TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR ADNAN EROL BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2020/27934) Karar Tarihi: 15/3/2022 Başvuru Numaras ı: 2020/27934 Karar Tarihi : 15/3/2022 1BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Raportör : Muzaffer KORKMAZ Başvurucu : Adnan EROL Vekili : Av. Duran Cem GÜNEY Av. Benan MOLU I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru; yakalama, gözalt ı ve tutuklama tedbirlerinin hukuki o
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR ADNAN EROL BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2020/27934) Karar Tarihi: 15/3/2022 Başvuru Numaras ı: 2020/27934 Karar Tarihi : 15/3/2022 1BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Raportör : Muzaffer KORKMAZ Başvurucu : Adnan EROL Vekili : Av. Duran Cem GÜNEY Av. Benan MOLU I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru; yakalama, gözalt ı ve tutuklama tedbirlerinin hukuki olmamas ı ile soruşturma dosyas ına erişimin k ısıtlanmas ı nedeniyle ki şi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 28/8/2020 tarihinde yap ılm ıştır. Komisyon, ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar vermi ştir. 3. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık görüşünü bildirmi ştir. Başvurucu, Bakanl ığın görüşüne karşı beyanda bulunmu ştur. III. OLAY VE OLGULAR 4. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ve Ulusal Yarg ı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) arac ılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde ilgili olaylar özetle şöyledir: 5. Başvurucu, avukat olup Gaziantep Şehitkamil Belediye Meclisi üyeli ği görevinde bulunmu ştur. Başvuru Numaras ı: 2020/27934 Karar Tarihi : 15/3/2022 26. Gaziantep Cumhuriyet Ba şsavc ılığı (Başsavc ılık) Gaziantep'te PKK/KCK terör örgütünün hiyerar şik yap ılanmas ı içinde faaliyet gösteren ki şilerin tespitine yönelik 4/3/2019 tarihinde 2019/17202 say ılı bir soruşturma başlatm ıştır. 7. Soruşturma evrak ı ve UYAP üzerinden yap ılan incelemede soru şturma sürecinde ba şvurucu dâhil olmak üzere şüpheliler hakk ında teknik izleme ile telekomünikasyon yoluyla ileti şimin dinlenilmesi ve kayda al ınmas ı tedbirlerinin uyguland ığı, Başsavc ılığın farkl ı kurumlara müzekkere yazarak bilgi ve belge toplad ığı, şüphelilere ait i şyeri ve konutlarda aramalar yap ıldığı görülmüştür. 8. Başvurucu an ılan soru şturma kapsam ında 14/7/2020 tarihinde gözalt ına alınm ıştır. 9. Başsavc ılık, başvurucuyu silahl ı terör örgütüne üye olma suçundan tutuklanmas ı istemiyle Gaziantep 4. Sulh Ceza Hâkimli ğine (Hâkimlik) sevk etmi ştir. 10. Tutuklama talep yaz ısında PKK/KCK'n ın Gaziantep il yap ılanmas ı hakk ında genel olarak bilgi verildikten sonra ba şvurucunun "PKK/KCK terör örgütüne müzahir şahıslar ile ...KCK/TM yap ılanmas ı Hukuk/Yarg ı Sistemi içerisinde şahıslara hukuki yard ım sağlad ığı, PKK/KCK Terör örgütünün KCK yap ılanmas ı, Demokratik Kurumlar Koordinasyonu DTK (Demokratik Toplum Kongresi) ile Demokratik Toplum Koordinasyonu Toplumsal Alan Koordinasyonu Gaziantep Hukuk/Yarg ı Sistemi ve Cezaevi Yap ılanmas ı Dış Koordinasyon içerisinde eylem ve faaliyetlerde bulundu ğu, üzerine at ılı suçu işlediğine dair kuvvetli suç şüphesinin varl ığını gösteren olgular ın ve tutuklama nedeninin bulundu ğu" gerekçesiyle tutuklanmas ı talep edilmi ştir. 11. Başvurucunun Hâkimlik taraf ından 16/7/2020 tarihinde yap ılan sorgusunda verdiği ifadesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "...Ben bu güne kadar yasal olmayan hiçbir toplant ıya kat ılmad ım, hdp ve chp taraf ından yap ılan toplant ılara kat ılmışımd ır, ancak dtk taraf ından yap ılan toplant ılara kat ıldığım iddialar ını kabul etmiyorum, hdp il binas ına gittiğim doğrudur, ancak illegal bir toplant ıya kat ılmad ım, seçilmi ş belediye ba şkanlar ının görevden al ınmas ını ve kayyum atanmas ını eleştirmek için topland ığım doğrudur, ancak emniyet taraf ından yap ılan uyar ılar dikkate al ınarak bas ın aç ıklamas ı yap ılmadan da ğıldık, ancak izin verilse bas ın açıklamas ı yapabilirdim, 14/11/2019 tarihli operasyon sonras ında hükümete muhali f olmam ız nedeniyle gözalt ına al ınıp al ınmad ığımız hususunda [H.B.] ile yap ılan görüşme içeriği doğrudur, her ne kadar yap ılan arama i şleminde benim de ismimim geçtiği dökümanlar bulunmu ş ise de bu döküman içeriklerini kabul etmiyorum, kald ı ki kabul etse k bile önce de beyan etti ğim gibi hdp'nin hukuk ve seçim i şlerinde görevli olmam nedeniyle ele geçirilen belgelerde seçim i şleri - hukuk i şlerinden sorumlu oldu ğum yönündeki içerikler illegal bir içerik de ğildir, yine 'Soner arkada şım ziyareti hakk ında bilgi verildi' şeklindek i belge içeri ğini hat ırlam ıyorum, ancak bu ki şi [S.D.] isimli kişi olabilir, gözalt ına al ınm ışsa bu hususta bilgi verilmi ş olabilir, kendisi hdp il yöneticisidir, emniyet Bitlis'e kadar takip etmiş, ben Bitlis'e müvekkilin bir i şi nedeniyle gittim, adliyede i şimizi gördüm, sonras ında yemek yiyerek Gaziantep'e geri döndüm, ben bu güne kadar kimseden talimat almad ım, kimseye talimat vermedim, bütün kararlar ımı hür irademle ald ım, müvekkilim olmayan kimseyle görü şmedim, ayr ıca evimde ve ofisimde yap ılan detayl ı aramalarda hakk ımda suç nedeniyle delil olabilecek hiçbir dökümana ya da belgeye el konulmam ıştır, böyle bir delil bulunmam ıştır, at ılı suçlamalar ı kabul etmiyorum..." Başvuru Numaras ı: 2020/27934 Karar Tarihi : 15/3/2022 312. Hâkimlik an ılan tarihte, ba şvurucunun silahl ı terör örgütüne üye olma suçundan tutuklanmas ına karar vermi ştir. Karar ın ilgili k ısm ı şöyledir: "...Şüphelinin üzerine at ılı suçun vas ıf ve mahiyeti, şüphelinin Gaziantep KCK yap ılanmas ına ilişkin 26/05/2019 tarihli toplant ıya kat ıldığı yönünde tespit edilen delil içerikleri, yine şüphelinin DTK delege seçimi konusunda DTK e ş başkanlar ının kat ılımı ile yap ılan toplant ıya kat ıldığı, PKK/KCK terör örgütü ele ba şına uygulanan sözde tecrid i bahane ederek cezaevlerinde PKK/KCK terör örgütü mensuplar ınca başlat ılan açl ık grevi eylemlerinin son bulmas ı amac ıyla yap ılan toplant ılara kat ıldığı yönündeki tespitler ile eld e edilen tape kay ıtlar ı, fiziki takip tutanaklar ı, arama ve el koyma tutanaklar ı içeriği ile birlikte toplanan di ğer delillerin niteli ği dikkate al ındığında şüphelinin üzerine at ılı silahl ı terör örgütüne üye olma suçunu i şlediğine dair kuvvetli suç şüphesini gösteren somut delillerin varl ığı, at ılı suçun CMK 100. Maddede yaz ılı katalog suçlardan oldu ğu, şüpheli üzerine at ılı suç için öngörülen ceza miktar ının alt ve üst haddi ve öngörülen ceza ve güvenlik tedbiri nazara al ındığında tutuklaman ın haks ızlığa yol açmayacak mahiyette ölçülülük ilkesine ayk ırı olmayaca ğı, tutuklama ile hedeflenen amaca adli kontrol karar ı ile ulaşman ın mümkün olmamas ı ve tüm dosya kapsam ına göre şüphelinin CMK 100 ve devam ı maddeleri gere ğince TUTUKLANMASINA... [karar verildi.] " 13. Başvurucu 16/7/2020 tarihinde tutuklama karar ına itiraz etmi ş, Gaziantep 5. Sulh Ceza Hâkimli ğince 17/7/2020 tarihinde itiraz ın kesin olarak reddine karar verilmi ştir. 14. Başvurucunun tahliye talebi de Gaziantep 2. Sulh Ceza Hâkimli ğinin 15/8/2020 tarihli karar ıyla reddedilmi ş, bu karara yap ılan itiraz ise Gaziantep 3. Sulh Ceza Hâkimliğince 23/8/2020 tarihinde kesin olarak reddedilmi ştir. 15. Bu karar ba şvurucuya 23/8/2020 tarihinde tebli ğ edilmiştir. 16. Başvurucunun soru şturma dosyas ı hakk ında verilen k ısıtlama karar ına karşı itiraz ı Gaziantep 2. Sulh Ceza Hâkimli ğinin 15/8/2020 tarihli karar ı ile reddedilmi ştir. Başvurucunun ret karar ına itiraz ı ise Gaziantep 3. Sulh Ceza Hâkimli ğince 24/8/2020 tarihinde kesin olarak reddedilmi ştir. Gaziantep 2. Sulh Ceza Hâkimli ğinin 15/8/2020 tarihli karar ının ilgili bölümü şöyledir: "...Her ne kadar şüpheli müdafi taraf ından sunulan dilekçeyle k ısıtlama karar ının kald ırılmas ı talep edilmi ş ise de; Gaziantep 3. Sulh Ceza Hakimli ğinin 5/3/2019 tarih ve 2019/1017 D.i ş say ılı k ısıtlama karar ının usul ve yönetmeliklere uygun, gerektirici ve yasa l sebepler itibariyle yerinde ve uygun oldu ğu anlaşıldığından bu a şamada talebin reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmi ştir." 17. Başvurucu 28/8/2020 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. 18. Başsavc ılık, başvurucu ve di ğer şüpheliler hakk ında 2019/17202 say ılı soruşturma dosyas ındaki işlemlerinin tamamland ığı gerekçesiyle 13/10/2020 tarihinde tefrik karar ı vermiş ve bu kişiler hakk ındaki soru şturma Ba şsavc ılığın 2020/73336 say ılı dosyas ına kaydedilmi ştir. PKK/KCK terör örgütüyle iltisakl ı olduğu gerekçesiyle 22/11/2016 tarihli ve 29896 say ılı Resmî Gazete'de yay ımlanan 677 say ılı Olağanüstü Hal Kapsam ında Baz ı Tedbirler Al ınmas ı Hakk ında Kanun Hükmünde Kararname ile kapat ılan ve aralar ında başvurucunun da bulundu ğu Özgürlükçü Hukukçular Derne ğinin kurucu ve üyelerine yönelik olarak Ba şsavc ılık taraf ından 15/12/2016 tarihinde ba şlatılan 2016/86264 say ılı soruşturmad a da başvurucu yönünden 13/10/2020 tarihinde tefrik karar ı verilmiş, 2020/73471 say ısına Başvuru Numaras ı: 2020/27934 Karar Tarihi : 15/3/2022 4kaydedilen dosya 14/10/2020 tarihinde hukuki irtibat bulundu ğu gerekçesiyle ba şvurucu hakk ındaki iddianamenin dayana ğı olan 2020/73336 say ılı soruşturma dosyas ıyla birleştirilmiştir. 19. Başsavc ılık 16/10/2020 tarihli iddianame ile ba şvurucu ve di ğer yirmi dokuz şüpheli hakk ında silahl ı terör örgütüne üye olma suçundan cezaland ırılmalar ı istemiyle ayn ı yer ağır ceza mahkemesinde kamu davas ı açm ıştır. 20.İddianamede ba şvurucunun PKK/KCK'n ın Gaziantep hukuk yap ılanmas ıyla bağlant ılı olduğu ve bu yönde faaliyette bulundu ğu iddia edilmi ştir. İddianamede suçlamalara esas al ınan temel olgular özetle şöyledir: i. Başvurucunun 26/5/2019 tarihinde PKK/KCK'n ın Gaziantep yap ılanmas ı taraf ından gerçekle ştirilen toplant ıya kat ıldığı ileri sürülerek bu durumu gösteren telefon görü şme ve teknik takip kay ıtlar ına yer verilmi ştir. Başsavc ılık, Halklar ın Demokratik Partisi (HDP) taraf ından kullan ılan binada yap ılan aramada toplant ıya dair tutanaklar ın ele geçirildi ğini, -on be ş sayfadan olu şan ve iddianameye konulan- tutanaklarda Gaziantep'te bulunan KCK yap ılanmas ı ile yap ılanmada gidilecek değişikliklere ili şkin tart ışmalar ın yap ıldığının görüldü ğünü belirtmi ştir. ii. Başvurucunun PKK/KCK'n ın Gaziantep yap ılanmas ında örgüte par a toplamakla görevlendirildi ği belirtilen ve buna yönelik telefon görü şme kay ıtlar ına yer verilen A. İ. adl ı kişi ile 11/6/2019 tarihinde bir i şletmede bir araya geldi ği ifade edilerek bu görü şmenin örgüt faaliyeti kapsam ında yap ıldığı ileri sürülmü ştür. iii. Başvurucunun 11/7/2019 tarihinde Gaziantep merkezinde bulunan bir apartman dairesinde aralar ında KCK Kad ın Alan Yap ılanmas ı -TJA- üyesi oldu ğu belirtilen G.E.nin de bulundu ğu bir k ısım kişiyle toplant ı yapt ığının teknik takiple tespit edildi ği söylenerek bu toplant ının örgüt toplant ısı niteliğinde oldu ğu ileri sürülmüştür. iv. PKK/KCK terör örgütünün Gaziantep yap ılanmas ı içinde faaliyet yürüten kişilere yönelik olarak yap ıldığı ifade edilen bir ba şka soruşturma kapsam ında F.D. adl ı kişiden ele geçirilen dijital materyalde 24/2/2019 tarihli bir video görüntüsünün bulunduğu ve bu kay ıtta aralar ında başvurucunun da yer ald ığı bir k ısım kişiye A.G. adl ı kişinin konu şma yapt ığı belirtilmi ştir. Başsavc ılık, görüntünün çekildi ği tarihte A.G.nin KCK Kad ın Alan Yap ılanmas ı -TJA- üyesi olarak faaliyette bulundu ğunu, 2020 y ılında söz konusu yap ılanman ın "sözcüsü" olarak görevlendirildi ğini ve "Kadro" olarak isimlendirilen üst düzey bir örgüt eleman ı olduğunu ileri sürerek A.G. hakk ında örgütle iltisakl ı yay ın organlar ında ç ıkan haberler ile Z.A. adl ı kişinin tan ık beyan ına yer vermi ştir. Buna göre Mardin Cumhuriyet Ba şsavc ılığı taraf ından PKK/KCK terör örgütüne yönelik yürütülen soru şturmada şüpheli olan Z.A., A.G. hakk ında "(163) nolu foto ğraftaki şahs ı Ayşe olarak bilirim. 2015 y ılında Kuzey Irak Hıneri alan ına geldi. Orada üst düzey silahl ı ve ideolojik e ğitim gördü. E ğitim akabinde tekrar Türkiye'ye döndü. Şahs ı Nusaybin duvar eylemlerinde kendini duvara zincirleyenlerden biri olarak duydum." şeklinde beyanda bulunmu ştur. 21. Gaziantep 2. A ğır Ceza Mahkemesi (Mahkeme) 2/11/2020 tarihinde iddianamenin kabulüne karar vermi ş ve E.2020/240 say ılı dosya üzerinden kovu şturma aşamas ı başlam ıştır. Başvuru Numaras ı: 2020/27934 Karar Tarihi : 15/3/2022 522. Mahkeme, 6/1/2021 tarihli ilk duru şma sonunda yurt d ışına ç ıkış yasağı ve belirli günlerde imza atma şeklindeki adli kontrol tedbirleri uygulanmak suretiyle başvurucunun tahliyesine karar vermi ştir. 23. Mahkeme, hukuki ba ğlant ı bulundu ğu gerekçesiyle ba şvurucu hakk ındaki davan ın ayn ı Mahkemede derdest olan ve E.2020/136 say ılı dosyada yürütülen dava ile birleştirilmesine karar vermi ştir. 24. Bireysel ba şvuruyu inceleme tarihi itibar ıyla yarg ılama ilk derece mahkemesinde derdesttir. IV.İLGİLİ HUKUK A. Ulusal Hukuk 25. 4/12/2014 tarihli ve 5271 say ılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun Müdafiin dosyay ı inceleme yetkisi kenar ba şlıklı 153. maddesinin (2), (3) ve (4) numaral ı fıkralar ı şöyledir: (2) Müdafiin dosya içeri ğini inceleme veya belgelerden örnek alma yetkisi, soruşturman ın amac ını tehlikeye dü şürebilecek ise Cumhuriyet savc ısının istemi üzerine hâkim karar ıyla k ısıtlanabilir. Bu karar ancak a şağıda say ılan suçlara ili şkin yürütülen soruşturmalarda verilebilir: a) 26/9/2004 tarihli ve 5237 say ılı Türk Ceza Kanununda yer alan; ... 7. Anayasal Düzene ve Bu Düzenin İşleyişine Karşı Suçlar (madde 309, 310, 311, 312, 313, 314, 315, 316), 8. Devlet S ırlar ına Karşı Suçlar ve Casusluk (madde 326, 327, 328, 329, 330, 331, 333, 334, 335, 336, 337). ...(3) Yakalanan ki şinin veya şüphelinin ifadesini içeren tutanak ile bilirki şi raporlar ı v e adı geçenlerin haz ır bulunmaya yetkili olduklar ı diğer adli işlemlere ili şkin tutanaklar hakk ında, ikinci f ıkra hükmü uygulanmaz. (4) Müdafi, iddianamenin mahkeme taraf ından kabul edildi ği tarihten itibaren dosya içeriğini ve muhafaza alt ına al ınm ış delilleri inceleyebilir; bütün tutanak ve belgelerin örneklerini harçs ız olarak alabilir. 26. 5271 say ılı Kanun un Soruşturman ın gizliliği kenar ba şlıklı 157. maddesi şöyledir: Kanunun ba şka hüküm koydu ğu hâller sakl ı kalmak ve savunma haklar ına zarar vermemek ko şuluyla soru şturma evresindeki usul i şlemleri gizlidir. 27. 5271 say ılı Kanun un "Kanun yollar ına başvurma hakk ı" kenar başlıklı 260. maddesinin (1) numaral ı fıkras ı şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2020/27934 Karar Tarihi : 15/3/2022 6"(1) Hâkim ve mahkeme kararlar ına karşı Cumhuriyet savc ısı, şüpheli, san ık ve bu Kanuna göre kat ılan s ıfat ını alm ış olanlar ile kat ılma isteği karara ba ğlanmam ış, reddedilmi ş veya kat ılan s ıfat ını alabilecek surette suçtan zarar görmü ş bulunanlar için kanun yollar ı aç ıktır." 28. 5271 say ılı Kanun'un "İtiraz olunabilecek kararlar" kenar başlıklı 267. maddesi şöyledir: "Hâkim kararlar ı ile kanunun gösterdi ği hâllerde, mahkeme kararlar ına karşı itiraz yoluna gidilebilir." 29. 5271 say ılı Kanun'un İtiraz usulü ve inceleme mercileri kenar ba şlıklı 268. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı ve (3) numaral ı fıkras ının (c) bendi şöyledir: "(2) Karar ına itiraz edilen hâkim veya mahkeme, itiraz ı yerinde görürse karar ını düzeltir; yerinde görmezse en çok üç gün içinde, itiraz ı incelemeye yetkili olan mercie gönderir. (3) (c) Asliye ceza mahkemesi hâkimi taraf ından verilen kararlara yap ılacak itirazlar ın incelenmesi, yarg ı çevresinde bulunduklar ı ağır ceza mahkemesine ve bu mahkeme il e başkan ı taraf ından verilen kararlar hakk ındaki itirazlar ın incelenmesi, o yerde a ğır cez a mahkemesinin birden çok dairesinin bulunmas ı hâlinde, numara olarak kendisini izleyen daireye; son numaral ı daire için birinci daireye; o yerde a ğır ceza mahkemesinin tek daires i varsa, en yak ın ağır ceza mahkemesine aittir." 30. 5271 say ılı Kanun'un Karar kenar başlıklı 271. maddesi şöyledir: "(1) Kanunda yaz ılı olan hâller sakl ı kalmak üzere, itiraz hakk ında duru şma yap ılmaks ızın karar verilir. Ancak, gerekli görüldü ğünde Cumhuriyet savc ısı ve sonra müdafi veya vekil dinlenir. (2) İtiraz yerinde görülürse merci, ayn ı zamanda itiraz konusu hakk ında da karar verir. (3) Karar mümkün olan en k ısa sürede verilir. (4) Merciin, itiraz üzerine verdi ği kararlar ı kesindir; ancak ilk defa merci taraf ından verilen tutuklama kararlar ına karşı itiraz yoluna gidilebilir." 31. Yarg ıtay 16. Ceza Dairesinin 21/5/2016 tarihli ve E.2015/3513 say ılı karar ıyla onanarak kesinle şen Mardin 2. A ğır Ceza Mahkemesinin 17/9/2014 tarihli ve E. 2014/93 say ılı karar ın ilgili k ısm ı şöyledir: "...Ülkemiz, bölücü terör örgütünün amaç edindi ği bu hedef kapsam ında bahsedilen bölgenin kuzeyinde kald ığı için Güneydo ğu ve Do ğu Anadolu Bölgelerimizden örgüte müzahir kesimlerce 'Kuzey Kürdistan' olarak bahsedilmektedir. Örgüte yak ın kaynaklarca Rojava olarak tabir edilen ve bahsi geçen devlet kurma plan ına ilişkin coğrafyan ın bat ısında kalan Suriye ülkesindeki topraklardan da 'Bat ı Kürdistan' olarak bahsedildi ği bilindiğinden, bölücü terör örgütünün PKK/KCK ad ı alt ında ülkemizde yürüttü ğü kanl ı faaliyetlerini Suriye Ülkesi topraklar ında da YPG olarak yürüttü ğü anlaşılmaktad ır. Örgü t mensuplar ının ülkemiz topraklar ında PKK/KCK mensubu olarak faaliyet yürütürken, ayn ı kişilerin s ınırın diğer taraf ında Suriye topraklar ında ayn ı amaç uğruna yürüttü ğü faaliyetler YPG ad ı alt ında görülmektedir. Tüm bu hususlar dahilinde YPG ve YPJ adl ı yap ılanmalar ın bölücü terör örgütü PKK/KCK ile birbirine fikri ve organik ba ğlarla örülü bulunduklar ı, ayn ı yap ının ve ideolojinin ürünü durumunda olduklar ı anlaşılmaktad ır. Başvuru Numaras ı: 2020/27934 Karar Tarihi : 15/3/2022 7Buna göre; Suriye'de faaliyet gösteren PYD, YPG, YPJ gibi örgütlerin PKK'n ın Suriye ülkesinde faaliyet gösteren türde şleri olduklar ı, KCK ba şlığı alt ında 4 ülkede faaliyet gösteren 4 alt örgütlenmeden biri oldu ğu, bu örgütlerin ayn ı amaca hizmet ettikleri, faaliyet amaçlar ının ve yöntemlerinin birebir ayn ı olduğu, hatta PKK'l ılar ın PYD'lilere e ğitim vermeleri gibi birbirlerinin içine geçmelerin de ya şanabildiği, özetle terör örgütünün kollar ından biri olarak terör amac ıyla hareket eden ve üyelerinin de terör örgütü üyesi olarak vas ıfland ırılan ad ı geçen örgütler içerisinde bulunduklar ı anlaşılmaktad ır." 32. Yarg ıtay 9. Ceza Dairesinin 28/12/2011 tarihli ve E.2011/10371 say ılı karar ının ilgili k ısm ı şöyledir: "...PKK/KONGRA-GEL terör örgütünü bir devlet sistemi gibi yap ıland ırmay ı hedefleyip birimlerini ve üyelerini sistematik bir yap ıya kavuşturmaya amaçlayan, örgütün yasama meclisi KONGRA-GEL taraf ından kabul edilip sistemin anayasas ı olara k nitelendirilen KCK (Koma Civaken Kürdistan) sözle şmesinde, KCK ile PKK'n ın ideolojik, ahlaki, felsefi ve örgütsel ba ğlant ısının aç ıkça vurguland ığı ve KCK yap ılanmas ı bak ımından PKK'n ın amaç ve stratejisinin benimsendi ği, silahl ı terör örgütü PKK'n ın gençlik yap ılanmalar ı olup Dairemizce de terör örgütü olduklar ı kabul edilen YD G (Yurtsever Demokratik Gençlik) ve YDGM (Yurtsever Demokratik Gençlik Meclisi) yi d e içinde bar ındıran bir üst yap ılanma olarak öngörülen KCK'n ın, PKK ile organik ba ğlant ısı, açıklanan amaç ve stratejisi, hiyerar şik yap ısı, üye say ısı, sahip oldu ğu silahl ı ve zorlay ıcı gücü itibariyle Devletin egemenli ği alt ında bulunan topraklardan bir k ısm ını Devlet idaresinden cebren ay ırmaya yönelik amaç suçu gerçekle ştirmeye elveri şli silahl ı terör örgütü niteli ğinde bulundu ğu sonucuna var ılmıştır." 33. Yarg ıtay 16. Ceza Dairesinin 30/3/2017 tarihli ve E.2017/158 say ılı karar ıyla kısmen onanarak kesinle şen Diyarbak ır 4. Ağır Ceza Mahkemesinin 14/6/2016 tarihli ve E.2015/279 say ılı karar ın ilgili k ısm ı şöyledir: "...san ıklar ın PKK/KCK terör örgütü ad ına k ırsal alanda silahl ı olarak faaliyet yürüten örgüt mensuplar ı ile irtibatl ı olarak, şehir merkezlerinde ÖS/YDG-H (Ö z Savunma/Yurtsever Devrimci Gençlik Hareketi) içerisinde faaliyet yürüten ve terör örgütü taraf ından KADRO olarak nitelendirilen örgüt mensuplar ından olduklar ı, bahse konu KADRO ile kast edilenin örgütün hiyerar şik yap ılanmas ı içerisine dahil ki şiler olduğu ve b u kişilerin kendilerini ve hayatlar ını tamamen örgütsel eylem ve faaliyetlere göre şekillendirdiklerinin anla şıldığı..." 34. Diğer ilgili ulusal hukuk için bkz. Gülser Y ıldırım (2) [GK], B. No: 2016/40170, 16/11/2017, 64-89; Ayhan Bilgen [GK], 2017/5974, 21/12/2017, 48-62. B. Uluslararas ı Hukuk 35. Avrupa İnsan Haklar ı Mahkemesi (A İHM) soru şturma dosyas ına erişimin kısıtlanmas ı nedeniyle tutuklulu ğa etkili itiraz edilemedi ği şikâyetini inceledi ği İşçi v e diğerleri/Türkiye (B. No: 67483/12, 20/10/2020) karar ında 5271 say ılı Kanun un 267. maddesinde öngörülen itiraz kanun yolunun an ılan şikâyet aç ısından etkili bir kanun yolu niteliğinde olmad ığına ilişkin bir durumun tespit edilemedi ğini belirterek başvurucular ın müdahale konusu karara kar şı itiraz kanun yoluna gitmedikleri gerekçesiyle kabul edilemezlik sonucuna ula şmıştır (İşçi ve diğerleri/Türkiye , 51-54). V.İNCELEME VE GEREKÇE 36. Anayasa Mahkemesinin 15/3/2022 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gere ği düşünüldü: Başvuru Numaras ı: 2020/27934 Karar Tarihi : 15/3/2022 8A. Yakalama ve Gözalt ının Hukuki Olmad ığına İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı 37. Başvurucu, şartlar ı oluşmadan ve avukatl ık mesleğinden kaynaklanan usule ilişkin baz ı güvencelere riayet edilmeden hakk ında yakalama ve gözalt ı tedbiri uyguland ığını, hukuka ayk ırı olan bu tedbirler nedeniyle ki şi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 2. Değerlendirme 38. Anayasa Mahkemesi, kanunda öngörülen gözalt ı süresinin a şıldığı veya yakalama ve gözalt ına al ınman ın hukuka ayk ırı olduğu iddialar ına ilişkin olarak bireysel başvurunun incelendi ği tarih itibar ıyla as ıl dava sonuçlanmam ış da olsa 5271 say ılı Kanun'un 141. maddesinde öngörülen tazminat davas ı açma imkân ının tüketilmesi gereken etkili bir hukuk yolu oldu ğu sonucuna varm ıştır (Hidayet Karaca [GK], B. No: 2015/144, 14/7/2015, 53-64; Günay Da ğ ve diğerleri [GK], B. No: 2013/1631, 17/12/2015, 141-150; İbrahim Sönmez ve Nazmiye Kaya , B. No: 2013/3193, 15/10/2015, 34-47). Somut olayda başvurucunun bu kapsamda açt ığı tazminat davas ı da istinaf a şamas ında derdesttir. Dolay ısıyla başvurucunun iddialar ı bak ımından an ılan kararlardan ayr ılmay ı gerektiren bir durum mevcut de ğildir. 39. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. B. Tutuklaman ın Hukuki Olmad ığına İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 40. Başvurucu; suç şüphesi ve bunu hakl ı k ılan deliller olmamas ına rağmen hakk ında tutuklama karar ı verildiğini, delilleri karartma tehlikesi ve kaçma şüphesinin de somut olayda mevcut olmad ığını, tutuklama karar ının ve bu karara itiraz ı üzerine verilen tutukluluğun devam ına ilişkin karar ın gerekçe içermedi ğini, tutuklanmas ına dayanak k ılınan olgular ın avukatl ık faaliyeti kapsam ında değerlendirilmesi gerekti ğini ve bu olgular ın gerçekleştiği tarihten uzun süre sonra tutukland ığını belirterek ölçülü olmayan tedbir nedeniyle ki şi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 41. Öte yandan ba şvurucu; muhalif bir siyasi partinin üyesi oldu ğunu, ifade ve örgütlenme hürriyetleri kapsam ında kalan eylemlerinin tutuklulu ğuna dayanak k ılındığını belirterek hakk ında uygulanan tedbirin siyasi amaç ta şıdığını iddia etmi ştir. Başvurucu bu nedenlerle ki şi hürriyeti ve güvenli ği hakk ıyla bağlant ılı olarak Avrupa İnsan Haklar ı Sözleşmesi'nin 18. maddesi ile örgütlenme hürriyetinin ve ifade hürriyetinin de ihlal edildiğini ileri sürmü ştür. 42. Bakanl ık görüşünde; an ılan şikâyetle ilgili olarak 5271 say ılı Kanun'un 141. ve 142. maddeleri uyar ınca aç ılan tazminat davas ının henüz kanun yolu a şamas ında derdest olduğu, bu durumda söz konusu iddia bak ımından olağan başvuru yollar ı tüketilmede n bireysel ba şvuru yap ıldığı ileri sürülmü ştür. Başvuru Numaras ı: 2020/27934 Karar Tarihi : 15/3/2022 943. Bakanl ık taraf ından an ılan iddian ın esas ına ilişkin yap ılan değerlendirmede ise başvurucunun tutuklanmas ının kanuni dayana ğının bulundu ğu, tutuklama karar ında at ıf yap ılan delillerin kuvvetli suç şüphesi olu şturduğu, başvurucu hakk ında uygulanan tutuklama tedbirinin me şru bir amac ı içerdiği ve tutuklaman ın ölçülü oldu ğu ifade edilmi ştir. 44. Başvurucu, Bakanl ığın görüşüne karşı beyan ında tazminat davas ının tutuklama tedbirinin hukuka ayk ırı olduğuna ilişkin şikâyet bak ımından etkili bir yol olmad ığını iddia etmiştir. Başvurucu esas bak ımından ise bireysel ba şvuru formundaki aç ıklamalar ını yinelemiştir. 2. Değerlendirme 45. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucular taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğl ı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucunun şikâyetinin özü, tutuklulu ğun hukuki olmad ığına ilişkindir. Dolay ısıyla başvurucunun iddialar ının Anayasa'n ın 19. maddesinin üçüncü f ıkras ı bağlam ındaki kişi hürriyeti ve güvenli ği hakk ı kapsam ında incelenmesi gerekir. a. Kabul Edilebilirlik Yönünden 46. Başvurucunun tutuklanmas ının hukuki olmad ığı iddias ıyla açt ığı tazminat davas ı derdesttir. Anayasa Mahkemesi, Özlem Dalk ıran (B. No: 2017/35203, 21/1/2021, 76-86) karar ında benzer bir duruma ili şkin olarak ba şvuru yollar ının tüketilip tüketilmedi ği hususunda inceleme yapm ış ve tutuklaman ın hukuki olmad ığı iddias ı yönünden -tutukland ıktan sonra beraat eden veya haklar ında kovuşturmaya yer olmad ığına karar verilen ve haklar ındaki karar kesinle şen kişiler hariç olmak üzere- 5271 say ılı Kanun'un 141. maddesindeki tazminat yolunun etkili bir yol olmad ığını değerlendirmi ştir. Somut olayda da anılan karardan ayr ılmay ı gerektiren bir durum söz konusu de ğildir. Dolay ısıyla başvurucu taraf ından aç ılan tazminat davas ının derdest olmas ı başvuru yollar ının tüketilmi ş olmas ı kriteri aç ısından bir sonuç do ğurmayacakt ır. 47. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan başvurunun kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. b. Esas Yönündeni. Genel İlkeler 48. Tutuklaman ın hukukili ğinin incelenmesinde dikkate al ınacak genel ilkeler için bkz. Gülser Y ıldırım (2) , 110-124; Zafer Özer, B. No: 2016/65239, 9/1/2020, 38-45. ii.İlkelerin Olaya Uygulanmas ı 49. Somut olayda öncelikle ba şvurucunun tutuklanmas ının kanuni dayana ğının olup olmad ığının belirlenmesi gerekir. Ba şvurucu, PKK/KCK silahl ı terör örgütünün üyesi olma suçundan 5271 say ılı Kanun'un 100. maddesi uyar ınca tutuklanm ıştır. Dolay ısıyla başvurucu hakk ında uygulanan tutuklama tedbirinin kanuni dayana ğı bulunmaktad ır. Başvuru Numaras ı: 2020/27934 Karar Tarihi : 15/3/2022 1050. Kanuni dayana ğı bulunduğu anlaşılan tutuklama tedbirinin me şru bir amac ının olup olmad ığı ve ölçülülü ğü incelenmeden önce tutuklaman ın ön ko şulu olan suçun işlendiğine dair kuvvetli belirti bulunup bulunmad ığının değerlendirilmesi gerekir. 51. Başvurucu hakk ında verilen tutuklama karar ında, dosya içeri ğinde bulundu ğu belirtilen telefon görü şme kay ıtlar ına, fiziki takip tutanaklar ına ve arama ve el koyma tutanaklar ına atıfla kuvvetli suç şüphesini olu şturan somut olgular ın bulundu ğu sonucuna var ıldığı görülmektedir (bkz. 12). 52.İddianamede ise ba şvurucunun yapm ış olduğu telefon görü şmelerine ve kat ıldığı toplant ılara ilişkin teknik izleme kay ıtlar ına yer verilerek ba şvurucunun PKK/KCK'n ın Gaziantep hukuk yap ılanmas ıyla bağlant ılı olduğu ve avukat s ıfat ını kullanarak örgüt ad ına faaliyette bulundu ğu iddia edilmi ştir (bkz. 20). Buna göre; - B aşvurucunun 26/5/2019 tarihinde PKK/KCK'n ın Gaziantep yap ılanmas ı taraf ından yap ılan toplant ıya kat ıldığı, HDP taraf ından kullan ılan binada yap ılan aramada ele geçirilen söz konusu toplant ı tutanaklar ında Gaziantep'te bulunan KCK yap ılanmas ında gidilecek de ğişikliklere ili şkin tart ışmalar ın yap ıldığının görüldü ğü belirtilmiştir. - Başvurucunun PKK/KCK'n ın Gaziantep yap ılanmas ında örgüte para toplamakla görevlendirildi ği iddia edilen A. İ. adl ı kişi ile 11/6/2019 tarihinde bir işletmede bir araya geldi ği, yine 11/7/2019 tarihinde Gaziantep il merkezinde bulunan bir apartman dairesinde aralar ında KCK Kad ın Alan Yap ılanmas ı -TJA- üyesi oldu ğu ifade edilen G.E.nin de bulundu ğu bir k ısım kişiyle toplant ı yapt ığının tespit edildi ği belirtilerek bu toplant ılar ın örgüt toplant ısı niteliğinde oldu ğu ileri sürülmüştür. - PKK/KCK terör örgütünün Gaziantep yap ılanmas ı içerisinde faaliyet yürüten kişilere yönelik olarak yap ıldığı ifade edilen bir ba şka soruşturma kapsam ında F.D. adl ı kişiden ele geçirilen dijital materyalde 24/2/2019 tarihinde çekilen video görüntüsünün bulundu ğu ve bu kay ıtta aralar ında başvurucunun da yer ald ığı bir kısım kişiye üst düzey bir örgüt mensubu oldu ğu ileri sürülen A.G. adl ı şahs ın konuşma yapt ığı belirtilmi ştir. 53. Yarg ı mercilerinin KCK'n ın terör örgütü yap ılanmas ı olduğuna yönelik tespitleriyle (bkz. 31, 32) birlikte ba şvurucunun 26/5/2019 tarihinde kat ıldığı belirlenen toplant ının içeriği ve ayn ı şekilde 11/6/2019, 11/7/2019 tarihlerinde görü ştüğü kişilere ilişkin açıklamalar dikkate al ındığında soruşturma makamlar ının bu görü şmelerin örgütsel faaliyet kapsam ında gerçekle ştirildiği yönündeki de ğerlendirmelerinin olgusal temellerinin bulunduğu anlaşılmaktad ır. PKK/KCK kapsam ında yürütülen ba şka bir soru şturmada elde edilen dijital materyalde bulunan ve 24/2/2019 tarihinde çekildi ği ifade edilen video görüntüsünde -hakk ındaki tan ık beyan ına bağlı olarak- örgüt içinde "kadro" şeklinde isimlendirilen (bkz. 33) üst düzey örgüt mensuplar ından biri oldu ğu ileri sürülen A.G. adl ı kişinin konu şma yapt ığı toplant ıya başvurucunun kat ıldığına yönelik tespit de gözetildi ğinde belirtilen tüm bu hususlar ın tutuklama tedbirinin uygulanmas ında suçun i şlendiğine dair kuvvetli belirti olarak kabul edilmesinin temelsiz ve keyfî oldu ğu söylenemeyecektir (benzer yöndeki de ğerlendirmeler için bkz. Selçuk Özdemir ([GK], B. No: 2016/49158, 26/7/2017, 75; Metin Evecen, B. No: 2017/744, 4/4/2018, 47-52; Recep Uygun, B. No: 2016/76351, 12/6/2018, 43). Öte yandan bu tespitler kar şısında başvurucunun suçlamaya konu edilen eylemlerinin avukatl ık faaliyeti kapsam ında kald ığının kabulü de mümkün de ğildir. Başvuru Numaras ı: 2020/27934 Karar Tarihi : 15/3/2022 1154. Diğer taraftan ba şvurucu hakk ında uygulanan ve kuvvetli suç şüphesinin bulunmas ı şeklindeki ön ko şulu yerine gelmi ş olan tutuklama tedbirinin me şru bir amac ının olup olmad ığının değerlendirilmesi gerekir. Bu de ğerlendirmede tutuklama karar ının verildiği andaki genel ko şullar gözard ı edilmemelidir. 55. Somut olayda Hâkimlikçe ba şvurucunun tutuklanmas ına karar verilirke n işlendiği iddia olunan silahl ı terör örgütüne üye olma suçunun niteli ğine, suça ili şkin kanund a öngörülen yapt ırımın ağırlığına, kaçma şüphesine ve delillerin karart ılmas ı ihtimaline ve isnat edilen suçun 5271 say ılı Kanun'un 100. maddesinin (3) numaral ı fıkras ında düzenlenen katalog suçlar aras ında yer almas ına dayan ıldığı görülmektedir (bkz. 12). 56. Dolay ısıyla somut olay ın yukar ıda belirtilen özel ko şullar ı ile Gaziantep 4. Sulh Ceza Hâkimli ği taraf ından verilen karar ın içeriği birlikte de ğerlendirildi ğinde başvurucu yönünden özellikle -suçun a ğırlığına atfen- kaçma şüphesine yönelen tutuklama nedenlerinin olgusal temellerinin oldu ğu söylenebilir (benzer yöndeki de ğerlendirme için bkz. Yıldırım Ataş, B. No: 2014/4459, 26/10/2016, 61; Devran Duran [GK], B. No: 2014/10405, 25/5/2017, 66). 57. Son olarak ba şvurucunun tutuklama karar ında dayan ılan olgular ın gerçekle ştiği tarihten uzun süre sonra tutukland ığı iddias ı da dâhil olmak üzere tutuklama tedbirinin ölçülü olmad ığına ilişkin şikâyetinin incelenmesi gerekir. Bir tutuklama tedbirinin Anayasa'n ın 13. ve 19. maddeleri kapsam ında ölçülülü ğünün belirlenmesinde somut olay ın tüm özellikleri dikkate al ınmal ıdır (Gülser Y ıldırım (2), 151). 58. Anayasa Mahkemesi Erdem Gül ve Can Dündar ([GK], B. No: 2015/18567, 25/2/2016) karar ında, başvurucular hakk ında soru şturma ba şlatıldığının kamuoyuna duyurulmas ından sonra tutuklama tedbirinin uyguland ığı tarihe kadar geçen yakla şık alt ı ayl ık sürede soru şturma makamlar ının suça konu edilen haberler d ışında hangi delile ulaştıklar ının ve dolay ısıyla tutuklama tedbirinin uygulanmas ının neden gerekli olduğunun somut olay ın özelliklerinden ve tutuklama karar ının gerekçelerinden anla şılmamas ı nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının ihlal edildi ği sonucuna varm ıştır (Erdem Gül ve Can Dünda r, 79-81). Anayasa Mahkemesi buna kar şılık Mehmet Baransu (2) (B. No: 2015/7231, 17/5/2016) ve Süleyman Ba ğrıyan ık ve diğerleri (B. No: 2015/9756, 16/11/2016) kararlar ında suçun i şlendiği tarih ile tutuklama tedbirinin uyguland ığı tarih aras ında uzun bir süre geçmi ş olmas ına rağmen bu süre içinde soru şturma işlemlerinin devam etti ğini ve soruşturma makamlar ının hareketsiz kalmad ığını dikkate alarak uygulanan tutuklama tedbirlerinin ölçülü oldu ğunu tespit etmi ştir (Mehmet Baransu (2), 141-143; Süleyman Bağrıyan ık ve diğerleri , 228-232). 59. Somut olayda Gaziantep Cumhuriyet Ba şsavc ılığı, başvurucu hakk ında 2016 ve 2019 y ıllar ında iki ayr ı soruşturma başlatm ıştır. Başsavc ılık, başvurucu hakk ındaki inceleme konusu tutuklama tedbirinin uyguland ığı 2019/17202 say ılı ikinci soru şturmada ba şvurucu yönünden 13/10/2020 tarihinde tefrik karar ı vermiş ve soruşturma Başsavc ılığın 2020/73336 say ılı dosyas ına -16/10/2020 tarihli iddianamenin dayand ığı- kaydedilmi ştir. PKK/KCK terör örgütüyle iltisakl ı olduğu gerekçesiyle kapat ılan Özgürlükçü Hukukçular Derne ğinin -aralar ında başvurucunun da oldu ğu- kurucu ve üyelerine yönelik olarak Ba şsavc ılıkça 15/12/2016 tarihinde ba şlatılan 2016/86264 say ılı soruşturmada ise ba şvurucu yönünden 13/10/2020 tarihinde tefrik karar ı verilmiş ve 2020/73471 say ısına kaydedilen dosya, 14/10/2020 tarihinde aralar ında hukuki irtibat bulundu ğu gerekçesiyle ba şvurucu hakk ındaki iddianamenin dayana ğı olan 2020/73336 say ılı soruşturma dosyas ıyla birleştirilmiştir. Başvuru Numaras ı: 2020/27934 Karar Tarihi : 15/3/2022 12Başsavc ılık inceleme konusu tutuklama tedbirinin uyguland ığı 2019/17202 say ılı ikinci soruşturma kapsam ında Gaziantep PKK/KCK il yap ılanmas ına ilişkin genel nitelikte bilgi ve belge toplaman ın yan ı sıra şüphelilerin bu yap ılanma içindeki faaliyetlerine yönelik ara ştırma yapm ış, diğer bilgi/belgelerle şüphelilerin ifadelerini, bu ki şilere yönelik teknik izleme ve dinleme sonucu elde edilen kay ıtlar ı soruşturma dosyas ına dâhil etmi ş ve -16/10/2020 tarihli iddianame öncesi son a şamaya geldi ği görülen soru şturmada- delil durumuna dayanarak başvurucunun tutuklanmas ını talep etmi ştir. Böylelikle hakk ında soruşturma başlatılmas ından yaklaşık bir y ıl dört ay sonra ba şvurucu tutuklanm ıştır. Başsavc ılık, soruşturma sürecinin neticesinde ba şvurucuyla birlikte otuz şüpheli hakk ında 16/10/2020 tarihli iddianameyle kamu davas ı açm ıştır (bkz. 20). 60. Öncelikle ba şvurucuya isnat edilen ve tutuklamaya konu olan silahl ı terör örgütüne üye olma suçunun soru şturulmas ının kamu makamlar ını ciddi zorluklarla kar şı karşıya b ırakan bir niteli ğe sahip oldu ğunu vurgulamak gerekir. Buna göre Gaziantep Cumhuriyet Ba şsavc ılığının çok say ıda şüpheli ile eylemlerini içeren, soru şturulmas ı kam u makamlar ını ciddi zorluklarla kar şı karşıya b ırakacak nitelikteki suçlamalar ı konu alan ve başvurucu hakk ında uygulanan tutuklama tedbirinin dayana ğı olan 2019/17202 say ılı soruşturma sürecinde usule ili şkin birçok i şlem yapt ığı dikkate al ındığında (bkz. 7) soruşturman ın başlad ığı 4/3/2019 tarihinden tutuklama tarihi 16/7/2020 tarihine kadar geçen yaklaşık bir y ıl dört ayl ık süreçte hareketsiz kald ığı söylenemez. Dolay ısıyla başvurucu hakk ında başlatılan soruşturman ın tarihi ile tutuklama tedbirinin uyguland ığı tarih aras ında geçen sürenin somut olay ın özellikleri ve di ğer tüm hususlar gözetildi ğinde makul olmad ığını söylemek mümkün gözükmemektedir. 61. Sonuç olarak ba şvurucunun terörle ba ğlant ılı bir suç nedeniyle tutuklanmas ı dikkate al ındığında Hâkimli ğin isnat edilen suç için öngörülen yapt ırımın ağırlığını, işin niteliğini ve önemini de gözönünde tutarak ba şvurucu hakk ında uygulanan tutuklama tedbirinin ölçülü oldu ğu ve adli kontrol uygulamas ının yetersiz kalaca ğı sonucuna varmas ının keyfî ve temelsiz oldu ğu söylenemez (ayn ı yöndeki de ğerlendirmeler için bkz. Süleyman Bağrıyan ık ve diğerleri , 214; Devran Duran , 64). 62. Yukar ıda ulaşılan sonuçlar kar şısında başvurucunun tutuklama tedbiri nedeniyle Sözleşme'nin 18. maddesi ile örgütlenme ve ifade hürriyetlerinin ihlal edildi ği iddialar ının incelenmesi gerekli görülmemi ştir. 63. Aç ıklanan gerekçelerle Anayasa'n ın 19. maddesinin üçüncü f ıkras ı bağlam ındaki kişi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının ihlal edilmedi ğine karar verilmesi gerekir. C. Soru şturma Dosyas ına Erişimin K ısıtland ığına İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı 64. Başvurucu, tutuklanmas ına dayanak te şkil eden soru şturma dosyas ına erişimin kısıtland ığını (engellendi ğini) ve bu nedenle tutukluluk durumuna etkili bir şekilde itira z edemediğini belirterek ki şi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 2. Değerlendirme 65. Başvurucunun bu bölümdeki iddialar ının Anayasa'n ın 19. maddesinin sekizinci fıkras ı bağlam ındaki kişi hürriyeti ve güvenli ği hakk ı kapsam ında incelenmesi gerekir. Başvuru Numaras ı: 2020/27934 Karar Tarihi : 15/3/2022 13a. Başvuru Yollar ının Tüketilmesi Hakk ında 66. Anayasa n ın 148. maddesinin üçüncü f ıkras ı ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun un 45. maddesinin (1) numaral ı fıkras ı gereği bireysel ba şvuru yoluyla Anayasa Mahkemesine ba şvurulabilmesi için olağan kanun yollar ının tüketilmi ş olmas ı gerekir. Temel hak ve özgürlüklere sayg ı, devletin tüm organlar ının anayasal ödevi olup bu ödevin ihmal edilmesi nedeniyle ortaya çıkan hak ihlallerinin düzeltilmesi idari ve yarg ısal makamlar ın görevidir. Bu nedenle teme l hak ve özgürlüklerin ihlal edildi ği iddialar ının öncelikle derece mahkemeleri önünde ileri sürülmesi, bu makamlar taraf ından değerlendirilmesi ve bir çözüme kavu şturulmas ı esast ır (Ayşe Z ıraman ve Cennet Ye şilyurt , B. No: 2012/403, 26/3/2013, 16). 67. Tüketilmesi gereken ba şvuru yollar ının ulaşılabilir olmas ı yan ında telafi kabiliyetini haiz olmas ı ve tüketildi ğinde başvurucunun şikâyetlerini gidermede makul ba şarı şans ı tan ımas ı gerekir. Bir ba şka söyleyi şle etkili oldu ğu kabul edilecek olan ba şvuru yolu, Anayasa da öngörülmü ş güvencelere ayk ırılık nedeniyle hakk ın ihlal edildi ğini özü itibar ıyla tespit etme ve yeterli giderim sa ğlama imkân ı sunan bir yol olmal ıdır. Dolay ısıyla mevzuatta bu yollara yer verilmesi tek ba şına yeterli olmay ıp uygulamada da etkili oldu ğu gösterilmeli ya da en az ından etkili olmad ığı kan ıtlanmam ış olmal ıdır (Ramazan Aras , B. No: 2012/239, 2/7/2013, 29). Bununla birlikte soyut olarak makul bir ba şarı sunma kapasitesi olan bir başvuru yolunun uygulamada ba şarıya ulaşmayacağına dair şüphe, o ba şvuru yolunun tüketilmemesini hakl ı kılmaz ( Sait Orçan , B. No: 2016/29085, 19/7/2017, 36; B.T., B. No: 2014/15769, 30/11/2017, 46). 68. Bu kapsamda soru şturma dosyas ına erişimin engellenmesi nedeniyle tutuklulu k durumuna etkili bir şekilde itiraz edilemedi ği iddias ı yönünden iddian ın dayand ığı müdahaleyi bireysel ba şvuru öncesi ortadan kald ırmaya imkân sa ğlayan bir yol olup olmad ığının ve bu yolun etkisiz oldu ğunu gösteren bir durumun bulunup bulunmad ığının incelenmesi gerekmektedir. 69. 5271 say ılı Kanun'un 260. maddesinin (1) numaral ı fıkras ı ile 267. maddesi uyar ınca hâkim kararlar ı ile kanunun gösterdi ği hâllerde mahkeme kararlar ına karşı ilgilile r itiraz kanun yoluna gidebilecektir (bkz. 27-28). Soru şturma dosyas ına şüpheli ve/veya müdafiilerin eri şiminin engellenmesi sonucunu do ğuran ve 5271 say ılı Kanun'un 153. maddesinin (2), (3) ve (4) numaral ı fıkralar ı ile 157. maddesine dayal ı olarak al ınan kararlar ın da bu yönüyle itiraz kanun yoluna tabi oldu ğu görülmektedir (bkz. 25, 26). 70. Diğer yandan itiraz kanun yolunun inceleme konusu şikâyet aç ısından müdahalenin ortadan kald ırılmas ı imkân ı sunmad ığına dair bir durum da tespit edilememi ştir. Zira şüpheli ve/veya müdafiler itiraz kanun yoluna ba şvurduğunda itiraz mercii 5271 say ılı Kanun'un 260. maddesine ba ğlı olarak itiraz ı yerinde görebilecek ve müdahale konusu karar ı ortadan kald ıracak nitelikte yeni bir karar alabilecektir. Nitekim A İHM İşçi ve diğerleri/Türkiye karar ında, soru şturma dosyas ına erişimin engellenmesi nedeniyle tutukluluğa etkili itiraz edilemedi ği iddias ını incelediği başvuruda ba şvurucular ın 5271 say ılı Kanun'un 267. maddesi uyar ınca itiraz kanun yoluna gitmemeleri nedeniyle ba şvuru yollar ının tüketilmedi ği sonucuna ula şmış ve an ılan ihlal iddias ını kabul edilemez bulmu ştur (bkz. 35). Anayasa Mahkemesi de tutuklulu ğun hukuka ayk ırı olduğuna ilişkin şikâyetlerde itiraz kanun yolunun bireysel ba şvuru öncesi tüketilmi ş olmas ı gerektiğini belirterek bu kanun yolunu mezkûr şikâyetlerde etkili bir kanun yolu olarak kabul etmi ştir (Korcan Pulatsü , B. No: 2012/726, 2/7/2013, 30; Günal Kur şun, B. No: 2017/35484, 15/1/2020, 41-45). Başvuru Numaras ı: 2020/27934 Karar Tarihi : 15/3/2022 1471. Somut olayda ba şvurucu, soru şturma dosyas ına erişimin engellenmesine ili şkin karara 5271 say ılı Kanun'un 260. ve 267. maddelerine istinaden itiraz etmi ş ve süreç 5271 say ılı Kanun'un 268. ve 271. maddelerinin ilgili hükümlerine (bkz. 29, 30) uygun şekilde cereyan ederek nihayetinde Gaziantep 3. Sulh Ceza Hâkimli ğinin 24/8/2020 tarihli kesin nitelikte karar ı ile sona ermi ştir. 72. Buna göre ba şvurucunun ola ğan kanun yollar ını tükettiği ve başvurunun bu kısm ının diğer kabul edilemezlik kriterleri yönünden incelenmesi gerekti ği sonucuna var ılm ıştır. b.Şikâyetin İncelenmesi i. Genel İlkeler 73. Genel ilkeler için bkz. Süleyman Ba ğrıyan ık ve diğerleri , 248-257; Günay Dağ ve diğerleri, 168-176. ii.İlkelerin Olaya Uygulanmas ı 74. Gaziantep Cumhuriyet Ba şsavc ılığı, 5271 say ılı Kanun'un 153. maddesinin (2) numaral ı f ıkras ı uyar ınca başvurucu hakk ındaki soru şturma dosyas ına ilişkin olarak "soruşturman ın amac ını tehlikeye dü şürebileceği" gerekçesiyle şüpheli ve/veya müdafiilerin dosya içeri ğini incelemesinin ve belgelerden örnek almas ının k ısıtlanmas ına karar verilmesi için Gaziantep 3. Sulh Ceza Hâkimli ğine başvuruda bulunmu ş, bu talep yerinde görülerek kısıtlılık karar ı verilmiştir. Başvurucu k ısıtlama karar ının verildiği tarihten sonra tutuklanm ış ve an ılan karara yapt ığı itiraz Gaziantep 2. Sulh Ceza Hâkimli ğinin ve Gaziantep 3. Sulh Ceza Hâkimli ğinin kararlar ıyla kesin olarak reddedilmi ştir. 75. K ısıtlama karar ının daha sonra kald ırılıp kald ırılmad ığı hususunda herhangi bir belge veya bilgi bulunmamakla birlikte Gaziantep 2. A ğır Ceza Mahkemesince iddianamenin kabul edildi ği 2/11/2020 tarihi itibar ıyla k ısıtlılık, 5271 say ılı Kanun'un 153. maddesinin (4) numaral ı fıkras ı uyar ınca kendili ğinden sona ermi ş bulunmaktad ır. 76. Gaziantep Cumhuriyet Ba şsavc ılığınca başvurucu hakk ında düzenlene n tutuklama talep yaz ısı incelendi ğinde başvurucuya isnat edilen suçlamalara ili şkin ayr ıntılı bir şekilde aç ıklamada bulunuldu ğu görülmektedir. Bu ba ğlamda suça konu edilen olaylarla ilgili bilgi ve delillere yer verilmi ş, bu eylemlerin hukuki niteli ğine yönelik olarak da değerlendirmelerde bulunulmu ştur (bkz. 10). An ılan talep yaz ısı sorgu işlemi öncesinde Gaziantep 4. Sulh Ceza Hâkimli ği taraf ından da ba şvurucuya okunmu ş, ayr ıca sorgu tutanağında başvurucuya isnat edilen suçlar ın okunup anlat ıldığı belirtilmi ştir. Hâkimlik, tutuklama karar ında da tutuklamaya konu edilen suçlamalarla (eylemlerle) ilgili değerlendirmelerde bulunmu ştur (bkz. 12). Ayr ıca başvurucunun tutuklulu ğuna yönelik yap ılan itiraz dilekçesinde de usul ve esasa ili şkin ayr ıntılı bir biçimde savunmada bulunulmu ştur. Dolay ısıyla başvurucunun ve müdafiinin isnat edilen suçlamalara ve tutukluluğa temel te şkil eden bilgilere gerek sorgu öncesinde gerekse sorgu sonras ında erişimlerinin oldu ğu anlaşılmaktad ır. 77. Dolay ısıyla suç i şlendiği şüphesine ba ğlı olarak özgürlükten yoksun bırak ılman ın ilk aşamas ında yap ılan yarg ısal denetimin kapsam ı ile suçlamalara dayanak olan temel unsurlar ın başvurucuya veya müdafiine bildirildi ği, başvurucuya bunlara itiraz etme Başvuru Numaras ı: 2020/27934 Karar Tarihi : 15/3/2022 15imkân ı verildiği ve tutuklamaya temel olu şturan delillerin nitelikleri dikkate al ındığında salt kısıtlılık karar ı nedeniyle soru şturma dosyas ına erişim imkân ından yoksun b ırak ıldığı iddias ının aç ıkça dayanaktan yoksun oldu ğu sonucuna var ılm ıştır. 78. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurucunun k ısıtlama karar ı nedeniyle soru şturma dosyas ına erişim imkân ı verilmedi ğine ilişkin iddias ına ilişkin olarak bir ihlalin bulunmad ığı açık olduğundan ba şvurunun bu k ısm ının açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜMAç ıklanan gerekçelerle; A. 1. Yakalama ve gözalt ına alman ın hukuki olmamas ı dolay ısıyla kişi hürriyeti ve güvenliği hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, 2. Tutuklaman ın hukuki olmamas ı nedeniyle ki şi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL ED İLEBİLİR OLDUĞUNA, 3. Soruşturma dosyas ına eri şimin k ısıtlanmas ı dolay ısıyla kişi hürriyeti ve güvenliği hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, B. Anayasa'n ın 19. maddesinin üçüncü f ıkras ı kapsam ındaki kişi hürriyeti ve güvenliği hakk ının İHLAL ED İLMEDİĞİNE, C. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA, D. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 15/3/2022 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Ba şkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Muammer TOPAL Recai AKYEL Üye Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş