TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR ABDULHAM İT BUĞRAHAN SAKARYA VE D İĞERLERİ BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/21043) Karar Tarihi: 15/5/2020 Başvuru Numaras ı: 2019/21043 Karar Tarihi : 15/5/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUNYusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Raportör : Pınar ARMA ĞAN YILDIRIM Başvurucular : 1. Abdulhamit Bu ğrahan SAKARYA 2. Habibe SAKARYA 3. Mehmet Ali SAKARYA 4. Rabia SAKARYA Vekili : Av.
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR ABDULHAM İT BUĞRAHAN SAKARYA VE D İĞERLERİ BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/21043) Karar Tarihi: 15/5/2020 Başvuru Numaras ı: 2019/21043 Karar Tarihi : 15/5/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUNYusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Raportör : Pınar ARMA ĞAN YILDIRIM Başvurucular : 1. Abdulhamit Bu ğrahan SAKARYA 2. Habibe SAKARYA 3. Mehmet Ali SAKARYA 4. Rabia SAKARYA Vekili : Av. Mehmet SA ĞLAM I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, idari i şlemin iptali istemiyle aç ılan davada yarg ılaman ın uzun sürmesi nedeniyle adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemelerinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 3. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ında n yap ılmas ına karar verilmi ştir. 4. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 71. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı uyar ınca başvurunun içtihad ın oluştuğu alana ili şkin olduğu değerlendirilerek Bakanl ık cevab ı beklenmeden incelenmesine karar verilmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2019/21043 Karar Tarihi : 15/5/2020 3III. OLAY VE OLGULAR 6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: 7. Başvurucular murisi 18/11/2011 tarihinde dava açm ıştır. Dan ıştay Onalt ıncı Dairesi 26/2/2019 tarihinde karar düzeltme talebini reddetmi ş, hüküm kesinle şmiştir. 8. Başvurucular murislerinin idare mahkemesinde açt ığı davada yarg ılaman ın uzun sürmesi nedeniyle adil yarg ılanma haklar ının ihlal edildi ği iddias ıyla 18/6/2019 tarihinde Anayasa Mahkemesine bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İNCELEME VE GEREKÇE 9. Mahkemenin 15/5/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Başvurucular ın İddialar ı 10. Başvurucular, uzun süren yarg ılama nedeniyle makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. B. Değerlendirme 1. Kabul Edilebilirlik Yönünden 11. Bireysel ba şvuruda, bir ba şvurunun kabul edilebilmesi için ba şvurucunun sadece ma ğdur olduğunu ileri sürmesi yeterli olmay ıp ihlalden do ğrudan etkilendi ğini yani mağdur olduğunu göstermesi veya ma ğdur olduğu konusunda Anayasa Mahkemesini ikna etmesi gerekir. Bu itibarla ma ğdur olduğu zann ı veya şüphesi, ma ğdurluk statüsünün varl ığı için yeterli de ğildir ( Ayşe Hülya Potur , B. No: 2013/8479, 6/2/2014, 24). 12. Öte yandan bireysel ba şvuru yolunu i şletebilecekler esas itibar ıyla doğrudan mağdur s ıfat ını taşıyan kişiler olmakla birlikte somut olay ın koşullar ına ve ihlal edilen hakk ın niteliğine göre do ğrudan ma ğdur ile aras ında kişisel ve özel bir ba ğ bulunan, dolay ısıyla da Anayasa ve Avrupa İnsan Haklar ı Sözleşmesi'nin ihlalinden olumsuz olarak etkilenmi ş veya ihlalin sona ermesinden me şru ve kişisel bir menfaati bulunan kimseler de dolayl ı mağdur sıfat ıyla bireysel ba şvuruda bulunabileceklerdir ( Gürkan Kaçar ve di ğerleri , B. No: 2014/11855, 13/9/2017, 56). 13. Anayasa Mahkemesi, ma ğdurun bizzat ba şvuru yapmas ının mümkün olmad ığı ve mağdur ile yak ın akrabal ık ilişkisinin bulundu ğu kimi durumlarda -özellikle ya şam hakk ının söz konusu oldu ğu- başvurucular ın ihlalden do ğrudan etkilenmemi ş olmalar ına rağmen ihlalden dolayl ı olarak etkilenmeleri nedeniyle bu etkiye dayanarak kendi adlar ına başvuru yapabileceklerine de karar vermi ştir (Serpil Kerimo ğlu ve di ğerleri , B. No: 2012/752, 17/9/2013, 41; Sad ık Koçak ve di ğerleri , B. No: 2013/841, 23/1/2014, 65). 14. Somut olayda ba şvurucular ın murisi hayatta iken idari i şlemin iptali istemiyle dava açm ıştır. Nihai karar ın tebliğinden sonra murisin vekili müvekkilinin vefat etti ğini öğrenmiştir. Vekilin yasal mirasç ılar ı bilgilendirmesi üzerine ba şvurucular yarg ılaman ın makul sürede yap ılmad ığı iddias ıyla Anayasa Mahkemesine ba şvurmuştur. Dolay ısıyla Başvuru Numaras ı: 2019/21043 Karar Tarihi : 15/5/2020 4makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddias ı yönünden ba şvuru yapmakta yeterli menfaatleri bulundu ğu değerlendirilen mirasç ılar yönünden ba şvuru ehliyeti aç ısından bir eksiklik bulunmamaktad ır. 15. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. 2. Esas Yönünden 16. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyu şmazl ıklara ilişkin idari yarg ılaman ın süresi tespit edilirken sürenin ba şlang ıç tarihi olarak davan ın ikame edildi ği tarih; sürenin sona erdi ği tarih olarak -ço ğu zaman icra a şamas ını da kapsayacak şekilde- yarg ılaman ın sona erdi ği, yarg ılamas ı devam eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin şikâyetle ilgili karar ını verdiği tarih esas alınır (Selahattin Aky ıl, B. No: 2012/1198, 7/11/2013, 45, 47). 17. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyu şmazl ıklara ilişkin idari yarg ılama süresinin makul olup olmad ığı değerlendirilirken yarg ılaman ın karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, taraflar ın ve ilgili makamlar ın yarg ılama sürecindeki tutumu ve ba şvurucunun yarg ılaman ın süratle sonuçland ırılmas ındaki menfaatinin niteli ği gibi hususlar dikkate al ınır (Selahattin Aky ıl, 41). 18. An ılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer ba şvurularda verdi ği kararlar dikkate al ındığında somut olayda ba şvuru konusu davada 7 y ıl 3 ay 12 günlük yarg ılama süresinin makul olmad ığı sonucuna varmak gerekir. 19. Aç ıklanan gerekçelerle Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. 3. 6216 Say ılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 20. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun un 50. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: (1) Esas inceleme sonunda, ba şvurucunun hakk ının ihlal edildi ğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal karar ı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yap ılmas ı gerekenlere hükmedilir (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar ından kaynaklanm ışsa, ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ırmak için yeniden yarg ılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmayan hâllerde ba şvurucu lehin e tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava aç ılmas ı yolu gösterilebilir. Yeniden yarg ılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ında açıklad ığı ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir. 21. Başvurucular, ihlalin tespiti ile manevi tazminata karar verilmesi talebinde bulunmuştur. Başvuru Numaras ı: 2019/21043 Karar Tarihi : 15/5/2020 522. Somut olayda makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği sonucuna var ılm ıştır. 23.İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararlar ı karşılığında başvuruculara 12.000 TL manevi tazminat ın müştereken ödenmesine karar verilmesi gerekir. 24. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 364,60 TL harç ve 3.000 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 3.364,60 TL yarg ılama giderinin ba şvuruculara mü şterek olarak ödenmesine karar verilmesi gerekir. V. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA, B. Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan makul sürede yarg ılanma hakk ının İHLAL ED İLDİĞİNE, C. Başvuruculara net 12.000 TL manevi tazminat ın MÜŞTEREKE N ÖDENMES İNE, D. 364,60 TL harç ve 3.000 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 3.364,60 TL yarg ılama giderinin ba şvuruculara MÜ ŞTEREKEN ÖDENMES İNE, E. Ödemelerin, karar ın tebliğini takiben ba şvurucular ın Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, F. Karar ın bir örne ğinin İzmir 3. İdare Mahkemesine GÖNDER İLMESİNE, G. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 15/5/2020 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUN Üye Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş