul 4. Sulh Ceza Hakimligi, istanbul 29. Asliye Ceza Mahkemesinin goru bildirme istemine cevap vermemi ; diger sulh ceza hakimlikleri ise goru bildirilmesi isternine 22/4/2015 tarihinde cevap vermi tir. Hakirnliklerin cevap yazilannda ozetle sulh ceza hakimlerinin reddi taleplerini inceleme ve karar verme yetki ve gorevinin yine sulh ceza hakimliklerine ait oldugu, hakimin reddi muessesesinin kovu$turma a$amasma ait bir i$1em oldugu, hakirnin reddi sebepleri rnevcut olsa dahi bu talebin oncelikle ilgili rnahkerne veya hakimlige yap1lmas1 gerektigi ve sulh ceza hakimlerinin tamammm bu ekilde reddedilmesinin murnkun olmad1g1 ifade edilmi$tir. 19. Ote yandan istanbul 29. Asliye Ceza Mahkemesi tarafmdan 21/4/2015 tarihinde, istanbul Curnhuriyet Ba savc1hgma yaz1 yaz1larak ilgili soru$turma dosyalannm tahliye talepleri hakkmdaki goru leriyle birlikte gonderilrnesi istenrni tir. Ba savc1hk, asliye ceza mahkemelerinin tahliye talepleriyle ilgili olarak karar verme yetkisinin bulunmad1g1m belirterek goru bildirmemi$ ve soru turma dosyalanm gondermemi$tir. 4 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/7801 : 6/3/2019 20. istanbul 29. Asliye Ceza Mahkemesi "mahkemece hakimin reddi talepleri ile ilgili yapzlan degerlendirmenin dosyamn esasz ile ilgili bir degerlendirme olmadzgz, iiphelilerin tamammm tutuklu bulundugu, dolayzszyla i in acele i lerden oldugu, dolaylSlyla soru turma dosyalan ve reddi hdkim talepleri konusunda gorii lerin istenilmesine ragmen gonderilmemesinin reddi hdkim talepleri konusunda incelemeye ve bir karar vermeye hukuken engel te kil etmedigi" gerek9esiyle incelemesini " iipheliler miidafilerinin dilekr;eleri, yazzh ve CD ortammdaki dilekr;e ekleri, ilgili savczhklardan ve Sulh Ceza Hdkimliklerinden gelen yazz cevaplan ve gorii leri" iizerinden ger9ekle tirmi tir. Mahkeme 24/4/2015 tarihinde istanbul 1., 2., 3., 4., 5., 6., 7., 8., 9. ve 10. (biitiin) sulh ceza hakimlerinin reddi taleplerinin kabuliine, iiphelilerin tahliye talepleri konusunda karar verilmek iizere 24/4/2015 tarihinde asliye ceza nobet9isi olan istanbul 32. Asliye Ceza Mahkemesi Hakimi M.B.nin gorevlendirilmesine karar vermi tir. 21. Ba savc1hk tarafmdan talepte bulunulmas1 iizerine istanbul 10. Sulh Ceza Hakimligi 25/4/2015 tarihinde , istanbul 29. Asliye Ceza Mahkemesinin hakimlerin reddi isteminin kabuliine ve gorevlendirmeye ili kin kararlannm yok hiikmiinde oldugunun tespitine karar vermi tir. 22. istanbul 10. Sulh Ceza Hakimligi, aym tarihte istanbul 32. Asliye Ceza Mahkemesine bir yaz1 yazarak tahliye taleplerine bakma gorev ve yetkisinin kendilerinde bulundugunu belirtmi ve ilgili taleplerin gonderilmesini istemi tir. 23. istanbul 32. Asliye Ceza Mahkemesi, Ba savc1hk9a soru turma dosyalannm gonderilmemesi ve tahliye talepleri konusunda gorii bildirilmemesi iizerine tutuklulugun devamz yoniinde miitalaada bulunuldugunu degerlendirerek tahliye talepleri konusundaki incelemesini i in tahliye yoniinden degerlendirilmesinde bir sakmca olmadzgz gerek9esiyle iipheli miidafilerinin sundugu baz1 belge ve CD'ler iizerinden ger9ekle tirmi tir. Mahkeme 25/4/2015 tarihinde ba vurucunun da aralannda oldugu tum iiphelilerin tahliyesine karar vermi tir. 24. Ba savc1hk tarafmdan talepte bulunulmas1 iizerine istanbul 10. Sulh Ceza Hakimligi 25/4/2015 tarihinde, istanbul 32. Asliye Ceza Mahkemesinin tahliyeye ili kin kararlannm yok hiikmiinde oldugunun tespitine ve iiphelilerin tutukluluk hallerinin devamma karar vermi tir. Kararda "jstanbul Adliyesindeki tum Sulh Ceza Hdkimliklerinin reddine ve tutuklu iiphelilerin tahliye istemine ili kin taleplerin Asliye Ceza Mahkemesi veya Agzr Ceza Mahkemelerince degerlendirilmesinin ve bu degerlendirmeler neticesinde tahliye talebinin reddi veya kabulii yoniinde bir karar verilmesi halinde verilen bu kararlann hukuken yasal mevzuatzmzza gore miimkiin olmadzgz, verilen bu kararlann da hukuken ger;ersiz, uygulanabilirligi olmayan ve mutlak butlan ile batzl olan veya diger bir anlatzmla yak hiikmiinde sayzlan kararlar niteliginde oldugu" ifade edilmi tir . 25. istanbul 32. Asliye Ceza Mahkemesi 26/4/2015 tarihinde tahliye miizekkerelerini istanbul Cumhuriyet Ba savc1hgma gondermi tir. Ba savc1hk9a, istanbul 10. Sulh Ceza Hakimliginin 25/4/2015 tarihli karanna atif yap1larak iipheliler hakkmda diizenlenen tahliye miizekkereleri istanbul 32. Asliye Ceza Mahkemesine iade edilmi tir. 26. istanbul 32. Asliye Ceza Mahkemesi 27/4/2015 tarihinde iiphelilerin tahliyesine ili kin miizekkereleri yeniden Ba savc1hga gondermi , Ba savc1hk bunlan yeniden istanbul 32. Asliye Ceza Mahkemesine iade etmi tir. 5 Ba$VUfll Numaras1 Karar Tarihi : 2015/7801 : 6/3/2019 27. Tahliye mlizekkerelerinin ikinci kez iade edilmesi tizerine istanbul 32. Asliye Ceza Mahkemesi 27/4/2015 tarihinde, tahliye mtizekkerelerinin yeniden Ba$savc1hga gonderilmesine dair bir karar vermi$tir. 28. Ote yandan istanbul 29. Asliye Ceza Mahkemesi 27/4/2015 tarihinde, istanbul 10. Sulh Ceza Hakimliginin 25/4/2015 tarihli kararlannm yok htikmtinde oldugunun tespitine karar vermi$tir. 29. istanbul 29. Asliye Ceza Mahkemesi 29/4/2015 tarihinde; onceki kararlarda gorevsiz olunmasma ragmen dileki;elerin degerlendirilerek soru$turma a$amasmda olan i$1erle ilgili hakimin reddi taleplerinin kabuliine karar verildigini, hukuki yamlg1ya dii$iilerek verilmi$ olan bu kararlann usul ve yasaya aykm oldugunu, mahkemenin gorevine girmeyen bir hususta karar verildigini belirterek onceki kararlannm yok htikmtinde sayilmasma karar vermi$tir. 30. istanbul 32. Asliye Ceza Mahkemesi de 28/4/2015 tarihinde "... hazzrlzk soru turmalarmda hdkim tarafindan verilmesi gerekli kararlan almak, i leri yapmak, bunlara kar l yapzlan itirazlan incelemek yetkisinin munhaszran Sulh Ceza Hdkimligine ait oldugu, Asliye Ceza Mahkemelerinin soru turma a amasmdaki i ler ile ilgili olarak tutuklama ve tahliye karan verme yetkilerinin olmad1g1, Mahkememizce verilen 25/04/2015 tarihli .. . karar ile mahkememizce verilen tahliye karan[ mn] mahkememizin gorevsiz bulunmasz nedeniyle yak hukmunde say1lmas1 gerektigi ... " gereki;esiyle tahliyeye ili$kin kararlannm yok htikmtinde sayilmasma karar verilmi$tir. 31. Ba$vurucu, 11/5/2015 tarihinde bireysel ba$vuruda bulunmu$tur. 32. istanbul Cumhuriyet Ba$savc1hgmm 28/9/2015 tarihli iddianamesiyle , ba$vurucunun da aralannda oldugu $iiphelilerin Ttirkiye Cumhuriyeti Htikumetini ortadan kald1rmaya veya gorevini yapmasm1 engellemeye te$ebbtis etme, silahh teror orgtitti kurma veya yonetme, silahh teror orgtittine tiye olma, devletin gizli kalmas1 gereken bilgilerini siyasal veya askeri casusluk amac1yla temin etme, resmi belgede sahtecilik, resmi belgeyi bozmak, yok etmek veya gizlemek , haberle$menin gizliligini ihlal etmek, ki$iler arasmdaki aleni olmayan konu$malan dinlemek ve kay1t etmek, verilerin stiresi i9erisinde yok edilmemesi , ki$isel verileri hukuka aykm olarak bir ba$kasma vermek veya ele ge ;irmek , ozel hayatm gizliligini ihlal etmek ve goreve ili$kin s1mn a91klanmas1 sui;lanm i$1ediklerinden bahisle cezalandmlmalan istemiyle aym yer agir ceza mahkemesinde kamu davas1 a9ilm1$tlr. 33. iddianame , istanbul 13. Agir Ceza Mahkemesi (Mahkeme) tarafmdan 16/10/2015 tarihinde kabul edilmi$ ve Mahkemenin E.2015/366 say1h dosyas1 tizerinden yarg1lamaya ba$lanm1$tlr. 34. Mahkeme 24/12/2018 tarihli karan ile samklar hakkmda t;e$itli sui;lardan mahkumiyet ve/veya beraat karan vermi$tir. Aym kararla ba$vurucunun da Ttirkiye Cumhuriyeti Htikumetini ortadan kald1rmaya veya gorevini yapmasm1 engellemeye te$ebbtis etme sui;undan agirla$tmlm1$ mtiebbet hapis cezas1, haberle$menin gizliligini ihlal etmek sui;undan 3 yil ( on sekiz kez) hapis cezas1, haberle$me gizliligini ihlal etmek suretiyle elde edilen kay1tlan if$a etmek su9undan 3 y1l (on sekiz kez) hapis cezas1, ki$iler arasmdaki aleni olmayan konu$malan dinlemek sui;undan 9 ay (iki kez) hapis cezas1, ozel hayatmm gizliligini ihlal etmek sui;undan 2 yil 3 ay ( dort kez) hapis cezas1, ozel hayata ili$kin gortinttileri if$a 6 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/7801 : 6/3/2019 etmek sm;undan 3 y1l 4 ay 15 gun ve 2 y1l 3 ay (iki kez) hapis cezalan ve verilerin suresi i9inde yok edilmemesi su9undan 1 y1l hapis cezas1 ile cezalandmlmasma karar verilmi tir. Mahkeme hukumle birlikte ba vurucunun tutukluluk halinin devamma da karar vermi tir. 35. Ba vurucu hakkmda verilen mahkumiyet hukmu ba vurucu tarafmdan istinaf edilmi olup bireysel ba vurunun incelendigi tarih itibanyla yarg1lama dosyas1 ilk derece mahkemesindedir. B. ilgili Siirec; 36. Ba vurucunun da aralannda bulundugu uphelilerin istanbul sulh ceza hakimlerinin tumunun reddi taleplerini kabul eden istanbul 29. Asliye Ceza Mahkemesi Hakimi M.O. ile bu ki ilerin tumunun tahliye taleplerini kabul eden istanbul 32. Asliye Ceza Mahkemesi Hakimi M.B. hakkmda disiplin ve ceza soru turmas1 ba lat1lm1 tu . Bu kapsamda amlan hakimler 27/4/2015 tarihinde gorevden el 9ektirilmi ler (Sonrasmda meslekten de 91kanlm1 lar.) ve 30/4/2015 ve 1/5/2015 tarihlerinde tutuklanm1 lard1r. 37. Hakimler M.O. ve M.B. hakkmda kamu davas1 a91lm1 ; Yarg1tay 16. Ceza Dairesi 24/4/2017 tarihinde, ad1 ge9en ki ilerin soz konusu kararlan -kendilerinin de uyesi olduklan- Fetullah91 Teror Orgutu (FETO)/PDY liderinin ve yoneticilerinin talimat1yla verdigini belirterek silahh teror orgutu uyesi olma su9undan 9 yil hapis ve gorevi kotuye kullanma su9undan 1 y1l hapis cezalanyla cezalandmlmalanna karar vermi tir. Dairenin gorevi kotuye kullanma su9u yonunden yaptig1 degerlendirmelerin ilgili bolumleri oyledir: "... Turk Ceza Muhakemesi Hukuku yoniinden , gerek miilga 1402 sayzlz CMUK'un 21 vd.maddelerinde gerekse mer'i 5271 sayzlz CMK'nzn 22 ve devamz maddelerinde yer alan diizenlemeler subjektif tarafszzlzkla ilgili olup hakimin reddi hakkzna iliJkindir.Bu nedenl Jiipheli/sanzk,miiJteki/katzlan ya da Cumhuriyet savczsznzn hakimi reddetmesi miimkiin ise de mahkeme veya hakimligi bir kurum olarak reddetmesi miimkiin degildir.Keza heyet halinde ;alzJan bir mahkemenin veya bir adliyede veya yargz ;evresinde bulunan tiim mahkemele rin veya hakimlerinin toplu reddi usulii de yoktur ... 5271 sayzlz CMK'nzn 22 vd.maddelerinde yer alan hakimin reddi miiessesesinin, kural olarak kovuJturma aJamasz ile ilgili oldugu goriilse de,gerek ilgili madde metinlerinde a ;zk ;a "Jiipheli" kavramzna yer verilmesi gerekse yasayla kurulmuJ bagzmszz ve tarafszz bir mahkeme tarafindan yargzlanma hakkznz teminat altzna alan AS'nin 6. ve Anayasanzn 36.maddelerinin emredici diizenlemeleri karJzsznda soruJturma sajhasznda da hakimin reddinin miimkiin oldugunun kabuliinde zorunluluk bulunmaktadzr. Zira red, hakimin tarafszzlzgznz temin bakzmzndan getirilmiJ bir kurumdur. 28.06.2014 tarihinde yiiriirliige giren 6545 sayzlz Kanunla, sulh ceza mahkemeleri kaldzrzlmzJ ve miinhaszran soruJturma aJamasznda gorevli sulh ceza hakimlikleri kurulmuJtur. Adzndan da anlaJzlacagz iizere bu hakimlikler , "mahkeme " niteligi taJzmazlar, ;iinkii dava gormezler, sadece soruJturma aJamasz ile ilgili tedbir taleplerini ve itirazlarz inceleyip karara baglarlar. SoruJturma aJamasznda tarafszzlzgzndan Jiiphe duyulan sulh ceza hakiminin, gerek kiJisel gerekse olgusal olarak somutlaJtzrzlmak suretiyle reddi miimkiindiir. Ancak objektif tarafszzlzk gerek ;esiyle tiim sulh ceza hakimleri reddedilemez. 7 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/7801 : 6/3/2019 6545 sy.kanunla Sulh Ceza Hakimlerinin reddine dair ozel bir usu! getirilmedigine gore bu konuda gene! hukumlerin uygulanmasz gerektiginde Juphe olmamalzdzr. Bu durumda red, reddedilen hakimlige yapzlacak yazzlz baJvuru ile yapzlmalzdzr.Reddi istenen hdkim, ret sebepleri hakkzndaki goruJlerini yazzlz olarak bildirerek (CMK m.26/1-3) evrakz yargz r;evresi i ;inde bulundugu asliye ceza mahkemesim (CMK m.27/2) (ProfDr.Yener Unver-ProfDr.Hakan Hakeri Ceza Muhakemesi Hukuku 12. baskz sh.191) gonderir.Ret isteminin kabulii halinde, davaya bakmakla bir baJka hdkim veya mahkeme gorevlendirilir .. (CMK m.27/4). Red talebini kabul eden Asliye Ceza Mahkemesi hakiminin tahliye taleplerini degerlendirmek uzere her hangi bir hakimi gorevlendirip gorevlendiremeyecegine gelince; 5235 sayzlz Kanunun degiJik 10. maddesi ile CMK m.101/1, 103, 108/1 ve 268/3 incelendiginde, soruJturma aJamasznda tutuklama ve tahliye kararlarznz yalnzzca sulh cezc. hakimligi ve hakimi verebilir. Tutukluluga itirazz ise, CMK m.268/3 uyarznca sadece bir baJka sulh ceza hakimligi ve hakimi inceleyebilir.SoruJturma aJamasznda tutuklama VE tahliye konusunda asliye ceza mahkemesine ve hakimine yetki verilmemiJtir. Asliye ceza mahkemesi, ancak kabul ettigi iddianamenin kovuJturmasznz yuruturken tutuklama tedbiri ile ilgili kararlar verebilir. Bunun dzJznda Anayasa ve kanunlar asliye ceza mahkemelerine dogrudan veya dolaylz olarak soruJturma aJamaszna mudahale etme yetkisi vermemiJtir.(ProfDr.Ersan SEN yorumluyorum 13syf 313-315) Bu nedenle Asliye Ceza Mahkemesi red talebini yerinde gorurse ancak aynz yer ya da yargz r;evresinde bulunan bi, baJka sulh ceza hakimini gorevlendirebilir. Somut olayda, htanbul 29. Asliye Ceza Mahkemesi hakimi sanzk MO.nun mutad uygulama geregince taleple ilgili dilekr;e ve eklerini 5271 sy.CMK'nzn 24.maddesi geregince goruJ yazzlarz da eklenerek iade edilmek uzere reddedilen hakimlere gondermesi,evrakzn tekrar gelmesi durumunda ise yukarda ar;zklandzgz uzere Turk Ceza Muhakemesi hukukunda uygulanma yeri bulunmayan ve esasen haklz bir gerekr;eye de dayanmadzgz Anayasa Mahkemesince tespit edilen 'objektif tarafezzlzk' iddiaszna mustenit taleplerin reddine karar vermesi gerekirken hi ; birisi ilgili Cumhuriyet savczlarznzn goruJ yazzlarznda belirtilen gerekr;elerle gonderilmemiJ ve bu Jekilde soz konusu soruJturma dosyalarz kendisi tarafindan incelenmemiJ olmaszna ve tamamz toplu olarak reddedilmi durumdaki jstanbul Sulh Ceza Hakimlerinin, kendilerine yonelik olarak yapzlan bu toph reddi hakim taleplerini inceleme yetkisinin bulunmadzgzna yonelik olumsuz goruJ yazzlarzna ragmen, talep dilekr;elerini CMK'nzn 8 vd.maddelerinde ongorulen Jartlarz da taJzmadzgz ha/de birleJtirerek 32. Asliye Ceza hakimi sanzk MB.yi gorevlendirmesi ve buna iliJkin muzekkereyi 24/04/2015 gunu mesai bitiminden sonra saat 17:28'de imzalamaszyla UYAP uzerinden, fiziken de aynz giin jstanbul 32. Asliye Ceza Mahkemesi personelinin kalemi kapatzp adliyeden ayrzlmaszndan sonra Hakim MB.nin dogrudan kendisine , hakim odasznda 29. Asliye Ceza Mahkemesi zabzt katibi 6.A. marifetiyle gondermesi ... sanzk Hakim MB.nin ... 5235 sayzlz Kanun'un , 6545 sayzlz Kanunla degiJik JO. Maddesi geregince soruJturma aJamasznda tutukluluga iliJkin tum kararlarz verme yetkisinin Sulh Ceza Hakimligine ait oldugu ve asliye ceza mahkemelerinin soruJturma evresindeki iJ!emlerle ilgili bir yetkisinin bulunmamaszna ragmen, 29. Asliye Ceza Mahkemesi hakimi M.6.nun kanuna aykzrz Jekilde gorevlendirme kararzna dayanarak, top/am 594 adet klasorden o!uJan belgeleri incelemeden ... gece saat 22.00-22.30 szralarznda kararlarzn yazzmznz bitirerek, koridorda bekleyen avukatlara teblig ettirmesi ... karJzsznda; 8 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/7801 : 6/3/2019 Sur; tarihi itibariyle hakim olan samklarzn verdikleri kararlarzn esasen de sorunlu olduklarz goriilmekle birlikte,bu durumun miisnet sur; yoniinden yargzsal faaaliyet kapsamznda degerlendirilmesi ve verilen kararlara kar$l kanun yollarzna ha$ vurulabilecegi ileri siiriilse de yukarda izah edildigi iizere, kamu diizenine ili$kin gorevle ilgili kurallarz gormezden gelip yargzlama hukukuna ili$kin i$leyi$ ve diizeni yok sayarak, 'mahkemeler iistii' bir tavzrla orgiit liderinin talimatz iizerine kurgulandzgznda $iiphe bulunmayan plan dogrultusunda tam bir orgiitsel organizasyon, gizlilik ve adanmz$lzk hali ir;erisinde, fiil ve eylem birligi ile, aym orgiit mensubu olmaktan soru$turulan altmz$iir; $iipheli ile ilgili hakimin reddi ve tahliye taleplerini, mutad i$leyi$ ve uygulama dz$zna r;zkzp,mesai saati dz$mda, verilecek kararlarla ilgili denetim mekanizmalarzm bertaraf edecek, olayz bir oldu bitti firsatr;zlzgz ir;erisinde sonur;landzracak bir gizlilikle ve qgiidiimle hareket ederek gorevli olmadzklarz halde kabul eden samklarzn, karar verme siireci ile ilgili hukuka aykm eylemleriyle gorevlerinin gereklerine aykm davrandzklarznda $iiphe yoktur ... " 38. Amlan mahkumiyet hukmli, Yarg1tay Ceza Genel Kurulunca 26/9/2017 tarihli kararla onanarak kesinle mi tir. Karann ilgili bollimleri oyledir: "... jstanbul Cumhuriyet Ba$savczlzgznca yiiriitiilmekte olup be$ yiiz doksan dart klasorden olu$an yedi ayrz soru$turma dosyasmda biri gazeteci, digerleri emniyet gorevlisi olan altml$ iir; $iiphelinin FETO/PDY silahlz teror orgiitiine iiye olma, Tiirkiye Cumhuriyeti Hiikiimetini ortadan kaldzrmaya veya gorevlerini yapmaszm kzsmen veya tamamen engellemeye te$ebbiis, devletin gizli kalmasz gereken bilgileri siyasal veya askeri casusluk amaczyla temin etme gibi r;ok sayzda sur;tan tutuklu bulundugu, bu $iiphelilerin miidafilerinin farklz tarihlerdeki tahliye istemlerinin jstanbul Sulh Ceza Hakimliklerinin kararlarzyla reddedildigi, keza altml$ iir; $iipheliden otuz altzszmn, haklarznda tutuklama nedeni bulunmadzgznz ileri siirerek yaptzklarz bireysel ba$vurunun Anayasa Mahkemesince 08.04.20] 5 tarihinde kabul edilemez bulundugu, Bu surer; sonunda, FETOIPDY silahlz teror orgiitii lideri Fethullah Giilen'in "www.he.o" isimli internet sitesinde yayznlanan "Mukaddes ;ile ve jnJak Kahramanlarz" ba$lzklz vaaz/sohbet goriiniimlii kriptolu/orgiitsel konu$maszyla altmz$ iir; tutuklu $iiphelinin serbest bzrakzlmaszmn saglanmasz ir;in talimat verdigi, bunun iizerine 20.04.2015 tarihinde $iiphelilerin miidafileri olan yirmi avukat tarafindan jstanbul Adliyesindeki tiim sulh ceza hakimliklerinde gorevli hakimlerin reddiyle $iiphelilerin tahliye edilmesi istemli elli bir adet dilekr;eden olu$an evrakm uygulanan prosediire aykm olarak tarama ve kayzt i$lemlerinden ger;irilmeksizin giiniin muhabere nobetr;isi jstanbul 29. Asliye Ceza Mahkemesi hakimi samk MO.ye odasmda teslim edildigi, samk M.O.niin reddi hakim taleplerini kabul ederek, muhabere nobetr;isi jstanbul 32. Asliye Ceza Mahkemesi hakimi samk M.B.yi tahliye istemleri konusunda karar vermek iizere 24.04.2015 tarihinde gorevlendirdigi, samk M.B.nin de 25.04.2015 tarihinde talepleri kabul ederek tutuklu bulunan $iiphelilerin tamamzmn tahliyesine karar verdigi olayda; Silahlz teror orgiitii iiyesi olma sur;u bakzmmdan; Teror orgiitlerinin; amar; sur;un i$lenmesi yolunda giiven, disiplin ve szkz irtibata onem veren, i$ boliimiine dayalz, hiyerar$ik diizene sahip yapzlar olarak istihbarat, gizlilik, giivenlik ve denetim konularmda duyarlz olduklarz, orgiitiin hiyerar$ik yapzszna dahil olmayan, irtibat halinde olmadzklarz , giivenilir bulmadzklarz , denetleyemedikleri, gizlilik ve giivenlik kurallarzyla hiyerar$iye uymayan ki$ilerin faaliyetlerine izin vermeyecekleri, bu kapsamda FETOIPDY silahlz teror orgiit lideri Fethullah Giilen'in 19.04.2015 giinii orgiitiin yayzn organlarzndan "www.herkul.org" isimli internet sitesinde yayznlanan talimatz dogrultusunda, FETO/PDY silahlz teror orgiitii iiyeligi ve bu orgiitiin faaliyeti r;err;evesinde i$lenen sur;lara ili$kin yedi ayrz soru$turma dosyasznda tutuklu olan altmz$ iir; $iiphelinin 9 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/7801 : 6/3/2019 miidafiligini yapan yirmi avukatzn, orgiit liderinin talimatzndan bir giin sonra 20.04.2015 tarihinde toplu halde verdikleri elli bir adet dilek ;eye istinaden dosyalan kzsmen dahi olsa incelemeden ve delillere temas etmeksizin, altmz$ ii ; $iiphelinin tamamznzn istisnaszz olarak tahliyelerini saglamak i ;in orgiit tarafindan verilen gorevi yerine getirmek iizere birlikte harekete gec;en ve ancak "adanml$" bir orgiit mensubunca yapzlabilecek bir yontem ve iislupla, hukuka ac;zkc;a aykzrz bir zeminde bulunduklarznz bilerek onceden tasarlanml$, ama ; ve orgiitsel faaliyetleri yoniinden bilin ;li olarak soz konusu usulsiiz ve hukuka aykzrz kararlan veren sanzklarzn FETO/PDY silahlz teror orgiitiiniin ama ;larznz ger ;ekle$firmesine hizmet ettikleri ve FETO/PDY silahlz teror orgiitii mensuplannzn kullanzmz i ;ir. olu$furulmu$ ve miinhaszran bu teror orgiitiiniin mensuplarz tarafindan kullanzldzgz bilinen By Lock ilefi$im sistemini kullanmak suretiyle orgiitiin hiyerar$ik yapzszna dahil olduklarz ve boylelikle silahlz teror orgiitiine iiye olma su ;unu i$ledikleri anla$zlmaktadzr. Gorevi kotiiye kullanma su ;u bakzmzndan ise; Sanzklarzn inceleme konusu davada yaptzklarz agzr hukuka aykmlzklarzn, mesleki kzdemleri ve yetkili ;alz$tzklan mahkemelerdeki gorev siireleri dikkate alzndzgznda , bqen hata ve mesleki tecriibesizlik kapsamznda degerlendirilmesinin miimkiin olmamasz, reddi hakim taleplerinin kabul edilip tahliye kararlarz verildigi anda $iiphelilere hakszz bir menfaat saglanmasz kar$zsznda ; FETOIPDY silahlz teror orgiitiince organize edilen tahliye planznz hayata ge ;iren sanzklar M.6. ve M.B.nin, verilecek kararlarla ilgili denetim mekanizmalarznz bertaraf edecek $ekilde tam bir orgiitsel organizasyon , gizlilik ve adanmz$lzk hali i ;erisinde, i$firak halinde soz konusu soru$furma evrakznz incelemeden verdikleri hukuka aykzrz kararlarla $iiphelilerin tamamznzn tahliye edilmesine karar vererek, aynz orgiitiin mensubu olmaktan haklarznda soru$furma yiiriitiilen altmz$ ii ; $iipheliye menfaat sagladzklarz ve bu $ekilde sanzklarzn, gorevlerinin gereklerine aykzrz hareket etmek suretiyle FETOIPDY silahlz teror orgiitiiniin faaliyeti kapsamznda ... gorevi kotiiye kullanma suc;unu ayrz ayrz i$ledikleri kabul edilmelidir ... " C. Ba vuru Oncesi Stire 39. Ba vurucu, aym soru turma kapsammda aynca 24/10/2014 tarihinde Anayasa Mahkemesine (B. No: 2014/16838) ba vuruda bulunmu tur. Soz konusu ba vuruda ba vurucu; dogal hakim ilkesine aykm kurulmu , tarafs1z ve bag1ms1z olmayan mahkemelerce kanuna aykm olarak tutuklanmalan ve isnat edilen sm;lara ili kin haklann bildirilmemesi nedeniyle ozgurluk ve guvenlik hakkmm, soru turma surecinde kamu gorevlilerinin insan haysiyeti ile bagda mayan eylemleri nedeniyle kotu muamele yasagmm, haklannda kesinle mi yarg1 karan bulunmamasma kar m sm;lu ilan edilmeleri nedeniyle masumiyet karinesinin, mensubu olduklan iddia edilen cemaate yonelik nefret ve otekile tirme soylemi ile meslekten atilmalan ve uydurma soru turmalar a91lmas1 nedeniyle aynmc1hk yasagmm ve etkili ba vuru hakkmm ihlal edildigini ileri surmu lerdir. 40. Anayasa Mahkemesi 9/9/2015 tarihinde; kotu muamele ile ilgili iddialar yonunden II ba$vuru yollanmn tuketilmemi$ olmasz ", ba vuruculann haklanndaki su9lamalar ve haklan bildirilmeden ve avukat yard1mmdan yararlanma hakk1 tanmmadan gozaltma almd1klan iddialan yonunden II ar;zkr;a dayanaktan yoksun olmasz ", gozalt1 ve tutuklamamn kanuni olmad1g1 iddialan yonunden 11ar;zkr;a dayanaktan yoksun olmasz", aynmc1hk yasagmm, etkili ba vuru hakk1 ile masumiyet karinesinin ihlal edildigi iddialan yonunden 11 ar;zkr;a dayanaktan yoksun olmasz ", do gal hakim, tarafs1z ve bag1ms1z hakim ilkelerinin ihlal edildigi iddialan yonunden II ar;zkr;a dayanaktan yoksun olmasz" nedenleriyle kabul edilemezlik karan vermi tir (Mehmet Fatih Yigit ve digerleri, B. No: 2014/16838, 9/9/2015). 10 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/7801 : 6/3/2019 IV. iLGiLi HUKUK 41. ilgili hukuk i9in bkz. Huseyin Korkmaz, B. No: 2014/16835 , 18/7/2018, 42-50. V. iNCELEME VE GEREK ;E 42. Mahkemenin 6/3/2019 tarihinde yapm1 oldugu toplant1da ba vuru incelenip geregi dii iiniildii: A. Tutuklamamn Hukuki Olmad1gma ili kin iddia 1. Ba vurucunun iddialan 43. Ba vurucu; su9 i ledigine dair kuvvetli belirti olmamasma ragmen tutukland1gm1, olayda ka9ma ve delilleri etkileme ihtimalinin bulunmad1gm1, tutuklama ve tutukluluga itirazm reddi kararlannm gerek9eden yoksun oldugunu belirterek ki i hiirriyeti ve giivenligi hakkmm ihlal edildigini ileri siirmii llir. 2. Degerlendirme 44. Ba vurucunun 24/10/2014 tarihinde, aym konuya ili kin olarak Anayasa Mahkemesine bireysel ba vuruda bulundugu, Birinci Boltimiin 9/9/2015 tarihli ve 2014/16838 ba vuru numarah karanyla ba vurunun bu yoniiyle kabul edilemez olduguna kesin olarak karar verildigi anla 1lm1 tu (bkz. 40). 45. A91klanan gerek9elerle ba vurunun bu k1smmm mukerrer ba vuru niteliginde olmas1 nedeniyle reddine karar verilmesi gerekir. B. Tahliye Kararma Ragmen Serbest Birakdmamaya ili kin iddia 1. Ba vurucunun iddialan ve Bakanhk Gorii ii 46. Ba vurucu; istanbul sulh ceza hakimlerinin llimiiniin reddine ve tahliyeye ili kin talepte bulundugunu, istanbul 29. Asliye Ceza Mahkemesince hakimlerin reddi isteminin kabul edildigini ve tahliye talebini karara baglamak iizere istanbul 32. Asliye Ceza Mahkemesinin gorevlendirildigini ve bu Mahkeme tarafmdan da tahliye karan verildigini, buna ragmen serbest b1rakilmasmm hukuka aykm bir ekilde engellendigini belirterek ki i hiirriyeti ve giivenligi hakkmm ihlal edildigini ileri siirmii tiir. 47. Bakanhk gorii iinde; tahliyeye ili kin istanbul 32. Asliye Ceza Mahkemesi karannm yetkili yarg1 mercii tarafmdan verilmi bir karar niteligi ta 1mad1g1 , bu nedenle somut olayda ba vurucunun tahliyeye ragmen serbest buak1lmamas1 gibi bir durumun olmad1g1, kald1 ki Anayasa Mahkemesinin aym ikayeti Huseyin Korkmaz ba vurusunda inceledigi ve bu ikayetin a91k9a dayanaktan yoksun olmas1 nedeniyle kabul edilemez olduguna karar verdigi, somut ikayet bak1mmdan da ba vurunun a91k9a dayanaktan yoksun oldugu belirtilmi tir. 11 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/7801 : 6/3/2019 48. Ba vurucu, Bakanhk gorii tine kar 1 beyanmda, bir mahkeme karannm hukuka aykm oldugunun dti tintilmesi durumunda bu karann iptali i9in 1tuaz yoluna ba vurulabilecegini, 1tlraz yoluna ba vurmanm dahi karann uygulanmasm1 engellemeyecegini, bu nedenle tahliye karannm uygulanmamasmm hukuka aykm oldugunu, her ne kadar Bakanhk tarafmdan sulh ceza hakimlerinin ttimtintin aym anda reddinin usul ve mevzuata aykm oldugu iddia edilmi ise de kendisinin her bir sulh ceza hakimligini ayn ayn reddettigini belirtmi ve tahliye karannm uygulanmamasmm adil yargilanma ile ki i htirriyeti ve gtivenligi hakkm1 ihlal ettigini tekrar ileri stirmti ttir. 2. Degerlendirme 49. Anayasa'nm 19. maddesinin ti9tincti ve sekizinci fikralan oyledir: "SU ;lulugu hakkznda kuvvetli belirti bulunan kiJiler, ancak ka9malarznz, delillerin yokedilmesini veya degiJtirilmesini onlemek maksadzyla veya bunlar gibi tutuklamayz zorunlu kzlan ve kanunda gosterilen diger hallerde hakim kararzyla tutuklanabilir. Her ne sebeple olursa olsun, hiirriyeti kzsztlanan kiJi, kzsa siirede durumu hakkznda karar verilmesini ve bu kzsztlamanzn kanuna aykzrzlzgz halinde hemen serbest bzrakzlmasznz saglamak amaczyla yetkili bir yargz merciine baJvurma hakkzna sahiptir. " 50. Anayasa Mahkemesi, olaylann ba vurucu tarafmdan yap1lan hukuki nitelendirmesi ile bagh olmay1p olay ve olgulann hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba vurucunun serbest b1rakilmamasma ili kin mahkeme karannm uygulanmad1gma ve bu karara ragmen htirriyetinin k1s1tlanmasma devam edildigine yonelik iddialannm mahkemeye eri im hakk1yla ilgili genel ilkeler 1 1gmda Anayasa'nm 19. maddesinin ti9tincti ve sekizinci fikralan baglammda, ki i hurriyeti ve gtivenligi hakk1 kapsammda incelenmesi gerekir. 51. Anayasa Mahkemesi Huseyin Korkmaz ( aym kararda bkz. 88-109) karannda; aym soru turma kapsammda ba ka bir ba vurucunun istanbul 32. Asliye Ceza Mahkemesince verilen tahliye karanna ragmen serbest b1rak1lmanm hukuka aykm bir ekilde engellendigi yontindeki iddiasmm tahliyeye ili kin istanbul 32. Asliye Ceza Mahkemesi karannm yetkili bir yarg1 mercii tarafmdan verilmi bir karar oldugunun kabultintin mtimktin olmad1gm1 ve ba vurucunun soz konusu tahliye karan sonrasmdaki tutulmasmm hukuki bir temelinin bulunmad1gmm soylenemeyecegini de belirterek a91k9a dayanaktan yoksun oldugu sonucuna varm1 tlr. 52. Somut ba vuruda aym mahiyetteki iddialara ili kin olarak amlan kararda vanlan sonu9tan aynlmay1 gerektiren bir durum bulunmamaktad1r. 53. A91klanan gerek9elerle ba vurunun bu kismmm ar;zkr;a dayanaktan yoksun olmasz nedeniyle kabul edilemez olduguna karar verilmesi gerekir. 12 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/7801 : 6/3/2019 C. Sulh Ceza Hakimliklerinin Dogal Hakim, Bag1ms1z ve Tarafs1z Hakim ilkelerine Ayk1n Olduguna ili kin iddia 1. Ba vurucunun iddialan 54. Ba vurucu, tutukluluguna ili kin karar veren sulh ceza hakimliklerinin dogal hakim ilkesine aykm oldugunu ve tarafs1z ve bag1ms1z bir mahkeme niteliginde bulunmad1gm1 belirterek ki i hurriyeti ve guvenligi ile adil yargilanma haklannm ihlal edildigini ileri surmu llir. 2. Degerlendirme 55. Ba vurucunun 24/10/2014 tarihinde, aym konuya ili kin olarak Anayasa Mahkemesine bireysel ba vuruda bulundugu , Birinci Bolumun 9/9/2015 tarihli ve 2014/16838 ba vuru numarah karanyla ba vurunun bu yonuyle kabul edilemez olduguna kesin olarak karar verildigi anla 1lm1 tu (bkz. 40). 56. A91klanan gerek9elerle ba vurunun bu kismmm mukerrer ba vuru niteliginde olmas1 nedeniyle reddine karar verilmesi gerekir. D. Tutuklulugun Makul Siireyi A tigma ili kin iddia 1. Ba vurucunun iddialan ve Bakanhk Gorii ii 57. Ba vurucu; tutuklulugun devamma ili kin kararlarda yeterli gerek9e bulunmad1gm1 , bu kararlarda soru turma mercilerince hangi delillere ula 1ld1gmm ve soru turmanm neden sonu9landmlmad1gmm tart1 1lmad1g1m, matbu gerek9elerle tutuklulugun devam ettirildigini belirterek ki i hurriyeti ve guvenligi hakkmm ihlal edildigini ileri stirmti llir. 58. Bakanhk, ba vurucunun tum ikayetleri ile ilgili olarak 4/12/2004 tarihli ve 5271 say1h Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 141. maddesindeki duzenlemeler 9er9evesinde ba vuru yollannm tuketilmedigini belirtmi ; bu ikayet a91smdan ozel olarak bir goru bildirmemi tir. 59. Ba vurucu, Bakanhgm bu goru une kar 1 herhangi bir a91klamada bulunmam1 tlr. 2. Degerlendirme 60. Anayasa'nm 148. maddesinin u9uncu f1krasmm son cumlesi oyledir: "Ba$vuruda bulunabilmek ir;in olagan kanun yollarznzn tiiketilmi$ olmasz $Grttzr. " 61. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say1h Anayasa Mahkemesinin Kurulu u ve Yargilama Usulleri Hakkmda Kanun'un "Bireysel ba vuru hakk1" kenar ba hkh 45. maddesinin (2) numarah fikras1 oyledir: 13 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/7801 : 6/3/2019 "jhfale neden oldugu ileri siiriilen i lem, eylem ya da ihmal i9in kanunda ongoriilmii idari ve yargzsal ba vuru yollarznzn tamamznzn bireysel ba vuru yapzlmadan once tiiketilmi olmasz gerekir. " 62. Yukanda belirtilen Anayasa ve Kanun hiikiimleri geregmce Anayasa Mahkemesine bireysel ba vuru, iddia edilen hak ihlallerinin derece mahkemelerince diizeltilmemesi halinde ba vurulabilecek ikincil nitelikte bir kanun yoludur. Bireysel ba vuru yolunun ikincillik niteligi geregi Anayasa Mahkemesine bireysel ba vuruda bulunabilmek i9in oncelikle olagan kanun yollannm tiiketilmesi zorunludur (Ay e Zzraman ve Cennet Ye ilyurt, B. No: 2012/403, 26/3/2013, 16, 17). 63. Anayasa Mahkemesi, tutuklulugun kanunda ongoriilen azami siireyi veya makul siireyi a tlg1 iddias1yla yapilan bireysel ba vurular bakimmdan bireysel ba vurunun incelendigi tarih itibanyla ilk derece mahkemesince mahkumiyet hiikmii verilmi ise hiikiim kesinle memi olsa da 5271 say1h Kanun'un 141. maddesinde ongoriilen tazminat davas1 a9ma imkammn tiiketilmesi gereken etkili bir hukuk yolu oldugu sonucuna varm1 t1r (Ahmet Kubilay Tezcan, B. No: 2014/3473, 25/1/2018, 24-27; Ekrem Atzcz, B. No: 2014/15609, 8/3/2018, 27-30). 64. Bireysel ba vuruda bulunduktan sonra 24/12/2018 tarihinde mahkumiyetine karar verilen ba vurucunun tutuklulugun makul siireyi a tlgma ili kin iddias1 5271 say1h Kanun'un 141. maddesi kapsammda a9ilacak davada incelenebilir. Bu madde kapsammda a9ilacak dava sonucuna gore ba vurucunun tutuklulugunun makul siireyi a tlgmm tespiti halinde gorevli mahkemece ba vurucu lehine tazminata da hiikmedilebilecektir. Buna gore 5271 say1h Kanun'un 141. maddesinde belirtilen dava yolu, ba vurucunun durumuna uygun telafi kabiliyetini haiz etkili bir hukuk yoludur ve bu olagan ba vuru yolu tiiketilmeden yapdan bireysel ba vurunun incelenmesi bireysel ba vurunun ikincillik niteligi ile bagda mamaktad1r. 65. A91klanan gerek9elerle tutuklulugun makul siireyi a tig1 iddiasmm yarg1sal ba vuru yollan tiiketilmeden bireysel ba vuru konusu yap1ld1g1 anla 1ld1gmdan ba vurunun bu kismmm ba vuru yollarznzn tuketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduguna karar verilmesi gerekir. VI. HOKUM A91klanan gerek9elerle; A. 1. Tutuklamanm hukuki olmamas1 dolay1s1yla ki i hiirriyeti ve giivenligi hakkmm ihlal edildigine ili kin iddiamn mukerrer ba vuru olmasz nedeniyle REDDiNE, 2. Sulh ceza hakimliklerinin dogal hakim, bag1ms1z ve tarafs1z hakim ilkelerine aykm olmas1 dolay1s1yla ki i hiirriyeti ve giivenligi hakkmm ihlal edildigine ili kin iddianm mukerrer ba vuru olmasz nedeniyle REDDiNE, 3. Tahliye karanna ragmen serbest b1rakilmama dolay1s1yla ki i hiirriyeti ve giivenligi hakkmm ihlal edildigine ili kin iddianm ar;zkr;a dayanaktan yoksun olmasz nedeniyle KABUL EDiLEMEZ OLDUGUNA, 14 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/7801 : 6/3/2019 4. Tutuklulugun makul siireyi a mas1 dolay1s1yla ki i hiirriyeti ve giivenligi hakkmm ihlal edildigine ili kin iddianm ba vuru yollanmn tiiketilmemesi nedeniyle KABUL EDiLEMEZ OLDUGUNA, B. Yarg1lama giderlerinin ba vurucu iizerinde BIRAKILMASINA 6/3/2019 tarihinde OYBiRLiGiYLE karar verildi. Dye Ba kan Burhan USTUN Serdar OZGULDUR Dye Serruh KALELi Dye Dye Hasan Tahsin GOKCAN Kadir OZKA YA 15