TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASA MAHKEMESİ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR ALİ AKLIK BAŞVURUSU (Başvuru Numarası: 2019/9869) Karar Tarihi: 18/11/2020 Başvuru Numarası : 2019/9869 Karar Tarihi : 18/11/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUNYusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTEŞ Raportör : Hikmet Murat AKKAYA Başvurucu : Ali AKLIK Vekili : Av. Mesut ATAMAN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, yargılamanın uzun sürmesi nedeniyle makul sürede yar gılanma hakkının ihlal
TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASA MAHKEMESİ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR ALİ AKLIK BAŞVURUSU (Başvuru Numarası: 2019/9869) Karar Tarihi: 18/11/2020 Başvuru Numarası : 2019/9869 Karar Tarihi : 18/11/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUNYusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTEŞ Raportör : Hikmet Murat AKKAYA Başvurucu : Ali AKLIK Vekili : Av. Mesut ATAMAN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, yargılamanın uzun sürmesi nedeniyle makul sürede yar gılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜRECİ2. Başvuru 22/3/2019 tarihinde yapılmıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön i ncelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. 4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafında n yapılmasına karar verilmiştir. 5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve es as incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir. III. OLAY VE OLGULAR 6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili ola ylar özetle şöyledir: 7. Başvurucu hakkında suç işlemek amacıyla örgüt kurma ve ihaley e fesat karıştırma suçlarından dolayı Balıkesir Cumhuriyet Başsavcılığı nca 2/4/2010 tarihinde iddianame düzenlenmiştir. 8. Balıkesir 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 13/3/2018 tarihli kararıy la başvurucu hakkında beraat kararı verilmiştir. Başvurucu vekilinin vekâlet ücreti ödenmemesi nedeniyle karara karşı istinaf kanun yoluna başvurduğu anlaşılmıştır. Başvuru Numarası : 2019/9869 Karar Tarihi : 18/11/2020 39. Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 6. Ceza Dairesi 23/11/2018 tarih inde kesin olarak, istinaf başvurusunun düzeltilerek esastan reddine dair karar vermiştir. Bu kapsamda karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarif esi gereğince 4.360 T L maktu vekâlet ücretinin Hazineden alınarak başvurucuya verilmes ine dair cümle eklendiği anlaşılmıştır. 10. Nihai karar olan istinaf ilamına ilişkin olarak Ulusal Yarg ı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) evrak işlem kütüğü üzerinde yapılan incelemede, yargılam a sürecinde müdafi olarak görev yapan ve bireysel başvuruda da vekil olarak başvurucuyu t emsil eden avukat Mesut Ataman tarafından ilgili kararın 12/12/2018 günü saat 11.07.10 da açılarak okunduğu tespit edilmiştir. 11. Bununla birlikte başvurucu vekili, tebligat yapılmaksızın ni hai kararı 5/3/2019 tarihinde UYAP üzerinden öğrendiğini belirtmektedir. 12. 22/3/2019 tarihinde bireysel başvuruda bulunulmuştur.IV. İNCELEME VE GEREKÇE 13. Mahkemenin 18/11/2020 tarihinde yapmış olduğu toplantıda baş vuru incelenip gereği düşünüldü: A. Başvurucunun İddiaları 14. Başvurucu, bireysel başvuru konusu yargılamanın uzun sürme si nedeniyle makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüşt ür. B. Değerlendirme15. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un " Bireysel ba şvuru usulü " kenar başlıklı 47. maddesinin (5) numaralı fıkrası şöyledir: " Bireysel ba şvurunun, ba şvuru yollann ın tüketildi ği tarihten; ba şvuru yolu öngörülmemi şse ihlalin ö ğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yap ılmas ı gerekir. Hakl ı bir mazereti nedeniyle süresi içinde ba şvuramayanlar, mazeretin kalkt ığı tarihten itibaren onbe ş gün içinde ve mazeretlerini belgeleyen delillerle birlikte ba şvurabilirler ... " 16. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) " Başvuru süresi ve mazeret " kena r başlıklı 64. maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir: "Bireysel ba şvurunun, ba şvuru yollann ın tüketildi ği tarihten, ba şvuru yol u öngörülmemi şse ihlalin ö ğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yap ılmas ı gerekir. " 17. Bireysel başvurunun ön şartlarından biri de otuz günlük süre kuralıdır. Sürenin başvurunun her aşamasında dikkate alınması gerekir ( Deniz Baykal, B. No: 2013/7521, 4/12/2013, 32). Otuz günlük süreye ilişkin başlangıç tarihini n tespitinde kanun hükmü gereği öğrenme tarihi esas alınmalıdır. 18. Bireysel başvuruların 6216 sayılı Kanun'un 47. maddesinin (5 ) numaralı fıkrası ile İçtüzük'ün 64. maddesinin (1) numaralı fıkrası uyarınca baş vuru yollarının tüketildiği Başvuru Numarası : 2019/9869 Karar Tarihi : 18/11/2020 4tarihten, başvuru yolu öngörülmemiş ise ihlalin öğrenildiği tar ihten itibaren otuz gün içinde yapılması gerekmektedir. Anılan düzenlemelerde başvuru yolu öng örülen durumlarda bireysel başvuru süresinin başlangıcına ilişkin olarak başvuru yollar ının tüketildi ği tarihten söz edilmekte ise de haberdar olunmayan bir hususta başvuru yap ılamayacağı dikkate alınarak bu ibarenin nihai karar ın gerekçesinin ö ğrenildiği tarih olarak anlaşılması gerekir (A.C. ve di ğerleri [GK], B. No: 2013/1827, 25/2/2016, 25). 19. Bireysel başvuru süresinin işlemeye başlaması yönünden nihai kararın gerekçesinin tebliği, öğrenme şekillerinden biridir ( Mehmet Ali Kurtuldu , B. No: 2013/5504, 28/5/2014, 27). Ancak öğrenme, gerekçeli kararın tebliği ile sınırlı olarak gerçekleşmez; başka şekillerde de öğrenme söz konusu olabilir. Başvurucunun n ihai kararın gerekçesini dava dosyasını incelemek suretiyle öğrenmesi mümkündür. Bu doğr ultuda dosyadan suret alınmas ı gibi hâllerde başvurucunun gerekçeli kararı öğrendiği kabul ed ilebilir. Başvurucuların nihai kararın gerekçesini öğrendiklerini beyan ettikleri tarih de bireysel başvuru süresinin başlangıcı olarak ele alınabilir ( İlyas Türedi , B. No: 2013/1267, 13/6/2013, 21, 22). 20. Diğer yandan somut olayın koşullarında başvurucunun nihai ka rardan daha erken bir tarihte haberdar olması gerektiğinin değerlendirilmes i durumunda Anayasa Mahkemesi, başvuru süresinin başlangıcı için bu tarihi de esas alabilir ( Ögeday Ak ın, B. No: 2014/2345, 10/6/2015, 38). 21. Bu bağlamda Anayasa Mahkemesi, henüz avukatına tebliğ edilme miş olmakl a birlikte nihai karar olan gerekçeli Yargıtay ilamının ilk derec e mahkemesine ulaştığı, başvurucunun avukatının ise bireysel başvuru formunda bu karard an haberdar olduklarını belirttiği tarihten daha önce ilk derece mahkemesine söz konusu ilamın tebliğe çıkarılması için birden fazla talepte bulunduğunun anlaşıldığı bir bireysel başvuruda başvuru süresinin avukatın ilk yazılı talep tarihinden itibaren işlemeye başladığ ını kabul etmiştir. Anılan kararda Anayasa Mahkemesi, gerekçeli nihai karar ilk derece mah kemesine ulaştığında n başvurucunun haberdar olduğu ve bu durumda UYAP Avukat Bilgi Si stemi'ni kullandığı görülen başvurucu vekilinin nihai karar sonucunu ve gerekçesini kesin olarak öğrenme olanağına sahip bulunduğu konusunda şüphe olmadığını ifade etmi ştir ( Suat Bircan [GK], B. No: 2014/16800, 1/12/2016, 25-27). 22. UYAP, kullanıcıların kendilerini ilgilendiren bilgi ve belge lere ihtiyaç duymaları hâlinde hızlı ve kolay şekilde bu belgelere ulaşabilm elerini sağlamaktadır. Her türlü bilgi ve belge alışverişi de UYAP üzerinden elektronik or tamda ve anlık denebilecek kısa sürede gerçekleştirilebilmektedir ( Hüseyin A şkan, B. No: 2017/15649, 21/7/2020, 26). 23. Yargı sisteminin parçası olarak avukatlar; sistemde vekâleti bulunan dava dosyalarını internet üzerinden UYAP'tan yararlanarak inceleyebi lmekte, bu dosyalardan suret alabilmekte, elektronik imza ile sistemdeki dava dosyalarına ev rak ekleyebilmekte, yeni dav a dosyası açabilmekte ve harç ödeyebilmektedirler. Ayrıca nihai k ararın gerekçesine erişmenin mümkün hâle geldiği durumlarda başvurucu avukatları bu sistemi kullanmak suretiyle nihai kararın gerekçesini kesin olarak öğrenme imkânını da elde etmek tedirler ( Hüseyin A şkan, 27). 24. Tüm bu işlemler yapılırken bilgi ve belgelerin son hâli, değ işmez ve güvenli bir şekilde veri tabanında saklanmakta ve belgeler üzerinde yapılan işlemler UYAP evrak işlem kütüğünde kayıt altına alınmaktadır. Evrak işlem kütüğü, evrak üzerinde yapılan işlemleri Başvuru Numarası : 2019/9869 Karar Tarihi : 18/11/2020 5(doküman oluşturma, düzenleme, imzalama, açma, okuma ve yazdırm a gibi) kayıt altına almaktadır. Kayıt altına alınan evrak üzerindeki işlemleri yapa n şahsın adı soyadı, sıfatı, birimi, yapılan işlemin niteliği, tarih ve saati sistemde sakla nmaktadır ( Hüseyin A şkan, 28). 25. Yargılama sürecinde nihai karar olan Bursa Bölge Adliye Mahk emesi 6. Ceza Dairesinin ilamına ilişkin olarak UYAP evrak işlem kütüğü üzeri nde yapılan incelemede de ilgili kararın başvurucunun avukatı Mesut Ataman tarafından 12/ 12/2018 günü saa t 11.07.10 da açılarak okunduğu tespit edilmiş ve buna ilişkin ol arak ekran çıktısı alınıp dosya arasına konulmuştur. Dolayısıyla bu işlemi yapan ilgililerden i şlem sırasında nihai kararın sonucunu öğrenmeleri beklenir. Böyle bir durumda işlem yapılırk en nihai kararın sonucunun öğrenildiği kabul edileceğinden bireysel başvuru süresinin bu t arihten itibaren başlatılması gerekir. 26. Somut olayda Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 6. Ceza Dairesi il amının başvurucunun avukatı tarafından UYAP üzerinden okunduğu, bu kap samda 12/12/2018 tarihinde bireysel başvuruya ilişkin nihai karardan haberdar ol unduğunun ve bu doğrultuda bireysel başvuru süresinin 12/12/2018 tarihinden itibaren işlem eye başladığının kabu l edilmesi gerekir. Nitekim ilgili usul kuralları uyarınca süreni n münhasıran tebliğden itibare n işlemeye başlayacağının kabul edildiği uygulamaların aksine bir eysel başvuru yolunda başvuru süresi, ihlalin öğrenilmesi esasına bağlanmıştır (benze r yönde bkz. Mehmet Özcan, B. No: 2019/6266, 15/1/2020, 27). 27. Sonuç olarak bireysel başvuru konusu yargılama sürecine iliş kin nihai karardan 12/12/2018 tarihinde haberdar olduğu anlaşılan başvurucunun otu z günlük bireysel başvurus u süresinden sonra, 22/3/2019 tarihinde gerçekleştirdiği bireysel başvurunun süre aşımı nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir. V. HÜKÜMAçıklanan gerekçelerle; A. Başvurunun süre aşımı nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA, B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 18/11 /2020 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUN Üye Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selaha ddin MENTEŞ