TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR ORCAN ÇÖRTÜK BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2020/5993) Karar Tarihi: 5/9/2023 Başvuru Numaras ı: 2020/5993 Karar Tarihi : 5/9/2023 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Yusuf Şevki HAKYEMEZ İrfan FİDAN Muhterem İNCE Raportör : Duygu KALUKÇU Başvurucu : Orcan ÇÖRTÜK Vekili : Av. Ziya ÇEL İK I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, ba şvurucunun i ş güvencesi hükümlerinden yararlanamayaca ğı nedeniyle i şe iade
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR ORCAN ÇÖRTÜK BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2020/5993) Karar Tarihi: 5/9/2023 Başvuru Numaras ı: 2020/5993 Karar Tarihi : 5/9/2023 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Yusuf Şevki HAKYEMEZ İrfan FİDAN Muhterem İNCE Raportör : Duygu KALUKÇU Başvurucu : Orcan ÇÖRTÜK Vekili : Av. Ziya ÇEL İK I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, ba şvurucunun i ş güvencesi hükümlerinden yararlanamayaca ğı nedeniyle i şe iade davas ının reddedilmesi suretiyle adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki gerekçeli karar hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 10/2/2020 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 4. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık, görüşünü bildirmi ştir. Başvurucu, Bakanl ığın görüşüne karşı süresinde beyanda bulunmu ştur. III. OLAY VE OLGULAR 5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ve Ulusal Yarg ı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) ile eri şilen bilgi ve belgeler çerçevesinde ilgili olaylar özetle şöyledir: 6. Başvurucu, Merkezî Kay ıt Kuruluşu Anonim Şirketi (Şirket) bünyesinde genel müdür yard ımc ısı olarak çal ışmakta iken Yönetim Kurulunun 18/7/2016 tarihli karar ıyla başvurucunun i ş akdi feshedilmi ştir. Kararda insan kaynaklar ında yeniden düzenlemeye ihtiyaç duyuldu ğu gerekçesine yer verilmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2020/5993 Karar Tarihi : 5/9/2023 37.İstanbul 35. İş Mahkemesi (Mahkeme) nezdinde i şe iade talepli tespit davas ı açan başvurucu, dava dilekçesinde genel itibar ıyla işverenin gösterdi ği gerekçenin gerçek olmad ığını ileri sürmü ş; işten ç ıkarma gerekçesinin yeniden yap ıland ırma olarak belirtildi ğini ancak yeni i şçi al ımına devam edildi ğini iddia etmi ştir. Daval ıŞirket ise cevap dilekçesinde, 15/7/2016 tarihinde gerçekle şen darbe te şebbüsünün akabinde personel politikas ının yeniden şekillendirilmesi ve di ğer idari gereklilikler nedeniyle insan kaynaklar ında ve organizasyon yap ısında düzenlemeye gittiklerini, güncellenen hedefler ve i ş stratejileri çerçevesinde hizmetine ihtiyaç duyulmayan personel ile i ş ilişkilerinin sonland ırıldığını, başvurucunun i ş akdinin de bu kapsamda feshedildi ğini belirtmi ştir. 8. Mahkeme, devam eden yarg ılama sürecinde taraflar ın da talebi üzerine dosyan ın bilirkişi incelemesine gönderilmesine karar vermi ştir. 10/8/2017 tarihinde UYAP'a kaydedilen bilirki şi raporunda ba şvurucunun i ş güvencesine tabi oldu ğu ve feshin usulüne uygun bir şekilde gerçekle ştiği belirtildikten sonra feshin geçerli nedene dayan ıp dayanmad ığı hususu irdelenmi ş ve nihai de ğerlendirme mahkemeye ait olmak üzere feshin geçersiz oldu ğuna kanaat getirilmi ştir. Bilirki şi raporunda ayr ıca işveren Şirketin internet sitesi üzerinden ba şvurucunun çal ıştığı pozisyona ili şkin olarak k ısa bir inceleme yap ılm ıştır. Buna göre Şirketin organizasyon şemas ında genel müdüre ba ğlı yaln ızca bir genel müdür yard ımc ılığı kadrosu bulunmakta iken gelinen süreçte bu pozisyonda istihdam edilen çal ışan say ısının art ırıldığı belirtilmi ştir. 9. Mahkeme 5/10/2017 tarihli karar ı ile davan ın reddine hükmetmi ştir. Karar gerekçesinin ilgili k ısm ı şu şekildedir: "... Tüm bu aç ıklamalar ve KHK hükmü birlikte de ğerlendirildi ğinde davac ının daval ı işveren aç ısından iş ilişkisinin devam ı için gerekli olan güvenin sars ıldığı, elverişli, objekti f olay ve vak ıalara dayanan güçlü bir şüphenin bulundu ğu mahkememizce kabul edilmi ş ve ayr ıca 673 say ılı Olağanüstü Hal Kapsam ında Baz ı Tedbirler Al ınmas ı Hakk ında Kanun Hükmünde Kararname'nin 'Kamu i ştiraklerindeki i şçiler' başlıklı 7. maddesi gereğince davac ının iş sözleşmesinin feshinin geçerli nedenle yap ıldığı ve an ılan madde gereğince kamu iştiraki olan i şveren nezdindeki i şine iadesinin mümkün olmad ığı kanaatiyle davan ın reddine dair a şağıdaki şekilde hüküm tesis edilmi ştir." 10. Başvurucu; davan ın reddi karar ına karşı gerekçenin çeli şkiler içerdi ği, bilirkişi raporu kendi lehine oldu ğu hâlde davan ın reddedildi ği, yeterli inceleme ve ara ştırma yap ılmad ığı, hukuk kurallar ının uygulanmas ında hataya dü şüldüğü, somut olay ın hatal ı değerlendirildi ği iddialar ıyla istinaf kanun yoluna ba şvurmuştur. Daval ı Şirket cevap dilekçesinde karar ın isabetli oldu ğunu belirterek ba şvurucu ile aralar ındaki güven ili şkisinin sars ıldığını, bu konuda son derece hassas, titiz ve objektif davran ıldığını, hiçbir çal ışana karşı ön yarg ı ya da husumet güdülerek hareket edilmedi ğini belirtmi ştir. 11.İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 24. Hukuk Dairesi 11/12/2018 tarihli karar ı ile istinaf ba şvurusunun kabulüne hükmetmi ş; Mahkemenin karar ının ortadan kald ırılarak davan ın kabulüne karar vermi ştir. Karar gerekçesinin ilgili k ısm ı şu şekildedir: "...davac ının FETÖ/PDY Terör örgütü üyesi oldu ğu iddias ıyla iş sözleşmesinin feshedildi ği, ancak davac ı hakk ında bu terör örgütü üyeli ğinden disiplin soru şturmas ının, müfettiş raporunun bulunmad ığı, Cumhuriyet Ba şsavc ılığınca da böyle bir iddia ile soruşturma yürütülmedi ği anlaşılmakla, yerel mahkeme karar ının ortadan kald ırılarak davan ın kabulüne dair a şağıdaki şekilde hüküm kurulmu ştur." Başvuru Numaras ı: 2020/5993 Karar Tarihi : 5/9/2023 412. Daval ı Şirket, istinaf incelemesi sonucu verilen karara kar şı temyiz kanun yoluna ba şvurmuş; davan ın kabulü yönünde verilen karar ın hatal ı olduğunu, Şirketin çal ışma alan ı itibar ıyla özel önem arzetti ğini, nitekim darbe te şebbüsünün ya şand ığı gece de örgüt mensuplar ı taraf ından işgale uğrad ığını, bu kapsamda şüphe feshinin geçerli oldu ğunu, ayr ıca başvurucunun yerine getirdi ği görev itibar ıyla iş güvencesine tabi olmad ığı hâlde Bölge İdare Mahkemesi taraf ından bu hususun dikkate al ınmad ığını belirtmiştir. 13. Yarg ıtay 9. Hukuk Dairesi taraf ından yap ılan temyiz incelemesi neticesinde 28/11/2019 tarihli karar ile davan ın reddine kesin olarak hükmedilmi ştir. Karar gerekçesinin ilgili k ısm ı şu şekildedir: "...Dosyadaki bilgi ve belgelerden, davac ının daval ı işletmenin bütününün sevk ve idaresinden sorumlu genel müdüre ba ğlı genel müdür yard ımc ısı olduğu, İş Kanunu nu n 18/son maddesine göre i ş güvencesine tabi olmad ığı anlaşılmakla, i şe iade davas ının bu gerekçeyle reddi gerekirken, yaz ılı şekilde kabulü hatal ıdır... " 14. Nihai karar, ba şvurucu vekiline 10/1/2020 tarihinde tebli ğ edilmiştir. 15. Başvurucu 10/2/2020 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İLGİLİ HUKUK A. Kanun Hükümleri 16. 22/5/2003 tarihli ve 4857 say ılı İş Kanunu'nun "Tan ımlar" kenar ba şlıklı 2. maddesinin ilgili k ısm ı şu şekildedir: "...İşveren ad ına hareket eden ve i şin, işyerinin ve i şletmenin yönetiminde görev alan kimselere i şveren vekili denir. İşveren vekilinin bu s ıfatla işçilere kar şı işlem v e yükümlülüklerinden do ğrudan işveren sorumludur. Bu Kanunda i şveren için öngörülen her çe şit sorumluluk ve zorunluluklar i şveren vekilleri hakk ında da uygulan ır. İşveren vekilli ği s ıfat ı, işçilere tan ınan hak ve yükümlülükleri ortadan kald ırmaz." 17. 4857 say ılı Kanun'un "Feshin geçerli sebebe dayand ırılmas ı" kenar ba şlıklı 18. maddesinin ilgili k ısm ı şu şekildedir: "Otuz veya daha fazla i şçi çal ıştıran işyerlerinde en az alt ı ayl ık k ıdemi olan i şçinin belirsiz süreli i ş sözleşmesini fesheden i şveren, işçinin yeterlili ğinden veya davran ışlar ından ya da işletmenin, i şyerinin veya i şin gereklerinden kaynaklanan geçerli bir sebebe dayanmak zorundad ır. ...İşletmenin bütününü sevk ve idare eden i şveren vekili ve yard ımc ılar ı ile işyerinin bütününü sevk ve idare eden ve i şçiyi işe alma ve i şten ç ıkarma yetkisi bulunan i şvere n vekilleri hakk ında bu madde, 19 ve 21 inci maddeler ile 25 inci maddenin son f ıkras ı uygulanmaz. " 18. 4857 say ılı Kanun'un "Sözleşmenin feshinde usul" kenar ba şlıklı 19. maddesi şöyledir: "İşveren fesih bildirimini yaz ılı olarak yapmak ve fesih sebebini aç ık ve kesin bir şekilde belirtmek zorundad ır. Başvuru Numaras ı: 2020/5993 Karar Tarihi : 5/9/2023 5Hakk ındaki iddialara kar şı savunmas ını almadan bir i şçinin belirsiz süreli i ş sözleşmesi, o i şçinin davran ışı veya verimi ile ilgili nedenlerle feshedilemez. Ancak, işverenin 25 inci maddenin (II) numaral ı bendi şartlar ına uygun fesih hakk ı sakl ıdır." B. Yarg ıtay Kararlar ı 19. Yarg ıtay 9. Hukuk Dairesinin 13/10/2020 tarihli ve E.2020/3073, K.2020/11570 say ılı karar ının gerekçesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "...İş güvencesinden yararlanamayacak i şveren vekilleri her şeyden önce, i şletmenin bütününü sevk ve idare eden i şveren vekilleri ile yard ımc ılar ı olduğuna göre, i şletmeni n tümünü yöneten genel müdürler ile yard ımc ılar ı iş güvencesi hükümlerinden yararlanamayacakt ır. Ancak belirtelim ki, i şyerinde genel müdür veya genel müdür yard ımc ısı unvan ının kullan ılmas ı tek başına iş güvencesi kapsam ı d ışında bulunma sonucunu do ğurmaz. Önemli olan, kendisine temsil yetkisi verilip verilmedi ği ve işletmenin bütününü yönetip yönetmedi ğidir; bu hususta görev tan ımı ve konumuna bakmak gerekir. İş güvencesinden yararlanamayacak i şveren vekillerinin ikinci grubunu, i şletmenin değil de iş yerinin bütününü yöneten ve i şçiyi işe alma ve i şten ç ıkarma yetkisi bulunan işveren vekilleridir. Buna göre, i şletmenin bütününü sevk ve idare edenler, ba şka bir şart aranmaks ızın işveren vekili say ılırken; işletmenin de ğil de iş yerinin bütününü sevk ve idare edenlerin anılan anlam ında işveren vekili say ılabilmesi için ilave olarak, i şçiyi işe alma ve i şten çıkarma yetkisini haiz olmas ı şart ı aran ır. İş yerinin tümünü sevk ve idare ile i şçiyi işe alm a ve işten ç ıkarma yetkisi katlanm ış olarak, birlikte aran ır. Dolay ısıyla bir banka şubesi müdürü ile fabrika müdürü, i ş yerini sevk ve idare etmekle beraber, özgür iradesi ile i şçi alma ve i şten ç ıkarma yetkisi yoksa i şveren vekili say ılmaz. İş güvencesinden yararlan ır. Ayn ı şekilde, işe alma ve i şten ç ıkarma yetkisi bulunan insan kaynaklar ı müdürü ile personel müdürü, i ş yerinin tümünü yönetmedi ğinden iş güvencesi hükümlerinde n yararlanabilecektir..." 20. Yarg ıtay 9. Hukuk Dairesinin 27/11/2019 tarihli ve E.2019/3434, K.2019/21097 say ılı karar ının gerekçesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "...İş güvencesinden yararlanamayacak i şveren vekillerinin ikinci grubunu, i şletmeni n değil de işyerinin bütününü yöneten ve i şçiyi işe alma ve i şten ç ıkarma yetkisi bulunan işveren vekilleridir. Buna göre, i şletmenin bütününü sevk ve idare edenler, ba şka bir şart aranmaks ızın işveren vekili say ılırken; işletmenin de ğil de işyerinin bütününü sevk ve idare edenlerin 18 nci madde anlam ında işveren vekili say ılabilmesi için ilave olarak, i şçiyi işe alma ve i şten ç ıkarma yetkisini haiz olmas ı şart ı aran ır. İşyerinin tümünü sevk ve idare ile işçiyi işe alma ve i şten ç ıkarma yetkisi katlanm ış olarak, birlikte aran ır. Bu işyeri işletmeye bağlı bir işyeri de olabilir. Dolay ısıyla bir banka şubesi müdürü ile fabrika müdürü, i şyerin i sevk ve idare etmekle beraber, özgür iradesi ile i şçi alma ve i şten ç ıkarma yetkisi yoksa İş Kanunu nun 18 nci maddesi anlam ında işveren vekili say ılmaz. İş güvencesinden yararlan ır. Ayn ı şekilde, işe alma ve i şten ç ıkarma yetkisi bulunan insan kaynaklar ı müdür ü ile personel müdürü, i şyerinin tümünü yönetmedi ğinden iş güvencesi hükümlerinden yararlanabilecektir. Ancak i şletmeye ba ğlı bir işyerinde, bu i şyerinin tümünü sevk ve idar e eden, ayr ıca işe alma ve i şten ç ıkarma yetkisi olan i şçi, iş güvencesi hükümlerinden yararlanamaz. Dairemizin uygulamas ı da bu yöndedir. (26.05.2008 gün ve 2007/35929 Esas, 2008/12484 Karar say ılı ilam ımız). Başvuru Numaras ı: 2020/5993 Karar Tarihi : 5/9/2023 6Somut uyu şmazl ıkta; işletmenin bütününü sevk ve idare eden i şveren vekilinin yard ımc ısı durumunda 'genel müdür yard ımc ısı' olan davac ının 4857 say ılı İş Kanunu nun 18. maddesi uyar ınca iş güvencesi hükümlerinden yararlanamayaca ğı aç ıktır..." 21. Yarg ıtay 9. Hukuk Dairesinin 20/9/2010 tarihli ve E.2009/25316, K.2010/24186 say ılı karar ının gerekçesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "...Dosya içeri ğine göre somut uyu şmazl ıkta davac ının daval ıya ait Gaziantep te bulunan i şyerinde Bölge Müdür Yard ımc ısı olarak çal ışmakta iken i ş sözleşmesinin olumsu z davran ışlarda bulundu ğu gerekçesi ile feshedildi ği anlaşılmaktad ır. Mahkemece daval ı şirket taraf ından davac ıya verilen vekâletnamede ve tan ık anlat ımlar ına göre davac ının işçi alma ve ç ıkarma yetkisine sahip oldu ğundan hareketle i şveren vekili oldu ğu sonucuna var ılmıştır. Öncelikle davac ı Bölge Müdür Yard ımc ısı olduğundan işyerinin bütününü sevk ve idare etti ği söylenemez. Di ğer yandan, Bölge Müdürü ve davac ıya verilen vekâletnamed e işçi alma i şlemlerini yapmaya, i şçi ç ıkarma işlemlerini ise Genel Müdürün onay ı ile gerçekleştirmeye yetkili olduklar ı belirtilmi ştir. Vekâletnameye göre davac ının işçiyi çıkarma konusunda tek ba şına yetkili oldu ğu söylenemez. Bu nedenle davac ının işveren vekili olarak kabulü do ğru olmam ıştır..." V.İNCELEME VE GEREKÇE 22. Anayasa Mahkemesinin 5/9/2023 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gere ği düşünüldü: A. Gerekçeli Karar Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 23. Başvurucu, işverence yap ılan fesih yönünden Fetullahç ı Terör Örgütü (FETÖ) ve/veya Paralel Devlet Yap ılanmas ı (PDY) olarak isimlendirilen yap ıyla irtibat ı yahut iltisak ına dair şüpheye yeter nitelikte somut bir olgunun ortaya konulamad ığını, bu noktada ayn ı mahkemeler taraf ından benzer uyu şmazl ıklarda birbirinden farkl ı değerlendirmeler yap ılmak suretiyle hukuki güvenlik ve belirlilik ilkelerinin ihlal edildi ğini belirtmi ştir. Ayr ıca derece mahkemelerince somut olay ın ve hukuk kurallar ının değerlendirmesinde hataya düşüldüğünü, işveren vekili s ıfat ı olmad ığı hâlde gerekli inceleme ve ara ştırma yap ılmadan sadece genel müdür yard ımc ısı unvan ından hareketle davan ın reddedildi ğini, iş güvencesine tabi olup olmad ığı hususu ile ilgili iddia ve tespitlerin yarg ılama sürecinde tart ışılmad ığını, dolay ısıyla buna dair bir savunma da geli ştiremediğini ifade etmi ştir. Öte yandan i şten çıkar ılma işleminin Sermaye Piyasas ı Kurulunun onay ına sunulmas ı gerektiği hâlde sadece Yönetim Kurulunun karar ına dayand ırıldığını, bu şekliyle hem maddi anlamda hem usule ilişkin yönü itibar ıyla feshin hukuka ayk ırı olduğunu belirtmi ş; izah edilen nedenlerle adil yarg ılanma hakk ı ile masumiyet karinesinin ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 24. Bakanl ık görüşünde, derece mahkemeleri taraf ında somut olay ın ilgili mevzuat çerçevesinde de ğerlendirilmek suretiyle bir sonuca var ıldığı, bariz takdir hatas ı yahut aç ık keyfîlik içeren bir durumun bulunmad ığı ifade edilmi ştir. 25. Başvurucu, Bakanl ık görüşüne karşı beyan ında genel itibar ıyla başvuru formunda ileri sürdü ğü iddialar ı tekrarlam ıştır. Başvuru Numaras ı: 2020/5993 Karar Tarihi : 5/9/2023 72. Değerlendirme 26. Anayasa n ın 36. maddesinin birinci f ıkras ı şöyledir: ''Herkes, me şru vas ıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yarg ı mercileri önünde davac ı veya daval ı olarak iddia ve savunma ile adil yarg ılanma hakk ına sahiptir. 27. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucular taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucunun iddialar ının özünün adil yarg ılanma hakk ının güvencelerinden biri olan gerekçeli karar hakk ına ilişkin olduğu ve bu kapsamda bir inceleme yap ılmas ı gerektiği değerlendirilmi ştir. a. Kabul Edilebilirlik Yönünden 28. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan gerekçeli karar hakk ının ihlal edildiğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. b. Esas Yönünden i. Genel İlkeler 29. Anayasa'n ın 36. maddesinin birinci f ıkras ında herkesin adil yarg ılanma hakk ına sahip oldu ğu belirtilmi ş ancak gerekçeli karar hakk ından aç ıkça söz edilmemi ştir. Bununla birlikte Anayasa'n ın 36. maddesine "adil yarg ılanma" ibaresinin eklenmesine ili şkin gerekçede, Türkiye'nin taraf oldu ğu uluslararas ı sözleşmelerce de güvence alt ına al ınan adil yarg ılama hakk ının madde metnine dâhil edildi ği vurgulanm ıştır. Nitekim Avrupa İnsan Haklar ı Sözleşmesi'nin (Sözle şme) 6. maddesinin (1) numaral ı fıkras ındaki hakkaniyete uygun yarg ılanma hakk ının kapsam ına gerekçeli karar hakk ının da dâhil oldu ğu Avrupa İnsan Haklar ı Mahkemesinin birçok karar ında vurgulanm ıştır. Dolay ısıyla Anayasa n ın 36. maddesinde düzenlenen adil yarg ılanma hakk ının gerekçeli karar hakk ı güvencesini de kapsad ığının kabul edilmesi gerekir ( Abdullah Topçu , B. No: 2014/8868, 19/4/2017, 75). 30. Anayasa'n ın 141. maddesinin üçüncü f ıkras ında da Bütün mahkemelerin her türlü kararlar ı gerekçeli olarak yaz ılır. denilerek mahkemelere kararlar ını gerekçeli yazma yükümlülü ğü yüklenmi ştir. Anayasa n ın bütünlü ğü ilkesi gere ği an ılan Anayasa kural ı da gerekçeli karar hakk ının değerlendirilmesinde gözönünde bulundurulmal ıdır (Abdullah Topçu, 76). 31. Gerekçeli karar hakk ı, kişilerin adil bir şekilde yarg ılanmalar ını sağlamay ı ve bunu denetlemeyi amaçlamaktad ır. Taraflar ın muhakeme s ıras ında ileri sürdükleri iddialar ının kurallara uygun biçimde incelenip incelenmedi ğini bilmeleri ve ayr ıca demokratik bir toplumda kendi adlar ına verilen yarg ı kararlar ının sebeplerini toplumun öğrenmesinin sa ğlanmas ı için de gereklidir ( Sencer Ba şat ve diğerleri [GK], B. No: 2013/7800, 18/6/2014, 31, 34). 32. Mahkemelerin an ılan yükümlülü ğü, yarg ılamada ileri sürülen her türlü iddia ve savunmaya karar gerekçesinde ayr ıntılı şekilde yan ıt verilmesi gerekti ği şeklinde anlaşılamaz. Ancak derece mahkemeleri, kendilerine sunulan tüm iddialara yan ıt vermek zorunda de ğilse de ( Yasemin Ek şi, B. No: 2013/5486, 4/12/2013, 56) davan ın esas sorunlar ının incelenmi ş olduğu gerekçeli karardan anla şılmal ıdır. Başvuru Numaras ı: 2020/5993 Karar Tarihi : 5/9/2023 833. Bir kararda tam olarak hangi unsurlar ın bulunmas ı gerektiği davan ın niteliğine ve koşullar ına bağlıdır. Muhakeme s ıras ında aç ık ve somut bir biçimde öne sürülen iddia ve savunmalar ın davan ın sonucuna etkili olmas ı, başka bir deyi şle davan ın sonucunu değiştirebilecek nitelikte olmas ı hâlinde davayla do ğrudan ilgili olan bu hususlara mahkemelerce makul bir gerekçe ile yan ıt verilmesi gerekir ( Sencer Ba şat ve diğerleri, 35). ii.İlkelerin Olaya Uygulanmas ı 34. Başvuruya konu olayda özetle Şirkette genel müdür yard ımc ısı olarak çal ışan başvurucunun i ş akdi işveren Şirketin Yönetim Kurulu taraf ından feshedilmi ş olup başvurucu bunun üzerine i şe iade davas ı açm ıştır. Mahkeme, şüphe feshi nedeniyle davan ın kabulüne karar vermi ş ancak istinaf incelemesi neticesinde şüpheye dayanak olgu bulunmad ığından karar ın ortadan kald ırılmas ına ve davan ın kabulüne karar verilmi ştir. Yarg ılaman ın temyize taşınmas ı neticesinde ise Yarg ıtay 9. Hukuk Dairesi, ba şvurucunu genel müdür yard ımc ısı olarak çal ıştığının tespiti ve i ş güvencesine sahip olmad ığı gerekçesiyle davan ın kesin olmak üzere reddine hükmetmi ştir (bkz. 9-13). 35. Başvurucu öncelikle şüphe feshini ortaya koyan somut bir olgu bulunmad ığı hâlde iş akdinin feshedildi ğini, hakk ında devam eden soru şturman ın yarg ılama sürecinde takipsizlik ile sonuçland ığını ifade etmi ş; buna mukabil ayn ı mahkemelerin benzer olaylara dair farkl ı kararlar verdi ğini belirterek haks ızlığa uğrad ığını ileri sürmü ş ve örnek kabilinden şüphe feshine dair mahkeme kararlar ını başvuru formu ve eklerinde ibraz etmi ştir. Başvurucuya ili şkin yarg ılama sürecine bak ıldığında ise yarg ılaman ın nihai olarak feshe dai r bir değerlendirme neticesinde de ğil başvurucunun i ş güvencesine tabi olmad ığı gerekçesiyle reddedildi ği, feshin geçerlili ği hususunda bir de ğerlendirmenin yap ılamad ığı anlaşılm ıştır. Dolay ısıyla başvurucunun şüphe feshine dair itirazlar ının başvuruya konu yarg ılama kapsam ında incelenmesine imkân olmad ığı görülmüştür. 36. Öte yandan ba şvurucu; i ş güvencesine ili şkin olarak yap ılan tespitin Yarg ıtay karar ında ortaya konuldu ğunu, öncesinde ise derece mahkemelerince bu hususun tart ışılmad ığını, nitekim bu konuya ili şkin dosyada hiçbir bilgi yahut belgenin de bulunmad ığını, ayr ıca fesih işleminin ilgili mevzuata uygun olarak gerçekle ştirilmediğini ileri sürmüştür. 37. Başvurucunun iddialar ı doğrultusunda yap ılan inceleme neticesinde Mahkemenin 2016/833 say ılı esas ına kayden görülen yarg ılamada 10/1/2017, 26/4/2017 ve 5/10/2017 tarihlerinde duru şma aç ıldığı, taraflar ın kat ılımı sağlanmak suretiyle iddia ve itirazlar ın dinlendi ği tespit edilmi ştir. Yine yarg ılama devam ederken daval ı Şirket taraf ından 6/1/2017, 21/4/2017, 8/5/2017 tarihlerinde ibraz edilen dilekçeler ile feshin geçersizli ğine yönelik iddialara cevap verildi ği, ayr ıca başvurucunun genel müdür yard ımc ısı olmas ı münasebetiyle i ş güvencesine sahip olmad ığı hususunun ileri sürüldü ğü anlaşılm ıştır. Nitekim ba şvurucunun da 22/4/2017 tarihli dilekçesi ile i şveren taraf ından ileri sürülen iddialara cevap verdi ği ve ayr ıca duruşmalarda vekili arac ılığı ile savunma yapma imkân ı bulduğu görülmü ştür. Buna mukabil gerekçeli kararda, ba şvurucunun i ş güvencesine tabi olduğu değerlendirilerek -i ş tan ımına dair bir de ğerlendirmeye yer verilmeden- dosya i şin esas ına geçilerek incelenmi ştir. Daval ı Şirket ayr ıca temyiz ba şvurusu s ıras ında da i ş güvencesine ili şkin iddias ını dile getirmi ş; temyiz incelemesi devam ederken ba şvurucu 6/11/2018, 27/4/2018, 30/1/2018 tarihli beyan dilekçelerinde an ılan iddia yönünden hiçbir açıklama yap ılmam ıştır. Başvuru Numaras ı: 2020/5993 Karar Tarihi : 5/9/2023 938. Yarg ıtay 9. Hukuk Dairesi, ba şvurucunun genel müdür yard ımc ısı pozisyonunda oldu ğunu belirterek davan ın reddine karar vermi ştir. Davan ın reddi karar ında her ne kadar ba şvurucunun sahip oldu ğu pozisyonun i şletmenin bütününün sevk ve idare etmek oldu ğu (bkz. 13) belirtilmi ş ise de yarg ılaman ın bütününe bak ıldığında bu sonuca nas ıl gidildiği mahkeme kararlar ından anla şılamad ığı gibi dosyaya giren bilgi ve belgelerde de başvurucunun i ş tan ımına dair bir tespitin yer almad ığı görülmü ştür. Nitekim yarg ılama sürecinde yapt ırılan bilirki şi incelemesinde ba şvurucunun i ş güvencesine sahip oldu ğu belirtildiği gibi bu husus ilk derece mahkemesi ve istinaf merci taraf ından da teyit edilerek işin esas ına geçilmi ştir. Her ne kadar yarg ılama boyunca daval ı Şirket taraf ından iş güvencesine ili şkin itirazlar dile getirilmi ş ise de itirazlar ın başvurucunun unvan ı üzerinden ileri sürüldü ğü, iş tan ımına dair bir aç ıklamada bulunulmad ığı, buna mukabil ba şvurucunun iddialara cevaben i şveren vekili s ıfat ına haiz olmad ığı aç ıklamas ının yap ıldığı görülmektedir. 39. Yukar ıda da izah edildi ği gibi gerekçeli karar hakk ı, derece mahkemelerinin bütün iddia ve itirazlar ı karşılamas ı gerektiği anlam ına gelmemektedir. Ancak davan ın sonucuna etki edebilecek meselelere ili şkin kanaatin ne oldu ğunun gerekçeli karardan anlaşılmas ı gerekmektedir. Bu kapsamda somut olaya bak ıldığında iş güvencesine ili şkin değerlendirmede ki şinin sahip oldu ğu unvandan ziyade i ş tan ımı daha çok önem arz etmektedir (Yarg ıtay kararlar ı için bkz. 19-21). Ba şvuruya konu yarg ılamaya bak ıldığında bu hususun ilk defa Yarg ıtay taraf ından dikkate al ındığı ancak yukar ıda yer verilen Yarg ıtay kararlar ında da belirtildi ği gibi ba şvurucunun iddia ve savunmalar ı değerlendirilerek gerekçelendirilmedi ği anlaşılm ıştır. Bu nedenle yarg ılama süreci bir bütün olarak değerlendirildi ğinde başvurucunun gerekçeli karar hakk ının ihlal edildi ği sonucuna var ılm ıştır. 40. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurucunun Anayasa'n ın 36. maddesinde güvence altına al ınan adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki gerekçeli karar hakk ının ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. B. Diğer İhlal İddialar ı Yönünden 41. Başvurucu, iş akdinin hukuka ayk ırı bir şekilde feshedildi ğini belirterek çal ışma hakk ı ile suç ve cezada kanunilik ilkesinin ihlal edildi ğini ifade etmi ştir. 42. Başvurucunun gerekçeli karar hakk ının ihlal edildi ğine karar verildi ğinden diğer ihlal iddialar ına ilişkin olarak kabul edilebilirlik ve esas yönünden ayr ıca bir inceleme yap ılmas ına gerek görülmemi ştir. C. 6216 Say ılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 43. Başvurucu; ihlalin tespiti ile maddi ve manevi tazminat talebinde bulunmu ştur. 44. Başvuruda tespit edilen hak ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmaktad ır. Bu kapsamda karar ın gönderildi ği yarg ı mercilerince yap ılmas ı gereken i ş, yeniden yarg ılama işlemlerini başlatmak ve Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ula ştıran nedenleri gideren, ihlal karar ında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar vermektir (30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un 50. maddesinin (2) numaral ı fıkras ında düzenlenen bireysel ba şvuruya özgü yeniden yarg ılama kurumunun özelliklerine ili şkin kapsaml ı aç ıklamalar için bkz. Mehmet Do ğan [GK], B. No: 2014/8875, Başvuru Numaras ı: 2020/5993 Karar Tarihi : 5/9/2023 107/6/2018, 54-60; Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , B. No: 2016/12506, 7/11/2019, 53-60, 66; Kadri Enis Berbero ğlu (3) [GK], B. No: 2020/32949, 21/1/2021, 93-100). 45.İhlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılaman ın yeterli bir giderim sa ğlayacağı anlaşıldığından tazminat taleplerinin reddine karar verilmesi gerekti ği sonucuna ula şılm ıştır. 46. Dosyadaki belgeden tespit edilen 446,90 TL harç ve 9.900 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 10.346,90 TL yarg ılama giderinin ba şvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Gerekçeli karar hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL ED İLEBİLİR OLDUĞUNA, B. Anayasa'n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki gerekçeli karar hakk ının İHLAL ED İLDİĞİNE, C. Karar ın bir örne ğinin gerekçeli karar hakk ının ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere Yarg ıtay 9. Hukuk Dairesine (E.2019/3601, K.2019/21258) iletilmek üzere İstanbul 35. İş Mahkemesine (E.2016/833, K.2017/372) GÖNDER İLMESİNE, D. Başvurucunun tazminat taleplerinin REDD İNE, E. 446,90 TL harç ve 9.900 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 10.346,90 TL yarg ılama giderinin ba şvurucuya ÖDENMES İNE, F. Ödemenin karar ın tebliğini takiben ba şvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, G. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 5/9/2023 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi.