TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR DENİZ KARTEPE BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2020/17934) Karar Tarihi: 15/3/2023 Başvuru Numaras ı: 2020/17934 Karar Tarihi : 15/3/2023 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYELYusuf Şevki HAKYEMEZ İrfan FİDAN Raportör : Mustafa Eyyub DEM İRBAŞ Başvurucu : Deniz KARTEPE Vekili : Av. Dilruba Begüm KARTEPE I. BAŞVURUNUN ÖZET İ 1. Başvuru, karara dayanak al ınan Cumhuriyet savc ısının itiraz ının
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR DENİZ KARTEPE BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2020/17934) Karar Tarihi: 15/3/2023 Başvuru Numaras ı: 2020/17934 Karar Tarihi : 15/3/2023 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYELYusuf Şevki HAKYEMEZ İrfan FİDAN Raportör : Mustafa Eyyub DEM İRBAŞ Başvurucu : Deniz KARTEPE Vekili : Av. Dilruba Begüm KARTEPE I. BAŞVURUNUN ÖZET İ 1. Başvuru, karara dayanak al ınan Cumhuriyet savc ısının itiraz ının başvurucuya tebliğ edilmemesinin silahlar ın eşitliği ve çelişmeli yarg ılama ilkelerini, ceza soru şturmas ıyla dahi ispatlanamam ış bir eylem hakk ında ağır ceza mahkemesinin "tehdit etti ğinin sabit olduğu" şeklinde bir beyana yer vermesinin masumiyet karinesini ihlal etti ği iddialar ına ilişkindir. Ba şvurucu, nihai hükmü 6/3/2020 tarihinde ö ğ rendikten sonra 30/6/2020 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. 13/3/2020 tarihinde salg ın nedeniyle yarg ı alan ındaki hak kay ıplar ının önlenmesi için süreler 15/6/2020 tarihine kadar durduruldu ğundan ba şvuru, süresinde yap ılm ıştır. 2. Başvurucuya ceza infaz kurumu taraf ından üç gün hücreye koyma disiplin cezas ı uygulanm ıştır. Başvurucunun şikâyeti üzerine infaz hâkimli ğince cezan ın kald ırılmas ına karar verilmi ştir. Cumhuriyet savc ısının itiraz ı üzerine itiraz makam ınca infaz hâkimliği karar ının kald ırılmas ına kesin olarak karar verilmi ştir. II. DEĞERLEND İRME 3. Başvurucu; bulundu ğu ceza infaz kurumunda ald ığı disiplin cezas ının şikâyet üzerine infaz hâkimli ğince iptaline karar verildi ğini, bu karara kar şı Cumhuriyet savc ısının itiraz etti ğini, itiraz ın ağır ceza mahkemesince kabul edildi ğini ve cezan ın kesinle ştiğini, anılan itiraz ın kendisine tebli ğ edilmemesi nedeniyle silahlar ın eşitliği ve çelişmeli yarg ılama ilkelerinin ihlal edildi ğini; disiplin cezas ına konu eylem sebebiyle takipsizlik karar ı verildiğini, ceza soru şturmas ıyla dahi ispatlanamam ış bir eylem hakk ında ağır ceza mahkemesinin "tehdit etti ğinin sabit oldu ğu" şeklinde bir beyana yer vermesinin masumiyet karinesini ihlal etti ğini, ağır ceza mahkemesi karar ının gerekçesiz oldu ğunu ileri sürmü ştür. Başvurucunun tüm iddialar ı adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki silahlar ın eşitliği ve çelişmeli yarg ılama ilkeleri ile masumiyet karinesinin ihlal edildi ği iddialar ı yönünden incelenmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2020/17934 Karar Tarihi : 15/3/2023 3A. Silahlar ın Eşitliği ve Çeli şmeli Yarg ılama İlkelerinin İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 4. Anayasa Mahkemesi Cihan Ye şil (B. No: 2013/8635, 6/5/2015) karar ında, Cumhuriyet savc ısının itiraz ı üzerine mahkemece yap ılan incelemenin medeni hak ve yükümlülüklere ili şkin uyuşmazl ık kapsam ında kald ığını belirlemi ştir. Remzi Uçucu (2) (B. No: 2016/5625, 23/6/2020) karar ında ise başvurucunun Cumhuriyet savc ısının itiraz ına karşı mahkeme karar ının verilmesinden önceki safhalarda beyanda bulunma imkân ı elde edemediği, dolay ısıyla Cumhuriyet savc ısının itiraz ının başvurucuya tebli ğ edilmeksizin başvurucu aleyhine karar verilmesinin bir bütün olarak yarg ılaman ın hakkaniyetini zedeledi ği kabul edilmi ştir. Bu do ğrultuda ba şvurucunun Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına alınan adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki silahlar ın eşitliği ve çeli şmeli yarg ılama ilkelerinin ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. B. Masumiyet Karinesinin İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 5. Anayasa Mahkemesi taraf ından masumiyet karinesine ili şkin ilkeler bir çok kararda belirlenmi ştir (diğerleri aras ından bkz. Galip Şahin, B. No: 2015/6075, 11/6/2018; Barış Baş [GK], B. No: 2016/14253, 2/7/2020; Yıldırım Güvenç , B. No: 2017/32945, 11/2/2021). Bu kararlarda, ceza davas ını takip eden ceza yarg ılamas ı niteliğinde olmayan herhangi bir yarg ılamada da (hukuk, disiplin gibi) masumiyet karinesine özen gösterilmesi gerektiği ve karar vericilerin kulland ıklar ı dilin kritik önem ta şıdığı vurgulanm ıştır. Masumiyet karinesinin ihlal edilip edilmedi ğinin belirlenmesi için karar ın gerekçesine bütün hâlinde bak ılmal ı ve mahkemece ki şinin suçlu oldu ğuna dair bir yarg ıda ya da imada bulunulup bulunulmad ığı incelenmelidir. Somut ba şvuruda, ceza soru şturmas ıyla ispatlanamam ış bir eylem hakk ında ağır ceza mahkemesinin "tehdit etti ğinin sabit oldu ğu" şeklinde bir beyana yer vermesinin, karar ın gerekçesinin bütün hâlinde dikkate al ındığında mahkemece ki şinin suçlu oldu ğuna dair bir yarg ıda bulunuldu ğu görülmü ştür. Bu do ğrultuda başvurucunun Anayasa n ın 36. ve 38. maddelerinde güvence alt ına al ınan masumiye t karinesinin ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. III. GİDERİM 6. Başvurucu ihlalin tespiti, yeniden yarg ılama ve 5.000 TL manevi tazminat talebinde bulunmu ştur. Başvuruda tespit edilen hak ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için başvurucunun ceza infaz kurumunda hükümlü olarak bulunmaya devam ettiği de dikkate al ındığında yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmaktad ır. Bu kapsamda; silahlar ın eşitliği ve çelişmeli yarg ılama ilkeleri yönünden karar ın gönderildi ği yarg ılama makam ı taraf ından yap ılmas ı gereken i ş, yeniden yarg ılama işlemlerini ba şlatmak ve Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ula ştıran nedenleri gideren, ihlal karar ında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar vermektir. Ayr ıca masumiyet karinesi yönünden yeniden yarg ılama yap ılmak üzere ve ba şvurucu hakk ında kullan ılan "tehdit etti ğinin sabit oldu ğu" şeklinde ifadesinin düzeltilmesi amac ıyla karar ın bir örne ğinin ilgili mahkemeye gönderilmesine karar verilmesi gerekir (30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un 50. maddesinin (2) numaral ı fıkras ında düzenlenen bireysel ba şvuruya özgü yeniden yarg ılama kurumunun özelliklerine ili şkin kapsaml ı aç ıklamalar için bkz. Mehmet Do ğan ([GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018, 54-60; Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , B. No: 2016/12506, 7/11/2019, 53-60, 66; Kadri Enis Berbero ğlu (3) [GK], B. No: 2020/32949, 21/1/2021, 93-100). Öte yandan Başvuru Numaras ı: 2020/17934 Karar Tarihi : 15/3/2023 4ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmas ının yeterli bir giderim sa ğlayacağı anlaşıldığından tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekir. IV. HÜKÜMAç ıklanan gerekçelerle; A. 1. Silahlar ın eşitliği ve çelişmeli yarg ılama ilkelerinin ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL ED İLEBİLİR OLDUĞUNA, 2. Masumiyet karinesinin ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA, B. 1. Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki silahlar ın eşitliği ve çelişmeli yarg ılama ilkelerinin İHLAL ED İLDİĞİNE, 2. Anayasa n ın 36. maddesi ile 38. maddesinin dördüncü f ıkras ında güvence altına al ınan masumiyet karinesinin İHLAL ED İLDİĞİNE, C. Karar ın bir örne ğinin silahlar ın eşitliği ve çeli şmeli yarg ılama ilkeleri ile masumiyet karinesinin ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere Adana 1. A ğır Ceza Mahkemesine (2020/149 D. İş) iletilmek üzere Adana 2. İnfaz Hâkimli ğine (E.2019/2179, K.2020/123) GÖNDER İLMESİNE, D. Tazminata ili şkin talebin REDD İNE, E. 446,90 TL harç ve 9.900 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 10.346,90 TL yarg ılama giderinin ba şvurucuya ÖDENMES İNE, F. Ödemenin karar ın tebliğini takiben ba şvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, G. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 15/3/2023 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi.