başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar özetle şöyledir a olayın arka planı ülkemizde ilk defa yılında bir fransız şirketi tarafından ve ankara illerinde başlatılan radyo yayıncılığı daha sonra telsiz telefon türk anonim şirketince yürütülmüştür yılında posta ve telgraf teşkilatına ptt devredilen radyo yayıncılığı yılında matbuat umum müdürlüğüne yılında umum müdürlüğüne ve yılında turizm genel müdürlüğüne devredilmiştir anayasasının yürürlüğe girmesi ile birlikte radyo ve tel
başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar özetle şöyledir a olayın arka planı ülkemizde ilk defa yılında bir fransız şirketi tarafından ve ankara illerinde başlatılan radyo yayıncılığı daha sonra telsiz telefon türk anonim şirketince yürütülmüştür yılında posta ve telgraf teşkilatına ptt devredilen radyo yayıncılığı yılında matbuat umum müdürlüğüne yılında umum müdürlüğüne ve yılında turizm genel müdürlüğüne devredilmiştir anayasasının yürürlüğe girmesi ile birlikte radyo ve televizyon yayınlarının yapılması görevi özerk bir kamu tüzel kişiliğine bırakılmıştır bu amaçla yılında türkiye radyo televizyon kurumu trt kurulmuş yılında yapılan anayasa değişikliği ile tarafsız bir kamu tüzel kişiliği şeklinde örgütlenen trt yılına kadar radyo yayıncılığını bir tekel olarak yürütmüştür yılından sonra özel şirketlerin de radyo yayıncılığına başlaması ile fiili bir karmaşa dönemi başlamıştır anayasanın maddesinin radyo ve televizyon istasyonları ancak devlet eli ile kurulur ve idareleri tarafsız bir kamu tüzel kişiliği halinde düzenlenir biçimindeki birinci fıkrası hükmüne rağmen hukuken trt tekelinde olan radyo yayıncılığı birçok özel sektör ve kamu kuruluşu tarafından yapılmaya başlanmıştır ortaya çıkan bu fiili durum karşısında özel radyolar uzun süre anayasaya ve kanunlara aykırılık nedeniyle kapatılma tehlikesi yaşamış hatta bazı radyo istasyonları kapatılmıştır anayasanın maddesinin yukarıda anılan birinci fıkrası yılında radyo ve televizyon istasyonları kurmak ve işletmek kanunla düzenlenecek şartlar çerçevesinde serbesttir biçiminde değiştirilmiştir anayasa komisyonunun hazırladığı anayasa değişikliğine ilişkin gerekçede radyo ve televizyon alanında çoğulculuğun sağlanması yükümlülüğüne ve ifade özgürlüğüne vurgu yapılmıştır gerekçenin ilgili kısmı şu şekildedir diğer yandan evrensel demokrasinin giderek kitle iletişim araçlarında çoğulculuk ve rekabet anlayışında yön verdiği gözlenmektedir radyo ve televizyon alanında devlet tekelini korumak çağın geldiği demokratik seviyede artık düşünce özgürlüğünün tarifi dışında kalmaktadır yazılı basında olduğu gibi radyo ve televizyon alanında da çok sesliliğe geçmek zorunlu hale gelmiştir bu nedenle anayasanın üncü maddesinin yeniden düzenlenmesi bir zorunluluk olarak ortaya çıkmıştır ülkemizde bu alanda ortaya çıkan fiili durum dikkate alınırsa bu zorunluluğun ne kadar acil olduğu da görülecektir bu düzenleme ile devlet tekeli kaldırılırken devlet gözetimi ilkesi getirilmektedir tarihli ve sayılı mülga radyo ve televizyonların kuruluş ve yayınlan hakkında kanunun yürürlüğe girmesi ile özel radyolar hukuki bir statü kazanmışlardır sayılı mülga kanunun amacı radyo ve televizyon yayınlarının düzenlenmesine radyo ve televizyon üst kurulunun rtük kuruluş görev yetki ve başvuru numarası karar tarihi sorumluluklarına ilişkin esas ve usulleri belirlemek olarak saptanmıştır kanunun görev ve yetkiler kenar başlıklı maddesinin ilgili hükümleri şu şekildedir üst kurulun görev ve yetkileri şunlardır b önşartları yerine getirmiş müracaatçı kuruluşlara tarafsızlık ve hakkaniyet ölçüleri dahilinde yayın izni ve lisans vermek maddeye uygun olarak ulusal bölgesel ve yerel kanal ve frekans bandlarının türkiye radyo ve televizyon kurumu eliyle kullanılan kanal ve frekans bandları dışında kalanların en az zaman paylaşımlı ve bölgesel dengelere uygun biçimde kullanımını gözeterek kanal ve frekans bandları tahsis etmek j yurt içinden yayın yapacak kamu ve özel kuruluşlarının yayın izni ve lisans talebinde bulunabilmek için yerine getirmeleri gerekli önşartları ve standartları avrupa sınır ötesi televizyon sözleşmesi gözönünde bulundurularak tespit etmek ve kamuoyuna duyurmak g kanal ve frekans bandı tahsisinde gerekli şartları ve tahsis hakkı alanların yayına geçme süresini ve radyo ve televizyon istasyonu kuranların ödeyecekleri yayın izni ve lisans ücretlerini ilgili yönetmeliklerle belirlemek p bu kanun ve avrupa sınır ötesi televizyon sözleşmesi ilkelerine uygun biçimde çalışma ve faaliyetleri ile ilgili yönetmelik ve diğer düzenlemeleri hazırlamak sayılı mülga kanunun kanal ve frekans bandı tahsisi yetkisi kenar başlıklı maddesinde kamu ve özel radyo kuruluşlarına kanal ve frekans bandı tahsisi ile yayın izni lisansı verme yetkisinin rtüke ait olduğu belirtilmiştir kural şöyledir sayılı telsiz kanununun diğer hükümleri saklı kalmak kaydıyla kamu ve tüm özel radyo ve televizyon kuruluşlarına kanal ve frekans bandı tahsisi ile yayın izni ve lisansı vermek ve bu tahsis ve izni iptal etmek yetkisi münhasıran üst kurula aittir sayılı mülga kanunun kanal ve frekans bandı tahsisi kenar başlıklı maddesinde ulusal kanal ve frekans bandı planlamasına ilişkin usul belirlenmiştir kural şöyledir ulusal kanal ve frekans bandı planlamasındaki kanal ve frekans bandlarının dörtte biri türkiye radyo ve televizyon kurumuna tahsis edilir kanal sayısı üçten frekans bandı sayısı dörtten az olamaz bu kanalların birinden türkiye büyük millet meclisi faaliyetleri yansıtılır hangi faaliyetlerin ne ölçüde yayınlanacağına türkiye büyük millet meclisi başkanı karar verir geriye kalan ulusal bölgesel ve yerel kanal ve frekans bandlarının yarısı tam gün üzerinden diğer yarısı ise istek halinde zaman paylaşımlı ve gerekirse dönüşümlü olarak tahsis edilir tahsis süresi beş yılı aşamaz sayılı mülga kanundan önce çok sayıda radyo kuruluşu frekans kullanımı ve yayın içeriği yönünden denetimsiz olarak yayınlarını sürdürmekteydi sayılı mülga kanun ile radyo ve televizyon yayınlarının düzenlenmesine ve rtükün kuruluş görev yetki ve sorumluluklarına ilişkin esas ve usuller belirlenmiştir bunlara ilave olarak geçici maddelerde kanunun yürürlüğünden önceki durum da dikkate alınmış ve kanun yürürlüğe girmeden önce fiilen radyo ve televizyon yayıncılığına başlamış olan özel kuruluşların yeni hukuki duruma intibakına ve yeni uygulamaya ilişkin düzenlemeler yapılmıştır kanunun geçici maddesinde rtük üyelerinin kanunun yayımlanmasından itibaren bir ay içinde türkiye büyük millet meclisince seçileceği geçici maddesinde üst kurulun oluşumunu takip eden en geç dört ay içinde öncelikle ihtiyaç duyduğu kanal ve frekans bantları planlamasını yaptıracağı belirtilmiştir frekansların tahsisleri yapılıncaya kadar geçecek başvuru numarası karar tarihi sürede rtük ile radyo ve televizyon kuruluşlarının harekat tarzını belirlemek için sayılı kanuna eklenen geçici madde şu şekildedir üst kurul kendi oluşumu ile yayın izni ve lisansı vermeye başlayacağı tarihe kadar geçecek süre zarfındaki radyo ve televizyon yayınları rejimini ayrıca ve öncelikle düzenler bu süre zarfında kullanılmakta olan kanal ve frekanslar kullananlar için herhangi bir suretle müktesep hak teşkil etmezler ancak üst kurul yayın izni verip kendilerine kanal ve frekans bandı tahsis edilen radyo ve televizyonlara yayına geçmeleri için kendilerine verilen süre sonuna kadar uncu maddenin son fıkrasının son cümlesi tatbik edilmez tarihli ve sayılı resmi gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren radyo ve televizyon kuruluşlarına kanal veya frekans tahsisi şartları ve bunlara usulleri ile yayın lisansı ve yönetmeliğinin yönetmelik maddesinde amacının elektro dalgalar kablolar optik kablolar veya bunların birleşik kullanımı yoluyla radyo veya televizyon yayını yapmak amacıyla program üretmek nakletmek yayınlamak veya dağıtmak üzere bir istasyon veya şebeke kurulması ve işletilmesi için izin verilmesine ilişkin kurallar ile üst kurula yayın lisansı ve izni başvurusunda bulunan özel radyo ve televizyon kuruluşlarına kanal veya frekans tahsisi için gerekli şartları belirtmek ve bunlara ilişkin ihale usullerini düzenlemek olduğu belirtilmiştir aynı maddesinde üst kurulun yasalara ve bu uygun olmak koşuluyla maddede tanımlanan yayın hizmetlerinden birinin kurulabilmesi için lisans verebileceği belirtilmiştir maddesinde ulusal bölgesel ve yerel ölçüde yayın hizmeti vermek isteyen sayılı kanunda ve ilgili yönetmeliklerde öngörülen özelliklere sahip olan kuruluşların yayın şebekesi veya istasyonu kurmak ve işletmek için bu yönetmelikte belirtilen şekilde üst kurula yazılı olarak başvurmaları gerektiği ifade edilmiştir maddesinde yayın lisansı için yapılan başvuruların değerlendirilme esasları ile yayın lisansı tahsis edilmesi ve izni verilmesine ilişkin usullere yer verilmiş aynı maddenin b bendinde başvuruda bulunan kuruluşların sayısının birden fazla ve bu taleplere karşı tahsis edilebilecek kanal veya frekans sayısının bir veya birden fazla olması halinde kanal veya frekans tahsisi için bu yönetmelikte şartlan belirlenen usul ve esaslara göre sıralama ihalesi yapılacağına dair yazılı bildirimin kuruluşlara tebliğ edilerek üst kurulca tespit edilecek gün saat ve yerde sıralama ihalesi yapılacağı hükme bağlanmıştır maddesinde her ne sebeple olursa olsun lisans alınmadan hiçbir yeni istasyonun yayına geçmesine izin verilemeyeceği aksi durumda istasyonun derhal kapatılacağı hükme bağlanmıştır tarihinde ilave edilen ek maddede maddesinin b bendi kapsamına giren kuruluşlara kanal veya frekans tahsisini teminen üst kurulca ayrılmış bulunan yayın kanal veya frekansları seçme önceliğinin açık teklif usulüyle sıralama ihalesi şeklinde yapılacağı ek maddede ihale komisyonunun oluşma usulü ek maddede ihalenin hangi usul ile yapılacağı ek maddede ihalenin onay süreci veya feshi usulü ek maddede lisans bedeli ödeme süresi düzenlenmiştir üst kurul ihaleyi yapıp yapmamaya ihalenin herhangi bir aşamasında ihaleyi durdurmaya ve yapılan ihaleyi feshetmeye yetkilidir biçimindeki ek maddede ihale yetkisi düzenlenmiştir geçici maddesinde yürürlüğe girdiği tarihte yayında bulunan radyo ve televizyon istasyonlarının yeri kullandığı frekans kanalı en yüksek yayın gücü ve yayın saatlerinin bir ay içinde üst kurula bildirileceği belirtilmiş geçici maddesinde ise yayın kuruluşlarının üst kurul tarafından lisans başvurusu yapılmasına ilişkin genel duyuruyu izleyen bir ay içinde bu ilgili hükümlerine uygun olarak lisans için başvurmak zorunda oldukları bu süre içinde başvuruda bulunmayan kuruluşların istasyonlarının derhal kapatılması esası getirilmiştir bahsi geçen çeşitli maddeleri değiştirilmiştir başvuru numarası karar tarihi sayılı mülga kanunun yürürlüğe girmesinden sonra ulusal radyo ve televizyon frekans planı hazırlanmış ve hazırlanan yönetmelikler çerçevesinde yayın lisansı ve yayın izni verilmek üzere başvurular alınmıştır neticede kanunun öngördüğü şartlara uygun olarak radyo kuruluşunun lisans başvurulan kabul edilmiş bunların dışındaki radyo ve televizyonlar yayından men edilmiştir lisans başvurusu kabul edilen radyolar bu tarihten itibaren rtükün sıralama ihalesi yapmasını ve karasal yayın lisanslarının verilmesini beklemeye başlamışlardır yukarıda zikredilen emredici kurallar gereği ve bilhassa geçici maddesine dayanılarak yasal düzenleme yapılmadan önce yayında olan kuruluşlara lisans verilebilmesi için tarihli ve sayılı resmi gazetede tl tipi ulusal televizyon yayın lisansı almak üzere başvuran kuruluşlara kanal tahsisini teminen kanal tahsisinde esas alınacak sıralama duyurusu yayımlanmış ve buna ilişkin şartnamenin maddesinde ihalenin ilgili mevzuat uyarınca ulusal düzeyde televizyon yayını yapmak için tl tipi ulusal yayın lisansı almak üzere tarihine kadar rtüke başvuruda bulunan özel televizyon kuruluşlarını kapsadığı belirtilmiştir söz konusu şartnamenin iptali istemiyle açılan dava sonucunda danıştay onuncu dairesinin tarihli kararıyla davalı idarenin kanunun yürürlüğe girdiği tarihinden sonra kurulan yayıncı kuruluşların yayın lisansı başvurularını değerlendirmeye almamasının kanunun yürürlüğe girmesinden önce fiili durum oluşturarak yayına başlayan kuruluşlar lehine bir duruma neden olacağı gerekçesiyle şartname iptal edilmiştir yukarıda zikredilen danıştay kararından sonra ek madde eklenmiştir söz konusu ek madde ile yönetmelikten önceki tarihte yayında olan kuruluşların da yayın lisansına başvurabileceği düzenlenmiştir kural şöyledir halen yayında olan ve mevcut lisans tipine uygun olarak yayın alanlarını genişletmek isteyen kuruluşlar yılında müracaatta bulunmuş ve o tarihte yayında olup ancak yayınlarına daha sonra ara vermiş kuruluşlar yılında müracaatta bulunmuş olup yayınlarına devam eden ve lisans tipini değiştirmek isteyen kuruluşlar yılında müracaatta bulunmuş ancak hiç yayın faaliyetinde bulunmamış olan kuruluşlar yılında müracaatta bulunmuş yayınlarına kendi istekleriyle ara vermiş olan ve lisans tipini değiştirmek isteyen kuruluşlar üst kurula yayın alanı lisans tipi değişikliği ve yeniden yayına geçme talepleri için ilan edilecek süre içerisinde başvuruda bulunabilirler bu talepler üst kurulca belirlenecek öncelik sıralamasına göre değerlendirilir taleplerin ve teknik koşullara uygunluğunun belirlenmesini kuruluşlara talepleri yönünde yayına geçmelerini teminen sayılı kanunun geçici maddesi doğrultusunda müktesep hak etmemek koşuluyla yazılı izin verilir eklenen ek maddede ise ilk kez radyo ve televizyon yayını yapmak üzere lisans müracaatı yapan kuruluşlar zikredilmiştir kural şöyledir kez radyo televizyon yayını yapmak üzere lisans müracaatı yapan kuruluşların j bu taleplere yönelik yapılacak ihalelere katılabilmelerini teminen kabul edilir bu maksatla dosyalarının tekemmül ettirilmesi sağlanır başvuru numarası karar tarihi ancak bu tip müracaatta bulunan kuruluşlara ihaleleri kazanmaları halinde yayına geçmelerine izin verilir ancak ek maddesinin ve numaralı bentleri ile ek maddesinin numaralı bendinin iptali istemiyle açılan davada danıştay dairesi daire tarihli kararı ile söz konusu kuralları iptal etmiştir danıştay kararında dava konusu kuralların sayılı mülga kanunun geçici ve maddelerinde öngörülen radyo ve televizyon yayıncılığına başlamış olanların yeni hukuki duruma intibakını sağlama ve yayın izni ve lisansı vermeye başlanacak tarihe kadar geçecek süre içindeki radyo ve televizyon yayınlarını düzenleme amacını aşar nitelikte olduğuna karar verilmiştir daireye göre bazı yayıncı kuruluşlara ayrıcalık ve olanaklar tanınması öngörülerek yeni fiili durumlar yaratılmış bazı yayın kuruluşlarına da yapılacağı tarih belli olmayan ihaleye kadar izin vermemek suretiyle eşitsizliklere yol açılmıştır yılından itibaren uygulanan sayılı kanun tarihli ve sayılı radyo ve televizyonların kuruluş ve yayın hizmetleri hakkında kanunun yürürlüğe girmesi ile ilga edilmiştir yeni kanunda karasal sayısal yayın ile ilgili net ve kesin bir yol haritasına yer verilmiştir zikredilen kanunun frekans planlaması ve tahsis kenar başlıklı maddesi rtükün bu konudaki görevine işaret etmektedir fıkralar şu şekildedir üst kurul frekans planında karasal radyo ve televizyon yayınları için tarihli ve sayılı elektronik haberleşme kanununun maddesine göre üst kurula tahsis edilen frekans bantları çerçevesinde televizyon kanal ve radyo frekans planlamalarını yapar veya yaptırır frekans planlarında ulusal bölgesel ve yerel karasal yayın ağlarının sayıları ve türleri ile sayısal yayınlar için multipleks sayıları belirlenir sıralama ihalesine radyo ve televizyon yayın şirketi olarak kurulan radyo ve televizyon yayıncılık alanında en az bir yıl faaliyette bulunan ihale şartnamesinde belirtilen ön şartları yerine getiren ve üst kuruldan ihaleye girmek için yeterlilik belgesi alan medya hizmet sağlayıcı kuruluşlar katılabilir yukarıda zikredilen karasal kanal ve frekansların planlanması ile tahsisine ilişkin maddenin gerekçesinin ilgili kısmı şöyledir sayılı elektronik haberleşme kanunu ile radyo ve televizyon yayınları için ayrılmış frekans bantlarının planlanması ve plan arın uygulanması görevi üst kurula verilmiştir bu düzenlemeye paralel olarak ve sayısal karasal yayınlara geçiş de dikkate alınarak bu maddede planlama ve tahsis uygulaması düzenlenmiştir radyo ve televizyon yayınlarının iletilmesi alanında karasal sayısal yayın teknolojisine geçiş ile frekansların daha etkin kullanımının yanı sıra yayın kalitesinde yaşanacak artış yayıncı kuruluşlar arasında rekabete daha elverişli bir ortam sağlayacak ve tüm bu gelişmeler sonucu oluşacak etkinlik artışı sayesinde tüketiciler daha az maliyetle daha çok seçenek ve daha yüksek kalitede yayına ulaşabilecektir ayrıca görsel yayıncılıkta çok seslilik ve haberleşme özgürlüğüne katkı sağlanarak kamu yararı tesis edilecektir sayılı kanunun geçici maddesine göre rtükün radyo ve televizyon alanında frekans planlamalarını kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde yapması gerekmektedir kanunun yürürlüğe girdiği tarihten dört yıl sonra yani analog karasal yayınların sona erdirileceği belirtilmiştir karasal radyo yayınları için sıralama ihalesi ise analog televizyon yayınlarının kapatılmasının ardından altı ay içinde yapılacaktır başka bir deyişle karasal radyo yayınlarının sıralama ihalesi için son tarih olarak belirlenmiştir sayılı kanunun kanal ve frekanslarla ilgili geçiş hükümleri kenar başlıklı yukarıda zikredilen geçici maddesi şöyledir üst kurulca sıralama ihalesi yapılıp karasal yayın lisansları verilene kadar geçecek süre içerisinde sadece sayılı radyo ve televizyonların kuruluş ve yayınları başvuru numarası karar tarihi hakkında kanunun geçici maddesi uyarınca karasal ortamda yayında olan radyo ve televizyon kuruluşlan üst kurulca yayın yapmalarına müsaade edilmiş olan yerleşim yerleri ile sınırlı olmak kaydıyla yayınlarına devam ederler bu kuruluşlardan inci maddenin birinci fıkrasının b bendinde belirtilen kanal ve frekans yıllık kullanım bedeli bu kanunun yayımı tarihinden itibaren tahsil edilir kanal ve frekans kullanım bedelini nci maddeye göre ödemeyen veya karasal yayın lisansları için sıralama ihalesinin yapılmasının ardından tahsise hak kazanmayan kuruluşların karasal yayınları bir ay içinde üst kurulca durdurulur sıralama ihalesinde tahsise hak kazanan kuruluşların yayınları üst kurulca belirlenen takvimde daha önce yayın yaptıkları kanal ve frekanslardan tahsis edilen kanal multipleks kapasitesi ve frekanslara taşınır değişik md sıralama ihalesinde karasal sayısal televizyon multipleks kapasitesi tahsisine hak kazanan kuruluşlardan bir bölümüne ihaledeki sıraları ve analog kanal kapasitesi dikkate alınarak en fazla iki yıl süreyle karasal sayısal yayının yanı sıra analog televizyon yayını yapmalarına da imkan tanınır tahsisi müteakip en geç iki yıllık süre sonunda analog karasal televizyon yayınları ülke genelinde tümüyle sonlandırılır ve analog karasal televizyon yayınları durdurulur türkiye kurumu da kendisine yapılan tahsisler çerçevesinde ve üst kurulca verilen süre içinde karasal radyo ve televizyon eski kullandığı kanal ve frekanslardan tahsis edilen kanal mültipleks kapasitesi taşır bu madde uyarınca üst kurulca yayınları durdurulan kuruluşların yayınlarına izinsiz olarak devam etmeleri durumunda bu kuruluşlar hakkında üncü maddenin birinci fıkrası uyarınca işlem yapılır karasal yayın lisanslarının verilmesinin ardından mevcut verici tesisleri özel medya hizmet sağlayıcılar kaldırılır veya tarafların mutabık kalacakları bir bedel karşılığında verici tesis ve işletim şirketine devredilir verici tesis ve işletim şirketi devralınmayan verici tesisleri üst kurulca yapılacak uyarının ardından üç ay içinde kaldırılır verilen süre içinde kaldırılmayan ve faaliyetine devam eden verici tesisleri üst kurulca mühürlenerek kapatılır frekans planlan ve uygulama takvimi bu kanunun yayımı tarihinden itibaren bir yıl içinde hazırlanır üst kurula tahsis edilen frekans bantları dışındaki frekans bantları sayısal yayına geçişin tamamlanmasını takiben bilgi teknolojileri ve kurumunun talebi çerçevesinde üst kurul tarafından boşaltılır ek md ulusal karasal sayısal yayın lisansları verilinceye kadar maddenin sekizinci fıkrasına göre kurulması gereken verici tesis ve işletim şirketi bu maddenin birinci fıkrası kapsamında yayın izni verilmiş olan medya hizmet sağlayıcı kuruluşlar tarafından kurulabilir ve bu şirkete üst kurulca geçici yayın iletim yetkisi verilebilir sayılı kanunun geçici maddesinin gerekçesinin ilgili kısmı şöyledir madde kapsamında maddede yapılması öngörülen karasal sayısal televizyon sıralama ihalesinin kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde yapılması zorunluluğu getirilmiştir ayrıca tamamen sayısal yayıncılığa geçiş belli bir süreci gerektirdiğinden üç yıllık süre ile analog ve sayısal televizyon yayınlarının birlikte sürdürülmesi öngörülmektedir karasal radyo yayınlarına ilişkin sıralama ihalesi ise analog televizyon yayınlarının kapatılmasının ardından üç ay içinde yapılacaktır yukarıda zikredilen tarihli danıştay kararından sonra bkz gerek sayılı kanunun gerekse de tarihinde yürürlüğe giren sayılı kanunun emredici hükümlerine rağmen geçen zaman zarfında ön şartlan yerine getirmiş müracaatçı kuruluşlara yayın izni ve lisans vermekle görevlendirilen rtük usulüne uygun bir sıralama ihalesi gerçekleştirerek kanal veya frekans tahsisi yapamamıştır başvuru numarası karar tarihi b radyo sayıları sayılı kanunun yürürlüğe girdiği yılından bugüne kadar yıllara göre yerel bölgesel ve ulusal düzeyde yayın yapan radyoların sayılarının ve eğer mümkünse radyo sayılarının hangi gerekçelerle değiştiğinin bildirilmesi rtükten istenmiştir rtük tarafından yılında kuruluşun ulusal radyo yayını yapmak üzere başvurusunun bulunduğu yılında trt ve kamu kurumları dahil kuruluşun ulusal radyo yayıncı statüsünde bulunduğu bu kuruluşlardan dört tanesinin mahkeme kararları ve üst kurul kararları ile ulusal radyo ri statüsü kazandığı yılı listesinde yer alan kuruluşlardan dördünün ise tarihli ve sayılı olağanüstü hal kapsamında alınması gereken tedbirler ile bazı kurum ve kuruluşlara dair düzenleme yapılması hakkında kanun hükmünde kararname khk kapsamında kapatılarak tasarruf mevduat sigorta fonuna tmsf devrolunduğu yılında kuruluşun bölgesel radyo lisans başvurusunun bulunduğu bu kuruluşlardan beşinin nedeniyle kapatıldığı yılı itibarıyla kuruluşun bölgesel radyo yayın lisans başvurusunun bulunduğu bu kuruluşlardan üçünün sayılı khk kapsamında kapatılarak tmsfye devrolunduğu yılında kuruluşun yerel radyo yayın lisansı başvurusunda bulunduğu bu kuruluşlardan tanesinin reklam gelirleri üst kurul payı yükümlülüğünü yerine getirmemeleri nedeniyle lisans başvurularının iptal edildiği yılı itibarıyla kuruluşun yerel radyo lisans başvurusunun bulunduğu ve bu kuruluşlardan tanesinin nedeniyle kapatıldığı tanesinin sayılı khk kapsamında kapatılarak tmsfye devrolunduğu iv yıllar itibarıyla kuruluş sayısı ile mahkeme kararları ve üst kurul kararlarıyla ulusal radyo ri statüsü kazanan kuruluş sayısının dışında aynı yöntemle bölgesel ve yerel radyo statüsü kazanan radyo sayısı bildirilemese de yayın izni verilmesi veya mevcut izinlerin genişletilmesi talepleri nedeniyle ortaya çıkan uyuşmazlıklara ilişkin toplam otuz mahkeme kararının bulunduğu bildirilmiştir c olaylar bizim ismiyle radyo yayıncılığı faaliyeti yürüten başvurucu yılında almış olduğu yayın iznine dayanarak radyo yayını yapmaktayken daha sonra kendi isteği ile yayınlarına ara vermiştir başvurucu tarihli dilekçesi ile rtük ve tahsisler daire başkanlığına başvurarak ili şile ilçesinde yerel radyo yayını yapabilmek için lisansı verilmesini talep etmiştir tarihli kararı ile başvurucu şirketin yayın yapma talebini reddetmiştir başvurucunun sunduğu belgelerden ret gerekçesi anlaşılamamaktadır başvurucu anılan işlemin iptali istemiyle ankara mahkemesinde mahkeme dava açmıştır başvurucu idarenin uzun bir süredir ihale yapması gerektiği halde ihaleyi yapmadığını bu durumun geçici rejime dayalı olarak yayınlarına devam eden yayın kuruluşları ile ilk kez veya yeniden yayın yapmak isteyen ya da mevcut yayın alanlarını genişletmek isteyen yayın kuruluşları arasında eşitsizliğe yol açtığını ileri sürmüştür mahkeme tarihli kararı ile davanın reddine karar vermiştir mahkeme ret kararında mevcut karasal radyo yayınları ile televizyonların kuruluş ve yayınlarına ilişkin düzenlemeler ihtiva eden ve biri diğerinin yerine yürürlüğe giren ve tarihli kanunlara dayanmıştır derece mahkemesi sayılı kanunun geçici maddesi ile başvuru numarası karar tarihi usulüne uygun bir sıralama ihalesi yapılıp söz konusu kanuna uygun kanal ve frekans tahsisleri yapılıncaya kadar kanunun yürürlüğe girdiği tarihte yayında olan kuruluşların müsaade edilen yerleşim yerleri ile sınırlı olarak yayınlarına devam etmelerine imkan tanındığını ifade etmiştir mahkeme aynca radyo yayınlarının hukuki bir zemine kavuştuğu yılından sayılı kanun hükümlerinin yürürlüğe girdiği yılına kadar geçen sürede usulüne uygun bir sıralama ihalesi yapılmadığını tespit etmiştir fakat sayılı kanunun geçici maddesi uyarınca henüz sıralama ihalesi yapılmadığı için sayılı mülga kanunun geçici maddesi uyarınca karasal ortamda yayında olan radyo ve televizyon kuruluşlarının rtük tarafından yayın yapmalarına müsaade edilmiş olan yerleşim yerleri ile sınırlı olmak kaydıyla yayınlarına devam ettiklerini de tespit etmiştir buna karşılık mahkemeye göre başvurucu yayınlarını daha önce kendi isteğiyle durdurduğu için sayılı mülga kanunun geçici maddesi kapsamından çıkmıştır bu gerekçelerle ilk derece mahkemesi lisans verilmesi yönündeki talebin reddine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulmamıştır temyiz üzerine danıştay dairesi tarihli karan ile ilk derece mahkemesinin kararını bozmuştur kararın ilgili kısmı şöyledir yasal düzenlemeler ve yargı kararları ile idarece uygun bir sıralama ihalesi yapılıp kanuna uygun kanal ve frekans tahsisleri yapılıncaya kadar sayılı kanun un geçiş dönemine ilişkin hükümlerinin herkese eşit şekilde uygulanma zorunluluğu bulunmakta olup yönetmelikte sayılan diğer başvurular yanında yılında yapılan başvuruya istinaden yayın yapan ancak yayınlarına ara vermiş olup tekrar yayın yapmaya başlamak isteyen müracaatçı kuruluşların başvurularının da değerlendirilmesi gerekmektedir aksi yöndeki bir uygulamanın sıralama ihalesini gerçekleştirerek bir an önce kanal ve frekans tahsislerini yapmakla yükümlü idare tarafından geçiş sürecinin devamına yol açılmak suretiyle fiili olarak yayınlarına devam eden yayın kuruluşları ile yayın yapmak isteyen kuruluşlar arasında eşitsiz uygulamaların doğmasına neden olacağı hem de yapılacağı tarih belli olmayan ihale nedeniyle yayın yapmak isteyen yayıncı kuruluşların yapmış oldukları başvuruların reddedilerek yayın hakkının sınırlandırılmasına dolayısıyla anayasa da güvence altına alınan düşünceyi açıklama ve yayma hürriyeti ile bu ilkenin uzantısı niteliğinde olan radyo ve televizyon istasyonları kurmanın ve işletmenin serbest olduğu hükümlerin ihlali anlamına geleceği açıktır bu durumda yılında yaptığı başvuruya istinaden kendisine yayın izni verilen ancak daha sonra yayınına ara veren bizim logosuyla yayın yapan şirketin ara verdiği yayınına tekrar devam etme istemiyle yaptığı başvurunun sayılı kanun ve ilgili yönetmelik uyarınca yayıncı kuruluşlarca yerine getirilmesi gereken idari mali ve teknik şartlar yönünden ve kanun un geçici maddesi dikkate alınarak değerlendirilmesi gerekirken hukuken haklı ve geçerli bir sebep olmaksızın sayılı kanunun geçici maddesi uyarınca yılında müracaatta bulunmakla birlikte yayınlarına ara veren kuruluşlara yeniden yayın izni verilmesinin olanaklı olmadığından bahisle reddine ilişkin işlemde hukuka uygunluk bulunmadığından davanın reddi yolunda verilen temyize konu mahkeme kararında hukuki isabet görülmemiştir bozma kararına karşı davalı idarece yapılan karar düzeltme istemi dairenin tarihli ilamıyla kabul edilmiş ve ilk derece mahkemesi kararının onanmasına hükmedilmiştir daire önceki kararından dönme gerekçesini göstermemiştir karar başvurucuya tarihinde tebliğ edilmiştir başvurucu tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur iv avrupa hakları sözleşmesinin sözleşme maddesi şöyledir başvuru numarası karar tarihi herkes ifade özgürlüğü hakkına sahiptir bu hak kamu makamlarının müdahalesi olmaksızın ve ülke sınırları gözetilmeksizin kanaat özgürlüğünü ve haber ve görüş alma ve de verme özgürlüğünü de madde devletlerin radyo televizyon ve sinema işletmelerini bir izin rejimine tabi tutmalarına engel değildir görev ve sorumluluklar da yükleyen bu özgürlüklerin kullanılması yasayla öngörülen ve demokratik bir toplumda ulusal güvenliğin toprak bütünlüğünün veya kamu güvenliğinin korunması kamu düzeninin sağlanması ve suç işlenmesinin önlenmesi sağlığın veya ahlakın başkalarının şöhret ve haklarının korunması gizli bilgilerin yayılmasının önlenmesi veya yargı erkinin yetki ve tarafsızlığının güvence altına alınması için gerekli olan bazı formaliteler koşullar sınırlamalar veya yaptırımlara tabi tutulabilir avrupa hakları mahkemesine göre ifade özgürlüğü demokratik toplumun temelini oluşturan ana unsurlardandır ifade özgürlüğüne ilişkin kararlarında ifade özgürlüğünün toplumun ilerlemesi ve bireyin gelişmesi için gerekli temel şartlardan birini teşkil ettiğini yinelemektedir mahkeme b no ve b no kararlarında ifade özgürlüğünü düzenleyen maddenin sadece ifade edilen düşüncelerin ve bilginin esasını değil bunların iletim biçimlerini de kapsadığını net bir biçimde ortaya koymuştur basın özgürlüğünün bir alt şubesi olan görselişitsel medya özgürlüğüne uygulanacak ilkelerin benzer olduğunu vurgulamış ve bu alanda sağlanması gereken çoğulculuğa dikkat çekmiştir ve b no kararında görselişitsel medyada çoğulculuğa ilişkin genel kuralları zikretmiş ve ifade özgürlüğü alanında devletlerin pozitif koruma tedbirleri alma yükümlülüklerini hatırlatmıştır bahsi geçen kararın ilgili paragrafları şu şekildedir mevcut olayda maddeye riayet edilip edilmediğinin tespit edilmesi için mahkeme aşağıdaki prensipleri dikkate almalıdır mahkeme çoğulculuk olmadan demokrasi olamayacağına ilişkin temel gerçeğinden hareket etmektedir demokrasinin temel özelliklerinden biri ülkede düzeni bozsalar bile ülkenin karşılaştığı sorunları şiddete başvurmadan diyalog yoluyla çözme imkanı sağlamasıdır demokrasi ifade özgürlüğünden beslenir bir devletin mevcut yönetim şeklini tartışıyor bile olsa demokrasiye zarar vermemeleri koşuluyla farklı politik projelerin önerilmesi ve tartışılmasına izin veriyor olması demokrasinin özündedir sosyalist parti ve ve paragraf muhakeme ve karar raporları maddenin paragrafında öngörülen ifade özgürlüğü demokratik bir toplumun en önemli temellerinden birini ve ilerlemesinin en temel koşullarından birini oluşturmaktadır seri a no basın ve diğer iletişim araçlarının özgürlüğü halka yönetenlerin fikir ve tavırlarını bilmek ve yargılamak için verilen en iyi araçlardır politik arenada tartışılan sorunlara ilişkin düşünceleri ve bilgileri ve kamu çıkarına ilişkin diğer bilgileri iletmek basının görevidir basının haber yayınlama görevine halkın haber alma hakkı eklenmektedir bkz örneğin krallık p aralık seri a no ve adı geçen p radyo ve televizyon gibi görsel işitsel iletişim araçları bu bağlamda çok önemli bir rol oynamaktadırlar ses ve görüntü yoluyla mesaj verebilme güçlerinden dolayı yazılı basına göre daha hızlı ve güçlü etkileri bulunmaktadır eylül p seri a no pedersen büyük daire no p veya dinleyicilerin özel yaşamının tam ortasında eğlence kaynağı olan televizyon ve radyonun görevleri etkilerini arttırmaktadır no p parçalar bununla birlikte televizyon ve radyo izole olmuş bölgelerde diğer iletişim araçlarından daha çok erişilebilirdirler başvuru numarası karar tarihi özgürlüğünün gerçek ve etkili şekilde kullanılabilmesi sadece devletin her türlü müdahaleden kaçınması ödevine bağlı değildir ve hukuk ve uygulamada tedbirleri almasını gerektirebilir bkz örneğin özgür no p no şubat ve ve krallık no p maddede söz konusu olan konunun önemi gözönüne alındığında devletin çoğulculuğun en yüksek güvencesi olması geçen ve diğerleri p adı geçen p mahkeme görsel işitsel yayın alanında bu prensiplerin devlete bir taraftan radyo ve televizyon aracılığıyla tarafsız ve doğru bilgiler aktarmasını ve ülkedeki siyasi fikir çeşitliliğini yansıtan fikir ve yorum çeşitliliğini güvence altına almasını diğer taraftan da habercilerin ve görsel işitsel medyayla ilgili diğer mesleklerin bu bilgi ve yorumların iletilmesine karşı konulan engellere karşı korunmasını güvence altına alma yükümlülüğünü dayattığı kanaatindedir bu amaçların gerçekleştirilmesi gereken araçların seçimi yerel koşullara göre değişir ve devlet in takdir marjıyla ilgilidir yukarıda alıntılanan kararda atıf yapılan özgür kararında ifade özgürlüğü alanındaki devletin pozitif yükümlülüklerine bir kez daha vurgu yapmıştır mahkemenin kararının ilgili paragrafı şöyledir mahkeme etkili bir demokrasinin işlemesinin biri olarak ifade özgürlüğünün taşıdığı önemi bir kez daha hatırlatır gerçekte bu özgürlüğün etkin bir şekilde kullanılması sadece devletin müdahale etmeme ödevine dayanmamaktadır fakat bireyler arasındaki ilişkilerde bile koruma tedbirleri almayı gerektirebilmektir bkz mart tarihli ve y hollandaya karşı kararı dizi a no para pozitif bir sorumluluğun var olup olmadığına karar verirken bakış sözleşmenin doğasında var olan toplumun genel çıkarları ile bireyin çıkarları arasında ulaşılmaya çalışılan dengeye yönelmelidir bu yükümlülüğün kapsamı kaçınılmaz olarak sözleşmeci devletlerde varolan çeşitliliğe modern toplumların idare edilmesi ile ilgili zorluklara öncelikler ve kaynaklar açısından yapılması gereken seçimlere bağlı olarak değişiklik gösterecektir aynca böyle bir yükümlülüğün yetkililer için imkansız veya adil olmayan bir yük oluşturduğu şeklinde yorumlanmamalıdır krallık b no krallık b no avrupa hakları komisyonu komisyon yılında verdiği bir kararında radyo ve televizyon istasyonu kurma ve işletmede ruhsat sistemine ilişkin şikayetlerin madde kapsamında kaldığını belirtmiş ve şu ifadelere de yer vermiştir devletlerin ruhsat sistemlerine ilişkin olarak sınırsız bir takdir payı söz konusu değildir her ne kadar sözleşme yayın işletmecilerine bir ruhsat edinme hakkına ilişkin bir garanti vermemekteyse de bir ruhsat başvurusunun bir devlet tarafından reddedilmesi açıkça keyfi ya da ayrımcı nitelikli ve sözleşmenin başlangıç bölümündeki ilkelere ve sözleşmede güvence altına alınan haklara aykırı olmamalıdır bu sebeple yokluğu halinde demokratik bir toplumdan bahsedilemeyecek olan çoğulculuğa hoşgörüye ve açık fikirliliğe saygılı olmayan bir ruhsat sistemi sözleşmenin maddesinin birinci fıkrasının ihlaline neden olur radio b no ss yılında verdiği başka bir kararında da ruhsat sisteminin sözleşmenin maddesinin ikinci fıkrasında düzenlenen gerekliliklere tabi olduğunu belirtmiştir kararın ilgili kısmı şöyledir mahkeme tarihli uluslararası medeni ve siyasi haklar sözleşmesinin maddesinin sözleşmenin maddesinin birinci fıkrasının üçüncü cümlesine karşılık gelen bir hüküm içermediğini saptamaktadır maddenin hazırlanması sürecinde gerçekleştirilen müzakerelere bakıldığında böyle bir hükmün anılan maddeye eklenmesi başvuru numarası karar tarihi önerisi getirildiği görülmektedir bu öneri ruhsata bağlama sisteminin bilgi yaymaktan çok frekansların kullanımında karmaşayı önlemek için yayıncılığın teknik boyutuna ilişkin bulunduğu yönündeki görüşe dayanmaktaydı ancak söz konusu öneri böyle bir hükmün ifade özgürlüğünü engellemek amacıyla kullanılabileceği gerekçesiyle itiraza uğramış ve bu anlamda ruhsata bağlama meselesi maddenin üçüncü fıkrasında yer alan kamu düzenine yapılan yollama ile zaten çözüme kavuşturulmuş olduğu için ayrıca böyle bir hükmün eklenmesinin gereksizliği karara bağlanmıştır bu durum sözleşmenin maddesinin birinci fıkrasının üçüncü cümlesinde öngörülen amacın devletlerin özellikle işin teknik boyutunda olmak üzere kendi egemenlik alanlarındaki yayıncılığın nasıl örgütleneceğini ruhsat sistemi ile denetlemelerine cevaz verdiği hususunu netliğe kavuşturur ancak ruhsata bağlamaya ilişkin önlemler maddenin ikinci fıkrasında düzenlenen gerekliliklere tabidir ve birinci fıkranın amacı maddenin bir bütün olarak ele alınması ile ortaya çıkar radio ag ve b no ve b no kararında radyo televizyon yayınlarına ilişkin avusturyadaki düzenlemelere yönelik şikayetler hakkında bir karar verme fırsatı bulmuştur başvurucularla ilgili aşağıdaki olguları belirtmek suretiyle ihlal sonucuna ulaşmıştır başvurucu kapalı devre kablolu radyo ve televizyon sistemi kurmak ve işletmek için ruhsat talebiyle idareye başvurmuş fakat talep reddedilmiştir derece mahkemelerinin kararından sonra uyuşmazlığa bakan anayasa mahkemesi ilgili yasanın ruhsat verme konusuna ilişkin hükümlerinin sözleşmenin maddesinin birinci fıkrasının son cümlesi anlamında bir düzenleme getirdiğini öngörülen sistemin tarafsızlığı ve görüşlerin çeşitliliğini güvence altına almayı amaçladığını ve başvuran herkese ruhsat verilmesinin bu sistemi etkisizleşeceğini belirtmiştir başvurucu bay jörg haider anayasa mahkemesinin yorumu sonrasında yürürlükteki hukuk çerçevesinde gereksinim duyduğu ruhsatı elde etmenin olanaksız olduğundan hareketle özel bir radyo istasyonu kurma yönündeki projesinden vazgeçmiştir üçüncü başvurucu agora isimli bir ve avrupa özgür radyolar federasyonunun bir üyesidir almanya ve slovenyada ticari nitelikte olmayan program yayıncılığı yapacak bir radyo istasyonu kurmak amacıyla ruhsat alma girişiminde bulunmuştur viyanadaki yetkili makam bu talebi reddetmiş anayasa mahkemesi de yukarıda belirtilen içtihadına dayanarak bu kararı onaylamıştır iv dördüncü başvurucu avusturyaya yönelik ticari radyo yayıncılığı yapan bir şirketinin ortağıdır ve avusturyada aynı faaliyetle iştigal etmek istemiş fakat yasal düzenleme ve mahkeme kararları ışığında ruhsat alamayacağı düşüncesiyle talepte bulunmamıştır v beşinci başvurucu radio melody gmbh özel bir ticari şirkettir mahalli bir radyo istasyonu için frekans tahsisi talebinde bulunmuş aynı şekilde bu talep reddedilmiş ve karar mahkeme tarafından onanmıştır dolayısıyla başvurucuların ortak sorunu radyo ve televizyon istasyonu kurmak ve işletmek için ruhsat alamamış ya da mevzuat ve içtihatlar ışığında ruhsat alamayacakları görüşüyle bir girişimde bulunmamış olmalarıdır şikayetler komisyonca birleştirilmiş ve sözleşmenin maddesinin ihlal edildiğine karar verilmiştir daha sonra dava intikal etmiştir madde bağlamında şu değerlendirmeleri yapmıştır başvuru numarası karar tarihi mahkeme sözleşmenin maddesinin birinci fıkrasının üçüncü cümlesinin konusu ve amacı ile bunun uygulanmasının kapsamının kuralın bir bütün olarak ele alınması bağlamında ve özellikle de ruhsata ilişkin önlemler koşulunun tabi olmaya devam ettiği ikinci fıkrada belirtilen gerekliliklerle bağlantısı içerisinde mütalaa edilmesi gerektiğini yineler bkz radio ag ve diğerleri ag b no bu nedenle dava konusu kuralların zikredilen maddedeki hükme uyup uymadığının belirlenmesi gerekmektedir mahkemenin daha önce karara bağlamış olduğu üzere maddenin birinci fıkrasının amacı devletlerin kendi egemenlik alanlarında özelikle teknik boyutu olmak üzere yayıncılığı bir lisans sistemi ile düzenleyebileceklerini açıklığa kavuşturmaktır bkz radio ag ve diğerleri teknik boyutun önemi inkar edilemez ancak ruhsat talebinin kabul ya da reddedilmesi öngörülen istasyonun niteliği ve amaçları bu istasyonun ulusal bölgesel ya da mahalli düzeyde potansiyel izleyicisi belirli izleyici hakları ve ihtiyaçları ve uluslararası belgelerden kaynaklanan yükümlülükler gibi başka bazı mülahazalara bağlanabilir bir demokratik toplumda özellikle basın yoluyla kamunun menfaati için bilgi ve görüşlerin yayılmasına ki kamu bakımından bunların alınması bir haktır hizmet eden bir ifade özgürlüğünün temel önemi mahkeme tarafından sıklıkla vurgulanmıştır bkz örneğin observer ve guardian birleşik krallık b no bu tür bir yükümlülüğün devletin nihai garantörü olduğu çoğulculuk ilkesine dayanmadıkça başarılı bir şekilde yerine getirilmesi mümkün değildir bu tespit bilhassa programları çok geniş ölçekte yayınlanan görselişitsel audio visual medya bakımından geçerlidir son on yıllardaki teknik gelişmelerin sonucu olarak söz konusu kayıtlamalar günümüzde artık sağlanabilecek frekansların ve kanalların sayısına ilişkin mülahazalar ile haklı çıkartılamaz sonuç olarak söz konusu müdahalelerin izlenen amaç ile orantısız ve dolayısıyla demokratik bir toplumda gereksiz olduğunu saptayarak sözleşmenin maddesinin ihlal edildiğine karar vermiştir v