TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASA MAHKEMESİ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR SABRİ ÖZKAYA BAŞVURUSU (Başvuru Numarası: 2019/17318) Karar Tarihi: 4/11/2020 Başvuru Numarası : 2019/17318 Karar Tarihi : 4/11/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUNYusuf Şevki HAKYEMEZSelahaddin MENTEŞ Raportör : Pınar ARMAĞAN YILDIRIM Başvurucu : Sabri ÖZKAYA Vekili : Av. Suat ÇAKMAK I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, ölüm ve cismani zarar sebebiyle açılan tazminat davasınd a hakkaniyet
TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASA MAHKEMESİ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR SABRİ ÖZKAYA BAŞVURUSU (Başvuru Numarası: 2019/17318) Karar Tarihi: 4/11/2020 Başvuru Numarası : 2019/17318 Karar Tarihi : 4/11/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUNYusuf Şevki HAKYEMEZSelahaddin MENTEŞ Raportör : Pınar ARMAĞAN YILDIRIM Başvurucu : Sabri ÖZKAYA Vekili : Av. Suat ÇAKMAK I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, ölüm ve cismani zarar sebebiyle açılan tazminat davasınd a hakkaniyete uygun yargılanma hakkının ve yargılamanın uzun sürm esi nedeniyle makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindi r. II. BAŞVURU SÜRECİ 2. Başvuru 15/5/2019 tarihinde yapılmıştır.3. Başvurucuya ait başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapıl an ön incelemesinden sonra başvuru Komisyona sunulmuştur. 4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafında n yapılmasına karar verilmiştir. 5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve es as incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 71. maddesinin ( 2) numaralı fıkrası uyarınca başvurunun içtihadın oluştuğu alana ilişkin olduğu değ erlendirilerek Bakanlık cevabı beklenmeden incelenmesine karar verilmiştir. III. OLAY VE OLGULAR 7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili ola ylar özetle şöyledir: Başvuru Numarası : 2019/17318 Karar Tarihi : 4/11/2020 38. Başvurucu 24/9/2013 tarihinde dava açmıştır. Yargıtay 17. Hu kuk Dairesinin kararı 20/2/2019 tarihinde onanmıştır. Başvurucu 15/1/2019 tari hinde bireysel başvuruda bulunmuştur. IV. İNCELEME VE GEREKÇE 9. Mahkemenin 4/11/2020 tarihinde yapmış olduğu toplantıda başvu ru incelenip gereği düşünüldü: A. Adli Yardım Talebi Yönünden 10. Başvurucu, bireysel başvuru harç ve masraflarını karşılayaca k gelirleri olmadığını beyan ederek adli yardım talebinde bulunmuştur. 11. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Şerif Ay (B. No: 2012/1181, 17/9/2013) kararında belirtilen ilkeler dikkate alınarak geçimini önemli ö lçüde güçleştirmeksizi n yargılama giderlerini ödeme gücünden yoksun olduğu anlaşılan ba şvurucunun açıkç a dayanaktan yoksun olmayan adli yardım taleplerinin kabulüne kar ar verilmesi gerekir. B. Makul Sürede Yargılanma Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İdd ia 1. Başvurucunun İddiaları 12. Başvurucu, yargılamanın uzun sürmesi nedeniyle makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür. 2. Değerlendirmea. Kabul Edilebilirlik Yönünden 13. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine ka rar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan makul sür ede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna kar ar verilmesi gerekir. b. Esas Yönünden 14. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanın ikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra aşamasını da kapsayacak şe kilde- yargılamanın sona erdiği tarih, yargılaması devam eden davalar yönünden ise Anaya sa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin şikâyetle i lgili kararını verdiği tarih esas alınır ( Güher Ergun ve di ğerleri , B. No: 2012/13, 2/7/2013, 50, 52). 15. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin yargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın karmaşıklığ ı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama sürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki menfaatinin niteliği gibi hususl ar dikkate alınır ( Güher Ergun ve diğerleri , 41-45). Başvuru Numarası : 2019/17318 Karar Tarihi : 4/11/2020 416. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurularda v erdiği kararlar dikkate alındığında somut olaydaki yaklaşık 5 yıl 4 aylık yargı lama süresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir. 17. Açıklanan gerekçelerle Anayasa nın 36. maddesinde güvence al tına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilme si gerekir. C. Diğer İhlal İddiaları 18. Başvurucu, iddiaları incelenmeden ve beyanları dikkate alınm adan karar verilmesi nedeniyle hakkaniyete uygun yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür. Başvurucunun belirtilen şikâyetleri yönünden açık bir ihlalin b ulunmadığı değerlendirildiğinden başvurunun bu kısmının diğer kabul edileb ilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin aç ıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekmektedir. D. 6216 Sayılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 19. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun un 50. maddesinin ilgili kısmı şöyledir : (1) Esas inceleme sonunda, ba şvurucunun hakk ının ihlal edildi ğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal karar ı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yap ılmas ı gerekenlere hükmedilir. (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar ından kaynaklanm ışsa, ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ırmak için yeniden yarg ılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmayan hâllerde ba şvurucu lehin e tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava aç ılmas ı yolu gösterilebilir. Yeniden yarg ılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ında açıklad ığı ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir. 20. Başvurucu, ihlalin tespiti ile 20.000 TL manevi tazminata k arar verilmesi talebinde bulunmuştur. 21. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği sonucuna varılmıştır. 22. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları karşı lığında başvurucuya net 8.000 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir . 23. 3.000 TL vekâlet ücretinin başvurucuya ödenmesine karar ver ilmesi gerekir. V. HÜKÜM Açıklanan gerekçelerle; A. Adli yardım talebinin KABULÜNE, Başvuru Numarası : 2019/17318 Karar Tarihi : 4/11/2020 5B. 1. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin i ddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA, 2. Diğer ihlal iddialarının açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA, C. Anayasa nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul sürede yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE, D. Başvurucuya net 8.000 TL manevi tazminat ÖDENMESİNE, tazmina ta ilişkin diğer taleplerin REDDİNE, E. 3.000 TL vekalet ücretinin başvurucuya ÖDENMESİNE, F. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmas ına, ödemede gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar ge çen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA, G. Kararın bir örneğinin bilgi için Van 2. Asliye Hukuk Mahkemes ine GÖNDERİLMESİNE, H. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE 4/11 /2020 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUN Üye Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahadd in MENTEŞ