TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR ANIL YILDIZ BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/29792) Karar Tarihi: 31/12/2020 Başvuru Numaras ı: 2018/29792 Karar Tarihi : 31/12/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan y. : Engin YILDIRIM Üyeler : Celal Mümtaz AKINCI Rıdvan GÜLEÇ Yıldız SEFERİNOĞLU Basri BAĞCI Raportör : Zehra GAYRETL İ Başvurucu : An ıl YILDIZ Vekili : Av. Mehmet Salih AYDIN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, tutuklulu ğun kanunda öngörülen azami süreyi a şmas ı nedeniyle ki ş
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR ANIL YILDIZ BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/29792) Karar Tarihi: 31/12/2020 Başvuru Numaras ı: 2018/29792 Karar Tarihi : 31/12/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan y. : Engin YILDIRIM Üyeler : Celal Mümtaz AKINCI Rıdvan GÜLEÇ Yıldız SEFERİNOĞLU Basri BAĞCI Raportör : Zehra GAYRETL İ Başvurucu : An ıl YILDIZ Vekili : Av. Mehmet Salih AYDIN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, tutuklulu ğun kanunda öngörülen azami süreyi a şmas ı nedeniyle ki şi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının; yarg ılaman ın uzun sürmesi nedeniyle adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddialar ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 17/9/2018 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık görüş bildirmemi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: 8. Başvurucu, kasten öldürme suçunu i şlediği şüphesiyle 6/8/2013 tarihinde gözalt ına al ınm ış; 7/8/2013 tarihinde ise tutuklanm ıştır. Başvuru Numaras ı: 2018/29792 Karar Tarihi : 31/12/2020 39. Ağrı Cumhuriyet Ba şsavc ılığının 6/1/2014 tarihli iddianamesi ile ba şvurucu hakk ında tasarlayarak ve çocu ğa karşı kasten öldürme suçundan kamu davas ı aç ılm ıştır. 10. Ağrı 1. Ağır Ceza Mahkemesinde (Mahkeme) görülen yarg ılama sonucunda Mahkemenin 20/1/2015 tarihli karar ı ile başvurucunun at ılı suçtan 16 y ıl 8 ay hapis cezas ıyla cezaland ırılmas ına hükmedilmi ş ve hükümle birlikte tutuklulu ğun devam ına karar verilmi ştir. 11. Temyiz üzerine Yarg ıtay 1. Ceza Dairesinin 1/3/2018 tarihli karar ı ile hüküm bozulmuştur. 12. Başvurucu tutukluluk süresinin makul süreyi a ştığı gerekçesiyle 9/8/2018 tarihinde tutuklulu ğa itiraz etmi ştir. Başvurucunun itiraz ı Ağrı 2. Ağır Ceza Mahkemesince 17/8/2018 tarihinde reddedilmi ştir. 13. Başvurucu 17/9/2018 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. 14. Ulusal Yarg ı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) arac ılığı ile erişilen bilgi ve belgelere göre bozma karar ına uyularak devam edilen yarg ılama sonucunda Mahkemenin 10/1/2019 tarihli karar ı ile çocu ğu kasten öldürme suçundan ba şvurucunun 20 y ıl hapis cezas ıyla cezaland ırılmas ına hükmedilmi ş, Yarg ıtay 1. Ceza Dairesinin 18/11/2020 tarihli karar ı ile hüküm onanm ıştır. IV.İNCELEME VE GEREKÇE 15. Mahkemenin 31/12/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Kişi Hürriyeti ve Güvenli ği Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı 16. Başvurucu, tutuklulu ğun kanunda öngörülen azami süreyi a ştığını belirterek ki şi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 2. Değerlendirme 17. Anayasa Mahkemesine bireysel ba şvuru, iddia edilen hak ihlallerinin derece mahkemelerince düzeltilmemesi hâlinde ba şvurulabilecek ikincil nitelikte bir hak arama yoludur. Bireysel ba şvuru yolunun ikincillik niteli ği gereği Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilmek için öncelikle ola ğan kanun yollar ının tüketilmesi zorunludur ( Ayşe Zıraman ve Cennet Ye şilyurt , B. No: 2012/403, 26/3/2013, 16, 17). 18. Anayasa Mahkemesi, tutuklulu ğun kanunda öngörülen azami süreyi veya makul süreyi aştığı iddias ıyla yap ılan bireysel ba şvurular bak ımından bireysel ba şvurunun incelendiği tarih itibar ıyla ilk derece mahkemesince mahkûmiyet hükmü verilmi ş ise -hüküm kesinleşmemiş olsa da- 4/12/2004 tarihli ve 5271 say ılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 141. maddesinde öngörülen tazminat davas ı açma imkân ının tüketilmesi gereken etkili bir hukuk yolu oldu ğu sonucuna varm ıştır (Ahmet Kubilay Tezcan, B. No: 2014/3473, 25/1/2018, 24-27; Ekrem At ıcı, B. No: 2014/15609, 8/3/2018, 27-30). Başvuru Numaras ı: 2018/29792 Karar Tarihi : 31/12/2020 419. Somut olayda bireysel ba şvuruda bulunduktan sonra 18/11/2020 tarihinde mahkûmiyetine karar verilen ba şvurucunun tutuklulu ğunun makul süreyi a ştığına ilişkin iddias ı, 5271 say ılı Kanun'un 141. maddesi kapsam ında aç ılacak davada incelenebilir. Bu madde kapsam ında aç ılacak dava sonucuna göre ba şvurucunun tutuklulu ğunun makul süreyi aştığının tespiti hâlinde görevli mahkemece ba şvurucu lehine tazminata da hükmedilebilecektir. Buna göre 5271 say ılı Kanun'un 141. maddesinde belirtilen dava yolunun ba şvurucunun durumuna uygun, telafi kabiliyetini haiz, etkili bir hukuk yolu oldu ğu ve bu olağan başvuru yolu tüketilmeden yap ılan bireysel ba şvurunun incelenmesinin bireysel başvurunun ikincil olma niteli ği ile bağdaşmad ığı sonucuna var ılm ıştır. 20. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. B. Makul Sürede Yarg ılanma Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı 21. Başvurucu, yarg ılaman ın uzun sürmesi nedeniyle makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 2. Değerlendirme a. Kabul Edilebilirlik Yönünden 22. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. b. Esas Yönünden 23. Ceza yarg ılamas ının süresi tespit edilirken sürenin ba şlang ıç tarihi olarak bir kişiye suç işlediği iddias ının yetkili makamlar taraf ından bildirildi ği veya isnattan ilk olarak etkilendiği arama ve gözalt ı gibi birtak ım tedbirlerin uyguland ığı tarih; sürenin sona erdi ği tarih olarak suç isnad ına ilişkin nihai karar ın verildiği, yarg ılamas ı devam eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin şikâyetle ilgili karar ını verdiği tarih esas al ınır (B.E., B. No: 2012/625, 9/1/2014, 34). 24. Ceza yarg ılamas ının süresinin makul olup olmad ığı değerlendirilirken yarg ılaman ın karmaşıklığı ve kaç dereceli oldu ğu, taraflar ın ve ilgili makamlar ın yarg ılama sürecindeki tutumu ve ba şvurucunun yarg ılaman ın süratle sonuçland ırılmas ındaki menfaatinin niteli ği gibi hususlar dikkate al ınır (B.E., 29). 25. An ılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer ba şvurularda verdi ği kararlar dikkate al ındığında başvurucuya suç isnad ının bildirildi ği 6/8/2013 tarihi ile nihai karar ın verildiği 18/11/2020 tarihi aras ındaki 7 y ıl 3 ayl ık yarg ılama süresinin makul olmad ığı sonucuna varmak gerekir. 26. Aç ıklanan gerekçelerle Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. Başvuru Numaras ı: 2018/29792 Karar Tarihi : 31/12/2020 5C. 6216 Say ılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 27. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun un 50. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "(1) Esas inceleme sonunda, ba şvurucunun hakk ının ihlal edildi ğine ya da edilmedi ğine karar verilir. İhlal karar ı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yap ılmas ı gerekenlere hükmedilir (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar ından kaynaklanm ışsa, ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ırmak için yeniden yarg ılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmayan hâllerde ba şvurucu lehin e tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava aç ılmas ı yolu gösterilebilir. Yeniden yarg ılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ında açıklad ığı ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir." 28. Başvurucu, ihlalin tespiti talebinde bulunmu ştur. 29. Somut olayda makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği sonucuna var ılm ıştır. 30. Başvurucunun manevi tazminat talebi bulunmad ığından yarg ılaman ın uzun sürmesi nedeniyle adil yarg ılanma hakk ının ihlalinin tespiti sonucunda tazminat a hükmedilmesi mümkün de ğildir. 31. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 294,70 TL harç ve 3.600 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 3.894,70 TL yarg ılama giderinin ba şvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir. V. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. 1. Tutuklulu ğun makul süreyi a şmas ı dolay ısıyla kişi hürriyeti ve güvenli ği hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDU ĞUNA, 2. Makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA, B. Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan makul sürede yarg ılanma hakk ının İHLAL ED İLDİĞİNE, C. 294,70 TL harç ve 3.600 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 3.894,70 TL yarg ılama giderinin ba şvurucuya ÖDENMES İNE, D. Ödemenin, karar ın tebliğini takiben ba şvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihlerinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA, Başvuru Numaras ı: 2018/29792 Karar Tarihi : 31/12/2020 6E. Karar ın bir örne ğinin bilgi için A ğrı 1. Ağır Ceza Mahkemesine (E.2018/90, K.2019/12) GÖNDER İLMESİNE, F. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 31/12/2020 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Başkan y. Üye Üye Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCI R ıdvan GÜLEÇ Üye Üye Y ıldız SEFERİNOĞLU Basri BA ĞCI