TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR MEMET KANAT VE D İĞERLERİ BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/31179) Karar Tarihi: 30/6/2020 Başvuru Numaras ı: 2017/31179 Karar Tarihi :30/6/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCIRıdvan GÜLEÇ Recai AKYEL Raportör : Cafiye Ece YALIM Başvurucular : 1.Memet KANAT 2.Saliha KANAT Başvurucular Vekili : Av. Fatime ÇEL İK I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru; sel felaketi nedeniyle meydana gelen ölü
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR MEMET KANAT VE D İĞERLERİ BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/31179) Karar Tarihi: 30/6/2020 Başvuru Numaras ı: 2017/31179 Karar Tarihi :30/6/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCIRıdvan GÜLEÇ Recai AKYEL Raportör : Cafiye Ece YALIM Başvurucular : 1.Memet KANAT 2.Saliha KANAT Başvurucular Vekili : Av. Fatime ÇEL İK I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru; sel felaketi nedeniyle meydana gelen ölüm olay ında kusuru bulundu ğu ileri sürülen idare aleyhine aç ılan tam yarg ı davalar ında yetersiz tazminata hükmedilmesi nedeniyle ya şam hakk ının, yarg ılaman ın uzun sürmesi ve aleyhe vekâlet ücretine hükmedilmesi nedeniyle de adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddialar ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 28/7/2017 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ında n yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık görüş bildirmemi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 7. Başvuru formu ve ekleri ile Ulusal Yarg ı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) arac ılığıyla erişilen belgelere göre ilgili olaylar özetle şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2017/31179 Karar Tarihi :30/6/2020 38. 1/11/2006 tarihinde Batman'da yo ğun yağmur yağışı sonucu olu şan sel nedeniyle kollukça tedbir amac ıyla başvurucular ın evleri bo şaltılm ış, başvurucular ın sığındıklar ı yak ınlar ı A.K.nin evinin y ıkılmas ı sonucunda ba şvurucular ın k ızı olan M.K. selde boğularak vefat etmi ştir. 9. Başvurucular idarenin hizmet kusuru nedeniyle k ızlar ının hayat ını kaybettiğini belirterek u ğrad ıklar ı zararlar ın tazmini için Batman Belediyesi, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü (İdareler) aleyhine 2.000 TL maddi 150.000 TL manevi tazminat talebiyle 15/5/2007 tarihinde Diyarbak ır 1. İdare Mahkemesine tam yarg ı davas ı açm ışlard ır. 10. Başvurucular dava dilekçesinde özetle 1/11/2006 tarihinde Batman'da ya şanan sel felaketinin İluh Deresi'nin ta şmas ı sonucunda Belediyenin imara açt ığı dere yata ğındaki taşınmazlarda tahribata yol açt ığını, k ızlar ı M.K.nin selin etkiledi ği Karşıyaka Mahallesi'ndeki evin y ıkılmas ı sonucu hayat ını kaybettiğini, ölüm olay ının daval ı İdareleri n hizmet kusurundan kaynakland ığını belirtmişlerdir. 11. Diyarbak ır 1. İdare Mahkemesi 8/7/2009 tarihinde, ba şvurucular ın dava açmadan önce İdarelere ba şvuruda bulunarak ön karar almamas ı nedeniyle dava dilekçesinin İdarelere tevdiine karar vermi ştir. 12. 11/8/2009 tarihinde dava dilekçesinin İdarelere tevdi edilmesine ili şkin karar ın tebliğinden sonra 19/10/2009 tarihinde Diyarbak ır 1. İdare Mahkemesinde aç ılan davada; Batman İdare Mahkemesinin ( İdare Mahkemesi) 25/7/2011 tarihinden itibaren faaliyete geçirilmesi nedeniyle 14/9/2011 tarihinde yetkisizlik karar ı verilerek dosyan ın Batman İdare Mahkemesine ( İdare Mahkemesi) gönderilmesine karar verilmi ştir. 13. İdare Mahkemesi 10/5/2012 tarihli karar ıyla maddi tazminat talebinin reddine, manevi tazminat talebinin k ısmen kabulüne karar vermi ştir. Karar, Dan ıştay Sekizinci Dairesinin (Daire) 19/2/2014 tarihli karar ıyla oyçoklu ğuyla bozulmu ştur. Daval ı İdarelerin karar düzeltme talebi Dairenin 21/5/2015 tarihli karar ı ile reddedilmi ştir. 14.İdare Mahkemesi bozma sonras ı yap ılan yarg ılama sonucunda İdarelerin kusurlu olup olmad ığının tespitini yaparken ayn ı sel felaketi nedeniyle yarg ılamas ı devam eden O.A. isimli başka bir davac ının yak ınlar ını kaybetmesi nedeniyle açm ış olduğu E.2012/3992 say ılı dosyada 16/4/2015 tarihli ara karar ı ile yap ılan keşif ve bilirki şi incelemesi sonucunda düzenlenen 23/6/2015 tarihli raporu esas alm ıştır. An ılan raporda çarp ık yap ılaşma dolay ısıyla meydana gelen zarar ın oluşumunda derenin ıslah ından sorumlu olan daval ı İdarelerin hizmet kusuru bulundu ğu tespit edilerek 3/8 oran ında daval ı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün, 5/8 oran ında daval ı Batman Belediye Ba şkanl ığının kusurlu oldu ğu belirtilmiştir. 15. İdare Mahkemesi, M.K.nin hayat ını kaybetmesi nedeniyle u ğran ıldığı ileri sürülen maddi zararlar ının hesaplanmas ı amac ıyla bilirki şi incelemesi yap ılmas ına karar vermiş; bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen raporda ba şvurucu anne Saliha Kanat için hesaplanan destekten yoksunluk tazminat ının 33.071,10 TL, ba şvurucu baba Memet Kanat için hesaplanan destekten yoksunluk tazminat ının ise 17.460,10 TL oldu ğu tespit edilmi ştir. 16.İdare Mahkemesi 7/6/2016 tarihli kararla ba şvurucular ın maddi tazminat talebinin kabulüne, manevi tazminat talebinin ise k ısmen kabulüyle ba şvuruculara 50.531,20 TL maddi ve 60.000 TL manevi tazminat ödenmesine karar vermi ştir. Gerekçeli karar ın ilgili kısımlar ı şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2017/31179 Karar Tarihi :30/6/2020 4"...01.11.2006 tarihinde Batman İli'nde, ya şanan sel felaketi sonras ında, selin etkilediği bölgede Bay ındırlık ve İskan Bakanl ığı Afet İşleri Genel Müdürlü ğü'nce yapt ırılan etüt incelemesi sonucunda düzenlenen raporda; selin olu şmas ında ana etkenin belediyenin dere yata ğını imara açmas ından kaynakl ı çarp ık yap ılaşma ve DS İ'nin dere yata ğına yapt ırdığı tahliye kanal ının yetersizli ği olduğu belirtilmi ştir. Olayda, ölümün gerçekle ştiği evin belediyenin imara açt ığı dere yata ğındaki Kar şıyaka Mahallesinde yer almas ı karşısında, evin bahçe duvar ının y ıkılmas ı sonucunda davac ılar ın yak ınlar ının ölümünde, dere yata ğını yerleşime açarak selin olu şmas ına zemin haz ırlaya n daval ı belediyenin ve yapt ırdığı kanal yetersiz olan DS İ'nin hizmet kusuru bulundu ğu cihetle zarar ın mucbir sebepten kaynakland ığından söz edilemeyecektir. Bununla birlikte dere yatağında bulunan ta şınmaz ın yap ı ve iskan ruhsat ının bulunmamas ı da daval ı belediyenin hukuka ayk ırı eylemi ile olu şan zarar aras ındaki illiyet ba ğını ortadan kald ırmaz. Zira yukar ıda aktar ılan mevzuat hükümleri uyar ınca, imarla ilgili hizmetleri yapman ın veya yapt ırman ın belediyenin görev ve sorumluluklar ı aras ında oldu ğu, ruhsata ayk ırı vey a ruhsats ız yap ılan yap ılar ın, belediye encümeni veya il idare kurulu karar ını müteakip, belediye veya valilikçe y ıktırılacağı, ayr ıca kullanma izni verilmeyen ve al ınmaya n yap ılar ın, izin al ınıncaya kadar elektrik, su ve kanalizasyon hizmetlerinden ve tesislerinden faydaland ırılmayacaklar ı aç ıktır. ... Yukar ıda yer verilen her iki bilirki şi raporuna da daval ı idarelerce yap ılan itirazla r yerinde görülmeyerek, dayand ığı gerekçeler itibariyle her iki rapor da hükme esas alınabilecek nitelikte görülmü ştür. Bu durumda, daval ı Batman Belediyesi'nin dere yatağında bulunan yerleri imara açmas ı ve davac ılara ait evin bu yerde olmas ı karşısında, evin bahçe duvar ının y ıkılmas ı sonucunda davac ılar ın çocuğunun ölümünde, dere yata ğını yerleşime açarak selin olu şmas ına zemin haz ırlayan daval ı Batman Belediye Ba şkanl ığı'nın; taşkın sular ın önlenmesi için gere ğinin yap ılmamas ı, İluh deresinin ıslah edilmemesi, yeterl i debiyi kald ıracak derinlikte ve geni şlikte olmamas ı, dere kenar ındaki binalar ın belediye il e işbirliği yap ılarak tahliyesinin ve kamula ştırmas ının yap ılmamas ı, bölgenin imara açılmamas ı konusunda belediyenin uyar ılmas ı ve netice al ınmam ışsa dava açmas ı gerektiği halde bunlar ın yap ılmam ış olmas ı nedeniyle daval ı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü'nün ıslah dilekçesindeki talep de dikkate al ınarak toplam 50.531,20-TL maddi zarar ı yukarda tespit edilen kusur oranlar ına göre tazmin etmeleri gerekmektedir. Davan ın manevi tazminata yönelik k ısm ına gelince; Doktrinde kabul edildi ği üzer e manevi tazminat, mal varl ığında meydana gelen bir eksilmeyi kar şılamaya yönelik bir tazmin arac ı olmay ıp, manevi bir tatmin arac ıdır. Başka türlü giderim yollar ının bulunmay ışı veya yetersiz kal ışı, manevi tazminat ın parasal olarak belirlenmesini zorunlu hale getirmektedir. Olay ın gelişimi ve sonucu, ilgilinin durumu itibariyle u ğrad ığı manev i zarara kar şılık takdir edilecek manevi tazminat ın, manevi tatmin arac ı olmas ından dolay ı zenginleşmeye yol açmayacak miktarda, fakat idarenin olaydaki kusurunun niteli ğini v e ağırlığını ifade edecek ölçüde saptanmas ı zorunlu bulunmaktad ır. Diğer taraftan, tazminat sadece maddi de ğerlerde meydana gelen eksilmelerle s ınırlı bir giderim yolu de ğildir. Ayn ı zamanda ki şinin, yaşam ında ortaya ç ıkan olumsuzluklar nedeniyle duydu ğu her türlü sıkıntı ve üzüntüden kaynaklanan manevi zararlar ın da manevi tazminat ödenerek tazmini Anayasal ve yasal düzenlemelerin gere ği olduğundan, davac ılar ın çocuklar ını sele kap ılarak ölmesinden dolay ı derin bir elem ve ac ı duyarak manevi zarara u ğrad ıklar ı aç ık olup, ölüm olay ının oluş şekli ve niteli ği dikkate al ınarak manevi tazminat takdir edilmesi gerektiği sonucuna var ılmıştır. Başvuru Numaras ı: 2017/31179 Karar Tarihi :30/6/2020 5Olay ın yukar ıda özetlenen geli şimi ve niteli ği dikkate al ınarak davac ılar ın çocuğu ola n [M.K.nin] hayat ını kaybetmesi nedeniyle duyulan üzüntü ve ıstırap karşılığı anne Salih a KANAT'a 30.000,00-TL, baba Memet KANAT'a 30.000,00-TL olmak üzere toplam 60.000,00-TL manevi tazminat ın daval ılar taraf ından kusurlar ı oran ında davac ılara ödenmesi gerekmektedir ..." 17. Gerekçeli kararda ayr ıca hükmedilen manevi tazminat miktar ı üzerinden hesaplanan 6.950 TL vekâlet ücretinin daval ı idarelerden al ınarak başvuruculara verilmesine, Avukatl ık Asgari Ücret Tarifesi'nin 10/2. maddesindeki " Davan ın k ısmen reddi durumunda, karşı taraf vekili yarar ına Tarifenin üçüncü k ısm ına göre hükmedilecek ücret, davac ı vekili lehine belirlenen ücreti geçemez. " şeklindeki kural nedeniyle 6.950 TL vekâlet ücretinin başvuruculardan al ınarak daval ı İdarelere verilmesine karar verilmi ştir.. 18. An ılan karar, Dairenin 13/4/2017 tarihli karar ıyla onanm ıştır. 19. Onama karar ı 28/6/2017 tarihinde tebli ğ edilmiş ve 28/7/2017 tarihinde bireysel başvuru yap ılm ıştır. IV. İNCELEME VE GEREKÇE 20. Mahkemenin 30/6/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Yaşam Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucular ın İddialar ı 21. Başvurucular, tam yarg ı davas ında yetersiz miktarda manevi tazminata hükmedildi ğini belirterek ya şam haklar ının ihlal edildi ğini ileri sürmü şlerdir. 2. Değerlendirme 22. Anayasa n ın Kişinin dokunulmazl ığı, maddî ve manevî varl ığı kenar başlıklı 17. maddesinin birinci ve ikinci f ıkralar ı şöyledir: Herkes, ya şama, maddî ve manevî varl ığını koruma ve geli ştirme hakk ına sahiptir. Tıbbî zorunluluklar ve kanunda yaz ılı haller d ışında, kişinin vücut bütünlü ğüne dokunulamaz; r ızas ı olmadan bilimsel ve t ıbbî deneylere tâbi tutulamaz. 23. Anayasa n ın Devletin temel amaç ve görevleri kenar başlıklı 5. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: Devletin temel amaç ve görevleri, ... ki şinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal huku k devleti ve adalet ilkeleriyle ba ğdaşmayacak surette s ınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kald ırmaya, insan ın maddî ve manevî varl ığının gelişmesi için gerekli şartlar ı haz ırlamaya çal ışmakt ır. 24. Yaşam hakk ının doğal niteliği gereği, bu hakka yönelik bir ba şvuru ancak ölen kişinin mağdur olan yak ınlar ı taraf ından yap ılabilecektir ( Serpil Kerimo ğlu ve diğerleri , B. No: 2012/752, 17/9/2013, 41). Ba şvuru konusu olaylarda müteveffa, ba şvurucular ın k ızıdır. Bu nedenle ba şvuruda ba şvuru ehliyeti aç ısından bir eksiklik bulunmamaktad ır. Başvuru Numaras ı: 2017/31179 Karar Tarihi :30/6/2020 625. Bununla birlikte ba şvurunun di ğer kabul edilebilirlik kriterleri yönünden de incelenmesi gerekir. 26. Anayasa Mahkemesi aç ısından idari makamlar ve derece mahkemeleri taraf ından başvurucular lehine bir tedbir ya da karar ın al ınmas ı suretiyle ihlalin tespit edilmesi, verilen karar ile bu ihlalin uygun ve yeterli biçimde giderilmesi hâlinde ilgili taraf ın art ık mağdur olduğu ileri sürülemeyecektir ( Sad ık Koçak ve di ğerleri , B. No: 2013/841, 23/1/2014, 83). 27. Mağduriyetin giderilmesi, özellikle ihlal edildi ği ileri sürülen hakk ın niteliği ve ihlali tespit eden karar ın gerekçesi ile bu karar ın ard ından ilgili aç ısından uğrad ığı zararlar ın devam edip etmedi ğine bağlıdır. Başvuruculara sa ğlanan telafi imkân ının uygun ve yeterli olup olmad ığına ilişkin karar, söz konusu anayasal temel hak ve özgürlü ğün ihlalinin niteli ği gözönünde bulundurularak dava ko şullar ının tamam ının değerlendirilmesi sonucunda verilebilecektir. Bu çerçevede bir ba şvurucunun ma ğdur s ıfat ı, Anayasa Mahkemesi önünde şikâyet etti ği durum için ayn ı zamanda idari veya yarg ısal bir kararla kendisine ödenmesine karar verilen tazminata da ba ğlı olabilecektir ( Sad ık Koçak ve di ğerleri , 84). 28. Anayasa'n ın 17. maddesinde güvence alt ına al ınan yaşam hakk ı bağlam ında mağduriyetin giderilip giderilmedi ğinin tespiti aç ısından kasten ya da sald ırı veya kötü muameleler sonucu meydana gelen ölüm olaylar ı ile ihmal sonucu meydana gelen ölüm olaylar ı aras ında bir ayr ım yapmak gerekir ( Mehmet Aydo ğan ve Nufer Aydo ğan, B. No: 2013/3775, 14/4/2016, 55). 29. Kasten ya da sald ırı veya kötü muameleler sonucu meydana gelen ölüm olaylar ına ilişkin davalarda, Anayasa'n ın 17. maddesi gere ğince devletin ölümcül sald ırı durumunda sorumlular ın tespitine ve cezaland ırılmalar ına imkân verebilecek nitelikte cezai soruşturmalar yürütme yükümlülü ğü bulunmaktad ır. Bu tür olaylarda yürütülen idari ve hukuki soru şturmalar ve davalar sonucunda sadece tazminat ödenmesi ya şam hakk ı ihlalini gidermek ve ma ğdur s ıfat ını ortadan kald ırmak için yeterli de ğildir ( Serpil Kerimo ğlu ve diğerleri , 55). 30. Ancak ihmal nedeniyle meydana gelen ölüm olaylar ına ilişkin davalar aç ısından farkl ı bir yakla şımın benimsenmesi gerekir. Buna göre ya şam hakk ının veya fiziksel bütünlüğün ihlaline kasten sebebiyet verilmemi ş ise etkili bir yarg ısal sistem kurma yönündeki pozitif yükümlülük, her olayda mutlaka ceza davas ı aç ılmas ını gerektirmez. Mağdurlara hukuki, idari ve hatta disiplinle ilgili hukuk yollar ının aç ık olmas ı yeterli olabili r (Serpil Kerimo ğlu ve diğerleri , 59). 31. Bununla birlikte ihmal suretiyle meydana gelen ölüm olaylar ında devlet görevlilerinin ya da kurumlar ının bu konuda muhakeme hatas ını veya dikkatsizli ği aşan bir ihmali oldu ğu yani olas ı sonuçlar ın fark ında olmalar ına rağmen söz konusu makamlar ın kendilerine verilen yetkileri göz ard ı ederek tehlikeli bir faaliyet nedeniyle olu şan riskleri bertaraf etmek için gerekli ve yeterli önlemleri almad ığı durumlarda -bireyler kendi inisiyatifleriyle ne gibi hukuk yollar ına başvurmuş olursa olsunlar- insanlar ın hayat ının tehlikeye girmesine neden olan ki şiler aleyhine hiçbir suçlamada bulunulmamas ı ya da bu kişilerin yarg ılanmamas ı Anayasa'n ın 17. maddesinin ihlaline neden olabilir ( Serpil Kerimoğlu ve diğerleri , 60). Başvuru Numaras ı: 2017/31179 Karar Tarihi :30/6/2020 732. Somut olayda İdarelerin ihmali nedeniyle ölüm olay ının gerçekle ştiği ve başvurucular ın da iddias ının bu yönde oldu ğu aç ıktır. Başvurucular manevi tazminat miktar ının yetersiz oldu ğunu iddia etmi şlerdir. 33. İdare Mahkemesi taraf ından olay ın meydana gelme şekli, niteli ği, başvurucular ın sosyal durumlar ı, paran ın al ım gücü, i şletilecek yasal faiz, yap ılan keşif ve al ınan bilirkişi raporlar ı doğrultusunda belirlenen İdarelerin kusuru dikkate al ınarak başvurucular lehine maddi ve manevi tazminata karar verilmi ş; an ılan karar kesinle şmiştir.İdare Mahkemesince yap ılan yarg ılama sonucunda gerçekle şen ölüm olay ında İdarelerin kusurlu oldu ğu tespit edilmiş ve başvurucular ın zararlar ının hizmet kusuru ilkesine göre kar şılanmas ı gerektiği sonucuna ula şılm ıştır. 34. Başvurucular ın toplam 150.000 TL manevi tazminat talebinde bulunduklar ı, İdare Mahkemesince ba şvuruculara 7/6/2016 tarihli kararla toplam 60.000 TL manevi tazminat ödenmesine, İdarelere tevdi karar ının tebliğ tarihi olan 11/8/2009 tarihinden itibaren yasal faiz yürütülmesine karar verildi ği anlaşılmaktad ır. 35. Davan ın koşullar ına göre belirlenen manevi tazminat miktar ı ile başvurucular ın uğrad ığı zarar aras ında aç ık bir orant ısızlık bulunmad ığı görülmektedir. Sonuç olarak İdare Mahkemesinin karar ında bariz bir takdir hatas ı veya aç ık bir keyfîlik tespit edilmedi ğinden Anayasa Mahkemesinin manevi tazminat miktar ının belirlenmesi konusunda İdare Mahkemesinin takdir yetkisine müdahalesi somut olayda söz konusu olamaz. 36. Bu durumda İdare Mahkemesinin somut olayda İdarelerin sorumlu oldu ğunu tespit etmesi ve kendi takdir etti ği ölçüler çerçevesinde tazminata hükmetmesinin başvurucular ın yaşam hakk ı aç ısından ma ğdur s ıfat ını ortadan kald ırdığı sonucuna ulaşılm ıştır. 37. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının diğer kabul edilebilirlik koşullar ı yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabu l edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. B. Adil Yarg ılanma Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Mahkemeye Eri şim Hakk ı Yönünden a. Başvurucular ın İddialar ı 38. Başvurucular, aleyhlerine maktu vekâlet ücretine hükmedilmesi nedeniyle adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü şlerdir. b. Değerlendirme 39. Somut olayda yap ılan yarg ılama sonunda Mahkemece ba şvurucular aleyhine -daval ı İdareler aleyhine Avukatl ık Asgari Ücret Tarifesi'ne göre belirlenen ve ba şvurucular lehine belirlenen miktar ı aşmayan oranda- manevi tazminat miktar ının reddedilen k ısm ı üzerinden hesaplanan 6.950 TL vekâlet ücreti ödenmesine hükmedilmi ştir. Başvurucular aleyhine hükmedilen vekâlet ücretinin kanuni dayana ğının bulundu ğu, gözetilen me şru amaç ile korunmak istenen hak aç ısından orant ılı olduğu, başvurucular üzerinde dava açmay ı imkâns ız k ılacak veya a şırı derecede zorla ştıracak ağır bir ekonomik yük olu şturmad ığı Başvuru Numaras ı: 2017/31179 Karar Tarihi :30/6/2020 8anlaşıldığından mahkemeye eri şim hakk ına yönelik bir ihlal olmad ığının aç ık olduğu sonucuna var ılm ıştır (Ş.Ç., B. No: 2012/1061, 21/11/2013, 28-33; Serkan Acar , B. No: 2013/1613, 2/10/2013, 38, 39). 40. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. 2. Makul Sürede Yarg ılanma Hakk ı Yönünden a. Başvurucular ın İddialar ı 41. Başvurucular tam yarg ı davalar ının makul sürede sonuçland ırılmad ığını, adil yarg ılanma haklar ının ihlal edildi ğini ileri sürmü şlerdir. b. Değerlendirme 42. Bireysel ba şvuru sonras ında 31/7/2018 tarihli ve 30495 say ılı Resmî Gazete'd e yay ımlanan 25/7/2018 tarihli ve 7145 say ılı Kanun'un 20. maddesiyle 9/1/2013 tarihli ve 6384 say ılı Avrupa İnsan Haklar ı Mahkemesine Yap ılm ış Baz ı Başvurular ın Tazminat Ödenmek Suretiyle Çözümüne Dair Kanun'a geçici madde eklenmi ştir. 43. 6384 say ılı Kanun'a eklenen geçici maddeye göre yarg ılamalar ın uzun sürmesi ve yarg ı kararlar ının geç veya eksik icra edilmesi ya da icra edilmemesi şikâyetiyle Anayasa Mahkemesine yap ılan ve bu maddenin yürürlü ğe girdiği tarih itibar ıyla Anayasa Mahkemesi önünde derdest olan bireysel ba şvurular ın başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle verilen kabul edilemezlik karar ının tebliğinden itibaren üç ay içinde yap ılacak müracaat üzerine Bakanl ık İnsan Haklar ı Tazminat Komisyonu Ba şkanl ığı (Tazminat Komisyonu) taraf ından incelenmesi öngörülmü ştür. 44.Ferat Yüksel (B. No: 2014/13828, 12/9/2018) karar ında Anayasa Mahkemesi yarg ılamalar ın makul sürede sonuçland ırılmad ığı ya da yarg ı kararlar ının geç veya eksik icra edildiği ya da icra edilmedi ği iddias ıyla 31/7/2018 tarihinden önce gerçekle ştirilen bireysel başvurulara ili şkin olarak Tazminat Komisyonuna ba şvuru imkân ının getirilmesine ili şkin yolu ulaşılabilir olma, ba şarı şans ı sunma ve yeterli giderim sa ğlama kapasitesinin bulunup bulunmad ığı yönlerinden inceleyerek bu yolun etkilili ğini tart ışmıştır (Ferat Yüksel , 26-36). 45.Ferat Yüksel karar ında özetle an ılan başvuru yolunun ki şileri mali külfet alt ına sokmamas ı ve başvuruda kolayl ık sağlamas ı nedenleriyle ula şılabilir oldu ğu, düzenleni ş şekli itibar ıyla ihlal iddialar ına makul bir ba şarı şans ı sunma kapasitesinden mahrum olmad ığı ve tazminat ödenmesine imkân tan ımas ı ve/veya bu mümkün olmad ığında başka türlü telafi olanaklar ı sunmas ı nedenleriyle potansiyel olarak yeterli giderim sa ğlama imkân ına sahip olduğu hususunda de ğerlendirmelerde bulunulmu ştur (Ferat Yüksel , 33-36). Bu gerekçeler doğrultusunda Anayasa Mahkemesi, ilk bak ışta ulaşılabilir olan ve ihlal iddialar ıyla ilgili başarı şans ı sunma ve yeterli giderim sa ğlama kapasitesi oldu ğu görülen Tazminat Komisyonuna ba şvuru yolu tüketilmeden yap ılan başvurunun incelenmesinin bireysel başvurunun ikincil niteli ği ile ba ğdaşmayacağı sonucuna vararak ba şvuru yollar ının tüketilmemi ş olmas ı nedeniyle kabul edilemezlik karar ı vermiştir (Ferat Yüksel, 35, 36). Başvuru Numaras ı: 2017/31179 Karar Tarihi :30/6/2020 946. Somut ba şvuru yönünden de söz konusu karardan ayr ılmay ı gerektiren bir durum bulunmamaktad ır. 47. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının diğer kabul edilebilirlik şartlar ı yönünden incelenmeksizin başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir. V. HÜKÜMAç ıklanan gerekçelerle; A. 1. Ya şam hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, 2. Mahkemeye eri şim hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın aç ıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, 3. Makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucular üzerinde BIRAKILMASINA 30/6/2020 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Kadir ÖZKAYA Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCI Üye Üye R ıdvan GÜLEÇ Recai AKYEL