TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR A.Y. BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/38819) Karar Tarihi: 19/1/2023 Başvuru Numaras ı: 2019/38819 Karar Tarihi : 19/1/2023 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR GİZLİLİK TALEBİ KABUL Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Muhterem İNCE Raportör : Habip OĞUZ Başvurucu : A.Y. I. BAŞVURUNUN ÖZET İ 1. Başvuru, başvurucunun terör örgütüne üye olma suçundan yarg ıland ığı ceza davas ında adil yarg ılanma h
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR A.Y. BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/38819) Karar Tarihi: 19/1/2023 Başvuru Numaras ı: 2019/38819 Karar Tarihi : 19/1/2023 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR GİZLİLİK TALEBİ KABUL Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Muhterem İNCE Raportör : Habip OĞUZ Başvurucu : A.Y. I. BAŞVURUNUN ÖZET İ 1. Başvuru, başvurucunun terör örgütüne üye olma suçundan yarg ıland ığı ceza davas ında adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. Ba şvuru, soru şturma ve kovuşturma evrelerinde gerçekle ştirilen işlemler nedeniyle ba şka temel haklar ın ihlal edildiğine ilişkin şikâyetleri de içermektedir. 2. Başvurucu; Yarg ıtay üyesi iken Yarg ıtay l. Ba şkanlar Kurulunun 17/7/2016 tarihli ve 244/a say ılı karar ı ile mevcut yetkileri kald ırılm ış, 1/7/2016 tarihli ve 6723 say ılı Dan ıştay Kanunu ve Baz ı Kanunlarda De ğişiklik Yap ılmas ına Dair Kanunun Geçici 5. maddesi ile Yarg ıtay üyeli ği sonland ırılarak Yarg ıtay tetkik hâkimi olarak görevlendirilmi ştir. Daha sonra ba şvurucunun, Hakimler ve Savc ılar Yüksek Kurulu Genel Kurulunun 24/8/2016 tarihli ve 2016/426 say ılı karar ı ile Fetullahç ı Terör Örgütü/Parale l Devlet Yap ılanmas ına (FETÖ/PDY) ile irtibat ı ve iltisak ı bulundu ğu değerlendirilerek meslekten ç ıkar ılmas ına karar verilmi ştir. 3. Başvurucu, hakk ında başlatılan soruşturma sonunda aç ılan kamu davas ında -ilk derece s ıfat ıyla- Yarg ıtay 9. Ceza Dairesince (Ceza Dairesi) Fetullahç ı Terör Örgütü/Paralel Devlet Yap ılanmas ına (FETÖ/PDY) üye olma suçundan hapis cezas ına mahkûm edilmi ştir. 4. Ceza Dairesi; mahkûmiyet gerekçesinde, ba şvurucunun FETÖ/PDY içerisinde faaliyet yürüttü ğüne ilişkin beyanda bulunan tan ık anlat ımlar ına, bir mesajla şma program ında ele geçirilen üçüncü ki şilerin ba şvurucu hakk ındaki mesaj içeriklerine dayanm ıştır. Mesajlarda kimi davalarla ilgili olarak ba şvurucunun da aralar ında bulundu ğu müfetti ş kökenli birtak ım Yarg ıtay üyelerinden fikir al ınmas ının iyi olaca ğı, bu kişilerden yararlan ılabileceği; Yarg ıtay üyeleri hakk ında uygulanan arama, elkoyma, gözalt ı, tutuklama, teknik takip gibi koruma tedbiri kararlar ı konusunda yetki, görev ve uygulama için emsal olmas ı bak ımından H.E. dosyas ı ve varsa ba şka emsaller konular ında divan veya ba şkanlar kurulu kararlar ından suret al ınıp çal ışma yapan ba şvurucuya ula ştırılmas ının istediği gibi hususlara yer verilmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2019/38819 Karar Tarihi : 19/1/2023 35. Ceza Dairesi, gerekçeli karar ında mesaj içerikleriyle ilgili olarak al ınan mesaj içeriklerinden örgütün yüksek yarg ı yap ılanmas ı içerisinde örgüt üyelerinin yarg ıland ığı davalar ya da örgüt taraf ından takibi yap ılan dava dosyalar ında (örgüt üyelerinin kendi içinde; yapt ıklar ı eylemlerin hukuksuz oldu ğunun fark ında olarak) çal ışmalar yapmak üzere "Dava Takip Birimi" ad ı alt ında grup olu şturulduğu bu grubun "DT" şeklinde kodland ığı, başvurucunun isim ile soy isminin "A.Y." olarak ve görev yapt ığı dairenin aç ıkça geçti ği mesaj içerikleri ile di ğer içeriklerden söz konusu davalarda hukukî görü ş bildirilip dosya haz ırlığı ya da savunma haz ırlığı yap ılmas ında ortak tav ır sergilenmesinin sa ğlanmas ı bak ımından faaliyette bulunup aktif rol ald ığı hususlar ına yer verilmi ştir. 6. Hüküm, Yarg ıtay Ceza Kurulunca 7/9/2021 tarihinde onanm ıştır. Başvurucu 21/11/2019 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. 7. Başvurucu vekili taraf ından ayn ı konuya ili şkin olarak yap ılan 2022/31598 numaral ı bireysel ba şvuru, mevcut ba şvuruyla birle ştirilmiştir. 8. Başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. II. DEĞERLEND İRME 9. Ödeme gücünden yoksun oldu ğu anlaşılan başvurucunun adli yard ım talebinin kabulüne karar verilmesi gerekir. A. Kişi Hürriyeti ve Güvenli ği Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Suç İsnad ına Bağlı Tutmaya İlişkin Şikayetler Yönünden 10. Başvurucu, tutuklaman ın ve tutuklulu ğun devam ına ilişkin kararlar ın hukuki olmad ığını, yetkisiz ve görevsiz olan sulh ceza hâkimli ğince tutukland ığını, özel soru şturma usullerine uyulmad ığını, soruşturma dosyas ına erişiminin k ısıtland ığını belirterek ki şi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 11. Anayasa Mahkemesi, Mehmet Emin K ılıç ve Mehmet Şimşek kararlar ında; sulh ceza hakimli ğinin yap ısı, tutuklaman ın hukuki olmamas ı, tutuklulu ğun makul süreyi a şmas ı, soruşturma dosyas ına erişimin k ısıtlanmas ı, tutukluluk incelemelerinin veya tahliye taleplerinin geç ya da hiç de ğerlendirilmemesi gibi "bir suç isnad ına bağlı olarak " tutuklulukla ilgili şikayetleri içeren bireysel ba şvurular ın, ilk derece mahkemesinin nihai karar ını verdiği tarihten itibaren otuz gün içinde yap ılmad ığı gerekçesiyle süre a şımı olduğu sonucuna var ılm ıştır (Mehmet Emin K ılıç, B. No: 2013/5267, 7/3/2014, 19-32; Mehmet Şimşek, B. No: 2018/10953, 22/7/2020, 47-70). 12. An ılan kararlarda belirtilenlere benzer şikâyetler içeren somut ba şvuruda ki şi hürriyeti güvenli ği hakk ına yönelik ihlal iddialar ının süre aşımı nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekmi ştir. 2. Mahkumiyete Ba ğlı Tutmaya İlişkin Şikayetler Yönünden 13. Başvurucu, hükmen tutukluluk karar ına yapt ığı itirazlar ın gerekçesiz olarak reddedildi ğini, hükümden sonra da tutuklulu ğunun devam etti ğini belirterek ki şi hürriyeti ve güvenliği hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. Başvuru Numaras ı: 2019/38819 Karar Tarihi : 19/1/2023 414. Anayasa Mahkemesi Ç.Ö. karar ında mahkûmiyete ba ğlı tutman ın hukuka ayk ırı olduğu, kanun yolu a şamas ında tahliye taleplerinin veya resen tutukluluk incelemelerinin yap ılmamas ı gibi "bir mahkûmiyete ba ğlı olarak" tutuklulukla ilgili şikâyetlerin aç ıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez oldu ğu sonucuna var ılm ıştır (Ç.Ö. [GK], B. No: 2014/5927, 19/7/2018, 27-53). Benzer şikâyetler içeren somut ba şvuruda anılan kararda aç ıklanan ilkelere göre ki şi hürriyeti güvenli ği hakk ına yönelik bir ihlalin bulunmad ığı aç ık olduğundan başvurunun aç ıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabu l edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekmi ştir. B. Adil Yarg ılanma Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddialar 1. Makul Sürede Yarg ılanma Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 15. Başvurucu, yarg ılaman ın makul süre içerisinde tamamlanmad ığını ileri sürmüştür. 16. Ceza yarg ılamas ının süresi tespit edilirken sürenin ba şlang ıç tarihi olarak bir kişiye suç işlediği iddias ının yetkili makamlar taraf ından bildirildi ği veya isnattan ilk olarak etkilendiği arama ve gözalt ı gibi birtak ım tedbirlerin uyguland ığı tarih; sürenin sona erdi ği tarih olarak ise suç isnad ına ilişkin nihai karar ın verildiği, yarg ılamas ı devam eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul süre şikâyetiyle ilgili karar ını verdiği tarih esas alınır (B.E., B. No: 2012/625, 9/1/2014, 34). 17. Ceza yarg ılamas ının süresinin makul olup olmad ığı değerlendirilirken yarg ılaman ın karmaşıklığı ve kaç dereceli oldu ğu, taraflar ın ve ilgili makamlar ın yarg ılama sürecindeki tutumu ve ba şvurucunun yarg ılaman ın süratle sonuçland ırılmas ındaki menfaatinin niteli ği gibi hususlar dikkate al ınır (B.E., 29). 18. Somut olaya ili şkin yarg ılamada tan ık delilinin önemli bir yer tuttu ğu, duruşmalar ın önemli bir k ısm ının tan ık dinlenmesine ili şkin işlemlere ayr ıldığı görülmektedir. An ılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer ba şvurularda verdi ği kararlar ile yarg ılamaya konu suçlar ın vas ıf ve mahiyeti, davan ın niteliği ve karma şıklığı, duruşmalarda dinlenen ki şi say ısının fazlal ığı, başvurucuya süre verilmesi gibi hususlar dikkate al ındığında başvurucunun gözalt ına al ındığı 17/7/2016 tarihinden verilen mahkûmiyet karar ının kesinleştiği 7/9/2021 tarihine kadar yarg ılaman ın 5 y ıl 1 ay 21 gün sürdüğü, yarg ılama sürecinin bütünü nazara al ındığında başvurucunun haklar ını ihlal edecek bir gecikme olmad ığı sonucuna ula şılmakla yarg ılama süresinin makul oldu ğu sonucuna varmak gerekir. 19. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. 2. Bağıms ız ve Tarafs ız Mahkemelerde Yarg ılanma Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 20. Başvurucu ba ğıms ız ve tarafs ız bir mahkemede yarg ılanmaks ızın mahkûm edildiğini, yarg ılamay ı yapan mahkemenin görevli ve yetkili olmad ığını ileri sürmü ştür. 21. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun un 47. maddesinin (3), 48. maddesinin (1) ve (2) numaral ı fıkralar ı Başvuru Numaras ı: 2019/38819 Karar Tarihi : 19/1/2023 5uyar ınca bireysel ba şvuruda, kamu gücünün neden oldu ğu iddia edilen ihlale dair olaylar ın tarih s ıras ına göre özeti yap ılmal ı; bireysel ba şvuru kapsam ındaki haklar ın ne şekilde ihlal edildiği ve buna ili şkin gerekçeler ve deliller aç ıklanmal ıdır (Sabah Y ıldızı Radyo ve Televizyon Yay ın İletişim Reklam Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi , B. No: 2014/12727, 25/5/2017, 19; Veli Özdemir, B. No: 2013/276, 9/1/2014, 19, 20). 22. Bireysel ba şvuru incelemesinde Anayasa Mahkemesi kamu gücü eylem ve işlemleri ile mahkeme kararlar ının Anayasa'ya uygunlu ğunun ve müdahale gerekçelerini n denetimini kendiliğinden yapmaz. Bu sebeple başvurucunun başvurusunun esas ını ve bu kapsamda kamu makamlar ı taraf ından ortaya konulan gerekçelerin ilgili ve yeterli olup olmad ığını Anayasa Mahkemesine inceletebilmesi için öncelikle kendisinin ihlal iddialar ını gerekçelendirmesi , buna ilişkin olay ve olgular ı aç ıklamas ı ve delillerini sunmas ı zorunludur (Cemal Günsel [GK], B. No: 2016/12900, 21/1/2021, 24). 23. Somut olayda ba şvuruya konu yarg ılamay ı yapan mahkemenin bağıms ızlığını ve tarafs ızlığını ihlal eden hususlara ya da kendisine isnat edilen ve derece mahkemesince sabit görülen fiilleri, bu fiillere dayan ılarak yap ılan işlemlerin s ıhhatini etkiledi ğine ilişkin somut ve hukuken kabul edilebilir herhangi bir aç ıklama ba şvurucu taraf ından yap ılmam ıştır. Bu itibarla ba şvurucu, ihlal iddias ına ilişkin delillerini sunma ve temel hak ve özgürlü ğünün ihlal edildi ğine dair aç ıklamalarda bulunma yönündeki yükümlülü ğünü yerine getirmemi ştir. Dolay ısıyla başvurucu taraf ından ileri sürülen bu iddian ın temellendirilemedi ği sonucuna ulaşılm ıştır. 24. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının diğer kabul edilebilirlik şartlar ı yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir. 3. Diğer İhlal İddialar ı 25. Başvurucu, tan ık dinlenmesi ve delil toplanmas ı taleplerinin reddedildi ğini, tan ıklar ı sorgulayamad ığını, buna kar şılık iddia makam ının taleplerinin kabul edildi ğini, çoğunlukla g ıyab ında duru şma yap ıldığını, soruşturma ve kovu şturma aşamalar ında ispa t külfetinin tersine çevrilerek masumiyet karinesinin ihlal edildi ğini, gerekçede delillerin tart ışılmad ığını, başvurucunun savunmas ının önemli k ısımlar ına gerekçede yer verilmedi ğini, ara kararlar öncesi duru şma salonunun bo şaltıldığını, sadece bir bas ın mensubu al ındığını, kişisel düşüncesi ve dünya görü şü nedeniyle cezaland ırıldığını, savunmas ının k ısıtland ığını, bilirkişi incelemesi ve tahkikat ın genişletilmesi taleplerinin reddedildi ğini, işlendiği zaman suç olmayan eylemler sebebiyle cezaland ırıldığını, internet trafik kay ıtlar ının öngörüle n süreden fazla sakland ığını ileri sürmü ştür. 26. Başvurucunun tan ık dinletme ve sorgulama, duru şmada haz ır bulunma, gerekçeli karar haklar ı ile aleni yarg ılama hakk ının, masumiyet karinesinin, ifade özgürlüğünün ihlal edildi ği iddialar ının Cemal Günsel [GK], B. No: 2016/12900, 21/1/2021 karar ı doğrultusunda aç ıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle; savunma için gerekli zaman ve kolayl ıklara sahip olma hakk ının ihlal edildi ği iddias ının Erol Ayde ğer, B. No: 2013/4784, 46 karar ı doğrultusunda aç ıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle; silahlar ın eşitliği ve çelişmeli yarg ılama ilkelerinin ihlal edildi ği iddias ının Ferhat Kara [GK], B. No: 2018/15231, 4/6/2020, 162 ve Adnan Şen [GK], B. No: 2018/8903, 15/4/2021, 159 kararlar ı doğrultusunda aç ıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle; suçlar ın ve cezalar ın kanuniliği ilkesinin ihlal edildi ği iddias ının Adnan Şen [GK], B. No: 2018/8903, 84-105 Başvuru Numaras ı: 2019/38819 Karar Tarihi : 19/1/2023 6kararlar ı doğrultusunda aç ıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle; özel hayata ve aile hayat ına sayg ı hakk ının ihlal edildi ği iddias ının Ertan Erç ıktı, B. No: 2018/14040, 30/6/2021 karar ına atfen ba şvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. III. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Kamuya aç ık belgelerde ba şvurucunun kimli ğinin gizli tutulmas ı talebinin KABULÜNE, B. Adli yard ım talebinin KABULÜNE, C. 1. Suç isnad ına bağlı tutmaya ili şkin şikayetler yönünden ki şi hürriyeti ve güvenliği hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın süre aşımı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDUĞUNA, 2. Mahkumiyete ba ğlı tutmaya ili şkin şikayetler yönünden ki şi hürriyeti ve güvenliği hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, 3. Makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, 4. Bağıms ız ve tarafs ız mahkemelerde yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDUĞUNA, 5. Diğer ihlal iddialar ının kabul edilebilirlik kriterlerini kar şılamamas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, D. 12/1/2011 tarihli ve 6100 say ılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu nun 339. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı uyar ınca tahsil edilmesi ma ğduriyetine neden olaca ğından adli yard ım talebi kabul edilen ba şvurucunun yarg ılama giderlerini ödemekten TAMAMEN MUAF TUTULMASINA 19/1/2023 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi.