TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR FATMA KEVSER GÖKÇE BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/30389) Karar Tarihi: 19/1/2023 Başvuru Numaras ı: 2019/30389 Karar Tarihi : 19/1/2023 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Muhterem İNCE Raportör : Eren Can BENAKAY Başvurucu : Fatma Kevser GÖKÇE I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, güvenlik soru şturmas ı ve arşiv araştırmas ının olumsuz sonuçland ığı gerekçesiyl
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR FATMA KEVSER GÖKÇE BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/30389) Karar Tarihi: 19/1/2023 Başvuru Numaras ı: 2019/30389 Karar Tarihi : 19/1/2023 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Muhterem İNCE Raportör : Eren Can BENAKAY Başvurucu : Fatma Kevser GÖKÇE I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, güvenlik soru şturmas ı ve arşiv araştırmas ının olumsuz sonuçland ığı gerekçesiyle hem şirelik görevine ba şlatılmama işlemine kar şı aç ılan iptal davas ında davan ın sonucuna etkili iddian ın kararda kar şılanmamas ı nedeniyle gerekçeli karar hakk ının ihlal edildiği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 22/8/2019 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 4. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık, görüşünü bildirmi ştir. Başvurucu, Bakanl ığın görüşüne karşı beyanda bulunmu ştur. III. OLAY VE OLGULAR 5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: 6. Başvurucu 11/6/2014 tarihinde Erzurum Atatürk Üniversitesi Sa ğlık Bilimleri Fakültesinden mezun olduktan sonra 22/5/2016 tarihinde Ö ğrenci Seçme ve Yerle ştirme Merkezi taraf ından yap ılan Kamu Personeli Seçme S ınav ı'na (KPSS) kat ılm ıştır. 7. 14/7/2016 tarihinde aç ıklanan KPSS sonucuna göre puan 3 türünde 81,79 alan başvurucunun bu puan ına göre 7/11/2016 tarihinde Hatay' ın İskendurun ilçesi Devlet Hastanesine hem şire olarak yerle ştirilmesi yap ılm ıştır. Başvuru Numaras ı: 2019/30389 Karar Tarihi : 19/1/2023 38. Başvurucu hakk ında 3/10/2016 tarihli ve 676 say ılı Olağanüstü Hal Kapsam ında Baz ı Düzenlemeler Yap ılmas ı Hakk ında Kanun Hükmünde Kararname'nin (676 say ılı KHK) 74. maddesiyle 14/7/1965 tarihli ve 657 say ılı Devlet Memurlar ı Kanunu nun 48. maddesinin birinci f ıkras ının (A) bendine eklenen (8) numaral ı alt bent uyar ınca güvenlik soru şturmas ı ve arşiv araştırmas ı yapt ırılm ıştır. Güvenlik soru şturmas ı ve arşiv araştırmas ının olumsuz sonuçlanmas ı nedeniyle ba şvurucunun göreve atamas ı gerçekleştirilmemiştir. 9. Başvurucu söz konusu i şlemin iptali istemiyle 7/11/2017 tarihinde dava açm ıştır. Dava dilekçesinde, güvenlik soru şturmas ını olumsuz olarak sonuçland ırabilecek herhangi bir durumunun bulunmad ığını, hakk ında aç ılm ış olan herhangi bir dava kayd ının olmad ığını belirtmiştir. Devlete zarar verebilecek herhangi bir olu şum ya da terör örgütü ile bağlant ısının bulunmad ığını ifade etmi ştir. 10. Kahramanmara ş İdare Mahkemesi 15/11/2017 tarihinde davay ı yetki yönünden reddetmiştir. Kararda, dava konusu i şlemi tesis eden idarenin bulundu ğu yer mahkemesi olan Ankara İdare Mahkemesinin yetkili oldu ğu ifade edilmi ştir. 11. Ankara 6. İdare Mahkemesi 21/9/2018 tarihinde davan ın reddine karar vermiştir. Karar ın gerekçesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "Dava dosyas ının incelenmesinden; davac ının, KPSS 2016/7 personel al ımı ile yerleştirildiği hemşire kadrosuna güvenlik soru şturmas ı ve arşiv araştırmas ı yönünden atama şartlar ına haiz olmad ığından bahisle atamas ının yap ılmamas ına ilişkin 25.09.2017 tarih ve 902.99 say ılı işlemin tesis edilmesi üzerine bak ılan davan ın aç ıldığı anlaşılmaktad ır. Uyuşmazl ıkta, davac ının, KPSS 2016/7 personel al ımı ile daval ı idare bünyesinde hemşire kadrosuna yerle ştirildiği, atama i şlemi öncesinde yap ılan güvenlik soru şturmas ı ve arşiv araştırmas ı sonucunda elde edilen bilgi neticesinde De ğerlendirme Komisyonu'nu n 20.09.2017 tarih ve 21094 say ılı Karar ı ile davac ının atamas ının yap ılmamas ına karar verildiği, güvenlik soru şturmas ı sonucunda davac ı hakk ında elde edilen bilgi ve dosya kapsam ının Mahkememizce de ğerlendirilmesi neticesinde, daval ı idarenin davac ının güvenlik soru şturmas ını olumsuz kabul ederek atamas ının yap ılmamas ına ilişkin olarak tesis ettiği işlemde hukuka ayk ırılık bulunmad ığı sonucuna var ılmıştır." 12. Başvurucu, karara kar şı 16/11/2018 tarihinde istinaf yoluna ba şvurmuştur. İstinaf dilekçesinde, mahkeme karar ında hiçbir gerekçeye yer verilmemesinden şikâyet etmiştir. Mevzuat ın maddi olaya nas ıl uyguland ığı, işlemin hukuka uygun oldu ğu sonucuna nas ıl ulaşıldığı konusunda ve hüküm ile maddi olay aras ındaki ba ğlant ıya dair hiçbir açıklama yap ılmad ığını belirtmiştir. Mahkeme karar ının gerekçesinin bulunmay ışının etkili başvuru hakk ını ihlal ettiğini ileri sürmü ştür. Hakk ında herhangi bir kesinle şmiş mahkûmiyet karar ı bulunmamas ına karşın somut bir delil gösterilmeksizin atamas ının gerçekleştirilmediğini ifade etmi ştir. Bunun yan ı sıra güvenlik soru şturmas ı neticesinde şahs ıyla ilgisi olmayan tespitler veri olarak kullan ılm ışsa söz konusu durumun suçlar ın ve cezalar ın şahsiliği ilkesi ile ba ğdaşmayacağını söylemiştir. 13. Ankara Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesi (Bölge İdare Mahkemesi) 8/5/2019 tarihinde istinaf talebini kesin olarak reddetmi ştir. 14. Nihai karar, ba şvurucuya 24/7/2019 tarihinde tebli ğ edilmiştir. Başvurucu 2/8/2019 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. Başvuru Numaras ı: 2019/30389 Karar Tarihi : 19/1/2023 4IV.İLGİLİ HUKUK 15. 657 say ılı Kanun un 6. maddesinin birinci f ıkras ının birinci cümlesi şöyledir: "Devlet memurlar ı, Türkiye Cumhuriyeti Anayasas ına ve kanunlar ına sadakatla ba ğlı kalmak ve milletin hizmetinde Türkiye Cumhuriyeti kanunlar ını sadakatla uygulamak zorundad ırlar" 16. 657 say ılı Kanun un 48. maddesi şöyledir: "Devlet memurlu ğuna al ınacaklarda a şağıdaki genel ve özel şartlar aran ır. A) Genel şartlar: 1. Türk Vatanda şı olmak, 2. Bu Kanunun 40 nc ı maddesindeki ya ş şartlar ını taşımak, 3. Bu Kanunun 41 nci maddesindeki ö ğrenim şartlar ını taşımak, 4. Kamu haklar ından mahrum bulunmamak, 5. Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmi ş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolay ı bir y ıl veya daha fazla süreyle hapis cezas ına ya da affa uğram ış olsa bile devletin güvenli ğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, ( ) zimmet, irtikâp, rü şvet, h ırsızlık, doland ırıcılık, sahtecilik, güven i kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat kar ıştırma, edimin ifas ına fesat kar ıştırma, suçtan kaynaklanan malvarl ığı değerlerini aklama veya kaçakç ılık suçlar ından mahkûm olmamak. 6. Askerlik durumu itibariyle; a) Askerlikle ilgisi bulunmamak,b) Askerlik ça ğına gelmemi ş bulunmak, c) Askerlik ça ğına gelmiş ise muvazzaf askerlik hizmetini yapm ış yahut ertelenmi ş veya yedek s ınıfa geçirilmi ş olmak, 7. 53 üncü madde hükümleri sakl ı kalmak kayd ı ile görevini devaml ı yapmas ına engel olabilecek ( ) ak ıl hastal ığı ( ) bulunmamak. 8.[Anayasa Mahkemesinin 24/7/2019 tarihli ve E.:2018/73; K.:2019/65 say ılı Karar ı ile iptal edilmi ştir] B) Özel şartlar: 1. Hizmet görece ği s ınıf için 36 ve 41 nci maddelerde belirtilen ö ğretim ve e ğitim kurumlar ının birinden diploma alm ış olmak, 2. Kurumlar ın özel kanun veya di ğer mevzuat ında aranan şartlar ı taşımak." Başvuru Numaras ı: 2019/30389 Karar Tarihi : 19/1/2023 517. 676 say ılı KHK'n ın 74. maddesiyle 657 say ılı Kanun un 48. maddesinin birinci fıkras ının (A) bendine eklenen ve Anayasa Mahkemesinin 24/7/2019 tarihli ve E.2018/73, K.2019/65 say ılı karar ıyla iptal edilen (8) numaral ı alt bent şöyledir: "Güvenlik soru şturmas ı ve/veya ar şiv araştırmas ı yap ılmış olmak." V.İNCELEME VE GEREKÇE 18. Anayasa Mahkemesinin 19/1/2023 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gere ği düşünüldü: A. Gerekçeli Karar Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 19. Başvurucu, e şi ve ablas ı hakk ında yürütülen yarg ılamalar ın devam etti ğini, kesinleşmiş mahkeme karar ı bulunmad ığını belirterek buna ra ğmen atamas ının gerçekleştirilmemesi nedeniyle adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 20. Bakanl ık görüşünde, başvurucunun bir suç isnad ına tabi tutulmad ığı halde, bu türden isnatlara ili şkin Anayasal ilkelere dayand ığı, güvenlik soru şturmas ı ve arşiv araştırmas ı neticesinde ba şvurucuya bir suç isnad ında bulunulmad ığı, sözleşme feshinin bir disiplin cezas ı olmay ıp bu yöndeki bir genel şart ın taşınmamas ından kaynakland ığını belirterek Anayasa Mahkemesince konu bak ımından yetkisi de ğerlendirilirken bu hususun da dikkate almas ının faydal ı olacağı ifade etmi ştir. Öte yandan Mahkemenin dava konusu maddi olay ve olgular ı, delillerin de ğerlendirmesini, hukuk kurallar ının yorumlanmas ı ve uygulanmas ını, uyuşmazl ıkla ilgili vard ığı sonucu ve kulland ığı takdir yetkisinin sebeplerini gerekçelendirmi ş ve bu suretle hüküm kesinle ştiğinden mevcut ba şvurunun kabu l edilebilirli ğine dair yap ılacak incelemede ba şvurucunun iddialar ının kanun yolu şikâyeti niteliğinde olduğunu ileri sürmü ştür. 21. Başvurucu Bakanl ığın görüşüne karşı beyan ında, 657 say ılı Kanun'da güvenlik soruşturmas ına ilişkin olarak getirilen kural ın Anayasa Mahkemesince iptal edilmesine rağmen atamas ının gerçekle ştirilmediğini belirtmi ştir. Dava konusu edilen i şlemde herhangi bir gerekçe yer almad ığı gibi işleme karşı başvuru yollar ının gösterilmedi ğini ifade etmi ştir. Güvenlik soru şturmas ı nedeniyle atamas ının yap ılmamas ına dair i şlemin medeni hak ve yükümlülük kapsam ında olmas ı nedeniyle adil yarg ılanma hakk ının sağlad ığı güvencelerden faydalanaca ğını söylemiştir. 2. Değerlendirme 22. Anayasa'n ın "Hak arama hürriyeti " kenar ba şlıklı 36. maddesinin birinci f ıkras ı şöyledir: "Herkes, me şru vas ıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yarg ı mercileri önünde davac ı veya daval ı olarak iddia ve savunma ile adil yarg ılanma hakk ına sahiptir." 23. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Somut olayda ba şvurucu, atamas ının Başvuru Numaras ı: 2019/30389 Karar Tarihi : 19/1/2023 6yap ılmamas ına gerekçe olarak e şi ve ablas ı hakk ında devam eden yarg ılamalar ı gösterse de derece mahkeme kararlar ında buna ili şkin herhangi bir somut tespit ya da de ğerlendirme yer almamaktad ır. Bu nedenle ba şvurucunun adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddias ının adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki gerekçeli hakk ı yönünden incelenmesi gerekti ği değerlendirilmi ştir. a. Kabul Edilebilirlik Yönünden24. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan gerekçeli karar hakk ının ihlal edildiğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. b. Esas Yönündeni. Genel İlkeler 25. Anayasa'n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan adil yarg ılanma hakk ı, maddi adaleti de ğil şeklî adaleti temin etmeye yönelik güvenceler içermektedir. Bu bak ımdan adil yarg ılanma hakk ı davan ın taraflardan biri lehine sonuçlanmas ını garanti etmemektedir. Adil yarg ılanma hakk ı, temel olarak yarg ılama sürecinin ve usulünün hakkaniyete uygun olarak yürütülmesini teminat alt ına almaktad ır (M.B. [GK], B. No: 2018/37392, 23/7/2020, 80). 26. Anayasa n ın 36. maddesinin birinci f ıkras ında, herkesin yarg ı organlar ına davac ı ve daval ı olarak ba şvurabilme ve bunun do ğal sonucu olarak da iddia, savunma ve adil yarg ılanma hakk ı güvence alt ına al ınm ıştır. An ılan maddeyle güvence alt ına al ınan hak arama özgürlü ğü, kendisi bir temel hak niteli ği taşımas ının ötesinde di ğer temel hak ve özgürlüklerden gereken şekilde yararlan ılmas ını ve bunlar ın korunmas ını sağlayan en etkili güvencelerden biridir. Bu ba ğlamda Anayasa n ın bütün mahkemelerin her türlü kararlar ının gerekçeli olarak yaz ılmas ını ifade eden 141. maddesinin de hak arama hürriyetinin kapsam ının belirlenmesinde gözetilmesi gerekti ği aç ıktır (Vedat Benli , B. No: 2013/307, 16/5/2013, 30). 27. An ılan kurallar uyar ınca ilke olarak mahkeme kararlar ının gerekçeli olmas ı, adil yarg ılanma hakk ının bir gere ğidir. Derece mahkemeleri, dava konusu maddi olay ve olgular ın kan ıtlanmas ını, delillerin de ğerlendirilmesini, hukuk kurallar ının yorumlanmas ı ve uygulanmas ını, uyuşmazl ıkla ilgili vard ığı sonucu, sonuca var ılmas ında kulland ığı takdir yetkisinin sebeplerini makul bir şekilde gerekçelendirmek zorundad ır. Bu gerekçelerin oluşturulmas ında aç ıkça bir keyfîlik görüntüsünün olmamas ı ve makul bir biçimde gerekçe gösterilmesi hâlinde adil yarg ılanma hakk ının ihlalinden söz edilemez ( İbrahim Ata ş, B. No:2013/1235, 13/6/2013, 23). 28. Makul gerekçe; davaya konu olay ve olgular ın mahkemece nas ıl nitelendirildi ğini, kurulan hükmün hangi nedenlere ve hukuksal düzenlemelere dayand ırıldığını ortaya koyacak, olay ve olgular ile hüküm aras ındaki bağlant ıyı gösterecek nitelikte olmal ıdır. Zira taraflar ın o dava yönünden hukuk düzenince hangi nedenle hakl ı veya haks ız görüldüklerini anlay ıp değerlendirebilmeleri için ortada usulüne uygun şekilde oluşturulmuş, hükmün hangi nedenle o içerik ve kapsamda verildi ğini gösteren, ifadeleri özenle seçilmi ş ve kuşkuya yer vermeyecek aç ıklıktaki bir gerekçe bölümünün ve buna uyumlu hüküm f ıkralar ının bulunmas ı zorunludur ( İbrahim Ata ş, 24). Başvuru Numaras ı: 2019/30389 Karar Tarihi : 19/1/2023 729. Kararlar ın gerekçeli olmas ı, davan ın taraflar ının mahkeme karar ının dayanağını öğrenerek mahkemelere ve genel olarak yarg ıya güven duymalar ını sağlad ığı gibi, taraflar ın kanun yoluna etkili ba şvuru yapmalar ını mümkün hale getiren en önemli faktörlerdendir. Gerekçesi bilinmeyen bir karara kar şı gidilecek kanun yolunun etkin kullan ılmas ı mümkü n olmayaca ğı gibi bahsedilen kanun yolunda yap ılacak incelemenin de etkin olmas ı beklenemez ( Vesim Parlak , B. No: 2012/1034, 20/3/2014, 34). ii.İlkelerin Olaya Uygulanmas ı 30. Somut olayda hem şire olarak yerle ştirilmesi yap ılan başvurucu hakk ında yap ılan güvenlik soru şturmas ının olumsuz olarak neticelenmesi nedeniyle atamas ı gerçekleştirilmemiştir. İşleme kar şı aç ılan dava reddedilmi ştir. Derece mahkemelerinin kararlar ında, başvurucunun güvenlik soru şturmas ı sonucunda yap ılan tespitlere yer verilmedi ği gibi herhangi bir de ğerlendirme de yap ılmam ıştır. 31. 657 say ılı Kanun'un 48. maddesine eklenen "Güvenlik soru şturmas ı ve/veya arşiv araştırmas ı yap ılmış olmak" biçimindeki alt bendin ba şvurucunun yerle ştirildiği kadro da dâhil olmak üzere tüm devlet memurlu ğu kadrolar ına atanabilmek için güvenlik soruşturmas ı ve/veya ar şiv araştırmas ı yap ılmas ı şart ı getirdiği aç ıktır. Bu sebeple hem şire kadrosuna yerle ştirilen ba şvurucunun güvenlik soru şturmas ı ve arşiv araştırmas ına tabi tutulacağının öngörülebilir oldu ğundan ku şku duymay ı gerektirecek bir neden bulunmamaktad ır. Bireysel ba şvuruya konu karar ın gerekçesinden Mahkemenin 657 say ılı Kanun'un 48. maddesine eklenen alt bentteki şart ı güvenlik soru şturmas ı ve/veya ar şiv araştırmas ının olumlu sonuçlanmas ı biçiminde yorumlad ığı anlaşılmaktad ır. 32. Uyuşmazl ıkta uygulanacak hukuk kurallar ının yorumlanmas ında öncelikli yetkinin derece mahkemelerine ait oldu ğunun alt ı bir kez daha çizilmelidir. Anayasa Mahkemesinin kendi yorumunu derece mahkemelerininkinin yerine kaim etmesi söz konus u olamaz. Bununla birlikte derece mahkemelerinin yorumlar ının etkilerinin adil yarg ılanma hakk ıyla çelişip çelişmediğini incelemek Anayasa Mahkemesinin görevindedir. Bu bak ımdan bireysel ba şvuru kapsam ında yap ılacak değerlendirmede derece mahkemelerinin söz konusu fıkran ın güvenlik soru şturmas ının olumlu sonuçlanmas ını gerektirdi ği biçimindeki yorumu veri kabul edilecektir ( Sebiha Kaya, B. No: 2108/34124, 20/5/2021, 48). 33. Güvenlik soru şturmas ı ve arşiv araştırmas ının olumlu sonuçlanmas ı şart ının aranmas ının kural ı belli ölçüde mu ğlaklaştırdığı söylenebilir. Zira güvenlik soru şturmas ının olumlu neticelenip neticelenmedi ği konusunda ula şılacak sonucun atamaya yetkili konumda bulunan ki şi veya kişilere bağlı olarak de ğişmesi riski bulunmaktad ır. Bu da keyfî ve ayr ımc ı uygulamalar ın gelişmesine, dolay ısıyla bireylerin devlete olan güvenlerinin zedelenmesine sebep olabilecektir ( Sebiha Kaya , 49). 34. Kişilerin hukuki güvenli ğini sağlamay ı amaçlayan hukuki güvenlik ilkesi; hukuk normlar ının öngörülebilir olmas ını, bireylerin tüm eylem ve i şlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerinde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaç ınmas ını gerekli k ılar. Belirlilik ilkesi ise yasal düzenlemelerin hem ki şiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve ku şkuya yer vermeyecek şekilde aç ık, net, anlaşılır ve uygulanabilir olmas ını, ayr ıca kamu otoritelerinin keyfî uygulamalar ına karşı koruyucu önlem içermesini ifade etmektedir (AYM, E.2013/39, K.2013/65, 22/5/2013). Bu noktada gerekçeli karar hakk ının hukuki güvenlik ve belirlilik ilkelerinin tesisinde önemli bir araç olarak i şlev gördü ğünü söylemek yanl ış olmayacakt ır. Zira kişiler ancak gerekçeli kara r Başvuru Numaras ı: 2019/30389 Karar Tarihi : 19/1/2023 8vas ıtas ıyla somut olay ın hukuk kurallar ı karşısında nas ıl konumland ırıldığını öğrenebilmekte ve buna kar şı etkili bir savunma geli ştirme imkân ı bulabilmektedir. 35. Derece mahkemelerince gerçekle ştirilen ara ştırma ve incelemeler neticesinde tespit edilen hususlar ın hukuki güvenlik ve belirlilik ilkelerini temin edecek ve keyfî uygulamalar ın önüne geçecek şekilde somut olay ın özelliği dikkate al ınarak gerekçeli karard a ortaya konulmas ı gerekmektedir. Bu kapsamda sadece şekli anlamda bir gerekçenin varl ığı yeterli de ğildir, ayn ı zamanda makul olmas ı aranmaktad ır. Makul gerekçeden anla şılmas ı gereken mahkemelerin dava konusu maddi olay ve olgular ın kan ıtlanmas ını, delillerin değerlendirilmesini, hukuk kurallar ının yorumlanmas ı ve uygulanmas ını, uyuşmazl ıkla ilgili vard ığı sonucu, sonuca var ılmas ında kulland ığı takdir yetkisinin sebeplerini ortaya koymas ıdır (bkz. 25-29). 36. Bu nedenle güvenlik soru şturmas ının olumsuz olmas ına bağlı olarak atanmamaya dair tesis edilen i şleme karşı aç ılan bir davada, davac ının hangi sebeple güvenlik soruşturmas ının olumsuz olarak sonuçland ığının ve güvenlik soru şturmas ı neticesinde elde edilen verinin ki şinin yapaca ğı görevi neden olumsuz olarak etkiledi ğinin aç ıkça ortaya konulmas ı önemlidir. Bu kapsamda derece mahkemelerinden beklenen, güvenlik soruşturmas ı sonucunda elde edilen bilgilerin neler oldu ğunun karar ında belirtmesi ve söz konusu bilgiyi, davac ının yerleştirildiği kurumu ve alaca ğı görevi gözönünde bulundurarak değerlendirmesidir. Burada önemli olan husus güvenlik soru şturmas ının olumsuz sonuçlanmas ını doğuran tespitlerin davac ının şahs ından kaynaklanmas ı ya da davac ının şahs ıyla güncel ve ki şisel bir ba ğlant ıyı ortaya koyabilecek nitelikte olmas ıdır. Yine bu noktada derece mahkemelerince söz konusu ba ğlant ının nas ıl kuruldu ğunun detayl ı bir şekilde gerekçelendirilmesi, keyfîli ğin önüne geçebilmek ad ına önem arz etmektedir. 37. Başvurucu, her ne kadar ablas ı ve eşi hakk ında devam eden yarg ılamalar nedeniyle güvenlik soru şturmas ının olumsuz olarak sonuçland ığını belirtse de mahkeme karar ından başvurucunun güvenlik soru şturmas ının neden olumsuz olarak kabul edildi ği anlaşılamamaktad ır. Karar ın dayana ğı olan istihbari nitelikteki bilginin içeri ğinde yer alan tespit aktar ılmam ış ve buna ili şkin değerlendirmede bulunulmam ıştır. Bu nedenle güvenlik soruşturmas ının olumsuz sonuçlanmas ının başvurucunun şahs ına bağlı hangi nedenden kaynakland ığı anlaşılamam ıştır. Bunun yan ı sıra kararda güvenlik soru şturmas ı sonucunda elde edilen bilginin ba şvurucunun yapaca ğı göreve hangi nedenle olumsuz bir etki yapt ığı da ortaya konulmam ıştır. 38. Kural olarak derece mahkemesi karar ında esasa ili şkin hususlarda yeterli gerekçe bulunmas ı halinde istinaf merciince bu karara at ıf yap ılarak değerlendirme yap ılmas ı makul görülebilir. İlk derece mahkemesi karar ında gerekçe bulunmad ığı hâllerde ise başvurucular taraf ından ileri sürülen esasl ı itirazlar ın istinaf mercii taraf ından gerekçeli bir şekilde kar şılanmas ı gerekir. Somut olayda ba şvurucunun temel iddialar ının ilk derece mahkemesince kararda tart ışılmamas ına ve gerekçe olu şturulmamas ına rağmen başvurucu taraf ından ileri sürülen esasl ı iddialar ın Bölge İdare Mahkemesince de kar şılanmad ığı görülmüştür. 39. Sonuç olarak istihbari bilgilerin idari i şlemi neden ve nas ıl hakl ılaştırdığı hususunun derece mahkemelerinin gerekçelerinde yer almad ığı görülmektedir. Derec e mahkemeleri ba şvurucu hakk ında elde edilen bilgileri herhangi bir şekilde değerlendirmemi ş, bilginin tesis edilen i şleme ulaşmadaki hukuki etkisi ve benzeri boyutlar ı ile işin esas ı ile ilgili kendi de ğerlendirmesini ortaya koymam ıştır. Diğer bir ifadeyle güvenlik Başvuru Numaras ı: 2019/30389 Karar Tarihi : 19/1/2023 9soruşturmas ının sonucuna ili şkin başvurucunun iddialar ı yeterli bir şekilde aç ıklığa kavuşturulmam ıştır. Bu nedenle, yarg ılama süreci bir bütün olarak de ğerlendirildi ğinde, başvurucunun gerekçeli karar hakk ının ihlal edildi ği sonucuna var ılm ıştır. 40. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurucunun Anayasa'n ın 36. maddesinde güvence altına al ınan adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki gerekçeli karar hakk ının ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. B. Diğer İhlal İddialar ı 41. Başvurucu; hakk ında herhangi bir soru şturma ya da kovu şturma bulunmamas ına rağmen göreve ba şlatılmamas ı nedeniyle masumiyet karinesinin, ablas ı ve eşi hakk ında yap ılan tespitler nedeniyle görevine ba şlatılmamas ı nedeniyle suçta ve cezada kanunilik ilkesinin, çal ışma hakk ının ve eşitlik ilkesinin ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 42. Başvurucunun gerekçeli karar hakk ının ihlal edildi ğine karar verildi ğinden masumiyet karinesinin, suçta ve cezada kanunilik ilkesinin, çal ışma hakk ının ve eşitlik ilkesinin ihlal edildi ğine yönelik iddialar ı hakk ında kabul edilebilirlik ve esas yönünden ayr ıca bir inceleme yap ılmas ına gerek görülmemi ştir. C. 6216 Say ılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 43. Başvurucu, ihlalin tespiti ile 100.000 TL manevi tazminata karar verilmesi talebinde bulunmu ştur. 44. Başvuruda tespit edilen hak ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmaktad ır. Bu kapsamda karar ın gönderildi ği yarg ı mercilerince yap ılmas ı gereken i ş, yeniden yarg ılama işlemlerini başlatmak ve Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ula ştıran nedenleri gideren, ihlal karar ında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar vermektir (30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un 50. maddesinin (2) numaral ı fıkras ında düzenlenen bireysel ba şvuruya özgü yeniden yarg ılama kurumunun özelliklerine ili şkin kapsaml ı aç ıklamalar için bkz. Mehmet Do ğan [GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018, 54-60; Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , B. No: 2016/12506, 7/11/2019, 53-60, 66; Kadri Enis Berbero ğlu (3) [GK], B. No: 2020/32949, 21/1/2021, 93-100). 45.İhlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılaman ın yeterli bir giderim sa ğlayacağı anlaşıldığından tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekti ği sonucuna ula şılm ıştır. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Gerekçeli karar hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL ED İLEBİLİR OLDUĞUNA, B. Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki gerekçeli karar hakk ının İHLAL ED İLDİĞİNE, Başvuru Numaras ı: 2019/30389 Karar Tarihi : 19/1/2023 10C. Karar ın bir örne ğinin gerekçeli karar hakk ının ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere Ankara 6. İdare Mahkemesine (E.2017/3343, K.2018/2085) GÖNDER İLMESİNE, D. Başvurucunun tazminat talebinin REDD İNE, E. 364,60 TL harçtan olu şan yarg ılama giderinin ba şvurucuya ÖDENMES İNE, F. Ödemenin karar ın tebliğini takiben ba şvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, G. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 19/1/2023 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi.