TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR COŞKUN TA ŞTAN BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2016/56443) Karar Tarihi: 2/6/2020 Başvuru Numaras ı: 2016/56443 Karar Tarihi : 2/6/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCIRıdvan GÜLEÇ Recai AKYEL Raportör : Fatma Gülbin ÖZCÜRE Başvurucu : Coşkun TAŞTAN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, hakk ındaki adli ve idari soru şturman ın tarafs ız yürütülmemesi, yarg ılama s ıras ında dinlenmesini tal
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR COŞKUN TA ŞTAN BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2016/56443) Karar Tarihi: 2/6/2020 Başvuru Numaras ı: 2016/56443 Karar Tarihi : 2/6/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCIRıdvan GÜLEÇ Recai AKYEL Raportör : Fatma Gülbin ÖZCÜRE Başvurucu : Coşkun TAŞTAN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, hakk ındaki adli ve idari soru şturman ın tarafs ız yürütülmemesi, yarg ılama s ıras ında dinlenmesini talep etti ği tan ıklar ının dinlenmemesi, duru şmaya kat ılımının sağlanmamas ı, hakk ında uygulanmas ını talep etti ği özel ceza zamana şımı hükmünün uygulanmamas ı nedenleriyle adil yarg ılanma hakk ının; hakk ında tesis edilen ancak henüz kesinle şmeyen mahkûmiyet karar ına ulusal bas ı nda yer verilmesi nedeniyle başvurucunun şeref ve itibar hakk ının ihlal edildi ği iddialar ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 20/10/2016 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: 7. Başvurucu 1974 do ğumlu olup olaylar ın gerçekle ştiği tarihte A ğrı İbrahim Çeçen Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Sosyoloji Bölümünde doçent olarak görev yapmaktad ır. 8. Başvurucu, A ğrı İbrahim Çeçen Üniversitesinde (Üniversite) rektör olan İ.A.n ın yapt ığını ileri sürdü ğü yanl ış idari tasarruflar ı ve kanuna ayk ırı uygulamalar ına dair mektubu Başvuru Numaras ı: 2016/56443 Karar Tarihi : 2/6/2020 3Star gazetesinde kö şe yazar ı olarak görev yapan B.S.G. isimli gazeteciye göndermi ştir. Gönderilen mektup gazetenin 9/10/2014 tarihli nüshas ında aynen yay ımlanm ıştır. 9. Rektörlü ğün 16/3/2015 tarihli karar ı ile 2547 say ılı Yüksek Ö ğretim Kanunu'nun 53. maddesinin (c) f ıkras ının 2.d bendi uyar ınca rektörlük makam ının soruşturma emri gere ği, başvurucu hakk ında mektupta Rektör İ.A. ile ilgili olarak ileri sürdüğü iddialar nedeniyle ceza soru şturmas ı aç ılm ıştır. Soruşturma sonucunda 13/12/2004 tarihli ve 5275 say ılı Türk Ceza Kanunu'nun 267. maddesinde düzenlenen iftira suçunu işlediği kanaatine ula şılarak başvurucu hakk ında lüzum-u muhakeme karar ı verilmiş ve Ağrı Cumhuriyet Ba şsavc ılığına suç duyurusunda bulunulmu ştur. 10. Ağrı Cumhuriyet Ba şsavc ılığı taraf ından yap ılan soruşturma sonucunda başvurucu hakk ında Ağrı 1. Asliye Ceza Mahkemesinde iftira suçundan dava aç ılm ıştır. Ağrı 1. Asliye Ceza Mahkemesi 14/7/2015 tarihinde yetkisizlik karar ı vermesi üzerine yarg ılamaya Küçükçekmece 2. Asliye Ceza Mahkemesi taraf ından devam olunmu ştur. 11. Küçükçekmece 2. Asliye Ceza Mahkemesi taraf ından yap ılan yarg ılama sonunda, yarg ılamaya konu edilen mektupta ba şvurucu taraf ından kullan ılan ifadelerin haber ve eleştiri hakk ı kapsam ında ele al ınarak suç olu şturmayaca ğı sonucuna ula şılabileceği değerlendirilmi ş ise de ba şvurucunun mektubuna konu etti ği her bir iddian ın Rektörlü ğün atad ığı soruşturmac ı taraf ından titizlikle ara ştırıldığı, yap ılan soruşturma kapsam ında başvurucu taraf ından kat ılana yöneltilen ve zimmet veya görevi kötüye kullanma olarak nitelendirilebilecek iddialara ili şkin herhangi bir bulguya ula şılamad ığı belirtilerek başvurucunun iftira suçundan 10 ay hapis cezas ı ile cezaland ırılmas ına ve hükmün açıklanmas ının geri b ırak ılmas ına (HAGB) karar verilmi ştir. 12. Başvurucu söz konusu HAGB karar ına itiraz etmi ştir. İtiraz ı inceleyen Bak ırköy 15. Ağır Ceza Mahkemesi 16/6/2016 tarihli karar ında HAGB karar ının usul ve yasaya uygun olduğunu belirterek bu itiraz ı reddetmi ştir. Ret karar ı başvurucuya 21/9/2016 tarihinde tebli ğ edilmiştir. 13. Başvurucu 20/10/2016 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İNCELEME VE GEREKÇE 14. Mahkemenin 2/6/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Adil Yarg ılanma Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı 15. Başvurucu; i. Hakk ındaki idari soru şturman ın müşteki Rektör İ.A.n ın sorumlulu ğunda yürütülmesi ve İ.A.n ın 4/11/1981 tarihli ve 2547 say ılı Yüksekö ğretim Kanunu'nun 53. maddesinin (c) f ıkras ı uyar ınca Cumhuriyet savc ılar ıyla eşit yetki kullanmas ı sebebi ile tabi hâkim ilkesinin ve adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğini, ii. Makalede geçen ve yarg ılamaya konu te şkil eden iddialar ını ispatlamak için dinletmek istedi ği tan ıklar ın Mahkeme taraf ından dinlenmeyerek silahlar ın eşitliği ilkesinin, savunma ve ispat hakk ının ihlal edildi ğini, Başvuru Numaras ı: 2016/56443 Karar Tarihi : 2/6/2020 4iii. Mahkeme taraf ından ileri sürdü ğü delillerin incelenmedi ğini, iv. 13/12/2004 tarihli ve 5187 say ılı Bas ın Kanunu'na göre yarg ıland ığı davada 5187 say ılı Kanun'un 26. maddesinde aç ıkça tan ımlanm ış olan süre a şımının dikkate alınmamak sureti ile suç ve cezalar ın şahsiliği ilkesinin ihlal edildi ğini, v. Hakk ındaki yarg ılamaya konu te şkil eden mektubu gazetedeki kö şesinde yay ımlayan gazeteci B.S.G. hakk ında takipsizlik karar ı verilmesine kar şın kendisinin ayn ı mektubu yazmak ve yay ımlatmak eyleminden mahkûmiyetine kara r verilmesinin adil yarg ılanma hakk ını ihlal ettiğini, vi.İtiraz kanun yolu olan Bak ırköy 15. A ğır Ceza Mahkemesi taraf ından yap ılan itiraz incelemesinin yaln ızca HAGB'nin ko şullar ının oluşup oluşmad ığına yönelik şeklî bir incelemeyle s ınırlı tutmas ı sebebiyle savunma hakk ının, hak arama hürriyetinin ve kanuni hâkim güvencesinin ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 2. Değerlendirme 16. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Anayasa Mahkemesi, ba şvurucunun ihlal iddialar ının adil yarg ılanma hakk ı kapsam ında incelenmesi gerekti ğini değerlendirilmi ştir. 17. HAGB, san ığa yüklenen suça ili şkin yarg ılama sonunda cezaya hükmedilmesi hâlinde hükmün aç ıklanmas ının belirli ko şullar ın gerçekle şmesine ba ğlı olarak ertelenmesi anlam ına gelmektedir. Kanunda belirtilen ko şullar ın gerçekle şmesine kar şın san ığın kabul etmemesi hâlinde HAGB karar ı verilemeyece ği 4/12/2004 tarihli ve 5271 say ılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 231. maddesinin (6) numaral ı fıkras ının son cümlesinde ifade edilmektedir. Bu kapsamda yarg ılaman ın hukuki kesinli ği ifade eden bir hükümle sonuçlanmas ını ya da cezaya hükmedilmesi durumunda san ığın HAGB'yi tercih etme imkân ı bulunmaktad ır (Ali Gürsoy , B. No: 2012/833, 26/3/2013, 19). 18. HAGB karar ı, yarg ılamay ı hükümle sonuçland ıran bir karar niteli ğinde olmay ıp ceza yarg ılamas ını sona erdiren dü şme nedenlerinden biridir. 5271 say ılı Kanun'un 231. maddesinin (10) ve (11) numaral ı fıkralar ında belirtildi ği üzere denetim süresi içinde kasten bir suç i şlenmediği ve denetimli serbestlik tedbirine ili şkin yükümlülüklere uygun davran ıldığı takdirde davan ın düşmesine, denetim süresi içinde kas ıtlı bir suç i şlenmesi veya öngörülen yükümlüklere ayk ırı davran ılmas ı hâlinde hükmün aç ıklanmas ına karar verilir ( Ali Gürsoy , 21). 19. 5271 say ılı Kanun'un 231. maddesinin (12) numaral ı fıkras ında, HAGB karar ına karşı itiraz kanun yoluna ba şvurulabilece ği düzenlenmi ştir. Bununla birlikte ancak denetim süresi içinde kas ıtlı yeni bir suç i şlenmesi hâlinde hükmün aç ıklanmas ıyla veya bu süre içinde kas ıtlı yeni bir suç i şlenmemesi hâlinde dü şme karar ıyla yarg ılama nihai olarak sona erdiğinde hüküm niteli ği olan bu kararlara kar şı kanun yoluna ba şvurulabilir ve esasa ili şkin itirazlar bu a şamada ileri sürülebilir ( Ali Gürsoy , 22). 20. 5271 say ılı Kanun'un 231. maddesinin (6) numaral ı fıkras ına göre san ık kabu l etmediği takdirde HAGB karar ı verilmez. Bu durumda ilk derece mahkemesince istinaf/temyiz kanun yolu aç ık olarak karar verilebilecektir. Ba şka bir deyi şle haklar ında HAGB karar ı verilmesini kabul eden san ıklar, verilen karar ın istinafta/temyizde yap ılacak esas ve usul incelemesini talep etme hakk ından vazgeçmi şlerdir. Somut olayda ba şvurucu, Başvuru Numaras ı: 2016/56443 Karar Tarihi : 2/6/2020 5yarg ılama sonunda hakk ında HAGB karar ı verilmesine r ıza göstermi ştir (bkz. 10). Dolay ısıyla başvurucu, söz konusu karar ile ortaya ç ıkan menfaatlerden yararlanmay ı tercih etmiştir (Adnan Erku ş/Türkiye (k.k.), B. No: 61196/11, 4/12/2012, 22). 21. Somut olayda yarg ılamalar sonunda verilen kararlar ın temel haklar ı ihlal etti ği iddias ı -somut ba şvurunun özelli ği de nazara al ındığında- istinaf/temyiz incelemesinde de ileri sürülebilecek iddialardand ır. Başvurucunun kabulü üzerine HAGB karar ı verildiği ve istinaf/temyiz yoluna ba şvurmay ı mümkün k ılan bir karar verilmesinin tercih edilmedi ği anlaşılmaktad ır. 22. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. B.Şeref ve İtibar Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı 23. Başvurucu, hakk ında verilen mahkûmiyet karar ı henüz kesinle şmeden mahkûmiyetine ili şkin haberin ulusal bas ında yer almas ı sebebiyle masumiyet karinesinin ve kişilik haklar ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 2. Değerlendirme 24. Masumiyet karinesi, ki şinin suçlulu ğu hükmen sabit oluncaya kadar yarg ılama makamlar ı ve kamu otoriteleri taraf ından suçlu olarak nitelendirilmemesini ve suçlu muamelesine tabi tutulmamas ını güvence alt ına al ır. Anayasa Mahkemesi, yarg ılama makamlar ı ya da diğer devlet görevlilerinin ifadeleri veya k ışkırtmas ına dayanmayan bas ın ve yay ın organlar ındaki yaz ılar ya da baz ı küçük dü şürücü haberlerle ilgili şikâyetleri bir bütün olarak şeref ve itibar hakk ı kapsam ında değerlendirmektedir ( Kürşat Eyol , B. No: 2012/665, 13/6/2013, 26; Kadir Sağdıç [GK], B. No: 2013/6617, 8/4/2015, 31). 25. Bireysel ba şvuru yolunun ikincil niteli ği gereği Anayasa Mahkemesine başvuruda bulunabilmek için öncelikle ola ğan kanun yollar ının tüketilmesi zorunludur. Başvurucunun bireysel ba şvuru konusu şikâyetini öncelikle ve süresinde yetkili idari ve yarg ısal mercilere usulüne uygun olarak iletmesi, bu konuda sahip oldu ğu bilgi ve delilleri zaman ında bu makamlara sunmas ı ve bu süreçte dava ve ba şvurusunu takip etmek için gerekli özeni göstermi ş olmas ı gerekir ( İsmail Buğra İşlek, B. No: 2013/1177, 26/3/2013, 17). 26. Somut olayda ba şvurucunun hukuk sisteminde mevcut idari ve yarg ısal yollar ı tüketmeksizin bireysel ba şvuruda bulundu ğu anlaşılmaktad ır. 27. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun di ğer kabul edilebilirlik ko şullar ı yönünden incelenmeksizin başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. V. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. 1. Adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, Başvuru Numaras ı: 2016/56443 Karar Tarihi : 2/6/2020 62.Şeref ve itibar hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın başvuru yollar ının tüketilmemi ş olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 2/6/2020 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Kadir ÖZKAYA Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCI Üye Üye R ıdvan GÜLEÇ Recai AKYEL