a olaylar başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir başvuru numarası karar tarihi başvuruya konu olaylar gaziantep ili şehitkamil ilçesi köyü parsel sayılı bağ niteliğindeki yüzölçümlü taşınmazın payı tarihinde tapulama edinimli olarak başvurucu adına tapuya tescil edilmiştir diğer paydaşlardan yapılan alım ve hisse birleştirmeleri sonucu tarihinde anılan taşınmazın payı tapuda başvurucu adına tescil edilmiştir bu taşınmazın imar planında yıl atatürk kültü
a olaylar başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir başvuru numarası karar tarihi başvuruya konu olaylar gaziantep ili şehitkamil ilçesi köyü parsel sayılı bağ niteliğindeki yüzölçümlü taşınmazın payı tarihinde tapulama edinimli olarak başvurucu adına tapuya tescil edilmiştir diğer paydaşlardan yapılan alım ve hisse birleştirmeleri sonucu tarihinde anılan taşınmazın payı tapuda başvurucu adına tescil edilmiştir bu taşınmazın imar planında yıl atatürk kültür parkı spor alanı içinde kaldığı gerekçesiyle gaziantep büyükşehir belediyesi encümeni tarafından tarihinde karar verilmiş büyükşehir belediyesi encümeninin tarihli kararı ile de başvurucunun taşınmazdaki payı tlden eski türk lirası olmak üzere anlaşma suretiyle kamulaştırılmış ve tarihlerinde yapılan tescil işlemleriyle de taşınmazın tamamı kamulaştırma edinimli olarak büyükşehir belediyesi adına tapuda tescil edilmiştir taşınmazın tapu kütük sayfası tevhit birleştirme nedeniyle tarihinde kapatılarak yüzölçümlü olarak yine büyükşehir belediyesi adına tescil edilmiş sonrasında yapılan ifraz ayırma işlemi neticesinde taşınmaz ikiye ayrılarak bir bölümü güvenevler mahallesi ada parsel numarası altında yüzölçümlü olarak diğer bölümü ise osmangazi mahallesi ada parsel numarası altında yüzölçümlü olarak büyükşehir belediyesi adına yine bu tarihte tapuda tescil edilmiştir bu arada büyükşehir belediyesi meclisi tarafından tarihinde söz konusu taşınmazın da bulunduğu alanda imar planı tadilatı yapılarak taşınmazın imar durumu ticari alan olarak belirlenmiş ve güvenevler mahallesi sonrasında osmangazi mahallesi ada parsel sayılı taşınmaz büyükşehir belediyesince tarihinde ihale yoluyla üçüncü kişilere satılmış tarihinde bu taşınmazın payı g market yatırım ve ticaret aş adına kalan payları ise t emlak yatırım ve turizm aş ve t f market yatırım ve turizm aş adlarına satış edinimli olarak tescil edilmiş bu kişiler tarafından yapılan satış ve tashih işlemleri sonrası taşınmaz tarihinde m g a management emlak yönetim aş adına iki katlı betonarme market nitelikli olarak tapuda tescil edilmiştir başvurucu kamulaştırma sonucu mülkiyeti devredilen ancak imar planındaki konumu değiştirilerek üçüncü kişilere satılan taşınmazın dava tarihindeki değeri ile ödenen kamulaştırma bedelinin arasındaki farkın tahsili istemiyle tarihinde büyükşehir belediyesi aleyhine gaziantep asliye hukuk mahkemesinde tazminat davası açmıştır mahkeme tarihli ve sayılı kararı ile davanın reddine karar vermiştir kararın gerekçesinin ilgili kısımları şöyledir mahkememizce yapılan incelemede yargıtay hukuk dairesi başkanlığının sayılı ilamı şöyledir dosyada bulunan kanıt ve belgelerden dava konusu taşınmazın tamamının ölçekli imar planında spor tesisleri kaldığından davacıların da talebi üzerine de kamulaştırılmasına karar verildiği davacıların paylarına düşen tl karşılığı davalı idareyle anlaşmaya vardıkları ve tarihli ve sayılı kamulaştırma kanununun maddesi gereğince davacıların hisselerinin satış suretiyle gaziantep büyükşehir belediyesi adına tescil edildiği anlaşılmıştır davaya konu taşınmazın anlaşma yoluyla kamulaştırıldığı ve ferağ verilmek suretiyle davacı idare adına tapuya tescil edildiği sabittir başvuru numarası karar tarihi bu nedenle sayılı kanunun maddesi uyarınca taşınmaz maliki ile varılan uzlaşma sonucu yapılan kamulaştırmalara karşı dava alçılamayacağından davanın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmesi dosya kapsamından tarafların iddia ve savunmaları doğrultusunda yukarıda açıklandığı üzere yasa ve yargıtay gereğince ayrıntılı detaylı inceleme yapılmış olup yukarıda gerekçesi de yazılı olduğu üzere davanın yasal şartları oluşmadığından reddine karar vermek gerekmiştir temyiz edilen karar yargıtay hukuk dairesinin tarihli ve sayılı ilamıyla onanmıştır başvurucunun karar düzeltme istemi dairenin tarihli ve sayılı ilamıyla reddedilmiştir başvurucu tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur başvuru tarihinden sonra gerçekleşen olaylar başvurucu tarihinde yargılamanın iadesi talebinde bulunmuş mahkemenin tarihli ve sayılı kararı ile tarihli ve sayılı hukuk muhakemeleri kanununun maddesinde belirtilen koşulların oluşmadığı gerekçesiyle yargılamanın iadesi talebinin reddine karar verilmiştir diğer olaylar başvurucunun paydaşı olduğu taşınmazın diğer paydaşlarından ck ve yine kamulaştırılan taşınmazın amacına uygun kullanılmadığı gerekçesiyle iadesi veya bedelinin tazmini istemiyle gaziantep büyükşehir belediyesi aleyhine o tarihinde gaziantep asliye hukuk mahkemesinde tazminat davası açmıştır mahkeme tarihli ve sayılı kararı ile davanın kabulüne karar vermiştir karar temyiz edilmiş yargıtay hukuk dairesinin tarihli ve sayılı ilamıyla tarihli ve sayılı kanununun maddesi uyarınca taşınmaz maliki ile varılan uzlaşma sonucu yapılan kamulaştırmalara karşı dava açılamayacağı gerekçesiyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir karar düzeltme istemi de aynı dairenin tarihli ve sayılı ilamıyla reddedilmiştir mahkemenin tarihli ve sayılı kararı ile önceki hükümde direnilmesine karar verilmiştir direnme hükmünün temyizi üzerine yargıtay hukuk genel kurulunun tarihli ve sayılı ilamıyla derece mahkemesinin sayılı kanunun maddesinin somut olayda uygulanma yerinin bulunmadığına ilişkin direnme hükmünün yerinde görüldüğü belirtilerek bu kanunun ve maddelerine ilişkin temyiz itirazlarının incelenmesi için dosyanın yargıtay hukuk dairesine gönderilmesine karar verilmiştir kararın gerekçesinin ilgili kısımları şöyledir hukuk genel kurulu işin esasına yönelik yapılan görüşmeler sonucu tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına dosyadaki tutanak ve kanıtlara bozma kararında açıklanan gerektirici nedenlere ve özellikle sayılı kanun un maddesinde belirtilen bu madde uyarınca satın alınan veya trampa edilen taşınmaz mal kaynak veya irtifak hakkı sahibinden kamulaştırma yolu ile alınmış sayılır ve bu şekilde yapılan kamulaştırmaya veya bedeline karşı itiraz davaları açılamaz hükmünün anlaşma yoluyla da olsa kamulaştırılan taşınmazın kamu yararı kalmaması sebebiyle satılmasından sonra idarenin kamulaştırmadan sonraki davranışlarını düzenleyen aynı kanunun ve maddeleri gereğince açılacak davaları kapsamadığı sayılı kanun un maddesinin somut olayda uygulama yerinin bulunmadığı sonucuna varılmıştır başvuru numarası karar tarihi hal böyle olunca yerel mahkemece sayılı kanun un maddesinin somut olayda uygulama yerinin bulunmadığına ilişkin direnme kararının usul ve yasaya uygun olduğu kabul edilmiş ve bu yöne ilişkin olarak direnme kararının onanması gerekmiştir ne var ki somut olayda değerlendirilmesi gereken sayılı kamulaştırma kanununun ve maddeleri özel dairece incelenmediğinden davalı idare vekilinin bu yöne ilişkin temyiz itirazlarının incelenmesi için dosya özel daireye gönderilmelidir dairenin tarihli ve sayılı ilamıyla hükmün bozulmasına karar verilmiştir kararın gerekçesinin ilgili kısımları şöyledir sayılı kanunun maddesine tarihinde yürürlüğe giren sayılı kanun ile eklenen ve bu kanunun geçici maddesi ile devam eden davalarda da uygulanması benimsenen üçüncü fıkra ile kamulaştırılan taşınmazlara bu işlemin kesinleşmesinden itibaren kamu hizmetine tahsisi lüzumu kalmaması halinde mal sahiplerinin yasadan kaynaklanan yetkilerini kullanabilmeleri için beş yıllık hak düşürücü süre öngörülmüş olup somut olayda kamulaştırmanın kesinleştiği yılından davanın açıldığı tarihe kadar bu sürenin dolması nedeniyle mahkemece davanın reddine karar verilmesi gerektiğinden karar düzeltme istemi de aynı dairenin tarihli ve sayılı ilamıyla reddedilmiştir bozma ilamı sonrası devam edilen yargılama ise henüz sonuçlanmamıştır b hukuk sayılı kanunun satın alma usulü başlıklı maddesi şöyledir bu kanuna göre tapuda kayıtlı olan taşınmaz mallar hakkında yapacağı kamulaştırmalarda satın alma usulünü öncelikle uygulamaları esastır kıymet takdir komisyonunca tespit edilen tahmini bedeli belirtmeksizin kamulaştırılması kararlaştırılan taşınmaz mal kaynak veya bunların üzerindeki irtifak haklarının bedelinin peşin veya bu kanunun üncü maddesinin ikinci fıkrasına göre yapılıyor ise bu usullere göre taksitle ödenmesi suretiyle ve pazarlıkla satın idareye ait bir başka taşınmaz malla trampa yoluyla devralmak istediğini resmi taahhütlü bir yazıyla malike bildirir malik veya yetkili temsilcisi tarafından bu yazının tebliğ tarihinden itibaren gür içinde kamulaştırmaya konu taşınmaz malı pazarlıkla ve anlaşarak satmak veya trampa isteği ile birlikte idareye başvurulması halinde komisyonca tayin edilen tarihte pazarlık görüşmeleri yapılır tespit edilen tahmini değeri geçmemek üzere bedelde veya trampada anlaşmaya varılması halinde yapılan bu anlaşmaya ilişkin bir tutanak düzenlenir ve anlaşma konusu taşınmaz malın tüm hukuki ve fiili vasıfları ile kamulaştırma bedelini içeren tutanak malik veya yetkili temsilcisi ve komisyon üyeleri tarafından imzalanır anlaşma tutanağının tanzim tarihinden itibaren en geç gün içinde tutanakta belirtilen bedel ödenmeye hazır hale getirilerek bu durum malike veya yetkili temsilcisine yazıyla bildirilerek tapuda belirtilen günde idare adına tapuda ferağ vermesi istenilir malik veya yetki temsilcisi tarafından idare adına tapuda ferağ verilmesi halinde kamulaştırma bedeli ödenir bu madde uyarınca satın alınan veya trampa edilen taşınmaz mal kaynak veya irtifak hakkı sahibinden kamulaştırma yolu ile alınmış sayılır ve bu şekilde yapılan kamulaştırmaya veya bedeline karşı itiraz davaları açılamaz anlaşma olmaması veya ferağ verilmemesi halinde bu kanunun uncu maddesine göre işlem yapılır sayılı kanunun vazgeçme iade ve devir başlıklı maddesi şöyledir başvuru numarası karar tarihi değişik birinci fıkra md kamulaştırmanın kesinleşmesinden sonra taşınmaz malların kamulaştırma amacına veya kamu yararına yönelik herhangi bir ihtiyaca tahsisi lüzumu kalmaması halinde keyfiyet idarece mal sahibi veya mirasçılarına sayılı tebligat kanunu hükümlerine göre duyurulur değişik ikinci ve üçüncü cümleler md bu duyurma üzerine mal sahibi veya mirasçıları kamulaştırma bedelini aldıkları günden itibaren işleyecek kanuni faiziyle birlikte üç ay içinde ödeyerek taşınmaz malı geri alabilir işleminin kamulaştırmanın ve bedelinin kesinleşmesinden sonra bir yıl içinde gerçekleşmesi halinde kamulaştırma bedelinin faizi alınmaz ek fıkra md bu madde hükümlerine göre taşınmaz malı almayı kabul etmeyen mal sahibi veya mirasçılarının üncü maddeye göre geri alma hakları da düşer ek fıkra md bu madde hükümleri kamulaştırmanın kesinleşmesi tarihinden itibaren beş yıl geçmiş olması halinde uygulanmaz ancak kamulaştırılan taşınmaz mala kamulaştırmayı yapan idare dışında başka bir idare kamulaştırma yoluyla gerçekleştirebileceği bir kamu hizmeti amacıyla istekli olduğu takdirde yukarıdaki fıkra hükmü uygulanmayarak bu kanunun uncu veya sayılı muhasebei umumiye kanununun üncü maddesine göre işlem yapılır sayılı kanunun mal sahibinin geri alma hakkı başlıklı maddesi şöyledir kamulaştırma bedelinin kesinleşmesi tarihinden itibaren beş yıl içinde kamulaştırmayı yapan idarece veya nci maddenin ikinci fıkrası uyarınca devir veya tahsis yapılan idarece kamulaştırma ve devir amacına uygun hiç bir işlem veya tesisat yapılmaz veya kamu yararına yönelik bir ihtiyaca tahsis edilmeyerek taşınmaz mal olduğu gibi bırakılırsa mal sahibi veya mirasçıları kamulaştırma bedelini aldıkları günden itibaren işleyecek kanuni faiziyle birlikte ödeyerek taşınmaz malını geri alabilir doğmasından itibaren bir yıl içinde kullanılmayan geri alma hakkı düşer ek fıkra md birinci ve ikinci fıkrada belirtilen süreler geçtikten sonra kamulaştırılan taşınmaz malda hakları bulunduğu iddiasıyla eski malikleri veya mirasçıları tarafından idareden herhangi bir sebeple hak bedel veya tazminat talebinde bulunulamaz ve dava açılamaz aynı amacın gerçekleşmesi için birden fazla taşınmaz mal birlikte kamulaştırıldığı takdirde bu taşınmaz malların durumunun bir bütün oluşturduğu kabul edilerek yukarıdaki fıkralar buna göre uygulanır özel kanunlarda bu maddenin uygulanmayacağına ilişkin hükümler saklıdır sayılı arsa ofisi kanununa dayanılarak yapılan kamulaştırmalarda ve bu kanunun üncü maddesinin nci fıkrasında belirtilen hallerde yapılacak kamulaştırmalarda bu madde hükmü uygulanmaz sayılı kanuna sayılı kanunun maddesi ile eklenen geçici maddesi şöyledir bu maddeyi ihdas eden kanunla değiştirilen veya eklenen bu kanunun nci maddesinin birinci ikinci ve üçüncü fıkra hükümleri ile üncü maddesinin üçüncü hükmü bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce gerçekleştirilen kamulaştırma işlemleri nedeniyle kamulaştırılan taşınmaz malların eski malikleri veya mirasçıları tarafından bu taşınmaz malların geri alınması bedel veya tazminat talebiyle açılan ve henüz kesinleşmeyen davalarda da uygulanır bu maddenin uygulanması nedeniyle reddedilen davaların yargılama giderleri davalı idare tarafından ödenir anayasa mahkemesinin tarihli ve sayılı kararı ile sayılı kanuna tarihli ve sayılı kanunun maddesi ile eklenen başvuru numarası karar tarihi geçici maddesinin birinci fıkrasında yer alan nci maddesinin birinci ikinci ve üçüncü fıkra hükümleri ile ibareleri iptal edilmiştir kararın gerekçesinin ilgili kısımları şöyledir sayılı kanun un maddesinin kamulaştırma bedelinin kesinleşmesinden itibaren beş yıl ve bu tarihten itibaren de bir yıl olmak üzere toplam altı yıl geçtikten sonra eski malikler veya mirasçılarının idareden herhangi bir sebeple hak bedel veya tazminat talebinde ve dava açamayacaklarını öngören üçüncü fıkrası hükmü mevcut hukuki durumu teyit etmekle sınırlı bir etkiye sahip olup hukuk dünyasına bir yenilik getirmemektedir dolayısıyla maddenin üçüncü fıkrasının mevcut davalara da uygulanması malikin durumunu eskiye nazaran ağırlaştırmayacağından kuralın bu bölümünde hukuk devleti ilkesine aykırı bir yön bulunmamaktadır buna karşılık kamu yararına yönelik olarak tahsisi yapılan taşınmazın beş yıl dolmadan önce tahsis amacının sona ermesi durumunda da malike iade edilebilmesi imkanının ortadan kaldırılmasının kamulaştırmanın ve bedelinin kesinleşmesinden sonra bir yıl içinde gerçekleşenler haricindeki iade işlemleri için mal sahibi veya mirasçılarının kamulaştırma bedeline ek olarak kamulaştırma bedelini aldıkları günden itibaren işleyecek kanuni faizini de ödemeleri mecburiyeti getirilmesinin idarenin sayılı kanun a göre yapılan tebligat üzerine taşınmaz malı geri almayı kabul etmeyen mal sahibi veya mirasçılarının maddeye göre geri alma haklarının da düşeceğinin öngörülmesinin bu madde hükümlerinin kamulaştırmanın kesinleşmesi tarihinden itibaren beş yıl geçmiş olması halinde uygulanmayacağının düzenlenmesinin mal sahibi veya mirasçılarının hukuki durumlarını ağırlaştıracağı açıktır mal sahibi veya mirasçılarının daha önce yararlanabildiği birtakım imkanları sona erdiren veya bunlara daha önce var olmayan bazı yükümlülükler yükleyen düzenlemelerin yürürlüğe girme tarihinden önceki olay ve durumlara da uygulanacağının düzenlenmesi kişilerin işlemin yapıldığı tarihte var olmayan dolayısıyla öngörmeleri mümkün bulunmayan kurallara tabi kılınmaları sonucunu doğurmakta böylece kişilerin mülkiyet hakkına ilişkin hukuki güvenliklerini ihlal etmektedir hukuk güvenliği kişilerin hangi somut eylem ve işleme hangi sonuçların bağlandığını ve buna göre davranışlarını ayarlayabilecekleri bir hukuk düzeninin kurulmasını zorunlu kılarken dava konusu kural işlemin yapıldığı tarihte işlemin tabi olduğu hukuki sonucu işlem tarihinden sonra değiştirerek kişilerin davranışlarını kurala göre ayarlayabilme imkanını ortadan kaldırmakta ve mülkiyet haklarına yönelik hukuki güvenliklerini zedelemektedir açıklanan nedenlerle kanunun maddesiyle sayılı kanuna eklenen geçici maddenin birinci cümlesinde yer alan nci maddesinin birinci ikinci ve üçüncü fıkra hükümleri ile ibaresi anayasa maddesine aykırıdır gerekir tarihli ve sayılı kanununun programları kamulaştırma ve kısıtlılık hali kenar başlıklı maddesi şöyledir belediyeler imar planlarının yürürlüğe girmesinden en geç ay içinde bu planı tatbik etmek üzere yıllık imar programlarını hazırlarlar beş yıllık imar programlarının görüşülmesi sırasında ilgili yatırımcı kamu kuruluşlarının temsilcileri görüşleri esas alınmak üzere meclis toplantısına katılır bu programlar belediye meclisinde kabul edildikten sonra kesinleşir bu program içinde bulunan kamu kuruluşlarına tahsis edilen alanlar ilgili kamu kuruluşlarına bildirilir beş yıllık imar programları sınırları içinde kalan alanlardaki kamu hizmet tesislerine tahsis edilmiş olan yerleri ilgili kamu kuruluşları bu program süresi bu amaçla gerekli ödenek kamu kuruluşlarının yıllık bütçelerine konulur programlarında umumi hizmetlere ayrılan yerler ile özel kanunları gereğince kısıtlama konulan gayrimenkuller kamulaştırılıncaya veya umumi hizmetlerle ilgili projeler gerçekleştirilinceye kadar bu yerlerle ilgili olarak diğer kanunlarla verilen haklar devam eder başvuru numarası karar tarihi iv