TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR MEHMET OZANDI BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/37938) Karar Tarihi: 16/6/2022 Başvuru Numaras ı : 2018/37938 Karar Tarihi : 16/6/2022 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Raportör : M. Emin ŞAHİNER Başvurucu : Mehmet OZANDI Vekili : Av. Ebru TARAKÇI Ç İMEN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, yaşlılık ayl ıklar ının art ış oranlar ının azalt ılmas ı n
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR MEHMET OZANDI BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/37938) Karar Tarihi: 16/6/2022 Başvuru Numaras ı : 2018/37938 Karar Tarihi : 16/6/2022 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Raportör : M. Emin ŞAHİNER Başvurucu : Mehmet OZANDI Vekili : Av. Ebru TARAKÇI Ç İMEN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, yaşlılık ayl ıklar ının art ış oranlar ının azalt ılmas ı nedeniyle mülkiye t hakk ının; yap ılan kanuni düzenleme ile devam eden yarg ılama sürecine sonuca etkili olaca k biçimde müdahale edilmesi ve yarg ılaman ın makul sürede tamamlanmamas ı nedeniyle de adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddialar ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 28/12/2018 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR A. Uyuşmazl ığın Arka Plan ı 5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle olaylar özetle şöyledir: 6. Başvurucu; Vak ıflar Bankas ı Türk Anonim Ortakl ığında (Banka) çal ıştığı süre boyunca 17/7/1964 tarihli ve 506 say ılı Sosyal Sigortalar Kanunu nun geçici 20. maddesi uyar ınca kurulmu ş bulunan T. Vak ıflar Bankas ı T.A.O. Memur ve Hizmetlileri Emekli Sa ğlık Yard ım Sand ığı Vakf ına (Vak ıf) ödediği primler kar şılığında emeklili ğe hak kazanm ıştır. Başvuru Numaras ı : 2018/37938 Karar Tarihi : 16/6/2022 37. Vak ıf, kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlar ı dışında kalan ancak onlara denk kabul edilen bir tüzel ki şilik olup söz konusu sand ık mensuplar ı bak ımından zorunlu sosyal güvenlik kurumu niteli ğindedir. 8. Vakf ın amac ı, Vak ıf Senedi nin 4. maddesinde şöyle ifade edilmi ştir: ... a) İş bu vak ıf senedi hükümleri dairesinde üyelerin emeklilik, malullük, ölüm, hastal ık, anal ık, iş kazalar ı ve meslek hastal ıklar ı hallerinde ve e ş ve çocuklar ı ile üyenin geçindirmekle yükümlü bulundu ğu ana ve babas ının hastal ıklar ında, Sosyal Sigortalar Kanunlar ı ile temin edilen yard ımlardan az olmamak üzere hak sahiplerine yard ımda bulunmak; 9. Vakf ın gelirleri, sand ık üyelerinin ayl ıklar ından yap ılan prim kesintilerinden ve diğer gelirlerden olu şmaktad ır. Banka da ayn ı esaslar çerçevesinde hesaplanan tutar ı işveren hissesi olarak her ay Vakfa aktarmaktad ır. Vak ıf, üyelerine yapaca ğı yard ımın miktar ını ve dolay ısıyla emekli ayl ıklar ına ilişkin art ışlar ı Vak ıf Senedi nde yaz ılı hükümler çerçevesinde tek tarafl ı olarak belirlemekte olup bunun 506 say ılı Kanun'da alt s ınır olarak tayin edilen miktardan dü şük olmamas ı gerekmektedir. B. Başvuruya Konu Dava Süreci 10. Sand ık üyeleri, art ışlar ın 506 say ılı Kanun un geçici 20. maddesine uygun bir şekilde yap ılmad ığı gerekçesiyle Vak ıf aleyhine i ş mahkemelerinde alacak davalar ı açm ıştır. Bu davalar sonucunda 506 say ılı Kanun un geçici 20. maddesinin nas ıl anlaşılıp uygulanaca ğı konusunda bir yarg ısal içtihat yerle şmiştir. 11. Yarg ıtay Hukuk Genel Kurulunun bu çerçeveyi çizen 24/3/2010 tarihli ve E.2010/10-155, K.2010/170 say ılı karar ına göre 506 say ılı Kanun'un geçici 20. maddesinde değinilen alt s ınırın belirlenmesinde, daval ı Vakf ın bağlad ığı ayl ıklara yap ılan art ış oranlar ının Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK, bu Kuruma devredilen SSK) sigortal ılar ına bağlanan ya şlılık ayl ıklar ına yap ılan art ış oranlar ıyla karşılaştırılmas ı usulü dikkate alınmal ıdır. Böylece bulunan art ış oran ının 506 say ılı Kanun uyar ınca yaşlılık ayl ığı alanlara yap ılan art ış oran ından daha az olmas ı durumunda da Vak ıf Senedi'ndeki düzenlemelere göre ayl ıklar ında art ış olacak ki şilerin ayr ıca 506 say ılı Kanun'un ayl ık art ışlar ına dair hükümlerinden yararlanmalar ı gerekmektedir. 12. Söz konusu Vak ıf taraf ından kendisine ayl ık bağlanan başvurucu, ayl ıklarda art ış sağlanmas ı ve art ış oranlar ının da en az 506 say ılı Kanun uyar ınca yaşlılık ayl ığı alanlara yap ılan art ış oranlar ı kadar olmas ı gerekirken bu yükümlülü ğün ihlal edildi ği iddias ıyla Ankara 13. İş Mahkemesinde (Mahkeme) alacak davas ı açm ıştır. Açt ığı davada başvurucu, emekli ayl ıklar ında art ış yap ılmayan dönemler yönünden fark ın hesaplanarak kendisine ödenmesini talep etmi ştir. 13. Bu arada yarg ılama süreci devam ederken 13/2/2011 tarihli ve 6111 say ılı Kanun un 53. maddesiyle 506 say ılı Kanun un geçici 20. maddesine eklenen be şinci f ıkra ile Başvuru Numaras ı : 2018/37938 Karar Tarihi : 16/6/2022 4ayn ı maddenin sand ık emeklilerine yap ılacak yard ımlar ın düzenlendi ği birinci f ıkras ının (b) bendinin uygulanmas ında; yard ımlar ın sağlanmas ı ve bağlanmas ı yönünden alt s ınırın belirlenmesinde muadil miktar kar şılaştırmas ının esas al ınacağı, bunun mevcut davalara da uygulanaca ğı düzenlenmi ştir. 14. 6111 say ılı Kanun 25/2/2011 tarihli ve 27857 mükerrer say ılı Resmî Gazete de yay ımlanarak yürürlü ğe girmiştir. 15. Mahkeme 10/12/2012 tarihli karar ında, daval ı Vak ıfça başvurucu dâhil tüm emekli olan üyelerine 506 say ılı Kanun'un geçici 20. maddesinin (b) bendi hükmüne uygun olarak emsali emekli sigortal ıya 506 say ılı Kanun'a göre ödenmesi gereken emekli ayl ığının çok üzerinde ayl ık bağland ığı ve ödendi ği gerekçesiyle davan ın reddine hükmetmi ştir. 16. Yarg ıtay 10. Hukuk Dairesi (Daire) 16/4/2013 tarihinde, hüküm f ıkras ında yer alan daval ı yarar ına vekâlet ücreti takdirine ili şkin Daval ı taraf vekille temsil olundu ğundan hüküm tarihinde geçerli Avukatl ık Asgari Ücret Tarifesi uyar ınca hesaplanan 400,00 TL vekalet ücretinin davac ıdan al ınarak daval ı tarafa verilmesine, cümlesinin hüküm fıkras ından ç ıkar ılmas ına ve karar ın bu şekliyle düzeltilerek onanmas ına karar vermi ştir. 17. Nihai karar 24/12/2018 tarihinde tebli ğ edilmiş, başvurucu 28/12/2018 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. 18. Ulusal Yarg ı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinden yap ılan araştırmada başvurucunun 14/7/2021 tarihinde vefat etti ği anlaşılm ıştır. IV.İNCELEME VE GEREKÇE 19. Anayasa Mahkemesinin 16/6/2022 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gere ği düşünüldü: 20. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un "Bireysel ba şvurular ın kabul edilebilirlik şartlar ı ve incelenmesi" kenar başlıklı 48. maddesinin (5) numaral ı fıkras ı şöyledir: "Kabul edilebilirlik şartlar ı ve incelemesinin usul ve esaslar ı ile ilgili di ğer hususla r İçtüzükle düzenlenir." 21. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) 80. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "(1) Bölümler ya da Komisyonlarca yarg ılaman ın her aşamas ında aşağıdaki hâllerde düşme karar ı verilebilir: ...ç) Bölümler ya da Komisyonlarca saptanan herhangi bir ba şka gerekçeden ötürü, başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini hakl ı kılan bir neden görülmemesi. (2) Bölümler ya da Komisyonlar; yukar ıdaki f ıkrada belirtilen nitelikteki bi r başvuruyu, Anayasan ın uygulanmas ı ve yorumlanmas ı veya temel haklar ın kapsam ının ve sınırlar ının belirlenmesi ya da insan haklar ına sayg ının gerekli k ıldığı hâllerde incelemeye devam edebilir." Başvuru Numaras ı : 2018/37938 Karar Tarihi : 16/6/2022 522. Somut olayda ba şvurunun incelemesi devam ederken ba şvuru tarihinden sonra başvurucunun 14/7/2021 tarihinde ya şam ını yitirdiği anlaşılm ıştır. Başvurunun incelenmesine devam etmeyi gerekli k ılan ve İçtüzük'ün 80. maddesinin (2) numaral ı fıkras ında öngörülen nedenlerden herhangi birinin bulunmad ığı değerlendirilmi ştir (bkz. Anayasa Mahkemesinin; başvurucunun bireysel ba şvurunun yap ıldığı tarihten sonra ölmesi durumunda ba şvurunun incelenmesine devam edilip edilemeyece ğine ilişkin ilkeleri belirledi ği Asya Oktay ve diğerleri, B. No: 2014/3549, 22/3/2017, 18-21 karar ı ile başvurucu mirasç ılar ının başvuruyu devam ettirme yönündeki taleplerini iletebilecekleri makul süreye ili şkin T.G., B. No: 2017/21163, 9/1/2019, 17-20 karar ı). Başvurucunun ölümünden sonra ba şvuruya mirasç ı olarak devam edilmek istendi ğine dair bir talepte bulunulmad ığı anlaşılmaktad ır. Başvurucu aç ısından başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini hakl ı k ılan bir nede n bulunmamaktad ır. 23. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun düşmesine karar verilmesi gerekir. V. HÜKÜMAç ıklanan gerekçelerle; A. Başvurunun başvurucunun ölümü nedeniyle DÜ ŞMESİNE, B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 16/6/2022 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi.