TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASA MAHKEMESİ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR S.A BAŞVURUSU (Başvuru Numarası: 2015/19664) Karar Tarihi: 7/2/2019 R.G. Tarih ve Sayı: 8/3/2019-30708 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/19664 : 7/2/2019 Ba kan Uyeler Raportor Yrd. Ba vurucu BiRiNCi BOLUM KARAR : Burhan -0-STUN Serdar OZGULD-0-R Serruh KALELi Kadir OZKA YA YusufSevki HAKYEMEZ Ceren Se def EREN S.A. I. BASVURUNUN KONUSU GiZLiLiK TALEBi KABUL 1. Ba vuru, hakaret sm;undan mahkumiyet karan verilmesi nedeniyle ifade ozgiir
TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASA MAHKEMESİ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR S.A BAŞVURUSU (Başvuru Numarası: 2015/19664) Karar Tarihi: 7/2/2019 R.G. Tarih ve Sayı: 8/3/2019-30708 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/19664 : 7/2/2019 Ba kan Uyeler Raportor Yrd. Ba vurucu BiRiNCi BOLUM KARAR : Burhan -0-STUN Serdar OZGULD-0-R Serruh KALELi Kadir OZKA YA YusufSevki HAKYEMEZ Ceren Se def EREN S.A. I. BASVURUNUN KONUSU GiZLiLiK TALEBi KABUL 1. Ba vuru, hakaret sm;undan mahkumiyet karan verilmesi nedeniyle ifade ozgiirliigiinlin ihlal edildigi iddiasma ili kindir. II. BASVURU SURECi 2. Ba vuru 16/12/2015 tarihinde yap1lm1 tlr. 3. Ba vuru, ba vuru formu ve eklerinin idari yonden yap1lan on incelemesinden sonra Komisyona sunulmu tur. 4. Komisyonca ba vurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Boliim tarafmdan yapilmasma karar verilmi tir . 5. Boliim Ba kam tarafmdan ba vurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap1lmasma karar verilmi tir. 6. Ba vuru belgelerinin bir omegi bilgi ivin Adalet Bakanhgma (Bakanhk) gonderilmi tir. Bakanhk, Anayasa Mahkemesinin onceki kararlanna ve bu kapsamda bildirilen gorii lerine atfen ba vuru hakkmda gorii bildirmeyecegini ifade etmi tir. III. OLAY VE OLGULAR 7. Ba vuru formu ve eklerinde ifade edildigi ekliyle ilgili olaylar ozetle oyledir: 2 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/19664 : 7/2/2019 8. Ba vurucu, istanbul Barosu Ba kanhgma (Baro) bagh olarak 9ah makta olan bir avukattlf. Ba vurucunun bir donem 9ah tig1 buronun sahibi olan kadm A vukat A., ba vurucunun istanbul Barosu, Turkiye Barolar Birligi, Sosyal Guvenlik Kurumu ve Cumhuriyet savc1hklanna kendisi aleyhine verdigi ikayet dilek9elerinde hakaret, tehdit, antaj ve su9 isnad1 i9eren ifadelerde bulundugu gerek9esiyle ve ba vurucunun cezalandmlmas1 talebiyle Baroya ikayette bulunmu tur. 9. Sikayet uzerine Baro ba vurucudan hakkmdaki iddialara kar 1 savunmasm1 gondermesini talep etmi tir. Ba vurucu 23/9/2013 tarihinde, hem yaz1h savunmasm1 i9erir hem de A. hakkmda kar 1 ikayetlerde bulundugu dilek9eyi Baroya sunmu ; kendisi hakkmda yapilan ikayetin reddine ve A. hakkmda kovu turma a9ilarak dosyamn disiplin kuruluna gonderilmesine karar verilmesi taleplerinde bulunmu tur. 23/9/2013 tarihli soz konusu dilek9enin ilgili kis1mlan u ekildedir : " $ikayetr;i, kendisinin sur; teJkil eden eylemlerini ar;zga r;zkarmam nedeniyle Jahszma besledigi yiiksek dozajdaki husumet, kin ve nefret duygularzyla, intikam hzrsznzn ateJiyle Jahszma fahiJ miktarlarda tazminat davasz ar;mayz ve Jikayet etmeyi alzJkanlzk haline getirmiJ, soz konusu davalarz ve Jikayetleri bir gelir kapzsz olarak benimsemiJ, artzk Jikaye; edecek bir Jey bulamadzgz ir;in resmi kurumlara sundugu ve istedigi bir Jekilde cevap alamadzgz konularz zsztzp zsztzp giindeme getirmiJ, iddia ve savunma dokunulmazlzg1 r;err;evesinde mahkeme ye sunulan dilekr;ele rden medet dilenecek seviyeye diiJmiiJ, bir zamanlar evrakta sahtecilik sur;uyla aldatmaya teJebbiis ettigi (ekte sunulan belgelerden sabit) hakim ve savczlarzn avukatz olmaya soyunmuJ ve bu surette Sayzn BaJkanlzgznzzz sozde kandzracagznz ummuJ ve boylece hakszz kazanr; saglamayz ilke ve hedef edinmiJ, hakkznda son soruJturmanzn ar;zlmaszna karar verilmiJ, ileride yiiz k1zartlc1 su ;lardan biri olan evrakta sahtecilikten hiikiimlii olmasz muhtemel bir sanzktzr. Sanzk olan Jikayetr;i, Jikayet dilekr;esinin altzncz paragrafinda tabir-i caizse ipin ucunu kar;zrmzJ, avukatlzk mesleginin etik ilke ve kurallarzndan bahsetmeye kalkmzJtzr Meslekta#armm imzalarm1 taklit ettigi veya ettirdigi bilirki!]i raporuyla sabit olan birinin, meslektaJlarznz sigortaszz r;alzJtzrarak magdur eden birinin avukatlzk mesleginin etik ilke ve kurallarzndan bahsetmeye hakkz yoktur. $ikayetr;i sanzk hakkzmda sur; duyurusunda bulunulmasznz istemiJ olsa da Sayzn Mahkeme dikkate almamzJ ve dilekr;emiz dogrultusunda sur;un hukuki niteligini degiJtirmiJtir (A. hakkznda gorevi kotiiye kullanma sur;undan yiiriitiilen yargzlamayz yapan mahkemeye baJvurucu tarafindan sunulan dilekr;e). Soz konusu dilekr;emizde Jikayetr;i sanzgz hedef alan dogrudan ve dolaylz hir;bir ar;zklama yoktur. $ikayetr;i sanzk, hakim ve savczlar sur; duyurusunda bulunmayznca ve tazminat davasz ar;mayznca 18 yzllzk tecriibesiyle kendisini hadsiz bir Jekilde hiikim ve savc1larm avukatl olarak yetkilendirmi!j, kendisinin ;irkin ve haks1z ;1karlar1 ugruna hiikim ve savc1lar1 kullanmaya te!jebbiis etmi!}, onlar adzna beyanda bulunmuJ ve Sayzn BaJkanlzgznzzz da bu Jekilde etkilemeyi ummuJtur. Sonur; olarak dilekr;elerinde kendi tabiriyle evrene verdigi pozitif mesajdan medet bekleyen, kadzn oldugunu, r;ocugu oldugunu , r;ocugun adznzn Emek oldugunu , r;ocugunu dovmedigini, 40 yaJznda oldugunu, mavi dopiyesli savczyz, erkek r;ocuk doguramadzgz ir;in 3 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/19664 : 7/2/2019 her an kuma tehlikesi yaJayan bir ailesi oldugunu dosyayla ilgisi olmamaszna ragmen belirten, hakkmda hakim ve savcllar ile miinasebetsiz ili kiler ya ad1g1 belirtilen, yer a/ti diinyasmm topuk sesleri benzetmesi ile am/an, iinliilerin boJanma avukatz olarak da iin kazanmzJ ve medyatik oldugu ifade edilen tekzip edilmemiJ haberler yayznlanan sanzk hakkznda , evrakta sahtecilik sU ;u ekte de sunulan bilirkiJi raporuyla da sabit olmaszna ragmen iddianamenin sadece gorevi kotiiye kullanma sU ;undan hazzrlanmzJ olmasz hakszzlzgz ve hukuksuzlugu karJzsznda hukuki tiikenmiJlik i ;erisinde ne sanzk olan Jikayet ;iye ne de hakim veya savczlara hakaret kastz i ;erisinde hareket edilmeden, iddia VE savunma dokunulmazlzgz ;erc;evesinde haklz ve dogal Jiipheler ile sisteme eleJtiri ve sitem dile getirilmiJtir. Soz konusu dilekc;enin verilmesinin ardzndan sayzn Bakzrkoy 11. Agzr Cez, Mahkemesi BaJkanlzgznzn su ;un hukuki niteligini degiJtirerek iddialarzmzzzn haklzlzgznz ortaya koymasz da 3/7/2013 tarihli dilek ;enin niteligini ve onemini gostermektedir. Maalesef Jikayet ;i Av. A. tarafindan hem sayzn BaJkanlzgznzza sunulan dilekc;elerinde hem de Mahkeme ve Savczlzklara sunulan dilekc;elerinde yukarzda bahsettigimiz davalarla ve Jikayetlerle ilgili olmayan konularz ve unsurlarz kullanarak ayrzcalzk beklemiJ ve beklemeye devam etmektedir. Tarafimca da Jikayet ;inin bu yo/la hakszz bir Jekilde amac;larzna ulaJmaszndan endiJe etmem ve bunlarz da dile getirmem son derece olagan, dogal ve yerindedir. II 10. Soz konusu dilek9edeki ifadelerin A. yontinden hakaret olu turdugundan bahisle ba vurucu hakkmda kamu davas1 a9ilm1 tir . Y ap1lan yarg1lama sonucunda ba vurucu 6/10/2015 tarihinde istanbul 72. Asliye Ceza Mahkemesi (Mahkeme) tarafmdan 1.500 TL adli para cezasma mahkum edilmi ve htikmtin a91klanmas1 geri birakilm1 tir. 11. Ba vurucu hakkmda verilen mahkumiyet karannm gerek9esinde Mahkeme, dava konusu 23/9/2013 tarihli dilek9ede yer verilen 11hakkznda hakim ve savczlarla munasebetsiz ili:jkiler ya:jadzgzna dair haberler yayzmlanmz:Jtzr11, ''yuz kzzartzcz sur;lardan biri olan sahtecilik sur;undan yargzlanzyor11, 11meslekta:jlarznzn imzalarznz taklit ettigi veya ettirdigi bilirki:ji raporuyla sabit olan birisi11, 11 kendisini hadsiz bir :jekilde hakim ve savczlarzn avukatz olarak yetkilendirmi:J, ;irkin ve hakszz ;zkarlarz ugruna hakim ve savczlarz kullanmaya te:jebbus etmi:J, hakkznda hakim ve savczlarla munasebetsiz ili:jkiler ya:jadzgz belirtilen, yeraltz dunyasznzn topuk sesleri benzetmesi ile anzlan11 eklindeki ifadeler nedeniyle ba vurucunun tizerine atih hakaret su9unun yasal unsurlannm olu tugu sonu9 ve kanaatine vanld1gm1 ifade etmi tir. 12. Ba vurucu, hakkmda verilen htikmtin a91klanmasmm geri b1rak1lmas1 karanna itiraz etmi tir. istanbul 12. Ag1r Ceza Mahkemesi 25/11/2015 tarihinde itiraz1 reddetmi tir. Ret karan ba vurucuya 8/12/2015 tarihinde teblig edilmi tir. 13. Ba vurucu 16/12/2015 tarihinde bireysel ba vuruda bulunmu tur. IV. iLGiLi HUKUK 14. 26/9/2004 tarihli ve 5237 say1h Turk Ceza Kanunu'nun 11Hakaret11 kenar ba hkh 125. maddesinin (1) ve (3) numarah fikralan oyledir: 4 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/19664 : 7/2/2019 "(l) Bir kimseye onur, $ere/ ve saygznlzgznz rencide edebilecek nitelikte somut bir fiii veya olgu isnat eden veya sovmek suretiyle bir kimsenin onur, $ere/ ve saygznlzgzna saldzran ki$i, ii ; aydan iki yzla kadar hapis veya adlf para cezasz ile cezalandzrzlzr. Magdurun gzyabznda hakaretin cezalandmlabilmesi i ;in fiilin en az ii ; ki$iyle ihtilat ederek i$lenmesi gerekir. (3) Hakaret su ;unun; a) Kamu gorevlisine kar$Z gorevinden dolayz, j$fenmesi halinde, cezanzn alt szmrz bir yzldan az olamaz. " 15. 5237 say1h Kanun'un 'iddia ve savunma dokunulmazlzgz" kenar ba hkh 128. maddesi oyledir: "(l) Yargz mercileri veya idari makamlar nezdinde yapzlan yazzlz veya sozlii ba$vuru, iddia ve savunmalar kapsamznda , ki$ilerle ilgili olarak somut isnadlarda ya da olumsuz degerlendirmelerde bulunulmasz halinde, ceza verilmez. Ancak, bunun i ;in isnat ve degerlendirmelerin , ger ;ek ve somut vakzalara dayanmasz ve uyu$mazlzkla baglantzlz olmasz gerekir." V. iNCELEME VE GEREK ;E 16. Mahkemenin 7/2/2019 tarihinde yapm1 oldugu toplant1da ba vuru incelenip geregi dti tintildti: A. Ba vurucunun iddialan 17. Ba vurucu, Mahkemece hakkmda ceza verilmesine neden olan ifadelerin baglammdan kopartild1gm1 ve yer ald1g1 dilek9enin tamam1 gozontine almmadan bir degerlendirme yap1ld1gm1 belirtmi tir . Ba vurucu aynca daha once aym ifadelerle ilgili olarak A. tarafmdan yap1lan ikayetler tizerine hakkmda kovu turmaya yer olmad1g1 karan verilmesine ragmen bu durumun Mahkeme tarafmdan dikkate almmad1gm1 belirtmi tir. 18. Ba vurucu soz konusu dilek9ede kulland1g1 ifadelerde amacmm A.ya hakaret etmek olmad1gm1, kendisi hakkmda yapilan ikayete kar 1 savunma hakk1 ile hak arama htirriyetini kulland1gm1 fakat Mahkeme tarafmdan soz konusu ifadelerin iddia ve savunma dokunulmazhg1 9er9evesinde degerlendirilmedigini de ileri stirmti ttir. Ba vurucu; ozellikle A vukat A.nm Baroya sundugu ikayet dilek9esinde kendisi hakkmda meslek etigine aykm davrand1g1, aynca a iret agas1 oldugunu soyleyerek kendisini tehdit ettigi iddialanna yer vermesi nedeniyle hem kendisini savunmak hem de ikayette bulundugu olgulann Baro tarafmdan dikkate almarak A.ya disiplin cezas1 verilmesini saglamak amac1yla bu ifadeleri kulland1gm1 soylemi tir. 19. Mahkemenin etkin, tarafs1z bir soru turma ve kovu turma ytirtitmedigini, aynca gerek9enin a91k, anla 1hr ve denetime elveri li olmad1g1m da ifade eden ba vurucu keyfi bir ekilde, ceza tehdidi altmda ya amasma sebep olan bir karar verilmesi nedeniyle adil yarg1lanma hakk1, ifade ozgtirltigti, savunma hakk1 ve e itlik ilkesinin ihlal edildigini iddia etmi tir. 5 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/19664 : 7/2/2019 B. Degerlendirme 20. Ba vurucu , ba vuru konusu ifadeler nedeniyle daha once hakkmda kovu turmaya yer olmad1g1 kararlan verildigini belirtmi se de bu kararlara konu ifadelerin ba vuru konusu dilek9eden farkh mecralarda ileri siiriildiigii anla 1ld1gmdan ba vurucunun amlan iddias1 hakkmda bir degerlendirme yapilmas1 gerekli goriilmemi tir. 21. Anayasa Mahkemesi, olaylann ba vurucu tarafmdan yap1lan hukuki nitelendirmesi ile bagh olmay1p olay ve olgulann hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Bu baglamda ba vurucunun diger tum iddialannm ifade ozgiirliigii kapsammda incelenmesi gerektigi degerlendirilmi tir. 1. Kabul Edilebilirlik Yonilnden 22. A91k9a dayanaktan yoksun olmad1g1 ve kabul edilemezligine karar verilmesini gerektirecek ba ka bir neden de bulunmad1g1 anla ilan ifade ozgiirliigiiniin ihlal edildigine ili kin iddianm kabul edilebilir olduguna karar verilmesi gerekir. 2. Esas Yonilnden a. Miidahalenin Varhg1 23. Kendisi hakkmda yapilan bir ikayete yonelik verdigi savunma ve kar 1 ikayet dilek9esinde kulland1g1 ifadeler nedeniyle ba vurucu hakkmda mahkumiyet karan verilmi ve hiikmiin a91klanmas1 geri b1rakilm1 tu . Anayasa Mahkemesi i9tihadmda , hiikmiin a91klanmasmm geri buakilmas1 kararlanmn ifade ozgiirliigiine miidahale te kil edebilecegi kabul edilmi tir (Emin Aydm, B. No: 2013/2602, 23/1/2014, 65; Bekir Co kun [GK], B. No: 2014/12151 , 4/6/2015, 40). Bu nedenle soz konusu mahkeme karanyla ba vurucunun ifade ozgiirliigiine bir miidahalede bulunulmu tur. b. Miidahalenin ihlal Olu turup Olu turmad1g1 24. Yukanda amlan miidahale, Anayasa'nm 13. maddesinde belirtilen ko ullan yerine getirmedigi miiddet9e Anayasa'nm 26. maddesinin ihlalini te kil edecektir. Anayasa'nm 13. maddesi oyledir: "Temel hak ve hurriyetler, ... yalnzzca Anayasanzn ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere baglz olarak ve ancak kanunla sznzrlanabilir. Bu sznzrlamalar , ... demokratik top/um duzeninin ... gereklerine ve olr;ululuk ilkesine aykzrz olamaz." 25. Bu sebeple miidahalenin Anayasa'nm 13. maddesinde ongoriilen ve somut ba vuruya uygun dii en kanun tarafmdan ongoriilme, Anayasa'nm ilgili maddesinde belirtilen nedenlere dayanma ve demokratik toplum diizeninin gereklerine uygunluk ko ullanm saglay1p saglamad1gmm belirlenmesi gerekir. i. Kanunilik 26. 5237 say1h Kanun'un 125. maddesinin kanunla smzrlama ol ;iitiinii kar 1lad1g1 sonucuna vanlm1 tu . 6 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/19664 : 7/2/2019 ii. Me ru Arna 27. Ba vurucu hakkmda verilen mahkumiyet karannm ba kalannzn 6hret veya haklanmn korunmasma yonelik onlemlerin bir pan;as1 oldugu ve me ru bir ama9 ta 1d1g1 sonucuna vanlm1 tu. iii. Demokratik Toplum Diizeninin Gereklerine Uygunluk (1) Genel ilkeler (a) Demokratik Toplumda ifade Ozgiirliigiiniin Onemi 28. Anayasa Mahkemesi ifade ozgtirltigti baglammda demokratik toplum duzeninin gerekleri ifadesinden ne anla 1lmas1 gerektigini daha once pek 90k kez a91klam1 t1r. ifade ozgtirltigti ki inin haber ve bilgilere, ba kalannm fikirlerine serbest9e ula abilmesi, dti tince ve kanaatlerinden dolay1 kmanamamas1, bunlan tek ba ma veya ba kalanyla birlikte 9e itli yollarla serbest9e ifade edebilmesi, anlatabilmesi, savunabilmesi, ba kalanna aktarabilmesi ve yayabilmesi anlamma gelir. ;::ogunluga muhalif olanlar da dahil olmak tizere dti tincelerin her ttirlti ara9la a91klanmas1, a91klanan dti tinceye payda saglanmas1, dti tinceyi ger9ekle tirme ve ger9ekle tirme konusunda ba kalanm ikna etme 9abalan ve bu 9abalann ho gortiyle kar 1lanmas1 9ogulcu demokratik dtizenin gereklerindendir. Dolay1s1yla toplumsal ve siyasal 9ogulculugu saglamak, her ttirlti dti tincenin ban pl bir ekilde ve serbest9e ifadesine baghd1r. Bu itibarla dti tinceyi apklama ve yayma ozgtirltigti demokrasinin i leyi i i9in ya amsal onemdedir (Bekir Co kun, 33-35; Mehmet Ali Aydzn [GK], B. No: 2013/9343, 4/6/2015, 42, 43; Tansel ;ola an, B. No: 2014/6128, 7/7/2015, 35-38). (b) Miidahalenin Demokratik Toplum Diizeninin Gereklerine Uygun Olmas1 29. Temel hak ve ozgtirltiklere yonelik bir mtidahalenin demokratik toplum dtizeninin gereklerine uygun kabul edilebilmesi i9in zorunlu bir toplumsal ihtiyac1 kar ilamas1 ve orant1h bir mtidahale olmas1 gerekir. A91ktu ki bu ba hk altmdaki degerlendirme, smulamanm amac1 ile bu amac1 ger9ekle tirmek tizere ba vurulan ara9 arasmdaki ili ki tizerinde temellenen 6l9tiltiltik ilkesinden bag1ms1z yapilamaz. ;::unkti Anayasa'nm 13. maddesinde demokratik toplum duzeninin gereklerine aykm olmama ve olc;ululuk ilkesine aykm olmama bi9iminde iki ayn kritere yer verilmi olmakla birlikte bu iki kriter bir btittintin par9alan olup aralannda s1ki bir ili ki vardu (Bekir Co kun, 53-55; Mehmet Ali Aydzn, 70-72; AYM, E.2018/69, K.2018/47, 31/5/2018, 15; AYM, E.2017/130, K.2017/165, 29/11/2017, 18). 30. ifade ozgtirltigti tizerindeki s1mrlamanm demokratik bir toplumda zorlay1c1 bir toplumsal ihtiyacm kar 1lanmas1 amacma yonelik ve istisnai nitelikte olmas1 gerekir. Mtidahaleyi olu turan tedbirin zorunlu bir toplumsal ihtiyac1 kar 1lad1gmm kabul edilebilmesi i9in amaca ula maya elveri li olmas1, ba vurulabilecek en son 9are ve almabilecek en hafif onlem olarak kendisini gostermesi gerekmektedir. Amaca ula maya yard1mc1 olmayan veya ula 1lmak istenen amaca nazaran bariz bir bi9imde agu olan bir mtidahalenin zorunlu bir toplumsal ihtiyac1 kar 1lad1g1 soylenemeyecektir (baz1 farkhhklarla birlikte bkz. Bekir Co kun, 51; Mehmet Ali Aydzn, 68; Tansel ;ola an, 51). 7 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/19664 : 7/2/2019 31. Anayasa Mahkemesinin bir gorevi de bireylerin fikirlerini ifade ozgtirltigti yoluyla ifade etme haklan ile Anayasa'nm 26. maddesinin ikinci fikrasmda belirtilen me ru ama9lar arasmda adil bir dengenin saglamp saglanamad1gm1 denetlemektir. Me ru ama9lann bir olayda varhgmm hakk1 ortadan kaldumad1g1 vurgulanmahdu. Onemli olan bu me ru ama9la hak arasmda olaym artlan i ;inde bir denge kurmaktu (Bekir Co kun, 44, 47, 48; Hakan Yigit, B. No: 2015/3378, 5/7/2017, 58, 61, 66). 32. Orantihhk ise sm1rlamayla ula 1lmak istenen ama ; ile ba vurulan sm1rlama tedbiri arasmda a m bir dengesizlik bulunmamasma i aret etmektedir. Diger bir ifadeyle orant1hhk, bireyin hakk1 ile kamunun menfaatleri veya mtidahalenin amac1 ba kalanmn haklanm korumak ise diger bireylerin hak ve menfaatleri arasmda adil bir dengenin kurulmasma i aret etmektedir. Dengeleme sonucu mtidahalede bulunulan hakkm sahibine terazinin diger kefesinde bulunan kamu menfaati veya diger bireylerin menfaatine nazaran a91k9a orant1s1z bir ktilfet yuklendiginin tespiti halinde orant1hhk ilkesi yontinden bir sorunun varhgmdan soz edilebilir. Kamu gtictinti kullanan organlann dti tincelerin a91klanmasma ve yayilmasma mtidahale ederken ifade ozgtirltigtintin kullamlmasmdan kaynaklanan yarardan daha agu basan, korunmas1 gereken bir menfaatin ve ki iye ytiklenen ktilfeti dengeleyici mekanizmalann varhgm1 somut olgulara dayanarak gostermeleri gerekir (baz1 farkhhklarla birlikte bkz. Bekir Co kun, 57; Tansel ;ola an, 46, 49, 50; Hakan Yigit, 59, 68). 33. Buna gore ifade ozgtirltigtine yap1lan bir mtidahale, zorunlu bir toplumsal ihtiyac1 kar ilam1yorsa ya da zorunlu bir toplumsal ihtiyac1 kar ilamakla birlikte orant1h degilse demokratik toplum dtizeninin gereklerine uygun bir mtidahale olarak degerlendirilemez. (c) Bireyin Seref ve itibarmm Korunmasmda Devletin PozitifYiikiimliiliigii 34. Bireyin eref ve itiban, ki isel kimliginin ve manevi btittinltigtintin bir par9asm1 olu turur ve Anayasa'nm 17. maddesinin birinci fikrasmm korumasmdan faydalamr (jlhan Cihaner (2), B. No: 2013/5574, 30/6/2014, 44) Devlet, bireyin eref ve itibanna keyfi olarak mtidahale etmemek ve ti ;tincti ki ilerin saldmlanm onlemekle ytiktimltidtir (Nilgiin Halloran, B. No: 2012/1184, 16/7/2014, 41; Adnan Oktar (3), B. No: 2013/1123, 2/10/2013, 33; Bekir Co kun, 45; Onder Balzkr;z, B. No: 2014/6009, 15/2/2017, 44). 35. Devletin -pozitif bir ytiktimltiltik olarak-yetki alanmda bulunan tum bireylerin maddi ve manevi varhgm1 koruma hakkm1 gerek kamusal makamlann ve diger bireylerin gerekse ki inin kendisinin eylemlerinden kaynaklanabilecek risklere kar 1 koruma ytiktimltiltigti bulunmaktad1r. Devlet bireyin maddi ve manevi varhgm1 her ttirlti tehlikeden, tehditten ve iddetten korumakla ytiktimltidtir (Serpil Kerimoglu ve digerleri, B. No: 2012/752, 17/9/2013, 51). 36. Devletin ki ilerin maddi ve manevi varhklanna yapilan mtidahaleler bakimmdan soz konusu pozitif ytiktimltiltigti; mtidahalelere kar 1 etkili mekanizmalar kurmak, bu kapsamda gerekli usule ili kin gtivenceleri sunan yarg1sal prosedtirleri saglamak, bu suretle yarg1sal ve idari makamlann bireylerin idareyle ve ozel ki ilerle olan uyu mazhklannda etkili, adil bir karar vermesini temin etmek sorumlulugunu da i ;ermektedir (Hiidayi Erco kun, B. No: 2013/6235, 10/3/2016, 94). 8 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/19664 : 7/2/2019 ( d) Hak Arama Hiirriyeti 37. Anayasa'nm hak arama hlirriyetini diizenleyen 36. maddesinin birinci fikrasmda, ki ilerin hak arama ozgiirliikleri giivence altma almm1 tlr. Hak arama ozgiirliigii toplumsal ban 1 gii9lendiren dayanaklardan biri olmasmm yanmda bireyin adaleti bulma, hakk1 olam elde etme ve haks1zhg1 giderme yoludur. insan varhgm1 soyut ve somut degerleriyle koruyup geli tirmek amac1yla hukuksal olanaklan kapsamh bi9imde saglama, bu konuda tum yollardan yararlanma hakkm1 i9eren hak arama ozgiirliigii hukuk devletinin ve 9agda demokrasinin vazge9ilmez ko ullanndan biridir (AYM, E.2014/86, K.2015/109, 25/11/2015, 91; Ali Abbas Yalman, B. No: 2015/11456, 19/4/2018, 28). 38. Hak arama ozgiirliigii, kendisi bir temel hak niteligi ta 1masmm otesinde diger temel hak ve ozgiirliiklerden gereken ekilde yararlanmay1 ve bunlann korunmasm1 saglayan en etkili giivencelerden biridir (AYM, E.2015/61, K.2016/172, 2/11/2016, 123; Ali Abbas Yalman, 29). 39. bte yandan Anayasa'nm 36., 40. ve 74. maddeleri birlikte degerlendirildiginde hak arama hiirriyeti sadece yarg1sal ba vuru yollanm degil idari ba vuru yollanm ve duruma gore Tiirkiye Biiyiik Millet Meclisine ba vuruyu da i9eren siyasi ba vuru yollanm kapsamaktadir (Ali Abbas Yalman, 30). ( e) ;ati an Haklar Arasmda Dengeleme 40. Mevcut ba vuruya benzer ba vurularda, ba vurucunun Anayasa'nm 36. ve ilgili diger maddelerinde giivence altma alman hak arama hiirriyeti ve savunma hakk1 ile baglantih olarak Anayasa'nm 26. maddesinde giivence altma alman ifade ozgiirliigii ile davacmm Anayasa'nm 17. maddesinin birinci fikrasmda koruma altma alman maddi ve manevi varhg1m koruma ve geli tirme hakk1 arasmda adil bir dengenin gozetilip gozetilmediginin degerlendirilmesi gerekir. Bu, soyut bir degerlendirme degildir (Ali Abbas Yalman, 32). 41. Maddi ve manevi varhg1 koruma ve geli tirme hakk1 ile hak arama hiirriyetiyle baglantih olarak ifade ozgiirliigiiniin kar 1 kar 1ya geldigi durumlarda 9at1 an haklar arasmda dengeleme yapilabilmesi i9in mevcut olaya uygulanabilecek olan kriterlerden baz1lan oyledir: i. Hak arama hiirriyetinin kullamlmasm1 hakh gosterecek -olduk9a zay1f veya dolayh da olsa-emarelerin varhg1 ii. Hak arama hiirriyetinin sirf ii ;iincii ki ilere zarar vermek amac1yla kullamhp kullamlmad1g1 iii. Hak arama hiirriyetinin kamu gorevlilerine kar 1 gorevlerinin yenne getirilmesiyle ilgili konularda kullamhp kullamlmad1g1 iv. Hak arama hiirriyetinin kullamlmas1 esnasmda hedef alman ki iye yonelik isnatlann taraflar arasmdaki uyu mazhk konusuyla -olduk9a zay1f veya dolayh da olsa-ilgisinin bulunup bulunmad1g1 ve uyu mazhgm 9oziimiine katk1smm olup olmad1g1 9 Ba$VUfll Numaras1 Karar Tarihi : 2015/19664 : 7/2/2019 v. Hak arama hurriyetinin kullamlmas1 esnasmda dile getirilen ifadeler ve bunlann hedef alman ki$inin ya$amma etkileri (Ali Abbas Yalman, 33). 42. Ba$VUru konusu ifadelerin yer ald1g1 dilek ;e aym zamanda ba$vurucunun kendisi hakkmda disiplin cezas1 talebiyle yap1lan mesleki bir $ikayete ili$kin verdigi cevap niteliginde oldugundan yap1lacak dengelemede soz konusu ifadelerin savunma hakkmm kullamlmas1 esnasmda sarf edildigi de dikkate almmahdir. (t) Maddi Olgular ile Deger Yarg1s1 Arasmdaki Fark 43. Ote yandan dava konusu soylemlerin maddi vakrnlann a91klanmas1 veya deger yarg1s1 olarak nitelendirilmesi onemlidir. Bu noktada maddi olgular ile deger yarg1s1 arasmda dikkatli bir aynma gidilmelidir. Maddi olgular ispatlanabilse de deger yargilannm dogrulugunu ispatlamanm mumkun olmad1g1 hatirda tutulmahdir (Kadir Sagdu; [GK], B. No: 2013/6617, 8/4/2015, 57; jfhan Cihaner (2), 64). Ancak bir a91klamanm tamamen deger yarg1smdan olu$mas1 durumunda bile mudahalenin orant1hhg1 ihtilafl1 a91klamanm somut unsurlarla yeterince desteklenip desteklenmemesine gore tespit edilmelidir. ;::unku somut unsurlarla desteklenmiyorsa deger yarg1s1 ol9usuz olabilir (Cem Mermut, B. No: 2013/7861, 16/4/2015, 48). (g) ifade Ozgiirliigiine Y apdan Miidahalenin Gerek esi 44. Ba$VUru konusu olay bakimmdan yap1lacak degerlendirmelerin temel ekseni, derece mahkemelerinin mudahaleye neden olan kararlannda dayand1klan gerek ;elerin ifade ozgurlugunu kis1tlama bakimmdan demokratik toplum duzeninin gereklerine uygun oldugunu inandmc1 bir $ekilde ortaya koyup koyamad1g1 olacaktir. ifade ozgurlugune gerek9esiz olarak veya Anayasa Mahkemesince ortaya konulan kriterleri kar$1lamayan bir gerek ;e ile yap1lan mudahaleler Anayasa'nm 26. maddesini ihlal edecektir. (2) ilkelerin Olaya Uygulanmas1 45. Ba$VUru konusu olayda bir avukat olan ba$vurucunun mahkum edilmesine sebep olan ifadeler, ba$ka bir avukat tarafmdan yapilan $ikayet uzerine Baro tarafmdan yap1lan soru$turmada verilen ve ba$vurucunun savunmalan ile kar$I $ikayetlerini i ;eren dilek9ede yer alm1$tlf. Dolay1s1yla bir avukatm ba$ka bir avukat tarafmdan etik ve ilkelerine uygun davranmamak suretiyle meslegin onurunu zedeledigi gerek9esiyle Baroya $ikayet edilmesini hak arama hurriyeti, disiplin cezas1yla sonu9lanabilecek bu nitelikte bir $ikayete kar$I cevap vermesini ise savunma hakk1 I$Igmda ve ifade ozgurlugu kapsammda degerlendirmek gerekir. 46. ilk olarak ba$vurucunun cezalandmlmasma neden olan ifadelerin bir k1smmm olgusal iddialar, bir kismmm ise deger yargilan oldugu ve olaylann butunune bakild1gmda bu deger yarg1lannm da somut unsurlarla desteklenmeye 9ah$1ld1g1 gorulmektedir. Bununla birlikte Mahkemece ba$vurucunun $ikayet konusu ifadelerle hak arama hurriyetini kullanmasm1 hakh gosterecek emarelerin var olup olmad1g1 ve hak arama hurriyetini sirf ti ;tincu ki$ilere zarar vermek amac1yla kullamp kullanmad1g1 degerlendirilmemi$tir. Bundan ba$ka hak arama hurriyetinin kullamlmas1 esnasmda a91klanan sozlerin taraflar arasmdaki uyu$mazhk konusuyla ilgisinin bulunup bulunmad1gmm ve uyu$mazhgm 9ozumune katk1smm olup olmad1gmm da degerlendirilmesi gerektigi halde bu hususta da bir a91klama 10 Başvuru Numarası Karar Tarihi : 2015/19664 : 7/2/2019 yapılmamıştır. Son olarak Mahkemece başvuru konusu ifadelerin değerlendirilmesinde ifadelerin sarf edildiği bağlamdan koparıldığı ve dilekçenin tamamı gözönüne alınmadan bir gerekçelendirme yapıldığı görülmektedir. 4 7. Dolayısıyla şikayet veya savunma dilekçelerinde yer alan ve kişilerin şeref ile itibarlarına müdahale teşkil eden düşünce açıklamalarının derece mahkemelerince ele alınma usulüne ilişkin Anayasa Mahkemesinin pek çok içtihadında ortaya konan kriterlerin ilk derece mahkemesince gözetilmediği anlaşılmaktadır. 48. Öte yandan olgusal isnatların ispatlanamadığı veya değer yargısı içeren ifadelerin somut olgularla yeterince desteklenmedi ği durumlarda bile cezalandırmanın ancak düşünce açıklamasının ölçüsüz bir saldırı oluşturduğunun kabul edilmesi halinde mümkün olduğu unutulmamalıdır (Emin Aydın, B. No: 2013/2602, 23/1/2014, 50; Sinem Hun, B. No: 2013/5356, 8/5/2014, 5 5; Kaos GL Derneği, B. No: 2 014/18891, 23/5/2018, 54). 49. Sonuç olarak başvurucu hakkında verilen mahkumiy et kararında, ifade özgürlüğünün kısıtlanmasının zorunlu bir ihtiyaca karşılık geldiği ilgili ve yeterli bir gerekçe ile inandırıcı bir şekilde ortaya konulamamıştır. Bu sebeplerle somut olayda devletin ceza yargılaması yoluna başvurmas ını gerekli kılacak koşulların oluştuğundan ve bu müdahalenin demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun olduğundan söz edilemeyeceği sonucuna ulaşılmıştır. 50. Açıklanan gerekçelerle Anay asa'nın 26. maddesinde güvence altına al ınan ifade özgürlüğünün i hlal edildiğine karar ve rilmesi gerekir. 3.6216 Sayılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 51.30/3/201 1 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri HakkındaKanun'un 50. maddesinin (1) ve (2) numaralı fıkraları şöyledir: "(]) Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi halinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere hükmedilir ... (2)Tespit edilen ihlal bir mahkeme kararından kaynaklanmışsa, ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldırmak için yeniden yargılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmayan hallerde başvurucu lehine tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava açılması yolu gösterilebilir. Yeniden yargılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında açıkladığı ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir." 52.6216 sayılı Kanun'un 50. maddesinin uygulanmasına ilişkin kabul edilen ilkeler için bkz. Mehmet Doğan [GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018, 54-60. 53.Başvurucu, yeniden yargılama ve 50.000 TL manevi tazminat taleplerinde bulunmuştur. 11 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/19664 : 7/2/2019 54. Anayasa Mahkemesi ba vurucunun soz konusu dilek9e nedeniyle Mahkeme tarafmdan mahkumiyetine karar verilmesi ve hiikmiin a91klanmasmm geri b1rak1lmasmm demokratik toplum dtizeninin gereklerine uygun dti medigi , bu nedenle ba vurucunun ifade ozgtirltigtintin ihlal edildigi sonucuna varm1 tlr. Dolay1s1yla somut ba vuruda ihlalin mahkeme karanndan kaynakland1g1 anla 1lmaktadu. 55. Bu durumda ifade ozgtirltigti ihlalinin sonu9lannm ortadan kaldmlmas1 i9in yeniden yargilama yap1lmasmda hukuki yarar bulunmaktadu. Buna gore yap1lacak yeniden yargiiama ise 6216 say1h Kanun'un 50. maddesinin (2) numarah fikrasma gore ihlalin ve sonu9lannm ortadan kaldmlmasma yoneliktir. Bu kapsamda derece mahkemelerince yapilmas1 gereken i , oncelikle ihlale yol a9an mahkeme karannm ortadan kaldmlmas1 ve nihayet ihlal sonucuna uygun yeni bir karar verilmesinden ibarettir. Bu sebeple karann bir omeginin yeniden yarg1lama yapilmak tizere istanbul 72. Asliye Ceza Mahkemesine gonderilmesine karar verilmesi gerekir. 56. Diger taraftan somut olay baglammda yeniden yargilama yap1lmasma karar verilmesi ihlale yol a9an yarg1lama stirecine muhatap olan ba vurucunun bu stirede ugrad1g1 btitiin zararlan gidermemektedir. Dolay1s1yla eski hale getirme kurah 9er9evesinde ihlalin btitiin sonu9lanyla ortadan kaldmlabilmesi i9in ifade ozgtirltigtintin ihlali nedeniyle yalmzca ihlal tespitiyle ve yeniden yarg1lama suretiyle giderilemeyecek olan manevi zararlan kar 1hgmda ba vurucuya net 5.000 TL manevi tazminat odenmesine karar verilmesi gerekir. 57. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 226,90 TL har9 bedelinden olu an yarg1lama giderinin ba vurucuya odenmesine karar verilmesi gerekir. VI. HOKUM A91klanan gerek9elerle; A. Kamuya a91k belgelerde ba vurucunun kimliginin gizli tutulmas1 talebinin KABULUNE, B. ifade ozgtirltigtintin ihlal edildigine ili kin iddianm KABUL EDiLEBiLiR OLDUGUNA, C. Anayasa'nm 26. maddesinde gtivence altma alman ifade ozgtirltigtintin iHLAL EDiLDiGiNE, D. Karann bir omeginin ifade ozgtirltigti ihlalinin sonu9lannm ortadan kaldmlmas1 i9in yeniden yarg1lama yap1lmak tizere istanbul 72. Asliye Ceza Mahkemesine (E. 2014/895 K. 2015/798) GONDERiLMESiNE, E. Ba vurucuya net 5.000 TL manevi tazminat ODENMESiNE, tazminata ili kin diger taleplerin REDDiNE, F. 226,90 TL har9 bedelinden olu an yarg1lama giderinin BASVURUCUY A ODENMESiNE, 12 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/19664 : 7/2/2019 G. Odemelerin , karann tebligini takiben ba vurucunun Hazine ve Maliye Bakanhgma ba vuru tarihinden itibaren dort ay i9inde yap1lmasma, odemede gecikme olmas1 halinde bu surenin sona erdigi tarihten odeme tarihine kadar ge9en sure i9in yasal F AiZ UYGULANMASINA , H. Karann bir omegmm Adalet Bakanhgma GONDERiLMESiNE 7/2/2019 tarihinde OYBiRLiGiYLE karar verildi. Ba kan Burhan USTUN Dye Kadir OZKA YA Dye Serdar OZGULDUR Dye Dye Serruh KALELi YusufSevki HAKYEMEZ 13