TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR HASAN GÜLDEREN VE D İĞERLERİ BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/36705) Karar Tarihi: 28/1/2020 Başvuru Numaras ı: 2017/36705 Karar Tarihi : 28/1/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Recep KÖMÜRCÜ Üyeler : Celal Mümtaz AKINCI Muammer TOPALM. Emin KUZRecai AKYEL Raportör : Heysem KOCAÇ İNAR Başvurucular : 1. Hasan GÜLDEREN 2. Ahmet BAYRAKLI 3. Güldane KAYAN 4. Halil AYDIN 5. Hasan ALAN 6. Haydar ACAR 7. Rahim Ç İNİ 8. Baydemir Profil Sac İnşa
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR HASAN GÜLDEREN VE D İĞERLERİ BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/36705) Karar Tarihi: 28/1/2020 Başvuru Numaras ı: 2017/36705 Karar Tarihi : 28/1/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Recep KÖMÜRCÜ Üyeler : Celal Mümtaz AKINCI Muammer TOPALM. Emin KUZRecai AKYEL Raportör : Heysem KOCAÇ İNAR Başvurucular : 1. Hasan GÜLDEREN 2. Ahmet BAYRAKLI 3. Güldane KAYAN 4. Halil AYDIN 5. Hasan ALAN 6. Haydar ACAR 7. Rahim Ç İNİ 8. Baydemir Profil Sac İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. Vekilleri : Av. Abdulkerim YEN İL I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, yarg ılama aşamas ında yürürlü ğe giren kanun hükmünün aleyhe sonuç doğuracak şekilde uygulanmas ı nedeniyle mülkiyet hakk ının; nispi vekâlet ücreti yerine maktu vekâlet ücretine hükmedilmesi nedeniyle de mahkemeye eri şim hakk ının ihlal edildi ği iddialar ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvurular 30/10/2017 ile 31/10/2017 tarihlerinde yap ılm ıştır. 3. Başvurular, ba şvuru formlar ı ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. 2017/36729, 2017/36738, 2017/36749, 2017/36757, 2017/36773, 2017/36779, 2017/36786 ve 2017/36930 numaral ı başvuru dosyalar ının hukuki ba ğlant ı nedeniyle 2017/36705 numaral ı başvuru dosyas ı ile birleştirilmesine; incelemenin 2017/36705 ba şvuru numaral ı bireysel ba şvuru dosyas ı üzerinden yürütülmesine ve di ğer dosyalar ın kapat ılmas ına karar verilmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2017/36705 Karar Tarihi : 28/1/2020 35. Komisyonca ba şvurular ın kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 6. Başvuru formlar ı ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle olaylar özetle şöyledir: 7. Değişik tarihlerde elektrik abonesi olan ba şvurucular ın kulland ıklar ı elektriğe ilişkin olarak düzenlenen faturalara, normal kullan ımının d ışında elektrik enerjisinin nakli sıras ında meydana gelen veya ba şka kişilerin kaçak kullan ımından kaynaklanan kay ıplara ilişkin bedel de yans ıtılm ıştır. 8. Başvurucular benzer dava dilekçeleriyle abonelik tarihinden itibaren kendilerinden tahsil edilen kay ıp kaçak bedeli ve bu bedel üzerinden çe şitli adlar alt ında yap ılan tahsilat nedeniyle istirdat davas ı açm ışlard ır. Başvurucular kendilerinden haks ız olarak tahsil edildi ğini iddia ettikleri bedelin iadesini talep ederken Yarg ıtay Hukuk Genel Kurulunun (HGK) Yarg ıtay 3. Hukuk Dairesi (Daire) taraf ından da benimsenen 21/5/2014 tarihli karar ına dayanm ışlard ır. 9. Aksaray Asliye Hukuk Mahkemeleri de ğişik tarihlerde, kay ıp kaçak bedeli ve bu kay ıp kaçak bedeli üzerinden al ınan Türkiye Radyo Televizyon Kurumu (TRT) pay ı, fon bedeli, PSH, sayaç okuma bedeli, iletim bedeli ve da ğıtım bedelinden olu şan her bir başvurucunun kullan ımına bağlı olarak muhtelif miktarlar ın başvuruculara iadesine karar vermişlerdir. Mahkemeler benzer gerekçeli kararlar ında başvuruculardan tahsil edilen kay ıp kaçak bedeli ile bu bedele ba ğlı olarak çe şitli adlarla yap ılan diğer tahsilat ın elektrik abonesi olan başvurucular ın kusurundan kaynaklanan bir sebepten al ınmad ığına ve Yarg ıtay içtihatlar ı uyar ınca kaçak elektrik kullanmayan abonelerden kay ıp kaçak bedeli alt ında ücret alınmas ının hukuk devleti ve adalet dü şünceleriyle ba ğdaşmayacağına vurgu yapm ışlard ır. Sözü edilen kararlarda dava konusunun de ğerine göre ba şvurucular lehine nispi ya da maktu harca hükmedilmi ştir. 10. Mahkeme kararlar ının temyiz edilmesi üzerine Yarg ıtay 3. Hukuk Dairesince bozma karar ı verilmiştir. 11. Aksaray Asliye Hukuk Mahkemeleri bozma kararlar ına uyarak yapt ıklar ı yarg ılamalar sonunda, ba şvurucular ın davalar ın aç ıldığı tarihteki içtihada göre davay ı açmakta hakl ı olmakla birlikte dava tarihinden sonra yürürlü ğe giren 6719 say ılı Kanun ile 14/3/2013 tarihli ve 6446 say ılı Elektrik Piyasas ı Kanunu'na eklenen geçici 20. madde uyar ınca Enerji Piyasas ı Düzenleme Kurumu (EPDK) taraf ından onaylanan tarifelerin uygulanmas ının zorunlu oldu ğu ve mahkemelerin denetim yetkisinin bedelin EPDK'n ın düzenleyici i şlemlerine uygunlu ğu ile s ınırlı olduğu gerekçesiyle konusuz kalan davalar hakk ında karar verilmesine yer olmad ığına ve her bir ba şvurucu lehine 1.980 TL vekâlet ücretine karar vermi şlerdir. Bu kararlar Yarg ıtay denetiminden geçerek kesinle şmiştir. 12. Nihai kararlar 29/9/2017 ve 24/10/2017 tarihlerinde tebli ğ edilmiştir. 13. Başvurucular 30/10/2017 ve 31/10/2017 tarihlerinde bireysel ba şvuruda bulunmuşlard ır. Başvuru Numaras ı: 2017/36705 Karar Tarihi : 28/1/2020 4IV.İLGİLİ HUKUK 14.İlgili hukuk için bkz. Aksaray T ır Nakliyat San. ve Tic. Ltd. Şti., B. No: 2017/36736, 19/8/2018, 17-46. V.İNCELEME VE GEREKÇE 15. Mahkemenin 28/1/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Mülkiyet Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucular ın İddialar ı 16. Başvurucular; Yarg ıtay HGK'n ın 21/5/2014 tarihli karar ı ve bu karar ı benimseyen Daire kararlar ı uyar ınca elektrik abonelerinden kay ıp kaçak bedeli alt ında para tahsil edilmesinin mümkün olmad ığını, yapt ıklar ı ödemelerin iadesi amac ıyla açt ıklar ı davalar ın önceki içtihat do ğrultusunda ilk derece mahkemelerince kabul edildi ğini, ancak temyiz aşamas ında yap ılan kanun de ğişikliği ile bu davalar ın konusuz b ırak ıldığını belirterek hukuki güvenlik hakk ı ve mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü şlerdir. 2. Değerlendirme 17. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucular ın kay ıp kaçak bedeli alt ında yapm ış olduğu ödemelerin istirdad ı amac ıyla açt ıklar ı davalar ın kanun de ğişikliği nedeniyle sonuçsuz kalmas ına ilişkin tüm iddialar ının mülkiyet hakk ı kapsam ında incelenmesi uygun görülmüştür. 18. Başvuru konusuna ili şkin ilkeler Anayasa Mahkemesince daha önce Aksaray T ır Nakliyat San. ve Tic. Ltd. Şti. karar ında ortaya konulmu ştur. 19.Aksaray T ır Nakliyat San. ve Tic. Ltd. Şti. karar ında kay ıp kaçak bedeli ad ı altında başvuruculardan tahsil edilen paran ın mülk teşkil ettiği, yap ılan tahsilat i şleminin mülkiyet hakk ına yönelik bir müdahale niteli ğinde oldu ğu ifade edilmi ş ve söz konusu müdahalenin niteli ği sebebiyle mülkiyetin kullan ımının kontrolüne veya düzenlenmesine ilişkin üçüncü kural çerçevesinde incelenmesi gerekti ği değerlendirilmi ştir. Müdahalenin 6719 say ılı Kanun'un 26. maddesi ile 6446 say ılı Kanun'a eklenen geçici 20. maddeye dayand ığını, bu düzenleme ile elektri ğin yeterli, kaliteli, sürekli, dü şük maliyetli ve çevreyle uyumlu bir şekilde tüketicilerin kullan ımına sunulmas ının amaçland ığını (meşru amaç) vurgulayan Anayasa Mahkemesi ölçülülük incelemesi yaparak sonuca ula şmıştır (Aksaray Tır Nakliyat San. ve Tic. Ltd. Şti., 52-68). 20. An ılan kararda, idare taraf ından tahsil edilen kay ıp kaçak bedelinin tüketicilere iadesi hususunda uygulamada bir belirsizlik bulundu ğu ve farkl ı yarg ı kollar ı aras ında aç ık ve istikrarl ı bir uygulama bulunmad ığı tespit edildikten sonra adli yarg ı yerinde aç ılan davalar ın mutlak surette lehe sonuçlanmas ı yönünde hakl ı bir beklentiden söz edilemeyece ği Başvuru Numaras ı: 2017/36705 Karar Tarihi : 28/1/2020 5açıklanarak, kanun koyucunun amac ının yarg ı kollar ı aras ındaki farkl ılığı gidermeye ve dolay ısıyla hukuki güvenli ği sağlamaya yönelik oldu ğu ifade edilmi ştir. Başvurucunun, tahsil edilen bedelin hangi nedenle ölçüsüz oldu ğu hususunda da bir aç ıklama yapmad ığını ve herhangi bir sebep de bildirmedi ğini dikkate alan Anayasa Mahkemesi müdahalenin başvurucuya şahsi olarak a şırı bir külfet yüklemedi ğini belirtmi ştir. Sonuç olarak müdahalenin me şru amac ının dayand ığı kamu yarar ı ile başvurucunun mülkiyet hakk ının korunmas ı aras ındaki adil dengenin bozulmad ığı kanaatine var ılm ıştır (Aksaray T ır Nakliyat San. ve Tic. Ltd. Şti., 69-76). 21.İncelenen ba şvuruda da an ılan kararda aç ıklanan ilkelerden ayr ılmay ı gerektiri r bir durumun bulunmad ığı anlaşıldığından, mülkiyet hakk ına yönelik aç ık bir ihlali n bulunmad ığı sonucuna ula şılm ıştır. 22. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin kısm ının diğer kabul edilebilirlik ko şullar ı yönünden incelenmeksizin aç ıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. Celal Mümtaz AKINCI bu görü şe kat ılmam ıştır. B. Adil Yarg ılanma Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucular ın İddialar ı 23. Başvurucular, ilk derece mahkemesince verilen ilk kararlarda lehlerine nispi vekâlet ücretine hükmedilmi şken kanuni de ğişiklik sonucunda karar verilmesine yer olmad ığına dair hükümle birlikte nispi yerine maktu vekâlet ücretine karar verilmesinin adil yarg ılanma hakk ı, mülkiyet hakk ı ve eşitlik ilkesine ayk ırı olduğunu ileri sürmü şlerdir. 2. Değerlendirme 24. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , 16). Ba şvurucular, mülkiyet hakk ı ve eşitlik ilkesinin de ihlal edildi ğini ileri sürmüşlerse de usul ve mevzuata ayk ırı şekilde nispi yerine maktu vekâlet ücretine hükmedildi ği şeklindeki iddialar ın adil yarg ılanma hakk ı çerçevesinde incelenmesi uygun bulunmuştur. 25. Avrupa İnsan Haklar ı Sözleşme sinin (Sözle şme) adil yarg ılanma hakk ını düzenleyen 6. maddesinde adil yarg ılanmaya ili şkin hak ve ilkelerin medeni hak ve yükümlülükle r ile ilgili uyu şmazl ıklar ın ve bir suç isnad ının esas ının karara ba ğlanmas ı esnas ında geçerli oldu ğu belirtilerek hakk ın kapsam ı bu konularla s ınırland ırılm ıştır. Hak arama hürriyetinin ihlal edildi ği gerekçesiyle bireysel ba şvuruda bulunabilmek için başvurucunun ya medeni hak ve yükümlülükleriyle ilgili bir uyu şmazl ığın taraf ı olmas ı ya da başvurucuya yönelik bir suç isnad ının esas ı hakk ında karar verilmi ş olmas ı gerekir. Dolay ısıyla bahsedilen hâller d ışında kalan adil yarg ılanma hakk ının ihlali iddias ına dayanan başvurular Anayasa ve Sözle şme kapsam ı dışında kalaca ğından bireysel ba şvuruya konu olamaz ( Onurhan Solmaz , 23). 26. Anayasa Mahkemesi Aksaray T ır Nakliyat San. ve Tic. Ltd. Şti. karar ında, yarg ılama giderlerine ili şkin hüküm f ıkras ının Anayasa'n ın 36. maddesi kapsam ında Başvuru Numaras ı: 2017/36705 Karar Tarihi : 28/1/2020 6incelenmesinin kural olarak mümkün olmad ığını aç ıklam ıştır (Aksaray T ır Nakliyat San. ve Tic. Ltd. Şti., 81). Yarg ılama giderine hükmedilmesinin veya hükmedilmemesinin adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki güvencelerden biri ile ili şkilendirilmesi, ba şka bir anlat ımla bu güvencelerden birini etkiledi ğinin saptanmas ı hâlinde bu yöndeki şikâyetlerin incelenmesi söz konusu olabilecektir. Nitekim Anayasa Mahkemesi ceza yarg ılamas ına ilişkin bir karar ında, Anayasa'n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan adil yarg ılanma hakk ının suç isnad ı alt ında olup da sonradan beraat eden ki şilere yarg ılama masraflar ını isteme yönünde bir güvence sa ğlamad ığına ve beraat eden san ıklar lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesin e yönelik şikâyetlerin adil yarg ılanma hakk ına etkisi ortaya konulmadan incelenemeyece ğine karar vermi ştir (Bedir Ayd ın, B. No: 2015/15316, 7/2/2018, 27, 28). 27. Buna kar şılık Anayasa Mahkemesi birçok karar ında aleyhe vekâlet ücretine hükmedilmesini adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki mahkemeye eri şim hakk ı çerçevesinde incelemiş ve dava açmay ı imkâns ız k ılmad ıkça ya da a şırı derecede zorla ştırmad ıkça aleyhe vekâlet ücretine hükmedilmesi de dâhil olmak üzere taraflara birtak ım külfetlerin yüklenmesinin mahkemeye eri şim hakk ını ihlal etmeyece ğine karar vermi ştir (Serkan Acar , B. No: 2013/1613, 2/10/2013, 38-40; Hasan Karaöz , B. No: 2015/4201, 21/3/2018, 44). 28.Aksaray T ır Nakliyat San. ve Tic. Ltd. Şti. karar ında aleyhe vekâlet ücretine hükmedilmesinin mahkemeye eri şim hakk ını etkilediğini vurgulayan Anayasa Mahkemesi, lehe vekâlet ücretine hükmedilmemesinin ise mahkemeye eri şim hakk ına bir müdahale olarak nitelenmesinin mümkün olmad ığını aç ıklam ıştır. Buna göre ancak lehe vekâlet ücretine hükmedilmemesinin somut olay ın tüm şartlar ı çerçevesinde adil yarg ılanma hakk ının diğer güvencelerinden birini etkiledi ğinin ortaya konuldu ğu hâllerde etkilenen güvence kapsam ında incelenmesi mümkündür ( Aksaray T ır Nakliyat San. ve Tic. Ltd. Şti., 84-85). 29. Somut olayda nispi vekâlet ücretine hükmedilmesinin mahkemeye eri şim hakk ıyla da bir ilgisi tespit edilemedi ği gibi başvurucular ın kamu tüzel ki şisi aleyhine açm ış olduklar ı davalarda lehe nispi vekâlet ücretine hükmedilmemesinin adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki diğer güvencelere tesir etti ği de ortaya konulamam ıştır. Bu nedenle adil yarg ılanma hakk ına yönelik bir müdahalenin bulunulmad ığı aç ık olduğundan ba şvurunun açıkça dayanaktan yoksun oldu ğu sonucuna ula şılm ıştır. 30. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının da açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. Celal Mümtaz AKINCI bu görü şe kat ılmam ıştır. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. 1. Mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA Celal Mümtaz AKINCI'n ın karşıoyu ve OYÇOKLU ĞUYLA, 2. Adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA Celal Mümtaz AKINCI'n ın karşıoyu ve OYÇOKLU ĞUYLA, Başvuru Numaras ı: 2017/36705 Karar Tarihi : 28/1/2020 7B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucular üzerinde BIRAKILMASINA 28/1/2020 tarihinde karar verildi. Başkan Üye Üye Recep KÖMÜRCÜ Celal Mümtaz AKINCI Muammer TOPAL Üye Üye M.Emin KUZ Recai AKYEL Başvuru Numaras ı: 2017/36705 Karar Tarihi : 28/1/2020 8KARŞI OY GEREKÇES İ 1. Başvurucular; Yarg ıtay HGK'nun 21/5/2014 tarihli karar ı ve bu karar ı benimseyen Daire kararlar ı uyar ınca elektrik abonelerinden kay ıp kaçak bedeli alt ında para tahsil edilmesinin mümkün olmad ığını, yapt ıklar ı ödemelerin iadesi amac ıyla açt ıklar ı davalar ın önceki içtihat do ğrultusunda ilk derece mahkemelerince kabul edildi ğini, ancak temyiz aşamas ında yap ılan kanun de ğişikliği ile bu davalar ın konusuz b ırak ıldığını belirterek hukuki güvenlik ve mülkiyet haklar ının ihlal edildi ğini ileri sürmü şlerdir. Ba şvurucular ayr ıca ilk derece mahkemesince verilen ilk kararlarda lehlerine nispi vekâlet ücretine hükmedilmi şken kanuni de ğişiklik sonucunda karar verilmesine yer olmad ığına dair hükümle birlikte nispi yerine maktu vekâlet ücretine karar verilmesinin adil yarg ılanma hakk ı, mülkiyet hakk ı ve eşitlik ilkesine ayk ırı olduğunu ileri sürmü şlerdir. 2. Mahkememiz ço ğunluğu, Aksaray T ır Nakl. San. ve Tic. Ltd. Şti. (Başvuru No:2017/36736) karar ına at ıf yaparak; ...idare taraf ından tahsil edilen kay ıp kaça k bedelinin tüketicilere iadesi hususunda uygulamada bir belirsizlik bulundu ğu ve farkl ı yarg ı kollar ı aras ında aç ık ve istikrarl ı bir uygulama bulunmad ığı tespit edildikten sonra adli yarg ı yerinde aç ılan davalar ın mutlak surette lehe sonuçlanmas ı yönünde hakl ı bir beklentiden söz edilemeyece ği aç ıklanarak, kanun koyucunun amac ının yarg ı kollar ı aras ındaki farkl ılığı gidermeye ve dolay ısıyla hukuki güvenli ği sağlamaya yönelik oldu ğu ifade edilmi ştir. Başvurucunun, tahsil edilen bedelin hangi nedenle ölçüsüz oldu ğu hususunda da bir açıklama yapmad ığını ve herhangi bir sebep de bildirmedi ğini dikkate alan Anayasa Mahkemesi müdahalenin ba şvurucuya şahsi olarak a şırı bir külfet yüklemedi ğini belirtmi ştir. Sonuç olarak müdahalenin me şru amac ının dayand ığı kamu yarar ı ile başvurucunun mülkiyet hakk ının korunmas ı aras ındaki adil dengenin bozulmad ığı kanaatine var ılmıştır. İncelenen ba şvuruda da an ılan kararda aç ıklanan ilkelerden ayr ılmay ı gerektirir bir durumun bulunmad ığı anlaşıldığından, mülkiyet hakk ına yönelik aç ık bir ihlalin bulunmad ığı sonucuna ula şılmıştır ( 69-76). Gerekçesiyle hukuki güvenlik ve mülkiyet hakk ı ihlali iddias ı yönünden ba şvuruyu reddetmi ştir. 3. Mahkememizin Aksaray T ır Nakliyat San. ve Tic. Ltd. Şti. ne ait bireysel başvuru karar ında Say ın Başkanvekili Hasan Tahsin GÖKCAN taraf ından kaleme al ınan karşı oy yaz ısında ifade olunan gerekçelerle, Ba şvurucular ın hukuki güvenlik ve mülkiyet haklar ının kamu gücü taraf ından yap ılan müdahale sonucunda ihlal edildi ğini düşündüğümden ço ğunluk karar ına kat ılmad ım. 4. Yine mahkememiz ço ğunluğu; Somut olayda nispi vekâlet ücretine hükmedilmesinin mahkemeye eri şim hakk ıyla da bir ilgisi tespit edilemedi ği gibi başvurucular ın kamu tüzel ki şisi aleyhine açm ış olduklar ı davalarda lehe nispi vekâlet ücretine hükmedilmemesinin adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki diğer güvencelere tesi r ettiği de ortaya konulamam ıştır. Bu nedenle adil yarg ılanma hakk ına yönelik bir müdahalenin bulunulmad ığı aç ık olduğundan ba şvurunun aç ıkça dayanaktan yoksun oldu ğu sonucuna ula şılmıştır. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının da aç ıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir" ( 29-30). Gerekçesiyle ba şvurucular ın vekalet ücreti yönünden dile getirdikleri adil yarg ılanma hakk ı şikayetini reddetmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2017/36705 Karar Tarihi : 28/1/2020 95. Vekalet ücretinin yarg ılama giderleri aras ında yer ald ığında ve yarg ılama giderlerinin mahkemeye eri şim hakk ı kapsam ında bulundu ğunda tereddüt yoktur (Serkan Acar, 2013/1613). Öte yandan, A İHM, başvuranlar ın aleyhine hükmedilen yarg ılama giderlerinin yan ı sıra, devletin taraf oldu ğu davalarda ba şvuranlar ın lehine hükmedilmeyen yarg ılama giderlerini de mahkemeye eri şim hakk ı kapsam ında değerlendirebilmektedir (Stankiewicz/Polonya,469 l 7 /2006). 6. Konunun, usul kurallar ının yarg ılama s ıras ında başvurucu aleyhine sonuçlar verecek şekilde de ğiştirilmesi ile de ilgisi vard ır. AİHM, National and Provincial Building Society Birle şik Krall ık, 117 /1996 davas ında, devletin taraf oldu ğu yarg ılaman ın başlamas ından sonra devlet lehine usuli de ğişiklikler yap ılabileceğini, ancak bunun erken bir safhada yap ılıp yap ılmad ığının ve ba şvurucu için davay ı "kazan ılamaz" hale getirip getirmedi ğinin, mahkemeye eri şim hakk ı bak ımından değerlendirilmesi gerekti ğine karar vermiştir. Usul kurallar ının, hukuki güvenli ğin sağlanmas ı ve yarg ılaman ın düzgün bir şekilde yürütülmesi sonucu adaletin tecelli etmesine hizmet etmek yerine, ki şilerin davalar ının yetkili bir mahkeme taraf ından görülmesi bak ımından bir çe şit engel haline gelmeleri durumunda, mahkemeye eri şim hakk ı ihlal edilmi ş olacakt ır (Benzer yöndeki AİHM karar ı için bkz. Efstathiou ve Di ğerleri Yunanistan, B. No: 36998/02, 27/7/2006, 24). 7. Yarg ılama sonuçlanmadan gerçekle ştirilen ve vekalet ücretini ba şvurucu aleyhine etkileyen usul kurallar ının Anayasaya ayk ırılığı konusunda, Anayasa Mahkemesinin 7.2.2008 tarihli ve Esas:2005/128, Karar:2008/54 say ılı karar ı bulunmaktad ır. Anayasa Mahkemesi, itiraz yoluyla ba şvuran Yarg ıtay 13. Hukuk Dairesinin, 1136 say ılı Avukatl ık Kanunu'nun 5043 say ılı Yasa ile eklenen Geçici 21. maddesinin "Bu Kanunun yürürlü ğe girdiği tarihte kesin hükme ba ğlanmam ış bütün ihtilaflarda bu Kanunun de ğişik hükümleri uygulan ır" kural ının Anayasaya ayk ırılığına şu gerekçelerle hükmetmi ştir : "1136 say ılı Avukatl ık Kanunu ile bu Kanunda de ğişiklikler yapan 4667 ve 5043 say ılı Kanunlarda, avukatl ık ücreti ve avukatl ık ücretinden do ğan uyuşmazl ıklara ilişkin farkl ı hükümler yer almakta iken itiraz konusu kuralla, 5043 say ılı Yasa öncesinde ortaya ç ıkan ve kesin hükme bağlanmam ış uyuşmazl ıklar ın 5043 say ılı Yasa hükümlerine göre çözümlenece ğinin öngörülmesi, an ılan Yasan ın geriye yürümesi sonucunu do ğurmaktad ır. 5043 say ılı Yasa hükümlerinin uygulanaca ğı uyuşmazl ıklar ın kapsam ına, avukatl ık ücretine ili şkin olarak taraflar aras ında akdedilen bir ücret sözle şmesinden do ğan uyuşmazl ıklar da girmektedir. Hukuk devletinde hukuk güvenli ğinin sağlanmas ı, öncelikle hukuki i şlemlerin sonuçlar ının öngörülebilir olmas ına bağlı bulundu ğundan, bir sözle şmenin yap ıldığı tarihte mevcut olmayan bir yasa hükmünün daha sonra geriye yürür şekilde bu sözle şmeden do ğan bir ihtilafta uygulanmas ının öngörülmesi, hukuk güvenli ği ilkesine ayk ırıdır. Bu durum, ayn ı zamanda, Anayasan ın 48. maddesinde düzenlenen sözle şme özgürlü ğüne de ayk ırılık oluşturur. Aç ıklanan nedenlerle, dava konusu kural Anayasa'n ın 2. ve 48. maddelerine ayk ırıdır. İptali gerekir." 8. Yarg ılama sonucunda, yarg ılama giderlerinin haks ız ç ıkan tarafa yüklenmesi yasa gere ğidir. Bu kural ın bir amac ı da haks ız olduğu halde dava açmak isteyenleri cayd ırmak, haks ız olduğunu bilerek dava açanlar ı da cezaland ırmakt ır. Somut olay ımızda, bu genel ilkenin d ışına ç ıkılarak, başvurucular ve kendileri ile benzer durumda olan ki şilerce açılan davalar ın kamu gücü aleyhine neticelenmesi sonucunda yap ılan kanuni de ğişiklikle, nispi yerine maktu vekâlet ücretine karar verilmesi ve bu hükmün mevcut davalara da uygulanmas ı suretiyle, hukuki güvenlik ve öngörülebilirlik ilkelerini ihlal eden kamu gücü ödüllendirilmekte, önceki mevzuata ve yerle şmiş yarg ı karar ve içtihatlar ına güvenerek dava Başvuru Numaras ı: 2017/36705 Karar Tarihi : 28/1/2020 10açm ış bulunan ba şvurucular ise bir anlamda cezaland ırılmaktad ır. Yarg ılamalar sürerken kamu gücü lehine yap ılan kural de ğişiklikleriyle davalar ın usul ve esas yönlerinden kam u gücü lehine sonuçlanmas ı sağlan ırken, devlet kar şısında güçsüz olan ki şiler korunmak yerine mağdur edilmektedir. 9. Davalar devam ederken vekalet ücretinin maktuya çevrilmesinin, zaten aç ılm ış bulunan davalar yönünden, vekille dava aç ılmas ını imkâns ız hale getirmedi ği söylenebilirse de, başvurucular üzerinde a ğır bir yüke sebep olmad ığı, hukuki güvenlik hakk ını ihlal etmediği ve başvurucular ın mahkemeye eri şim hakk ına yönelik orant ısız bir müdahale oluşturmad ığı söylenemeyecektir. 10. Sonuç olarak dava aç ılırken bulunmayan ve öngörülemeyen bir kural ın davan ın devam ı sıras ında başvurucular aleyhine, kamu gücü lehine de ğiştirilerek, nispi olan vekalet ücretinin maktu hale getirilmi ş olmas ını başvurucular ın hukuki güvenlik ve mahkemeye erişim haklar ını ihlal eder mahiyette gördü ğümden ço ğunluk görü şüne kat ılmad ım. Üye Celal Mümtaz AKINCI