Büyükşehir Belediyesinin Dış İlişkiler kapsamındaki faaliyetlerinin araştırılmasına ilişkin AB ve Dış İlişkiler Komisyonu Raporu oylanarak oybirliğiyle kabul edildi.
T.C. ANKARA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE MECLİSİ Karar No: 480 10.03.2021 K A R A R Büyükşehir Belediyesinin Dış İlişkiler kapsamındaki faaliyetlerinin araştırılmasına ilişkin AB ve Dış İlişkiler Komisyonunun 19.02.2021 gün ve 13 sayılı raporu Büyükşehir Belediye Meclisimizin 10.03.2021 tarihli toplantısında okundu. Konu üzerinde yapılan görüşmelerden sonra; Yerel yönetimlerin uluslararası aktör haline gelmesi hususunda bilimsel bir çalışma adeta yok gibidir. Buna rağmen bakıldığında devlet dışı aktörlerin uluslararası arenada sahneye çıkışları 1990’lardan itibaren ön plana çıktığı görülmektedir. Ancak, bu tarihlerde daha çok uluslararası örgütler, çokuluslu şirketler ve sivil toplum kuruluşları (STK’lar) küresel siyasetin yükselen yıldızları olarak ön plana çıkardığı, Belediyeler ile diğer yerel yönetim kurumlarının dış politikada boy göstermeli sınırlıdır. Bu tarihlerde dış ilişkilerle ilgili birimi olan belediye sayısı sadece 3 tanedir. Bu gün bu sayı toplam belediyelerin üçte ikisine tekâmül ettiği, Ülkemizde yerel yönetimlerin dış ilişkilerinin 2000’li yıllardan itibaren (Ak Parti İktidarı ile başlayan süreçte) giderek arttığı gözlenmektedir. TİKA, Yurtdışı Türkler ve Akraba Toplulukları Başkanlığı ile Yunus Emre ve Maarif Vakıflarıyla birlikte çok unsurlu diplomasinin hayata geçirildiği Ak Parti iktidarında yerel yönetimlerin dış ilişkilerdeki engelleri kaldırılarak önleri açılmış, Paralel çalışmalar sonucu üretilen kamu diplomasisi ile devletin dış politikadaki yardımcı unsuru haline geldiği, Birleşmiş Milletlerin 2014 istatistiklerine göre 2007 yılından itibaren dünya nüfuzunun %54’ünün kentlerde yaşadığı, bu oranın 2050 yılında üçte ikisinin kentlerde yaşayacağı öngörülmektedir. Doğal olarak bundan sonra kentler, giderek daha fazla sayıda insana ev sahipliği yaparken ulusal ve küresel düzeyde politikaları daha fazla etkilemeye başlaması kaçınılmaz oluduğu, Esas itibariyle yerel yönetimlerin dış ilişkilerindeki en belirleyici unsurun gayri safi milli hasıladaki artışa paralel olarak gelişen devletin gücü, yerel yönetimlerin artan bütçesinin yanında ortaya konulan vizyon ile belediye başkanının dış ilişkilere olan ilgisi ve kişisel kabiliyeti göründüğü, Buna rağmen bütüncül bir bakışla bakıldığında soru şudur, Yerel yönetimler dış ilişkiler ile neyi amaçlamaktadırlar. Çalışma yöntemleri nasıldır. Farklı örnekler dikkate alındığında yerel yönetimlerin amaçlarının “Kentleşme, Kalkınma, İnovasyon, Kültür alış verişi, İnsani Yardım, Temsil ve Markalaşma” olarak ön plana çıktığı, T.C. ANKARA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE MECLİSİ Karar No: 480 10.03.2021 K A R A R -2- Çalışma yöntemleri olarak da “İşbirliği, rekabet, rekabetçi işbirliği” şeklinde cereyan ettiği, Yukarıdaki amaçlar doğrultusunda çalışma yöntemlerine örnek vermek gerekirse, İşbirliği örneği; Ülkemizde merkez ile yerelin paralel diplomasi yapmaları sonucu, yereli temsil eden milletlerarası örgütlerden Birleşmiş Kentler ve Yerel yönetimler Orta Doğu ve Batı Asya Bölge Teşkilatında (UCLG) önce 2010’da sonra da 2013’te Kadir Topbaş’ın başkan seçilmesinin yanında, BM Yerel Yönetimler Danışma Kurulu’nun (UNACLA) da başkanlığını yürütmesinin sağlanması, 2013 Haziranında zamanın Başbakanı Sn. Recep Tayyip Erdoğan’ın Tunus ziyaretine 27 belediye bakanını da götürmesi, bu belediyelerin yaptıkları kardeş şehir anlaşmaları ile merkezi dış politikalara kamu diplomasisi ile destek olunması, Kentleşme ve Kalkınma bağlamında yapılan dış faaliyetler başlığında; Avrupa Birliği Üyeliği sürecinde Ankara’nın Brüksel’e yakınlaşması ile ivme kazanan finans kuruluşlarına verilen projeler ile elde edilen faydalar, (Tüm belediyelerin %91’i bu projelerden faydalanmıştır.) Kocaeli Büyükşehir Belediye Başkanının çöp fabrikası kurmadan önce dünyadaki örnekleri gezerek en uygun projeyi yapmaya karar vermeleri, Kültür Alışverişi; Özellikle kardeş şehir anlaşmaları ile sağlanan kültürel ilişkiler, Ülke günleri ile sağlanan kültür alış verişleri örnek gösterilebilir, İnsani Yardımlar: Pakistan büyük depremi sonrasında Ankara Büyükşehir Belediyesinin kurtarma ve gıda yardımları, Bosna –Hersek’ yapılan ramazan etkinlikleri kapsamındaki insani yardımlar, Bu arada takdirle belirtmek gerekir ki; Merkezi yönetimin kırmızıçizgilerinin yerel yönetimlerce de hassasiyetle takip edildiği gözlenmektedir. Örneğin; Edirne Belediyesi dış ilişkiler ve AB birimi yetkilerinin Bulgaristan yerel basınını takibi sonucu Yanbolu ve Hasköy belediyelerinin sözde Ermeni meselesi ile ilgili tasarıyı kabul etme girişimlerini gerekli uyarıları zamanında yaparak engellemesi gibi, Ege bölgesinden bazı Yunan ve Türk kentlerinin belediye başkanları Seferihisar’da 2012’de Ege’de Kalıcı Barış İçin Yerel İnisiyatif Geliştirme Toplantısı düzenlemiştir. Yunanistan’ın büyük bir ekonomik kriz yaşadığı dönemde gerçekleştirilen bu toplantıda krizin çözümünde dayanışmanın önemi vurgulanmış ve de kalıcı barış için yerel işbirliğinin öneminin altı çizilmiştir. Bu toplantıda dile getirilen Türkiye vatandaşları için Yunan adalarına vizesiz geçiş konusu, aynı yıl içinde uygulamaya konabildiği, T.C. ANKARA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE MECLİSİ Karar No: 480 10.03.2021 K A R A R -3- Yapılan tespitlere göre; Yerel birimler daha çok merkezi ilişkilerin iyi olduğu bölgelere kanalize olmakta, sorun yaşanan bölgeler ise yerelin de ilgi alanının dışında kalmaktadır. Öte yandan, belli bir konjonktürde kurulmuş dış ilişkilerde, merkezin o ülkelerle sorun yaşadığında yerelin buralardaki temasları da sekteye uğradığı, Kimi yerel yönetimlerin merkezi yönetimle çatışma ya da rekabetçi yaklaşımın tercih edildiği de gözlenmektedir. Burada, yerel ve merkez arasında çıkar farklılıkları göze çarpmakta ve yerel, merkezin izlediği siyasetten farklı hareket edebildiği, Sonuç olarak akla gelen soru şudur, Ankara Büyükşehir Belediyesi dış temaslarda çatışması ve rekabetçi bir çalışma yöntemi mi tercih etmekte yoksa devletin ali menfaatlerini ön planda tutarak paralel çalışmayı mı öncelediği, Dış İlişkiler Dairesi Başkanlığınca Başkentimizin rekabete kurban edilmemesine ilişkin AB ve Dış İlişkiler Komisyon Raporu oylanarak oybirliği ile kabul edildi. Fatih ÜNAL Meclis 1.Başkan V. Selim ÇIRPANOĞLU G.Divan Katibi Recep TAŞ G.Divan Katibi T.C. ANKARA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE MECLİSİ AB ve Dış İlişkiler Komisyonu Raporu Rapor No: 13 19.02.2021 BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE MECLİSİ BAŞKANLIĞINA Büyükşehir Belediyesinin Dış İlişkiler kapsamındaki faaliyetlerinin araştırılmasına ilişkin Büyükşehir Belediye Meclisimizin 08.02.2021 tarih ve 65. gündem maddesi olarak komisyonumuza havale edilen dosya incelendiği, Üye Recep TAŞ’ın verdiği önergede; Büyükşehir Belediyesinin Dış İlişkiler kapsamındaki faaliyetlerinin araştırılmasının istenildiği; Komisyonumuzca yapılan incelemeler neticesinde; Yerel yönetimlerin uluslararası aktör haline gelmesi hususunda bilimsel bir çalışma adeta yok gibidir. Buna rağmen bakıldığında devlet dışı aktörlerin uluslararası arenada sahneye çıkışları 1990’lardan itibaren ön plana çıktığı görülmektedir. Ancak, bu tarihlerde daha çok uluslararası örgütler, çokuluslu şirketler ve sivil toplum kuruluşları (STK’lar) küresel siyasetin yükselen yıldızları olarak ön plana çıkardığı, Belediyeler ile diğer yerel yönetim kurumlarının dış politikada boy göstermeli sınırlıdır. Bu tarihlerde dış ilişkilerle ilgili birimi olan belediye sayısı sadece 3 tanedir. Bu gün bu sayı toplam belediyelerin üçte ikisine tekâmül ettiği, Ülkemizde yerel yönetimlerin dış ilişkilerinin 2000’li yıllardan itibaren (Ak Parti İktidarı ile başlayan süreçte) giderek arttığı gözlenmektedir. TİKA, Yurtdışı Türkler ve Akraba Toplulukları Başkanlığı ile Yunus Emre ve Maarif Vakıflarıyla birlikte çok unsurlu diplomasinin hayata geçirildiği Ak Parti iktidarında yerel yönetimlerin dış ilişkilerdeki engelleri kaldırılarak önleri açılmış, Paralel çalışmalar sonucu üretilen kamu diplomasisi ile devletin dış politikadaki yardımcı unsuru haline geldiği, Birleşmiş Milletlerin 2014 istatistiklerine göre 2007 yılından itibaren dünya nüfuzunun %54’ünün kentlerde yaşadığı, bu oranın 2050 yılında üçte ikisinin kentlerde yaşayacağı öngörülmektedir. Doğal olarak bundan sonra kentler, giderek daha fazla sayıda insana ev sahipliği yaparken ulusal ve küresel düzeyde politikaları daha fazla etkilemeye başlaması kaçınılmaz oluduğu, Esas itibariyle yerel yönetimlerin dış ilişkilerindeki en belirleyici unsurun gayri safi milli hasıladaki artışa paralel olarak gelişen devletin gücü, yerel yönetimlerin artan bütçesinin yanında ortaya konulan vizyon ile belediye başkanının dış ilişkilere olan ilgisi ve kişisel kabiliyeti göründüğü, Buna rağmen bütüncül bir bakışla bakıldığında soru şudur, Yerel yönetimler dış ilişkiler ile neyi amaçlamaktadırlar. Çalışma yöntemleri nasıldır. T.C. ANKARA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE MECLİSİ AB ve Dış İlişkiler Komisyonu Raporu Rapor No: 13 19.02.2021 -2- Farklı örnekler dikkate alındığında yerel yönetimlerin amaçlarının “Kentleşme, Kalkınma, İnovasyon, Kültür alış verişi, İnsani Yardım, Temsil ve Markalaşma” olarak ön plana çıktığı, Çalışma yöntemleri olarak da “İşbirliği, rekabet, rekabetçi işbirliği” şeklinde cereyan ettiği, Yukarıdaki amaçlar doğrultusunda çalışma yöntemlerine örnek vermek gerekirse, İşbirliği örneği; Ülkemizde merkez ile yerelin paralel diplomasi yapmaları sonucu, yereli temsil eden milletlerarası örgütlerden Birleşmiş Kentler ve Yerel yönetimler Orta Doğu ve Batı Asya Bölge Teşkilatında (UCLG) önce 2010’da sonra da 2013’te Kadir Topbaş’ın başkan seçilmesinin yanında, BM Yerel Yönetimler Danışma Kurulu’nun (UNACLA) da başkanlığını yürütmesinin sağlanması, 2013 Haziranında zamanın Başbakanı Sn. Recep Tayyip Erdoğan’ın Tunus ziyaretine 27 belediye bakanını da götürmesi, bu belediyelerin yaptıkları kardeş şehir anlaşmaları ile merkezi dış politikalara kamu diplomasisi ile destek olunması, Kentleşme ve Kalkınma bağlamında yapılan dış faaliyetler başlığında; Avrupa Birliği Üyeliği sürecinde Ankara’nın Brüksel’e yakınlaşması ile ivme kazanan finans kuruluşlarına verilen projeler ile elde edilen faydalar, (Tüm belediyelerin %91’i bu projelerden faydalanmıştır.) Kocaeli Büyükşehir Belediye Başkanının çöp fabrikası kurmadan önce dünyadaki örnekleri gezerek en uygun projeyi yapmaya karar vermeleri, Kültür Alışverişi; Özellikle kardeş şehir anlaşmaları ile sağlanan kültürel ilişkiler, Ülke günleri ile sağlanan kültür alış verişleri örnek gösterilebilir, İnsani Yardımlar: Pakistan büyük depremi sonrasında Ankara Büyükşehir Belediyesinin kurtarma ve gıda yardımları, Bosna –Hersek’ yapılan ramazan etkinlikleri kapsamındaki insani yardımlar, T.C. ANKARA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE MECLİSİ AB ve Dış İlişkiler Komisyonu Raporu Rapor No: 13 19.02.2021 -3- Bu arada takdirle belirtmek gerekir ki; Merkezi yönetimin kırmızıçizgilerinin yerel yönetimlerce de hassasiyetle takip edildiği gözlenmektedir. Örneğin; Edirne Belediyesi dış ilişkiler ve AB birimi yetkilerinin Bulgaristan yerel basınını takibi sonucu Yanbolu ve Hasköy belediyelerinin sözde Ermeni meselesi ile ilgili tasarıyı kabul etme girişimlerini gerekli uyarıları zamanında yaparak engellemesi gibi, Ege bölgesinden bazı Yunan ve Türk kentlerinin belediye başkanları Seferihisar’da 2012’de Ege’de Kalıcı Barış İçin Yerel İnisiyatif Geliştirme Toplantısı düzenlemiştir. Yunanistan’ın büyük bir ekonomik kriz yaşadığı dönemde gerçekleştirilen bu toplantıda krizin çözümünde dayanışmanın önemi vurgulanmış ve de kalıcı barış için yerel işbirliğinin öneminin altı çizilmiştir. Bu toplantıda dile getirilen Türkiye vatandaşları için Yunan adalarına vizesiz geçiş konusu, aynı yıl içinde uygulamaya konabildiği, Yapılan tespitlere göre; Yerel birimler daha çok merkezi ilişkilerin iyi olduğu bölgelere kanalize olmakta, sorun yaşanan bölgeler ise yerelin de ilgi alanının dışında kalmaktadır. Öte yandan, belli bir konjonktürde kurulmuş dış ilişkilerde, merkezin o ülkelerle sorun yaşadığında yerelin buralardaki temasları da sekteye uğradığı, Kimi yerel yönetimlerin merkezi yönetimle çatışma ya da rekabetçi yaklaşımın tercih edildiği de gözlenmektedir. Burada, yerel ve merkez arasında çıkar farklılıkları göze çarpmakta ve yerel, merkezin izlediği siyasetten farklı hareket edebildiği, Sonuç olarak akla gelen soru şudur, Ankara Büyükşehir Belediyesi dış temaslarda çatışması ve rekabetçi bir çalışma yöntemi mi tercih etmekte yoksa devletin ali menfaatlerini ön planda tutarak paralel çalışmayı mı öncelediği, Dış İlişkiler Dairesi Başkanlığınca Başkentimizin rekabete kurban edilmemesi komisyonumuzca uygun görülmüştür. Raporumuz Büyükşehir Belediye Meclisinin onayına arz olunur. Hande SEVİNDİK Komisyon Başkanı Recep TAŞ Başkan Vekili Murat KÖSE Üye Yasemin ÇELİK Üye Duhan KALKAN Üye Ümit ALTUNTAŞ Üye Lale BEKTAŞ Üye Adnan BEKER Üye Hüseyin ÇAKMAK Üye