2025/1306879 İhale Kayıt Numaralı "İzmir Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğüne Bağlı Kuruluşların Mamul Yemek Alımı, Dağıtım ve Servis Hizmetleri Alımı" İhalesi
Toplantıya Katılan Üyeler BAŞVURU SAHİBİ: Clas Turizm Gayrimenkul İnşaat Lojistik Oto Kiralama Temizlik ve Katı Atık Toplama San. ve Tic. Ltd. Şti., İHALEYİ YAPAN İDARE: İzmir Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü, BAŞVURUYA KONU İHALE: 2025/1306879 İhale Kayıt Numaralı “İzmir Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğüne Bağlı Kuruluşların Mamul Yemek Alımı, Dağıtım ve Servis Hizmetleri Alımı” İhalesi KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME: İzmir Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü tarafından 17.10.2025 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “İzmir Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğüne Bağlı Kuruluşların Mamul Yemek Alımı, Dağıtım ve Servis Hizmetleri Alımı” ihalesine ilişkin olarak başvuru sahibince 22.10.2025 tarih ve 197636 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan dilekçe ile başvuruda bulunulmuştur. Başvuruya ilişkin olarak 2025/2114 sayılı dosya kapsamında yapılan inceleme neticesinde ön inceleme raporu tanzim edilmiştir. KARAR: Ön inceleme raporu ve ekleri incelendi. Başvuru dilekçesinde özetle; 1) İdari Şartname’nin 45.1’inci maddesinde yaş grubu bazlı ara ve ana öğün bedel sınırlamaları bulunduğu, bu düzenleme ile teklif bedelinin yaş grubu bazında belirli oranları ve sınırları aşmaması şartı getirildiği, ancak isteklilerin bu oranlamayı hangi yöntemle ve nasıl hesaplayacağının belirtilmediği, ayrıca birim fiyat teklif cetvelinin yapısı itibarıyla yaş grubu bazında ayrı ayrı fiyatlandırma öngörülse dahi, her bir yaş grubunun günlük kalori, öğün sayısı, menü içeriği gibi teknik gereklilikleri farklı olduğundan, maliyetlerin de farklılaştığı, bu farklı maliyetleri sabit bir oranlama ile sınırlandırmanın gerçekçi teklif verilmesini engellediği, dolayısıyla rekabet ve kaynakların verimli kullanılması ilkesinin zedelendiği, ayrıca “bir kişinin alacağı bir adet ara öğün bedeli kahvaltı bedelinin yarısını geçemez” gibi ifadelerin ihale dokümanında yer almayan teknik içeriklere (örneğin ara öğün içeriğine, gramajına) dayalı olarak fiyat sınırlaması yapılmasına yol açtığı, bu kıstaslara uymayan teklifin “ekonomik açıdan en avantajlı teklif olsa dahi değerlendirmeye alınmayacağı” yönündeki düzenlemenin mevzuata aykırı olduğu, 2) İdari Şartname’nin 45.2’nci maddesinde özel gün menüsü fiyat sınırlaması bulunduğu, özel gün menüsü için teklif edilen birim fiyatın, en yüksek yaş grubuna ait bir adet öğle ve bir adet akşam yemeği toplamını geçemeyeceğinin belirtildiği, ancak burada da benzer şekilde özel gün menüsünün içeriği, kalori değeri, hazırlanma koşulları gibi teknik farklılıkların göz ardı edildiği, özel gün menülerinin daha yüksek maliyetli içeriklere sahip olabileceği, dolayısıyla özel gün menüsünün maliyetinin normal gün menülerine göre doğal olarak daha yüksek olabilecekken, bu şekilde bir kısıtlamanın gerçekçi fiyat teklifinin önüne geçtiği, dolaylı olarak isteklilerin özel gün menüsü için düşük kalite teklif sunmaya zorlandığı, ayrıca en yüksek yaş grubunun belirlenmesinde hangi kıstasın esas alınacağı, yaş gruplarının neye göre oluşturulduğu ve bu yaşlara göre menü içeriklerinin nasıl farklılaşacağı gibi konuların açık ve net olmadığı, bu sınırlamaya uymayan tekliflerin en avantajlı teklif dahi olsa tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasının kamu zararına yol açabileceği, 3) Teknik Şartname’nin “Genel hususlar” başlıklı III. bölümün 27’nci maddesinde yemek üretimi yapılacak kuruluşlara ait mutfakların geçici veya sürekli olarak kullanılamaz hale gelmesi durumunda, yüklenicinin hizmeti kesintisiz sürdürebilmesi için idarenin onaylayacağı ve aynı il sınırları içerisinde faaliyet gösteren başka bir yemek fabrikasında üretimi yaptırabileceği şeklinde düzenleme bulunduğu, bu düzenleme çerçevesinde yüklenicinin hizmetin temel unsurlarından biri olan yemek üretimi faaliyetini kendi bünyesinde değil de üçüncü bir işletmede gerçekleştirmesinin öngörüldüğü, bu durumun açıkça bir alt yüklenicilik ilişkisi olduğu, ancak Sözleşme Tasarısı’nın 15.1’inci maddesinde alt yüklenici çalıştırılmasının yasaklandığı ve işin tamamının yüklenici tarafından ifa edileceğinin belirtildiği, bu iki düzenleme arasında doğrudan çelişki bulunduğu, Sözleşme Tasarısı’nda alt yükleniciliğin yasaklandığı, ancak Teknik Şartname ile fiilen alt yükleniciliğe zorlayıcı bir düzenleme yapıldığı, 4) Sözleşme Tasarısı’nın 12.1 ve 36.24’üncü maddelerinin işçilik ücretlerinin ödenmesi ve hakediş planlaması bakımından birbirini dışlayan ve uygulamada ciddi belirsizlik doğuracak nitelikte düzenlemeler içerdiği, Sözleşme Tasarısı’nın 12.1’inci maddesinde Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’ne paralel olarak hakediş raporlarının düzenlenmesini takip eden 30 gün içinde tahakkuk işlemi yapılacağı, tahakkuk tarihinden itibaren ise 30 gün içinde ödemeye bağlanacağının düzenlendiği, bu çerçevede yükleniciye yapılacak hakediş ödemesinin toplamda 60 güne kadar sürebileceğinin anlaşıldığı, ancak Sözleşme Tasarısı’nın 36.24’üncü maddesinde, yüklenicinin çalıştırdığı işçilerin aylık ücretlerini her ayın 1’i ile 10’u arasında ödemek zorunda olduğunun belirtildiği, buna karşın idarenin harcama kaleminde ödenek bulunması halinde hakediş ödemesi yapılabileceği, aksi hâlde ödeme yapılmayabileceğinin ifade edildiği, ayrıca son hakediş ödemesinin işçilik ödemelerinin eksiksiz yapıldığına dair belgelerin sunulması şartına bağlanmasının yükleniciyi işçi ücretini tam ve zamanında ödemeye zorladığı ve idarenin ödeme yapmama riskine rağmen bu yükümlülüğün yerine getirilmesinin istenildiği, öte yandan 36.24’üncü maddesinde yer alan “idarenin harcama kaleminde ödeneği bulunması halinde ödeme yapılır.” ifadesinin açıkça idareye keyfi takdir yetkisi tanıdığı ve ödeme yükümlülüğünü öngörülemez hale getirdiği, 5) İdari Şartname’nin 25.3.1, 45.3 ve 47.4’üncü maddelerinde yer alan düzenlemelerin birbiri ile çelişkili olduğu, bu durumun teklif hazırlanmasını hem hukuken belirsiz hem de fiilen riskli hale getirdiği, aynı zamanda sözleşmenin uygulanmasında da denetim, cezai yaptırım ve ödeme süreçlerinde karmaşaya yol açacağı, bu nedenle bu maddelerin birbiriyle tutarlı hale getirilmesi, ücret politikalarının açık, tekil ve yorum farkına kapalı şekilde düzenlenmesi gerektiği, 6) Teknik Şartname’de yer alan “Yemeklerde kullanılan tüm malzemeler ekte sunulan ‘Gıda Malzemelerinin Özellikleri’ adlı dokümandaki şartlar ile Türk Gıda Kodeksine uygun, 1. sınıf tanınmış marka malzemeler olacaktır.” düzenlemesinin mevzuata aykırı olduğu, “tanınmış marka” ifadesinin sübjektif ve ölçülemeyen bir kriter olduğu, tanınmış marka kavramı herhangi bir objektif kıstasa bağlanmadığı takdirde sadece belli markaların bilerek veya bilmeyerek tercih edilmesine yol açabilecek nitelikte olduğu, bu durumun da rekabeti daraltacağı, ayrıca Kamu İhale Genel Tebliği’nin 12.3’üncü maddesinde açıkça teknik şartnamelerde marka belirtilmesine ancak “veya dengi” ibaresine yer verilmesi kaydıyla izin verildiğinin belirtildiği, anılan düzenlemede “tanınmış marka” şartı ile dengi olabilecek diğer markaların kullanımına izin verilmediği, aksine bu belirsiz ve ölçülemez kriter üzerinden dışlayıcı bir alan oluşturulduğu, 7) Teknik Şartname’de yer alan “… kâğıt/pet bardaklar yüklenici tarafından temin edilecektir.” düzenlemesinin ihale dokümanının maliyet öngörülebilirliği ve teklif hazırlama süreci açısından taşıması gereken belirlilik, açıklık ve ölçülebilirlik ilkelerine aykırı olduğu, anılan düzenleme ile yükleniciye “kâğıt/pet bardak temin etme” yükümlülüğü yüklendiği hâlde bu bardakların günlük ya da aylık kullanım adedi, birim fiyatı, tahmini toplam ihtiyaç miktarı, nerede, hangi hizmet kapsamında ve kimler için kullanılacağı, alternatif malzeme tercihi (kâğıt mı, pet mi) gibi unsurların net olarak ortaya konulmadığı, 8) Teknik Şartname’de yer alan “Ramazan ayında nöbet tutan personel … iftar ve sahur yemeği verilecektir. Yüklenici iftar ve sahurda personel bulundurmak zorundadır.” düzenlemesinin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 5’inci maddesine aykırı olduğu, 9) Teknik Şartname’de yer alan “Yüklenici tarafından kullanılacak birim mutfaklarının ve yemekhanelerinin, elektrik, doğalgaz ve su harcamaları süzme sayaç konularak yüklenicinin sarfiyatı tespit edilmek suretiyle işlem yapılır.” düzenlemesinin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 5’inci maddesine aykırı olduğu, 10) Teknik Şartname’de yer alan “Yemeklerin hazırlanmasında, pişirilmesinde, dağıtımında çelik kaplar kullanılacak, alüminyum, bakır, plastik vb. kaplar kullanılmayacaktır.” düzenlemesi ile personel giysilerinde alpaka kumaş şartına yer verilmesinin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 12’nci maddesine aykırı olduğu, belirli marka, model veya malzeme zorunluluğunun rekabeti kısıtladığı, 11) Teknik Şartname’de yer alan “Tüm menülerde ve yemek tariflerinde diyetisyenin isteği doğrultusunda değişiklik yapılabilir.” düzenlemesi ile işin kapsamının net belirlenmediği, idareye sınırsız yetki tanındığı, 12) Teknik Şartname’de yer alan “Lavabo/rögar tıkanıklıklarının açılması ve mutfak havalandırma sisteminin bakım-onarımı yükleniciye aittir.” düzenlemesi ile ihale kapsamı dışındaki altyapı masraflarının yükleniciye devredildiği, 13) Teknik Şartname’nin “Genel hususlar” başlıklı III. bölümün 27’nci maddesinde yer alan “Yemek üretimi yapılacak kuruluşlarımıza ait mutfakların herhangi bir nedenle (tadilat, doğal afet, yangın vb.) geçici veya sürekli olarak kullanılamaz duruma gelmesi halinde yüklenici ilgili mutfaklarda yemeği pişirilen kuruluşların yemeklerini ilgili Kuruluşların onaylayacağı il sınırları içerisinde faaliyet gösteren herhangi bir yemek fabrikasından yaptırıp hizmeti aksatmadan yerine getirecektir. Bu durumda yüklenici ilgili yemek fabrikasına ilişkin aşağıda sayılan belgeleri işe başlamadan önce (yemek fabrikasından yemek yaptırılmaya başlandığı tarihten önce) Kuruluşa ibraz edecektir. - Yemeğin taşınacağı tarih itibariyle geçerliliği olan Hizmet Yeterlilik Belgesi – (TS 8985) - Yemeğin taşınacağı tarih itibariyle geçerliliği olan Hizmet Yeterlilik Belgesi–[TS 13075 İşyerleri - Gıda Maddeleri Taşıma Hizmetleri - Genel Kurallar Standardına Uygun Hizmet Veren Gıda Maddeleri Taşıma Hizmeti Veren İşyeri] - İşletme Kayıt Belgesi ” düzenlemesinin her ne kadar ihaleye katılabilme şartlarını kısıtlamasa da ilerleyen dönemlerde yukarıdaki şartları haiz İzmir’deki mutfak sayısı düşünüldüğünde rekabeti engelleyecek bir husus olduğu, 14) Teknik Şartname’nin “Örnek Yemek Menüsü” başlıklı 5’inci kısmında 5’inci gün öğle yemeğinde ’’Balık Izgara’’ isimli menüde balık ismi verilmediğinden olası aşırı düşük fiyat sorgulamasında firmalar arası rekabetin bozulacağı, 15) Teknik Şartname’nin “Genel hususlar” başlıklı III. bölümün 27’nci maddesinde “ Yüklenici personelleri elektrik ve sular ile kapı ve pencerelerin açık kalmaması için gerekli hassasiyeti gösterecektir. Çalışmayan ampul veya muslukları, kırılan camları yüklenici derhal ilgili Kuruluşa bildirecektir. Bu maddeden dolayı yüklenici personellerince gereğinin yapılmaması halinde ilgili Kuruluşun uğrayacağı zarar yüklenici tarafından tazmin edilecektir. Yüklenici tarafından kullanılacak birim mutfaklarının ve yemekhanelerinin, elektrik, doğalgaz ve su harcamaları süzme sayaç konularak yüklenicinin sarfiyatı tespit edilmek suretiyle işlem yapılır. Bu durumda kuruluş ile yükleniciye ait ortak giderlerin ödenmesi hususu, ilgili saymanlık ile birlikte tespit edilecek bir usulle yapılacaktır.” düzenlemesinin yer aldığı, idarelerin ilgili sarfiyatları watt ve metreküp cinsinden isteklilere bildirmekle yükümlü olduğu, bu madde ile ilgili Zeyilname yapılması gerektiği, 16) Teknik Şartname’nin “A-Yemek Çeşitleri ve Öğün Sayıları” kısmında çölyak hastaları ve glütensiz diyet için ayrı menü planlaması yapılmasının istenildiği, ancak ilgili menüler ve içeriklerin oldukça maliyetli olduğu, idarenin bu tarz menüler için sayı vermesi gerektiği, 17) Teknik Şartname’de taşıma yoluyla dağıtım yapılacak kuruluşların belirtildiği, ancak kurumlar arası km bazlı mesafe, günde kaç sefer gidiş geliş yapılacağı ve ilgili işler için kaç şoför çalıştırılacağının belirtilmediği, diğer yandan çalıştırılacak şoförlerin işçilik kısmına yazılmadığı, ancak bu hususun doğrudan işçiliği ve maliyeti etkileyeceği, dolayısıyla düzenleme yapılması gerektiği iddialarına yer verilmiştir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 54’üncü maddesinin birinci fıkrasında “ İhale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabilecekler, bu Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikâyet ve itirazen şikâyet başvurusunda bulunabilirler .” hükmü, Aynı Kanun’un “İdareye şikayet başvurusu” başlıklı 55’inci maddesinde “ Şikayet başvurusu, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce, ihaleyi yapan idareye yapılır. İlanda yer alan hususlara yönelik başvuruların süresi ilk ilan tarihinden, ön yeterlik veya ihale dokümanının ilana yansımayan diğer hükümlerine yönelik başvuruların süresi ise dokümanın satın alındığı tarihte başlar. İlan, ön yeterlik veya ihale dokümanına ilişkin şikayetler birinci fıkradaki süreleri aşmamak üzere en geç ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılabilir. Bu yöndeki başvuruların idarelerce ihale veya son başvuru tarihinden önce sonuçlandırılması esastır… ” hükmü yer almaktadır. İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuru süreleri” başlıklı 6’ncı maddesinde “( 1) İdareye şikayet süresi; ihale sürecindeki şikayete konu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihi izleyen günden itibaren Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelere yönelik başvurularda beş gün, diğer hallerde on gündür. (2) Ancak, ilan ile ön yeterlik veya ihale dokümanına yönelik şikayetler, birinci fıkradaki süreleri aşmamak kaydıyla başvuru veya teklif sunulmadan önce en geç ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılabilir.” hükmüne, Anılan Yönetmelik’in “Sürelerle ilgili genel esaslar” başlıklı 7’nci maddesinde “ ( 1) Süreler; a) İlana yönelik başvurularda ilk ilan tarihini, b) Ön yeterlik veya ihale dokümanının ilana yansımayan hükümleri için dokümanın EKAP üzerinden e-imza kullanılarak indirildiği tarihi, zeyilnameye yönelik başvurularda ise zeyilnamenin bildirildiği tarihi, … izleyen günden itibaren başlar.” hükmüne, Anılan Yönetmelik’in “Ön inceleme konuları ve ön inceleme üzerine yapılacak işlemler” başlıklı 16’ncı maddesinde “( 1) Başvurular öncelikle; … c) Başvurunun süresinde yapılıp yapılmadığı, … yönlerinden sırasıyla incelenir. … (4) Yapılan ön inceleme sonucunda, bir aykırılığın tespit edilmesi halinde bu hususa ilişkin ön inceleme raporu düzenlenir.” hükmüne, Aynı Yönetmelik’in “Ön inceleme konularına aykırılık üzerine alınacak kararlar” başlıklı 17’nci maddesinde ise “(1) 16’ncı maddenin birinci fıkrası bakımından bir aykırılığın tespiti üzerine Kurul tarafından başvurunun reddine karar verilir.” hükmüne yer verilmiştir. Yapılan incelemede başvuru sahibinin iddialarının ihale dokümanına yönelik olduğu ve ihale dokümanını EKAP üzerinden 19.09.2025 tarihinde indirdiği, bu nedenle, başvuru sahibinin şikâyet konusu işleme yönelik olarak farkına vardığı veya farkına varılmış olması gereken tarih olan 19.09.2025 tarihini izleyen 10 (on) günlük süre içerisinde, daha açık bir ifadeyle 29.09.2025 Pazartesi günü mesai bitimine kadar idareye şikâyet başvurusunda bulunması gerekirken, bu süreyi geçirdikten sonra 13.10.2025 tarihinde idareye şikâyet başvurusunda bulunduğu, dolayısıyla idareye yapılan şikâyet başvurusunun süresinde olmadığı anlaşılmıştır. Bu itibarla, 4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince başvurunun süre yönünden reddi gerekmektedir. Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65’inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen otuz gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere, Başvurunun reddine, Oybirliği ile karar verildi.