TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR HATİCE SABANCI BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2016/6275) Karar Tarihi: 15/9/2020 Başvuru Numaras ı: 2016/6275 Karar Tarihi : 15/9/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Celal Mümtaz AKINCI M. Emin KUZYıldız SEFERİNOĞLU Basri BAĞCI Raportör : Murat İlter DEVEC İ Başvurucu : Hatice SABANCI Vekili : Av. Mehmet Alper ÜNVER I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, yaşam ı korumak için gerekli önlemlerin al ınmamas ı sonucu meydana ge
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR HATİCE SABANCI BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2016/6275) Karar Tarihi: 15/9/2020 Başvuru Numaras ı: 2016/6275 Karar Tarihi : 15/9/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Celal Mümtaz AKINCI M. Emin KUZYıldız SEFERİNOĞLU Basri BAĞCI Raportör : Murat İlter DEVEC İ Başvurucu : Hatice SABANCI Vekili : Av. Mehmet Alper ÜNVER I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, yaşam ı korumak için gerekli önlemlerin al ınmamas ı sonucu meydana gelen ölüm nedeniyle ya şam hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 30/3/2016 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ında n yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ve Ulusal Yarg ı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) arac ılığıyla erişilen belgelere göre ilgili olaylar özetle şöyledir: 7. Bozova Emniyet Amirli ği emrinde polis memuru olarak görev yapan N.K. 5/8/2007 tarihini 6/8/2007 tarihine ba ğlayan gece 19.00-07.00 saatleri aras ında dört polis memuru ile birlikte be ş işte görevlendirilmi ştir. 19.00-21.00 saatleri aras ında çevre koruma nöbetini tuttuktan sonra 15 dakikal ık istirahat süresi için evine gidip resmî üniformas ını çıkaran N.K. ya şadığı tart ışma sonunda e şini b ıçaklam ıştır. Daha sonra Amirli ğe ait lokale giden N.K., beylik tabancas ıyla başvurucunun e şi K.S.ye ate ş etmiştir. Vücuduna 42 mermi isabet eden K.S. olay yerinde vefat etmi ştir. N.K.n ın beylik tabancas ından ç ıkan mermilerden bir tanesi yerden sekip lokalde bulunan bir ki şiyi, etkisi basit t ıbbi müdahale ile giderilebilecek ölçüde yaralam ıştır. Başvuru Numaras ı: 2016/6275 Karar Tarihi : 15/9/2020 38. Emniyet Genel Müdürlü ğü Sosyal Hizmetler Daire Ba şkanl ığı, vefat yard ımı olarak başvurucuya 12/9/2007 tarihinde 10.000 TL ödemi ştir. A. Olay Hakk ında Yürütülen Ceza Soru şturmas ı Süreci 9. K.S.nin ölümü üzerine derhâl soru şturma ba şlatan Bozova Cumhuriyet Başsavc ılığı, ölüm olay ını çevreleyen ko şullar ın tespiti için yapt ığı birçok soru şturma işleminin ard ından N.K. hakk ında K.S.ye yönelik eylemi nedeniyle tasarlayarak öldürme suçundan kamu davas ı aç ılmas ı için fezleke düzenleyerek soru şturma evrak ını Şanl ıurfa Cumhuriyet Ba şsavc ılığına göndermi ştir. 10.Şanl ıurfa Cumhuriyet Ba şsavc ılığı, an ılan fezlekeye istinaden N.K. hakk ında Şanl ıurfa 1. Ağır Ceza Mahkemesi (Ceza Mahkemesi) nezdinde kamu davas ı açm ıştır. 11. N.K. Ceza Mahkemesine gönderdi ği 24/10/2008 tarihli dilekçesinde daha önce Adana'daki bir ruh ve sinir hastal ıklar ı hastanesinde k ırk gün tedavi gördü ğünü ve bu tedaviden olumlu sonuç elde etti ğini öne sürerek ayn ı hastaneye sevk edilmesini talep etmiştir. An ılan dilekçesinde daha önce gördü ğünü ileri sürdü ğü tedaviye ili şkin ayr ıntılı bilgi vermeyen N.K., bu konuda herhangi t ıbbi bir belge de ibraz etmemi ştir. 12. Yapt ığı yarg ılama sonunda Ceza Mahkemesi, K.S.ye kar şı tasarlayarak öldürme suçunu işlediği gerekçesiyle N.K.n ın neticeten müebbet hapis cezas ıyla cezaland ırılmas ına karar vermi ştir. 13. N.K.n ın müdafii arac ılığıyla yapt ığı temyiz istemini inceleyen Yarg ıtay 1. Ceza Dairesi (Ceza Dairesi) N.K.n ın olaydan önce de psikolojisinin bozuk oldu ğunu ancak i şinden olma korkusu ile psikolojik tedaviye gitmedi ğini belirttiğine ve yarg ılama s ıras ında N.K.n ın tutuklu bulundu ğu ceza infaz kurumundan psikolojik tedavi amac ı ile Adana'ya hastaneye gönderildi ğine işaret edip N.K.n ın dava dosyas ı ile birlikte Adli T ıp Kurumuna gönderilerek Gözlem İhtisas Dairesinde (Gözlem Dairesi) mü şahedeye tabi tutulmas ı, ard ından akli durumu ve cezai ehliyeti konusunda Adli T ıp Kurumu 4. İhtisas Kurulundan ( İhtisas Kurulu) rapor ald ırılmas ı gerektiği gerekçesiyle Ceza Mahkemesince verilen karar ın bozulmas ına karar vermi ştir. 14. Bozma sonras ında yap ılan yarg ılama kapsam ında Gözlem Dairesince düzenlenen 15/4/2011 tarihli raporun ilgili k ısm ı şöyledir: ... MUAYENE VE MÜ ŞAHADES İ: Yatt ığı süre içerisinde; Doktor, psikolog ve hem şire taraf ından yap ılan günlük vizitler ile hem şire ve personelin günlük de ğerlendirme formundan al ınan bilgilere göre; San ığın düzenli uyudu ğu ve beslendi ği, çevresiyle uyumlu olduğu davran ış bozukluğu göstermedi ği gözlendi. ... PSİKİYATRİK MUAYENES İ: Kişinin yap ılan psikiyatrik muayenesinde bilinci aç ık, koopere, yöneliminin tam oldu ğu, öz bak ımının orta, ya şında gösteren, psiko-motor aktivitesi ola ğan olarak tespit edildi ği, duygulan ımı ötimik, dü şünce içeri ğiyle uygun, çağrışımlar ı düzgün, amaca yönelik olan ki şide düşünce ve alg ı bozukluğu saptanmam ıştır, dikkati, hesaplamas ı, muhakemesi, soyutlamas ı gibi bilişsel işlevleri ola ğan bulunmu ştur. Başvuru Numaras ı: 2016/6275 Karar Tarihi : 15/9/2020 4PSİKOGRAM: Yap ılan klinik görü şmede vakan ın kendisi ile ilgili de ğerlendirme yap ılmas ına izin vermeyen defansif, güvensiz ve negativist bir tutum içinde oldu ğu gözlenmiş, psikometrik inceleme yap ılamam ıştır. SONUÇ VE KARAR: San ık [N.K.n ın] 11.04.2011 giri ş ve 15/04/2011 ç ıkış tarihleri aras ında yap ılan muayenesi, mü şahadesi, tetkikleri ve adli dosyan ın incelenmesi neticesinde; kendisinde ceza ehliyetini etkileyecek veya ortadan kald ıracak mahiyet ve derecede herhangi bir ak ıl hastal ığı veya ak ıl zay ıflığı tespit edilme [miştir]. Dava dosyas ının tetkikinden de suç tarihinde suçunu takip eden günlerde de herhangi bir akl i arıza içinde oldu ğuna delalet edecek t ıbbi bulgu ve belgeye rastlanma [m ıştır]. Bu durum a göre ... [N.K.n ın] 05/08/2007 tarihinde san ığı bulunduğu nitelikli kasten öldürme, nitelikli kasten öldürmeye te şebbüs, kasten yaralama suçuna kar şı ceza ehliyetinin TAM OLDU ĞU kanaat ve mütalaam ızı bildirir gözlem raporudur. 15.İhtisas Dairesince düzenlenen 23/5/2011 tarihli raporda; N.K.n ın cezai sorumlulu ğuna etki eden, ki şide şuur ve harekât serbestisini ortadan kald ıracak vey a azaltacak mahiyet ve derecede herhangi bir ak ıl hastal ığı ve zekâ gerili ği saptanmad ığı, adli dosya tetkikinde san ığın mezkûr suçu i şlediği sırada fiilin hukuki anlam ve sonuçlar ını idrak etme ve bu fiil ile ilgili olarak davran ışlar ını yönlendirme yetene ğini ortadan kald ıracak boyutta bir akli ar ızan ın içinde oldu ğuna delalet edecek herhangi bir t ıbbi bulguya da rastlanmad ığı belirtilmi ştir. İhtisas Kurulu raporunda N.K.n ın psikolojik/psikiyatrik tedavi gördüğüne ilişkin herhangi bir bilgi yer almamaktad ır. 16. Ceza Mahkemesi, cezai sorumlulu ğunun tam oldu ğunu belirterek K.S.ye yönelik eylemi nedeniyle N.K.n ın müebbet hapis cezas ıyla cezaland ırılmas ına karar vermi ştir. 17. Başvurucunun müdafii arac ılığıyla yapt ığı temyiz istemini inceleyen Ceza Dairesi, olayda tasarlaman ın şartlar ının oluşmad ığı gerekçesiyle Ceza Mahkemesince verilen karar ın bozulmas ına karar vermi ştir. 18. 28/11/2013 tarihinde Ceza Mahkemesi, kasten öldürme suçunu i şlediği gerekçesiyle N.K.n ın 25 y ıl hapis cezas ıyla cezaland ırılmas ına karar vermi ştir. Ceza Mahkemesine göre olay şöyle meydana gelmi ştir: N.K., K.S. ve bir ba şka kişiyle birlikte ald ığı kredi borcunun kendisine dü şen kısm ını ödeyememi ştir. Bu nedenle Polis Sand ığından kredi çekmek isteyen N.K., K.S.den kendisine kefil olmas ını istemiştir. K.S.nin kefil olmak istememesi nedeniyle K.S. ve N.K. aras ında k ırgınlık oluşmuştur. Olaydan bir hafta kadar önce eşinin K.S., ba şvurucu, G.G. ve S.K. ile birlikte bankta oturmas ına k ızan N.K. e şini dövmüştür. Yaşadığı ekonomik bunal ım nedeniyle K.S.ye k ırgın olan ve olay ı kafas ında büyüten N.K., olay günü saat 21.00 s ıralar ında nöbetten ç ıkıp evine gitmi ş ve eşini b ıçaklam ıştır. Daha sonra Daha öldürece ğim sevmedi ğim biri daha var. Onu da vuraca ğım. diyerek evden ç ıkıp lokale giden N.K., maç seyretmekte olan K.S.ye seslenmi ş ve belinden ç ıkard ığı beylik tabancas ıyla 1-1,5 metre mesafeden çok say ıda ateş etmiştir. Polis memuru M.E.K. N.K.ya engel olmak istemi ş ancak N.K. Üzerime gelme. Seni de vururum! demiştir. Etrafta bulunan polis memurlar ına Kimse kar ışmas ın, vururum! şeklinde seslenen N.K., önceden anahtar ını ald ığı polis memuru M.Y.ye ait araca binerek h ızla olay yerinden uzaklaşmıştır. Başvuru Numaras ı: 2016/6275 Karar Tarihi : 15/9/2020 519. Başvurucu san ığın eylemini tasarlayarak gerçekle ştirdiği ve akli dengesinin bozuk oldu ğu yönünde mahkemeyi aldatmaya çal ıştığı gerekçesiyle, N.K. ve müdafii ise hükmedilen cezan ın fazla oldu ğu ve olayda haks ız tahrik bulundu ğu gerekçesiyle Ceza Mahkemesince verilen karar ı temyiz etmi ştir. 20. Başvurucunun ve N.K. ile müdafiinin temyiz istemlerini reddeden Ceza Dairesi, 21/10/2015 tarihinde Ceza Mahkemesi karar ının onanmas ına karar vermi ştir. B. Başvurucu Taraf ından Aç ılan Tam Yarg ı Davas ına İlişkin Süreç 21. Başvurucu; Kilis Noterli ği arac ılığıyla İçişleri Bakanl ığına gönderdi ği ihtarnamede e şinin görevde olan bir polis taraf ından öldürüldü ğünü, bu olay hakk ındaki ceza yarg ılamas ının devam etti ğini belirterek kendisi ve ölen e şiyle müşterek çocuklar ı için manevi tazminat talep etmi ştir. 22. An ılan ihtarnameden sonuç alamad ığı anlaşılan başvurucu, ihtarnamede açıklad ığı hususlar ı tekrar ederek İçişleri Bakanl ığı aleyhine Şanl ıurfa İdare Mahkemesi (İdare Mahkemesi) nezdinde tam yarg ı davas ı açm ıştır. 23.İdare Mahkemesi, N.K.n ın kişisel kusur ile ba şvurucunun e şini öldürdü ğü ve olayda hizmet kusuru bulunmad ığı gerekçesiyle 28/1/2009 tarihinde davan ın reddine karar vermiştir. Bahsi geçen karar ın gerekçesinin ilgili k ısm ı şöyledir: ... ...[O]layla ilgili san ık [N.K.] ve tan ık ifadeleri incelendi ğinde; san ık [N.K.n ın] 05.08.2007 günü Polis Merkezi Koruma nöbeti görevinin sona erdi ği saat 21.00 s ıralar ında istirahat amac ı ile Emniyet Lojman ında bulunan evine gitti ği, eşi [F.K.n ın] davac ılar ın murisi [K.S.] hakk ında kendisine cinsel istismarda bulundu ğu yönünde iddialard a bulunmas ı ve aralar ında tart ışma ç ıkmas ı sonucu e şini b ıçakla yaralad ıktan sonra Emniyet Lokaline giderek doktor raporu ile istirahatli bulunan ve lokalde vakit geçiren davac ılar ın murisi [K.S.yi] silahla vurarak hayat ına son verdi ği, san ık [N.K.n ın] söz konusu fiili, e şi ile aralar ında geçen tart ışma ve eşinin söyledi ği sözler nedeni ile davac ılar ın murisi [K.S.ye] duyduğu öfkenin tesiri ile i şlediği, san ık [N.K.n ın] her hangi bir psikolojik rahats ızlığı bulunduğu yönünde dava dosyas ında bilgi ve belgenin bulunmad ığı anlaşılmıştır. Bu durumda, san ık [N.K.n ın] nöbet görevinin bitiminde sivil olarak istirahate ayr ıldığı bir s ırada, görevi d ışında salt ki şisel kusur ile an ılan fiili i şlediği, söz konusu fiilin görevinden tamamen ayr ı olduğu, bu nedenle daval ı idareye atf ı kabil bir hizmet kusuru bulunmad ığı, işlenen fiilin salt Emniyet Lokalinde gerçekle şmiş olmas ının durumu değiştirmeyece ği, zira gerek [s]anık [N.K.n ın] gerekse davac ılar ın murisi [K.S.nin] an ılan lokale polis memuru olmalar ı nedeniyle serbestçe silahl ı olarak girebildikleri, davac ılar ın murisi [K.S.nin] olay günü Emniyet Lokalinde de ğilde başka bir yerde bulunuyor olsa idi söz konusu fiili i şlemeye kararl ı ad ı geçen san ığın bu fiili her hangi bir yerde de işleyebilece ğinin aç ık olduğu anlaşılmakla, davac ılar ın an ılan olaydan duyduklar ı elem ve üzüntü nedeniyle talep ettikleri manevi tazminat isteminin olayda daval ı idareye atf ı mümkün hizmet kusuru bulunmad ığı sonucuna var ıldığından reddi gerekmektedir. 24. Başvurucu, e şini Amirli ğin lokalinde öldüren N.K.n ın olay s ıras ında idarenin verdiği beylik tabancas ını kulland ığını, olay hakk ında yürütülen ceza yarg ılamas ında dinlenen tan ık S.K.n ın N.K.n ın kendi kafas ından bir tak ım şeyler üretti ğine ilişkin beyan ı Başvuru Numaras ı: 2016/6275 Karar Tarihi : 15/9/2020 6ile N.K.nin müdafiinin N.K.n ın akli dengesinin yerinde olmad ığına ve meslekten at ılmama k için tedavi olmad ığına ilişkin savunmas ı dikkate al ındığında N.K.n ın psikolojik sorunlar ının bulunduğu yönünde ciddi belirtiler bulundu ğunu, nitekim otopsi raporuna göre e şinin vücudundaki 42 mermi giri ş yaras ından 37'sinin ölümcül oldu ğunu, ceza yarg ılamas ı kapsam ında N.K.n ın temyiz kudretinin bulunup bulunmad ığı veya psikolojik sorunlar ının olup olmad ığı tespit edilmeden davan ın reddedildi ğini, idarenin personelinin fizyolojik ve psikolojik takibini yaparak hizmetin gere ği gibi yürütülmesini sa ğlamak zorunda oldu ğunu, N.K.n ın 5/8/2007 günü 19.00 ile ertesi gün 07.00 saatleri aras ında görevli oldu ğunu ve görev süresinin ba şka polis memurlar ıyla payla şılm ış olmas ının sonucu de ğiştirmediğini, ayr ıca idarenin faaliyet alan ıyla ilgili önlemekle yükümlü oldu ğu hâlde önleyemedi ği birtak ım zararlar ı da nedensellik ba ğı aramadan sosyal risk ilkesi gere ğince ödemek zorunda oldu ğunu belirterek İdare Mahkemesince verilen karar ı temyiz etmi ştir. 25. Dan ıştay Onuncu Dava Dairesi (Onuncu Daire) ba şvurucunun temyiz talebini reddederek İdare Mahkemesince verilen karar ı 25/2/2014 tarihinde onam ıştır. 26. Başvurucunun karar düzeltme istemi, Onuncu Daire taraf ından 17/12/2015 tarihinde reddedilmi ştir. 27. Nihai karar ba şvurucuya 9/3/2016 tarihinde tebli ğ edilmiştir. Başvuru 30/3/2016 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İLGİLİ HUKUK 28. 10/7/1953 tarihli ve 6136 say ılı Ateşli Silahlar ve B ıçaklar ile Di ğer Aletler Hakk ında Kanun'un ek 8. maddesinin birinci f ıkras ının olay tarihinde yürürlükte olan hâli şöyledir: ...Emniyet Genel Müdürlü ğünce temin edilen tabanca ve mermiler, emniyet hizmetleri sınıfı personeli ile Emniyet Genel Müdürlü ğünün merkez ve ta şra ünitelerinde istihdam edilen çar şı ve mahalle bekçilerine, görevlerinde kullanmak üzere bedeli mukabili zat i demirbaş silah olarak sat ılır. Sat ılan silahlar ın ayr ılma, ihraç ve benzeri sebeplerle geri alınma usul ve esaslar ı ile sat ılma şekil ve şartlar ı, zayi, hasar, onar ım, kadro standard ı dış bırak ılmas ı, eğitim ve görevde kullan ılan mermilerin bedelli veya bedelsiz temini ve di ğer hususlar ç ıkar ılan yönetmeliklerle belirlenir. 29. 17/3/1989 tarihli ve 20111 say ılı Resmî Gazete'de yay ımlanan Emniyet Hizmetleri S ınıfı Personeline Görevlerinde Kullan ılmak Üzere Bedeli Mukabili Zati Demirbaş Tabanca Sat ışına Dair Yönetmelik'in 11. ve 12. maddeleri şöyledir: Madde 11 - Meslekten ç ıkar ılan veya memuriyetten ihraç edilen personel ile asaleti tasdik olmadan herhangi bir nedenle meslekten veya memuriyetten ayr ılan personelde n sat ışı yap ılan zati demirba ş tabanca geri al ınır. İhraç hali hariç, 20 hizmet y ılını tamamlad ıktan sonra görevden veya memuriyette n ayr ılanlardan, görev esnas ında veya görevden do ğan sakatlanma halleri ile sağlık açısından emniyet hizmetleri s ınıfı veya çar şı ve mahalle bekçisi vasf ını kaybettiği için memuriyetten ayr ılan veya kadrosu ba şka hizmet s ınıflar ına aktar ılanlardan silah ı geri alınmaz. Başvuru Numaras ı: 2016/6275 Karar Tarihi : 15/9/2020 710 hizmet y ılını tamamlad ıktan sonra meslekten veya memuriyetten ayr ılanlar, ayr ılış tarihindeki tabanca sat ış bedelinin % 50 sini defaten ödedikleri takdirde sat ışı yap ılan tabanca geri al ınmaz. Asaleti tasdik olduktan sonra Emniyet Hizmetleri S ınıfından başka hizmet sınıflar ına aktar ılanlardan, ayr ılış tarihindeki tabanca sat ış bedelinin % 100 ünü daha pe şin olarak ödedikleri takdirde, silah ı geri al ınmaz . Madde 12 - Aç ığa al ınma, görevden uzakla ştırma, işten el çektirme, tutuklanma, gözalt ına al ınma ve benzeri haller ile akli dengesizlik gösteren personelin tabancas ı birimince geçici olarak al ınıp muhafaza edilir. Ancak bu haller meslekten ihrac ı gerektirdi ğinde tabanca geri verilmez. Akli dengesizlik gösterenlerin sa ğlık kurulu raporuna binaen silahl ı görev yapamayaca ğının belirlenmesi halinde, 1 y ıl içerisinde müracaat etmeleri ve 6136 say ılı Kanun uyar ınca silah bulundurma ve ta şımaya mani hallerinin olmad ığını belgelendirmeleri halinde silah, personelin var ise e ş veya çocuklar ına, yok is e anne veya babas ına verilir. (Ek f ıkra: RG-20/07/2007-26588) Görevden uzakla ştırılan personelden, genel güvenli k politikas ı aç ısından önem arz eden adlî, idarî, siyasî ve istihbarî birimlerde çal ışan ve can güvenliklerinin tehlikeye dü şebileceği hususunda aç ık veya z ımni emareler bulunanlar ın, gerek görülmesi hâlinde 657 say ılı Devlet Memurlar ı Kanununun 138 inci maddesinde belirtilen görevden uzakla ştırmaya yetkili amirlerin uygun görü şü üzerine tabancas ı geri alınmayabilir veya al ınm ış ise iade edilebilir. 30. 4/8/2003 tarihli ve 25189 say ılı Resmî Gazete'de yay ımlanan mülga Emniyet Teşkilat ı Sağlık Şartlar ı Yönetmeli ği'nin 15., 16., 17. ve 23. maddelerinin olay tarihinde yürürlükte olan hâli şöyledir. Personelin Sa ğlık Durumlar ının Değerlendirilmesi Madde 15 - İllerde, okullarda ve di ğer birimlerde koruyucu hekimlik hizmetleri başhekimliklerce verilir. Personelin sa ğlık durumlar ı başhekimliklerce takip edilir. Personelin hastal ık, kaza, yaralanma, "Askerli ğe Elverişli Değildir" kararl ı raporlar ı ve diğer nedenlerden dolay ı ald ıklar ı raporlar ın incelemesi ba şhekimliklerce yap ılır. Emniyet Hizmetleri S ınıfında, Hastal ık Branşlar ının S ınıfland ırılmas ındaki C, D, E dilimi sağlık şartlar ını ... taşıdığı kanaati olu şan personele idarece sa ğlık kurulu raporu ald ırılır. Personelin rahats ızlığı nedeniyle müracaat ı veya idarenin lüzum görmesi halinde de idarece sağlık kurulu raporu ald ırılır. İdarece ald ırılan sağlık kurulu raporlar ı Personel Dairesi Başkanl ığı arac ılığı ile Daire Ba şkanl ığına gönderilir. Hasta personelin öncelikle 657 say ılı Devlet Memurlar ı Kanunun 105 inci maddesinde belirtilen azami s ıhhi izin süreleri içinde tedavileri yap ılır. Tedavi bitiminde sa ğlık kurulu raporu ald ırılır ve Personel Daire Ba şkanl ığı arac ılığı ile Daire Ba şkanl ığına gönderilir. Daire Ba şkanl ığı rapordaki te şhisin önemine göre veya gerekli gördü ğü hallerd e Yönetmeli ğin 19 uncu madde [Bu madde dan ışman hastane ile ilgilidir.] hükümlerince sa ğlık kurulu raporu ald ırabilir. Sa ğlık kurulu raporuna göre personelin hangi sa ğlık dilimine girdiğine karar verilir. Emniyet Hizmetleri S ınıfında bulunan personel hakk ında, Yönetmeli ğin 16 nc ı madd e hükümleri uygulan ır. Başvuru Numaras ı: 2016/6275 Karar Tarihi : 15/9/2020 8... Emniyet Hizmetleri S ınıfında Sağlık Şartlar ına Göre Çal ışma Madde 16 - Hastal ık Branşlar ının S ınıfland ırılmas ındaki C dilimi sa ğlık şartlar ını taşıyanlar birimlerin faal hizmetleri d ışında kalan di ğer hizmetlerinde çal ıştırılabilir. Emniyet Hizmetleri S ınıfında çal ışan polis amirleri d ışındaki personelden; sa ğlık kurulu raporuna göre Hastal ık Branşlar ının S ınıfland ırılmas ındaki C dilimi sa ğlık şartlar ını kaybettikleri ve Hastal ık Branşlar ının S ınıfland ırılmas ındaki D dilimi sa ğlık şartlar ını taşıdıklar ına karar verilenlerin sa ğlık kurulu raporlar ı, Daire Ba şkanl ığının görüşü ile birlikte öncelikle hizmet s ınıfı değişikliği gerekirse maluliyet yönünde i şlemler yap ılmak üzere Personel Daire Ba şkanl ığına gönderilir. Hastal ık Branşlar ının S ınıfland ırılmas ındaki D dilimi sa ğlık şartlar ını kaybeden personelin sa ğlık kurulu raporlar ı ise Daire Başkanl ığının görüşü ile birlikte maluliyet yönünde i şlemler yap ılmak üzere Personel Daire Başkanl ığına gönderilir. ... Vazife Malullü ğü ve İdari Polislik Madde 17 - Emniyet Te şkilat ında; bütün hizmet s ınıflar ında görev yapan personelde n görevleri s ıras ında veya görevlerinden dolay ı uğrad ıklar ı kaza veya sald ırı sebebiyle ya da görevin sebep ve tesiriyle yaralanan veya sakat kalanlar ile bir meslek hastal ığına yakalananlar ve Emniyet Te şkilat ında bütün hizmet s ınıflar ında görev yapmakta iken fiili askerlik görevini ifa etmek üzere ayl ıksız izne ayr ılanlardan askerlik hizmetini ifa ederken görevin sebep ve tesiri ile yaralanan veya sakat kalan personelin tedavileri 657 Say ılı Devlet Memurlar ı Kanunun 105 inci maddesi hükümlerine göre sa ğlan ır. Tedavi bitiminde son durumunu bildirir sa ğlık kurulu raporu ald ırılır. Daire Başkanl ığınca sağlık kurulu raporlar ı incelenerek tüm hizmet s ınıflar ı için kişinin hastal ığının hangi sa ğlık dilimine girdi ği kararlaştırılır. a) Emniyet Hizmetleri S ınıfında bulunan personel için, psikiyatrik hastal ıklarda Hastal ık Branşlar ının S ınıfland ırılmas ındaki B veya C ... dilimi sa ğlık şartlar ına sahip olanlar ın idari polisli ği, Psikiyatrik hastal ıklarda D ... dilimi sa ğlık şartlar ına sahip olanlar ın ise görevlerini yapamayaca ğı, ... şeklinde görü ş belirtilir ve gerekli i şlemler yap ılmak üzere Personel Daire Başkanl ığına gönderilir. Emekli Sand ığı Genel Müdürlü ğünce hakk ında vazife malullü ğü karar ı verilenlerden; a) Emniyet Hizmetleri S ınıfında bulunan personelden: 1) Vazife malullü ğü ile birlikte idari polislik görevi yapabilece ğine karar verilen personelin talebi halinde Genel Müdür onay ı ile idari polis görevine aktar ılırlar. (Psikiyatrik hastal ıklarda Hastal ık Branşlar ının S ınıfland ırılmas ındaki D dilimi sağlık şartlar ını taşıyanlar idari polislik görevine aktar ılmazlar.) Başvuru Numaras ı: 2016/6275 Karar Tarihi : 15/9/2020 9İdari polisli ğe aktar ılan personelin ba ğlı olduğu birimin ilgili Daire Başkanl ığının uygun görmesi halinde çal ıştığı birimde, di ğer hallerde Personel Daire Ba şkanl ığınca genel hizmet statüsünde çal ıştırılırlar. İdari polisler, büro görevlerinde ve sivil olarak çal ıştırılır ve kendi istekleri olmada n ikinci bölge ( şark) hizmetlerine atanamazlar. İdari polis olarak görev yapanlar emeklilik talepleri halinde vazife malulü olarak emeklilikle ilgili i şlemleri yap ılır. 2) Vazife malullü ğüne karar verilenlerden; ... - Psikiyatrik hastal ıklarda Hastal ık Branşlar ının S ınıfland ırılmas ındaki D dilimi sağlık şartlar ını taşıyanlar, - İdari polislik görevini talep etmeyenler, hakk ında vazife malulü olarak emeklilikl e ilgili işlemleri yap ılır. ... Geçici Silah Muhafazas ı Madde 23 - Hastal ığı nedeniyle silah ta şıma ehliyetini kaybeden personelin silah ı, hastal ığı düzelip silah ta şıma ehliyetini kazanana kadar birimlerince geçici olarak al ınıp muhafaza edilir. Bu durumda olan personel, hakk ında yap ılacak işlemler sonuçlan ıncaya kadar faal hizmetlerde çal ıştırılmazlar. Ayr ıca, varsa di ğer ruhsatl ı silahlar ının da muhafazas ı için ilgili birimlere konu bildirilir. 31. Mülga Yönetmelik'in ekindeki hastal ık branşlar ının s ınıfland ırılmas ına ilişkin çizelgenin olay tarihindeki hâlinin ilgili k ısm ı şöyledir: ... VIII- RUH SA ĞLIĞI VE HASTALIKLARI A) Ruhsal yönden tam ve sa ğlam olacakt ır. Geçmişinde ve halen hiçbir ruhsal hastal ık, intihar giri şimi ve kişilik bozuklu ğu olmayacakt ır. B) 1) Nevrotik ki şilikler (obsessif kompulsif, historik ba ğımlı ve benzeri ki şilik bozukluklar ı) 2) Geçirilmi ş nevrotik bozukluklar. (anksiyete, somatoform, dissosiatif, depresi f bozukluklar, bunlar ın alt tipleri ve nevrotik adaptasyon bozukluklar ı) 3) Hafif ve orta derecede konu şma bozukluklar ı. 4) Geçirilmi ş psikosomatik hastal ıklar. Başvuru Numaras ı: 2016/6275 Karar Tarihi : 15/9/2020 10Aç ıklama: Bu maddelere girecek olanlar ın iş ortamlar ına uyumlar ının bozulmam ış olmas ı, çal ışma güç ve verimlerinin azalmam ış olmas ı gereklidir. C) Not: Ö ğrenci adaylar ı ve öğrenciler için bu dilimdeki hastal ıklar D diliminde kabul edilir. 1) Kronik nitelik kazanm ış, kişinin çal ışma güç ve verimini etkilemi ş nevrotik bozukluklar. (anksiyete, somatoform, dissosiatif, depresif bozukluklar, bunlar ın alt tipleri v e nevrotik adaptasyon bozukluklar ı) 2) Kronik nitelik kazanm ış, kişinin çal ışma güç ve verimini etkilemi ş psikosomatik hastal ıklar. 3) Organik nedenlere ba ğlı hafif derecede ki şilik bozukluklar ı, geçirilmi ş akut organi k ruhsal reaksiyonlar. 4) Geçirilmi ş ve tam iyile şmiş madde ve alkol ba ğımlılığı. D) 1) Antisosyal, paranoid, borderline, şizotipal, şizoid kişilik bozukluklar ı. 2) Nevrotik bozukluklar, psikosomatik hastal ıklar, ileri derecede konu şma bozuklu ğu. Aç ıklama: Bu maddeye girenlerin ruhsal bozukluklar ının çeşitli tedavilere ra ğmen iyileşmemiş olmas ı, kronik ve devaml ı bir nitelik kazananmas ı gerekmektedir. 3) Şizofreni ve di ğer bozukluklar. ( Şizofreni, şizoaffektif bozukluk, sanr ısal bozukluk, kısa psikotik bozukluk, ba şka türlü adland ırılamayan psikotik bozukluk, (BTA) bipola r bozukluklar, psikotik özellikli depresif bozukluklar, siklotimik bozukluk, ba şka türlü adland ırılamayan bipolar bozukluklar) 4) Kronik nitelik kazanm ış madde ve alkol ba ğımlılığı, 5) Psikoseksüel bozukluklar. (homoseksüalite, transeksüalite, tarnsvestitizm)Aç ıklama: Bu maddeye gireceklerin seksüel davran ış bozukluklar ının belirgin olmas ı, bu durumlar ının iş ortam ında bilinerek sak ıncalara yol açmas ı gereklidir. 6) Organik nedenlere ba ğlı ileri derecede ki şilik bozukluklar ı, kronik organik, ruhsa l bozukluklar. 7) Herhangi bir ruhsal bozukluk nedeniyle hiçbir hizmet s ınıfında çal ışamayaca k duruma gelenler. ... V.İNCELEME VE GEREKÇE 32. Mahkemenin 15/9/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: Başvuru Numaras ı: 2016/6275 Karar Tarihi : 15/9/2020 11A. Başvurucunun İddialar ı 33. Başvurucu, İdare Mahkemesi karar ına karşı dile getirdi ği temyiz sebeplerini (bkz. 24) tekrar ederek idarenin hem kusuru nedeniyle hem de sosyal risk ilkesi uyar ınca eşinin ölümünden dolay ı kusursuz sorumlu oldu ğunu öne sürmü ştür. B. Değerlendirme 1. Hukuki Nitelendirme ve İncelemenin Kapsam ı Yönünden 34. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucunun idarenin hizmet kusuru nedeniyle eşinin öldürüldü ğüne ilişkin iddias ı, yaşam ı korumak için gerekli önlemlerin al ınmad ığına ilişkindir. Bu nedenle söz konusu iddia, Anayasa'n ın 17. maddesinde güvence alt ına al ınan yaşam hakk ı kapsam ında incelenmi ştir. 35. Anayasa n ın Kişinin dokunulmazl ığı, maddî ve manevî varl ığı kenar başlıklı 17. maddesinin birinci f ıkras ının ilgili k ısm ı şöyledir: Herkes, ya şama... hakk ına sahiptir. 36. Anayasa n ın Devletin temel amaç ve görevleri kenar başlıklı 5. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: Devletin temel amaç ve görevleri, ki şinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal huku k devleti ve adalet ilkeleriyle ba ğdaşmayacak surette s ınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kald ırmaya, insan ın maddî ve manevî varl ığının gelişmesi için gerekli şartlar ı haz ırlamaya çal ışmakt ır. 37. Anayasa Mahkemesi, ya şam hakk ını güvence alt ına alan Anayasa'n ın 17. maddesini Anayasa'n ın 5. maddesiyle birlikte de ğerlendirerek devlete üç tür yükümlülük yükleyecek şekilde yorumlam ış ve bu yükümlülüklerin ihlal edilip edilmedi ğine ilişkin değerlendirmelerinde gözönüne alaca ğı ilkeleri belirlemi ştir. Bu yükümlülüklerden ilki kas ıtlı ve hukuka ayk ırı olarak öldürmememe yükümlülü ğü (negatif yükümlülük), ikincisi her türlü tehlikeye kar şı bireylerin ya şam hakk ını koruma yükümlülü ğü (pozitif yükümlülü ğün maddi boyutu), üçüncüsü ise do ğal olmayan her ölümle ilgili etkili soru şturma yükümlülü ğüdür (pozitif yükümlülü ğün usule ili şkin boyutu). Bir bireysel ba şvurunun ya şam hakk ı kapsam ında değerlendirilebilmesi için kamu makamlar ının yaşam hakk ının koruma alan ına kas ıtlı eylemleri veya ihmal suretiyle tezahür eden eylemsizlikleri ile bir müdahalesinin gerçekleştiği iddia edilmelidir. Ba şka bir anlat ımla yaşam hakk ı kapsam ında yap ılacak bir incelemenin ancak yetkili makamlar ın kusura dayal ı sorumlulu ğunun ileri sürüldü ğü hâllerde söz konusu olabilece ği ifade edilmelidir. Bir ölümden kusursuz sorumluluk ilkeleri gere ğince sorumlu olundu ğunun ileri sürülmesi hâlinde ise bireysel ba şvurunun aç ıklanan gerekçelerle yaşam hakk ından incelenebilmesi mümkün de ğildir ( Aziz Biter ve di ğerleri, B. No: 2015/4603, 19/2/2019, 58, 59). Bu nedenle ba şvurucunun devletin meydana gelen ölü m olay ından kusursuz sorumlu oldu ğuna dair şikâyeti yönünden herhangi bir de ğerlendirme yap ılmam ıştır. Başvuru Numaras ı: 2016/6275 Karar Tarihi : 15/9/2020 122. Kabul Edilebilirlik Yönünden a. Genel İlkeler 38. Yaşam hakk ını güvence alt ına alan Anayasa'n ın 17. maddesi, devletin temel amaç ve görevlerini düzenleyen Anayasa'n ın 5. maddesiyle birlikte de ğerlendirildi ğinde devlete birtak ım negatif ve pozitif yükümlülükler yükler ( Serpil Kerimo ğlu ve diğerleri , B. No: 2012/752, 17/9/2013, 50). 39. An ılan pozitif yükümlülükler kapsam ında devlet, yetki alan ında bulunan tü m bireylerin ya şam hakk ını kamu görevlilerinin, di ğer bireylerin ve hatta ki şinin kendi eylemlerinden kaynaklanabilecek risklere kar şı koruma ödevi alt ındad ır (Serpil Kerimo ğlu ve diğerleri , 51). Sözü edilen koruma ödevini yerine getirilebilmesi için devletin: i. Yaşam hakk ına yönelen tehdit ve risklere kar şı cayd ırıcı ve koruyucu yasal ve idari çerçeve olu şturmas ı (İpek Deniz ve di ğerleri, B. No: 2013/1595, 21/4/2016, 149), ii. Bir kişinin yaşam ına yönelik gerçek ve yak ın bir tehlikenin bulundu ğunun kamu makamlar ınca bilindi ği ya da bilinmesi gerekti ği durumlarda, görevlileri arac ılığıyla makul ölçüler çerçevesinde ve bu tehlikenin gerçekle şmesini önleyebilecek şekilde önlemler almas ı (Serpil Kerimo ğlu ve diğerleri , 53), iii. Önceden belirlenebilir bir veya daha fazla bireyin ya şam ına yönelik bir tehdit söz konusu olmasa bile ki şilerin yaşam ını korumak için genel güvenlik tedbirleri almas ı gerekir ( Mehmet Çetinkaya ve Maide Çetinkaya , B. No: 2013/1280, 28/5/2014, 59). 40. Bununla birlikte özellikle insan davran ışlar ının öngörülemezli ği, öncelikler ve kaynaklar de ğerlendirilerek yap ılacak işlem veya yürütülecek faaliyet tercihi dikkate alındığında sözü edilen pozitif yükümlülük, kamu makamlar ı üzerinde a şırı yük oluşturaca k şekilde yorumlanamaz ( Serpil Kerimo ğlu ve diğerleri , 53). 41. Öte yandan ya şam hakk ının gerektirdi ği pozitif yükümlülüklerin yerine getirilmesi kapsam ında al ınacak tedbirlerin belirlenmesi, idari ve yarg ısal makamlar ın takdirinde olan bir husustur. Hak ve özgürlüklerin güvence alt ına al ınmas ı ad ına pek çok yöntem benimsenebilir ve mevzuatta düzenlenmi ş herhangi bir tedbirin yerine getirilmesinde başarısız olunsa bile pozitif yükümlülükler di ğer bir tedbirle yerine getirilebilir ( Bilal Turan ve diğerleri (2), B. No: 2013/2075, 4/12/2013, 59). b.İlkelerin Olaya Uygulanmas ı 42. Başvurucunun ihlal iddialar ın özü eşini öldüren N.K.n ın olay esnas ında idarenin verdiği beylik tabancas ını kulland ığına, N.K.n ın psikolojik sorunlar ının bulundu ğu yönünde ciddi belirtiler bulundu ğuna, idarenin personelinin fizyolojik ve psikolojik takibini yaparak hizmetin gere ği gibi yürütülmesini sa ğlamak zorunda oldu ğuna ilişkindir. 43. Psikolojik veya zihinsel yetersizlikleri nedeniyle silah ta şımamas ı gereken ancak görevlerinin niteli ği gereği silah taşıyan kamu görevlilerine kar şı toplumdaki di ğer kişilerin yaşamlar ının korunmamas ı, devletin pozitif yükümlüklerinin ihlaline sebebiyet verebilir. Başvuru Numaras ı: 2016/6275 Karar Tarihi : 15/9/2020 13Nitekim pozitif yükümlülü ğün gereği olarak olay tarihinde yürürlükte olan baz ı genel idari düzenleyici i şlemlerde; polislere verilen zati demirba ş silahlar ın geri al ınmas ına, idarenin lüzum görmesi hâlinde meslekteki polisler hakk ında sağlık raporu ald ırılmas ına, ruhsal bir hastal ığın tespiti durumunda ilgililerin faal hizmetler d ışında kalan di ğer hizmetlerde çal ıştırılmalar ına, idari polisli ğe aktar ılmalar ına veya vazife malulü olarak emekli edilmelerine ve silah ta şıma ehliyetini kaybeden polislerin silahlar ının geçici olarak muhafaza alt ına al ınmas ına ilişkin hükümlere (bkz. 28-31) yer verilmi ştir. Bununla birlikte ba şvuruya konu olay ın mahiyeti dikkate al ınarak söz konusu genel idari düzenleyici işlemlerin ya şam ı koruma kapasiteleri yönünden ayr ı bir değerlendirme yap ılmas ına gere k görülmemi ştir. 44. Somut ba şvurudaki hiçbir unsur N.K.n ın başvurucunun e şi K.S.nin ya şam ına yönelik gerçek ve yak ın bir tehdit olu şturduğunun idari makamlarca bilindi ğine vey a bilinmesi gerekti ğine, N.K.n ın polislik mesle ğine icra etmesine veya silah ta şımas ına engel psikolojik veya zihinsel bir ar ızas ının bulundu ğuna, buna ra ğmen N.K.n ın sağlık rapor ald ırılmak için hastaneye sevk edilmedi ği gibi zati demirba ş silah ının da muhafaza alt ına alınmad ığına işaret etmemektedir (bkz. 14, 15). Ba şvurucu bile Ceza Mahkemesince verilen karar ı temyiz ederken N.K.n ın akli dengesinin bozuk oldu ğu yönünde mahkemeyi aldatt ığını öne sürmü ştür (bkz. 19). Bu bak ımdan somut olayda devletin poziti f yükümlülüklerinin do ğmas ına imkân verebilecek herhangi bir geli şme yaşanmam ıştır. 45. Aç ıklanan gerekçelerle ya şam hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Yaşam hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 15/9/2020 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Kadir ÖZKAYA Celal Mümtaz AKINCI M. Emin KUZ Üye Üye Y ıldız SEFERİNOĞLU Basri BA ĞCI