TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASAMAHKEMESi iKiNCi BOLUM KARAR CUMA KA YA VE SALiH KA YA BA VURUSU (Ba vuru Numarasi: 2015/5884) Karar Tarihi: 15/11/2018 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi Ba kan Uyeler Raportor : 2015/5884 : 15/11/2018 iKiNCi BOLUM KARAR Engin YILDIRIM Muammer TOPAL M. EminKUZ R1dvan GULE ;: RecaiAKYEL Murat ilter DEVECi Ba vurucular 1. CumaKAYA 2. Salih KAY A Vekili Av. Mervan Eren GUL I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba vuru, bir ki inin kasten oldiirilldilg-U olay hakkmdaki ceza soru turmasmm et
TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASAMAHKEMESi iKiNCi BOLUM KARAR CUMA KA YA VE SALiH KA YA BA VURUSU (Ba vuru Numarasi: 2015/5884) Karar Tarihi: 15/11/2018 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi Ba kan Uyeler Raportor : 2015/5884 : 15/11/2018 iKiNCi BOLUM KARAR Engin YILDIRIM Muammer TOPAL M. EminKUZ R1dvan GULE ;: RecaiAKYEL Murat ilter DEVECi Ba vurucular 1. CumaKAYA 2. Salih KAY A Vekili Av. Mervan Eren GUL I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba vuru, bir ki inin kasten oldiirilldilg-U olay hakkmdaki ceza soru turmasmm etkili y-Urilllilmemesi nedeniyle ya am hakkmm ihlal edildigi iddiasma ili kindir. II. BASVURU SURECi 2. Ba vuru 24/3/2015 tarihinde yapilm1 t1r. 3. Ba vuru, ba vuru formu ve eklerinin idari yonden yap1lan on incelemesinden sonra Komisyona sunulmu tur. 4. Komisyonca ba vurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bolum tarafmdan yapilmasma karar verilmi tir. 5. Bolum Ba kam tarafmdan ba vurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap1lmasma karar verilmi tir. 6. Ba vuru belgelerinin bir omeg1 bilgi 19m Adalet Bakanhgma (Bakanhk) gonderilmi tir. Bakanhk gor-U bildirmemi tir. III. OLAY VE OLGULAR 7. Ba vuru formu ve ekleri ile Ulusal Y arg1 Ag1 Bili im Sistemi (UY AP) arac1hg1yla Kulp Cumhuriyet Ba savc1hgmdan (Cumhuriyet Ba savc1hg1) temin edilen belgelere gore ilgili olaylar ozetle oyledir: 2 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/5884 : 15/11/2018 8. Ba vurucular, vekilleri arac1hg1yla Cumhuriyet Ba savc1hgma gonderdikleri 19/11/2003 tarihli dilek9elerinde, gtivenlik gti9leri tarafmdan 6/2/1994 tarihinde Diyarbaku ili Kulp il9esi C::aglayan koyunde yap1lan bir operasyonda babalan AK. ile AD., H.D., M.F. ve S.K. isimli ki ilerin gozaltma almd1gm1 , babalan d1 mdaki ki ilerin iki gun sonra serbest b1rak1ld1gm1, operasyondan sonraki ti ;tincti gun baz1 koylulerin babalanm askeri bir ara9 i9inde gordtigtinti ve olaydan on alti gun sonra koy arazisindeki bir 9am agac1 altmda babalanmn cesedinin bulundugunu ileri stirup bu olay hakkmda yurutulmekte olan bir soru turma olup olmad1g1 ve boyle bir soru turma var ise ak1betinin ne oldugu konusunda bilgi verilmesini istemi lerdir. 9. Cumhuriyet Ba savc1hg1, olay hakkmda bir soru turma ba latm1 ve AK. ile birlikte gozaltma almd1g1 ileri stirulen H.D. ve AD. ile AK.nm kiz1 F.T. ve donemin Koy Muhtan K.Anm ifadelerine ba vurmu tur. K.A d1 mdaki ki iler ifadelerinde , gozaltma almmasmdan on be yirmi gun sonra AK.nm cesedinin bulundugunu beyan etmi lerdir. 10. Cumhuriyet Ba savc1hgmm kendilerine gonderdigi bir yaz1 tizerine ba vurucular; ayn ayn verdikleri 24/3/2004 tarihli dilek9elerle, C::aglayan koyunden H.K., M.K. ve N.K. ile koyden kalabahk bir grubun babalannm cesedini gordtigtinti bildirmi lerdir . 11. Cumhuriyet Ba savc1hg1 8/6/2004 tarihinde, H.K. ve M.K.nm tamk s1fatiyla ifadelerini alm1 tu. 12. Cumhuriyet Ba savc1hg1 16/6/2004 tarihinde, teror orgtitu ile mticadele s1rasmda gozaltma alman bir ki inin olti bulunmasma ili kin soru turmay1 yurutme gorevinin askeri savc1hga ait oldugu gerek9esiyle gorevsizlik karan vermi ve soru turma evrak1m Kara Kuvvetleri Komutanhg1 Diyarbaku 7'nci Kolordu Komutanhg1 Askeri Savc1hgma (Askeri Savc1hk) gondermi tir. 13. Askeri Savc1hk 22/7/2004 tarihinde, ifadesi daha once alman AD .nin, ba vurucularca olay hakkmda bilgi sahibi oldugu bildirilen N.K.nm ve AK. ile birlikte gozaltma almd1g1 iddia edilen S.K.nm ifadelerini alm1 tir. A.D. ve S.K., A.K.nm askerlerce gozaltma almd1gm1 ifade etmi lerdir. 14. Askeri Savc1hgm istinabe talebi tizerine Cumhuriyet Ba savc1hg1 24/9/2004 tarihinde, ba vurucu Salih Kaya'nm ve M.K. isimli bir ki inin yer gostermesi sonucu AK.nm mezanm a9m1 ve cesedi, tizerinde bulunan elbiseler ile birlikte mezardan 91kanp DNA incelemesi i9in Adli Tip Kurumuna (ATK) gondermi tir. 15. ATK Morg ihtisas Dairesi 6/11/2004 tarihli otopsi tutanagmda; cesetten ikisi muhtemelen 7,62 mm 9apmda, yandan hafif deforme olmu , gomlekli, yiv-set izleri se9ilebilen , gomlegi oksitlenmi , biri ileri derecede deforme olmu , gomlek ve ntive kayb1 nedeniyle 9ap1 degerlendirilmeyen toplam ti ; mermi 9ekirdegi elde edildigi belirtilmi tir. 16. ATK Morg ihtisas Dairesince hazulanan 21/12/2004 tarihli otopsi raporunda; kemik numunelerinin DNA tipleme 9ah malannm tamamland1g1 , aidiyetinin belirlenebilmesinin istenmesi halinde cesedin anne ve babasmm ya da var ise e ve 9ocuklannm kan vermek tizere hazu edilmesi veya bu ki ilerin kanlannm temin edilerek gonderilmesi ve oltim nedeni konusunda A TK 1. ihtisas Kurulundan goru almmas1 gerektigi a91klanm1 tu. 3 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/5884 : 15/11/2018 17. ATK Balistik Subesince hazirlanan 1/9/2005 tarihli raporda; cesetten 91kanlan mermi 9ekirdeklerinin harp tiifeklerinde kullamlmak uzere imal edilmi mermilere ait oldugu, uzerinde yiv-set izi bulunan mermi 9ekirdeklerindeki izlerin te hise elveri li ve yeterli olmad1g1 , bu nedenle hangi silahtan at1ld1klannm tespit edilmesinin mumkun olamayacag1 ve ileri derecede deforme olmu mermi 9ekirdeginin levha haline gelmesi nedeniyle 9ekirdeginin 9apmm tespit edilemedigi belirtilmi tir. 18. ATK 1. ihtisas Kurulu 28/9/2005 tarihli raporunda, kafatasmm gortinumunun ate li silah yaralanmalarznda su baszncz bulgusu ile uyumlu bulundugu, par9ah kmklann kafanm agir bir cisim ya da ara9la ezilmesi gibi bir durumda da gortilebilecegi, legen kemigindeki deligin ate li silah yaralanmas1 ile olu up olu amad1gmm belirlenemedigi ve aradan ge9en uzun zamana bagh olarak yumu ak dokular kaybolsa da ki inin oltimunun kafa kemik kmklan ile birlikte kafa i9i degi imler sonucu meydana geldigi a91klanm1 tlr. 19. Askeri Savc1hk 16/12/2005 tarihinde , A.E. isimli bir ki inin ifadesini istinabe suretiyle alm1 tlf. Bu ki i ifadesinde 19992-1993 tarihleri arasmda 23'uncu Jandarma Smir Tugay1 Ozel Harekat Grup Komutanhg1 emrinde gorev yaptlgm1, 1993 y1h genel atamalannda Kuzey K1bns Turk Cumhuriyeti'nde konu lu bir birlige atand1gm1, A.K., K., M.F., A.D., H.D. ve S.K.y1 tammad1gm1 ve olay hakkmda bilgisi olmad1gm1 soylemi tir. 20. Askeri Savc1hk tespit edilemeyen bir tarihte A.A. isimli bir ki inin ifadesini istinabe suretiyle alm1 tlf. A.A. ifadesinde , Lice Komando Boltik Komutanhg1 emrinde gorev yapmakta iken 21/1/1994 tarihinde Diyarbakir ili Kulp il9esi Akdoruk mevkiinde teroristlerle girdigi 9atl mada yaraland1gm1, daha sonra hastanede tedavi gordugunu ve on be ay boyunca memleketinde bekledigini, 1994 y1lmda sadece yirmi bir gun Kulp'ta gorev yaptigm1 ve soru turmaya konu olay hakkmda bilgisinin bulunmad1gm1 ifade etmi tir. 21. Ba vurucu Salih Kaya, istinabe suretiyle alman 1/2/2007 tarihli ifadesinde, resmi yaz1 ile gitmedigi i9in A TK'nm kendisinden kan omegini almad1gm1 ve kendisine resmi yaz1 verilmesi halinde A TK'ya muracaat edecegini beyan etmi tir. 22. Askeri Savc1hk istinabe yoluyla, olaym meydana geldigi tarihte bolgede gorevli olduklan degerlendiren G. ;.nin ifadesini 1/2/2008, G.6.nun ifadesini 12/2/2008, H.G.nin ifadesini 22/2/2008, K.L.nin ifadesini 17/3/2008 ve S.A.nm ifadesini 20/3/2008 tarihlerinde alm1 tir. Bu ki iler olaym aydmlatilmasma ve fail/faillerin tespitine imkan verebilecek herhangi bir beyanda bulunmam1 lard1r. 23. Askeri Savc1hgm talebi uzerine Ah.E., H.K., K.T. ve S.G.nin gorev yeri bilgileri Jandarma Genel Komutanhgmm, emekli asker G.B.nin adres bilgileri ise Kara Kuvvetleri Komutanhgmm 12/1/2012 tarihli yazilanyla bildirilmi tir . 24. Askeri Savc1hk 25/11/2013 tarihinde, sivil ki i olan A.K.nm Jandarma gorevlileri tarafmdan oldurtilmu olsa bile eylemin adli nitelikte oldugunu ve bu nedenle olay1 soru turma gorevinin kendisine ait olmad1gm1 belirterek gorevsizlik karan vermi ve soru turma evrakm1 Diyarbakir Cumhuriyet Ba savc1hgma (TMK 10. madde ile gorevli) gondermi tir. Bahse konu karar ba vurucular vekiline teblige 91kanlsa da karann teblig edilip edilmedigi ve teblig edilmi ise hangi tarihte teblig edildigi tespit edilememi tir. 25. Diyarbakir Cumhuriyet Ba savc1hg1 (TMK 10. madde ile gorevli), 21/2/2014 tarihli ve 6526 say1h Kanun uyannca 12/4/1991 tarihli ve 3713 say1h Terorle Mucadele 4 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/5884 : 15/11/2018 Kanunu'nun 10. maddesi uyannca kurulan mahkemeler ile Cumhuriyet ba savc1hklanmn gorevlerine son verildigi gerek9esiyle 19/3/2014 tarihinde gorevsizlik karan verip soru turma evrakm1 Diyarbaku Curnhuriyet Ba savc1hgma gondermi ; Diyarbaku Curnhuriyet Ba savc1hg1 ise olay hakkmda soru turma yetkisinin Kulp Cumhuriyet Ba savc1hgma ait oldugu gerek9esiyle 8/9/2014 tarihinde yetkisizlik karan verip soru turma evrakm1 Curnhuriyet Ba savc1hgma gondermi tir. 26. Cumhuriyet Ba savc1hg1, kasten oldtirme su9u i9in olaym meydana geldigi tarihte ytirtirltikte bulunan kanunda ongortilen yirmi yilhk dava zamana 1m1 stiresinin doldugu gerek9esiyle 8/12/2014 tarihinde olaym kovu turulmasma yer olmad1gma karar vermi tir. Bu karar ba vurucular vekiline 19/12/2014 tarihinde teblig edilmi tir. 27. Ba vurucular vekili 26/12/2014 tarihinde soru turma dosyasmm fotokopisini talep etmi tir. 28. Bahse konu karara ba vurucular vekilince yap1lan itiraz, Diyarbaku 2. Sulh Ceza Hakimliginin (Hakimlik), dava zamana 1m1 stiresini kesen herhangi bir neden bulunmad1gma, etkin soru turma yapilmadan karar verildiginin tespit edilemedigine ve kamu davas1 a91lmas1 i9in yeterli neden bulunmad1gma ili kin 13/2/2015 tarihli karanyla reddedilmi tir . 29. Hakimligin karan 6/3/2015 tarihinde teblig edilmi ve 24/3/2015 tarihinde bireysel ba vuru yapilm1 tu . IV. iLGiLi HUKUK 30. Konuyla ilgili ulusal ve uluslararas1 hukuka ili kin bilgiler Anayasa Mahkemesinin Sultani Acar (B. No: 2014/16344, 22/3/2018, 29-61) ba vurusu hakkmda verdigi kararda yer almaktad1r. V. iNCELEME VE GEREK ;E 31. Mahkemenin 15/11/2018 tarihinde yapm1 oldugu toplantida ba vuru incelenip geregi dti tintildti: A. Ba vurucularm iddialan 32. Ba vurucular, askerlerce gozaltma ahmp ba ka bir yere gottirtilen A.K.nm 22/2/1994 tarihinde olti olarak bulunmas1 nedeniyle Anayasa'nm 17. maddesinde gtivence altma alman ki inin dokunulmazhg1 ile maddi ve manevi varhgmm korunmasma ili kin hakkm ihlal edildigini iddia etmi lerdir. B. Degerlendirme 33. Anayasa Mahkemesi, olaylann ba vurucu tarafmdan yap1lan hukuki nitelendirmesi ile bagh olmay1p olay ve olgulann hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba vuruculann iddialannm ozti, yakmlannm kamu gorevlilerince oldtirtildtigtine ili kindir. Bu nedenle inceleme, ya am hakk1 kapsammda yapilm1 tu. 5 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/5884 : 15/11/2018 34. iddianm degerlendirilmesinde dayanak almacak Anayasa'nm "Ki inin dokunulmazhgz, maddf ve manevf varhgz" kenar ba hkh 17. maddesinin birinci fikrasmm ilgili k1sm1 oyledir: "Herkes, ya$ama ... hakkzna sahiptir." 35. Anayasa'nm "Devletin temel amar; ve gorevleri" kenar ba hkh 5. maddesinin ilgili k1sm1 oyledir: "Dev le tin temel amar; ve gorevleri, ... Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, ki$ilerin ve toplumun refah, huzur ve mutlulugunu saglamak; ki$inin temel hak ve hurriyetlerini, sosyai hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bagda$mayacak surette sznzrlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldzrmaya, insanzn maddf ve manevf varlzgznzn geli$mesi ir;in gerekli $Grtlarz hazzrlamaya ;alz$maktzr. " 36. Y a am hakkmm dogal niteligi geregi, bu hakka yonelik bir ba vuru ancak olen ki inin magdur olan yakmlan tarafmdan yapilabilecektir (Serpil Kerimoglu ve digerleri, B. No: 2012/752, 17/9/2013, 41). Ba vurucular, ba vuruya konu olayda ya amm1 yitiren AK.nm 9ocuklandir. Bu nedenle ba vuruda, ba vuru ehliyeti a91smdan bir eksiklik bulunmamaktadir. 37. Ba vuru ehliyeti yonlinden herhangi bir eksiklik bulunmasa da ba vurunun ba vuru yollannm ttiketilmesi ve bu kuralla i ; i9e girmi bulunan otuz gtinliik ba vuru stiresi kurah bak1mmdan degerlendirilmesi gerekir. 38. Anayasa'nm 148. maddesinin ti ;tincti fikrasmm ilgili kism1 oyledir: " ... Ba$vuruda bulunabilmek i ;in olagan kanun yollarznzn tuketilmi$ olmasz $Grttzr. " 39. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say1h Anayasa Mahkemesinin Kurulu u ve Yargilama Usulleri Hakkmda Kanun'un 45. maddesinin (2) numarah fikras1 oyledir: "jh/ale neden oldugu ileri surulen i$lem, eylem ya da ihmal ir;in kanunda ongorulmil idari ve yargzsal ba$vuru yollarznzn tamamznzn bireysel ba$vuru yapzlmadan once tuketilmi$ olmasz gerekir. " 40. 6216 say1h Kanun'un "Bireysel ba vuru usulu" kenar ba hkh 47. maddesinin (5) numarah fikras1 oyledir: "Bireysel ba$vurunun , ba$vuru yollarznzn tuketildigi tarihten; ba$vuru yolu ongorulmemi$Se ihlalin ogrenildigi tarihten itibaren otuz gun ir;inde yapzlmasz gerekir. " 41. Oncelikle belirtmek gerekir ki amlan Anayasa ve Kanun maddelerinde yer verilen kanun yollannm ttiketilmesi ko ulu, bireysel ba vurunun temel hak ihlallerini onlemek i9in son ve olagantistti bir 9are olmasmm dogal sonucudur (Necati Gunduz ve Recep Gunduz, B. No: 2012/1027, 12/2/2013, 20). 42. Temel hak ve ozgtirltiklere sayg1, devletin tum organlannm anayasal odevi olup bu odevin ihmal edilmesi nedeniyle ortaya 91kan hak ihlallerinin dtizeltilmesi idari ve yarg1sal makamlann gorevidir. Bu nedenle temel hak ve ozgtirltiklerin ihlal edildigi 6 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/5884 : 15/11/2018 iddialannm oncelikle derece mahkemeleri onlinde ileri siirlilmesi, bu makamlar tarafmdan degerlendirilmesi ve bir 9oziime kavu turulmas1 esastir (Ay e Zzraman ve Cennet Ye ilyurt, B. No: 2012/403, 26/3/2013, 16). 43. Tiiketilmesi gereken ba vuru yollan, ba vurucunun ikayetleri a91smdan makul bir ba an ans1 sunabilecek ve bir 9oziim saglayabilecek nitelikteki kullamlabilir ve etkili ba vuru yollandir. Aynca ba vuru yollanm tiiketme kurah ne kesin ne ekli olarak uygulanabilir bir kural olup bu kurala uygunlugun denetlenmesinde somut ba vurunun ko ullannm dikkate almmas1 esastir. Bu anlamda yalmzca hukuk sisteminde birtak1m ba vuru yollannm varhgmm degil aym zamanda bunlann uygulama artlan ile ba vurucunun ki isel ko ullannm gen;ek9i bir bi9imde ele almmas1 gerekmektedir. Bu nedenle ba vuruculann kendilerinden ba vuru yollannm tiiketilmesi noktasmda beklenebilecek her eyi yerine getirip getirmediklerinin ba vurunun ozellikleri dikkate almarak incelenmesi gerekir (SSA., B. No: 2013/2355, 7/11/2013 , 28). 44. ihlal iddias1m degerlendirmeye ve ihlal tespiti yap1ld1gmda yeterli giderim saglamaya imkan tamyan bir ba vuru yolunun bulunmamas1 halinde ba vuru yollanmn tiiketilmesi kuralm1 uygulamak miimkiin olmayacaktir (Yasin Agca, B. No: 2014/13163, 11/5/2017, 121). Boyle bir durumda ba vuruculann ihlali ogrendikleri tarihten itibaren siiresi i9inde bireysel ba vuruda bulunmalan gerekmektedir. 45. Sikayetleri konusunda 9oziim saglayabilecek etkili bir ba vuru yolunun mevcut olmas1 halinde oncelikle bireysel ba vuruda bulunmak , dava ve ba vurulanm takip etmek i9in gerekli ozeni gosterme yiikiimliiliigii bulunan ba vurucular en kisa siirede yetkili makamlara ba vurmahdir. Zira zaman ge9tik9e delillerin kaybolma veya bozulma ihtimali artmakta ve ger9eklerin ortaya 91kmas1 zorla maktadir (Adle Azizoglu ve Sadat Azizoglu, B. No: 2014/15732, 24/1/2018, 84). 46. Ote yandan ikayeti yetkili makamlara iletmenin imkans1z veya onemli ol9iide gii ; oldugu durumlar -ki bu durumlann neler oldugu her ba vuruda olay ve olgular ile ba vurucunun tutumu nazara almarak aynca degerlendirilmelidir- mevcutsa ba vuruculann ozen yiikiimliiliigiiniin ancak bahse konu durumlann sona ermesinden itibaren ba layacag1 kabul edilmelidir (Adle Azizoglu ve Sadat Azizoglu, 85). 47. Ya am hakk1 ile ilgili bir soru turmanm etkili olup olmad1g1 yoniinden inceleme yapabilmek i9in -mutlak surette gerekli olmasa da-yiiriitiilen soru turmanm makul bir siireyi a mamas1 art1yla ilgili kamu makamlan tarafmdan nas1l sonlandmlacagmm beklenmesi , bireysel ba vuru ile getirilen koruma mekanizmasmm ikincil niteligine uygun olacaktir (Rahil Dink ve digerleri, B. No: 2012/848, 17/7/2014, 76; Huseyin Caru , B. No: 2013/7812 , 6/10/2015, 46). 48. Diger taraftan ba vuruculann yetkili makamlara miiracaat etmelerine ragmen dogal olmayan bir oliimle ilgili soru turma ba latilmam1 sa , ba lat1lan soru turmada ilerleme yoksa veya soru turma artik etkisiz bir hal alm1 sa ba vuruculardan soru turmanm sonucunu beklemelerini istemek makul olmayacaktir. Boyle bir durumda ba vurucular, gerekli ozeni gostermeli ve ikayetlerini 90k uzun sure ge9irmeden Anayasa Mahkemesine sunabilmelidirler (Rahil Dink ve digerleri, 77). Zira soru turmanm etkililigini saglayacak bir ba vuru yolu bulunmamaktad1r. 0 halde amlan ihlal iddialan yoniinden ba vuru yollannm tiiketilmesi gerekmemektedir (Yasin Agca, 121). Boyle bir durumda ba vurucular, etkili bir soru turma yiirlitiilmediginin farkma vard1klan veya varmalan gerektigi andan itibaren otuz 7 Ba$VUfll Numaras1 Karar Tarihi : 2015/5884 : 15/11/2018 gun i9inde bireysel ba$vuruda bulunmahdir . Dogal olarak ba$vuruculann etkili bir soru$turma yiiriitiilmediginin ne zaman farkma varmalan gerektigi her ba$vurunun $artlanna bagh olarak degerlendirilecektir (Adle Azizoglu ve Sadat Azizoglu, 87). 49. Soru$turmada ilerleme saglanacagma dair umut verici geli$meler ve ger9ek9i varsay1mlar bulundugu ve soru$turmanm ilerlemesini saglay1c1 tedbirler almd1g1 stirece ba$vuruculardan ba$VUru yollanm tiiketmeden bireysel ba$vuruda bulunmalan da beklenmemelidir. Ancak bu halde dahi soru$turmanm daha sonra etkisizle$tigini ogrenen ba$vurucular, durumun farkma vard1klan veya varmalan gerektigi andan itibaren stiresi i9inde bireysel ba$vuruda bulunmahd1r. 50. Son olarak ifade etmek gerekir ki soru$turmanm etkisizliginin fark edildigi veya fark edilmesi gerektigi andan itibaren stiresi i9inde bireysel ba$VUfll yap1lmay1p zamana$1m1 stiresinin dolmas1 nedeniyle kovu$turmaya yer olmad1gma dair karar verilmesinin beklenmesi halinde soru$turmaya konu olaym tizerinden ge9en uzun zaman ger9eklerin ortaya 91kmasm1 zorla$tiracak ve neredeyse imkans1z hale getirecektir. Boyle bir durumda Anayasa Mahkemesi, devletin negatif ve pozitif yiiktimltiliiklerine ger9ekten uyup uymad1gm1 inceleyemeyecek; ya$am hakkmm usul boyutu yontinden yapacag1 degerlendirmede yeniden yarg1lamaya karar veremeyecek ve $artlan ger9ekle$tiginde sadece ihlali tespit edip tazminata htikmedebilecektir. Oysa oliim olaymm sebep ve ko$ullan ile sorumlulann tespitine imkan veren etkinlikte bir soru$turma yapilmas1 ve gerektigi takdirde sorumlulann caydmc1 bir ceza ile cezalandmlmalan i9in yeniden yarg1lamaya karar verilebilmesinin benzer ya$am hakk1 ihlallerinin onlenmesinde oynad1g1 roltin onemi tart1$mas1zdir (Adle Azizoglu ve Sadat Azizoglu, 89). 51. Somut olayda ba$vuruculann ya$anan hadiseyle ilgili herhangi bir soru$turmanm mevcut olup olmad1g1 konusunda bilgi istemeleri tizerine Cumhuriyet Ba$savc1hgmca soru$turma ba$latilm1$ , ba$vuruculann babalannm mezan a91lm1$, kalan kemikler tizerinde otopsi i$lemi yap1lm1$, cesetten elde edilen mermi 9ekirdekleri balistik yonden incelenmi$ ve oltim nedeni konusunda A TK 1. ihtisas Kurulundan rapor almm1$t1r. Aynca olay hakkmda bilgi sahibi olabilecek ki$ilerin ifadeleri 2004 ile 2008 y11lan arasmda almm1$tlf. Bununla birlikte olay tarihinde olaym meydana geldigi bolgede gorev yapan baz1 askerlerin gorev yeri bilgilerinin 12/1/2012 tarihli yaz1yla bildirilmesinden sonra soru$turma kapsammda , olaym aydmlatilabilmesini ve sorumlulann belirlenebilmesini ve dolay1s1yla soru$turmanm etkililigini saglayabilecek nitelikte bir soru$turma i$1emi yap1lmam1$tlf. 52. Soru$turmanm etkisizligiyle ilgili bireysel ba$VUru yapmada gti9liik 9ektikleri yontinde herhangi bir iddialan bulunmayan ba$vurucular, oltim olay1 hakkmda soru$turma yap1hp yap1lmad1g1 hususunda bilgi ahp Cumhuriyet Ba$savc1hgmm istegi tizerine cesedi goren ki$ileri bildirmi$ler (bkz. 10) ancak daha sonraki stire9te yetkili makamlardan soru$turmayla ilgili herhangi bir talepte bulunmam1$lard1r. Jandarma Genel Komutanhg1 ve Kara Kuvvetleri Komutanhgmm 12/1/2012 tarihli yaz1lanndan sonra soru$turmanm etkililigini saglayabilecek nitelikte bir soru$turma i$lemi yap1lmad1g1 ve bu nedenle ba$vuruculann bireysel ba$vuruda bulunmak 19m soru$turmanm sonu9lanmasm1 beklemelerinin gerekmedigi dikkate almd1gmda, ba$vuruculann, kovu$turmaya yer olmad1gma dair karann teblig edildigi tarihten uzun zaman once soru$turmanm etkisizligini fark etmeleri gerektigi kanaatine vanlm1$tlr. Bu nedenle 24/3/2015 tarihinde yap1lan ba$vurunun stiresi i9inde yap1lm1$ bir ba$VUfll olarak kabul edilemeyecegi sonucuna ula$1lm1$tlr. 8 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/5884 : 15/11/2018 53. A91klanan gerek9elerle ba vurunun diger kabul edilebilirlik ko ullan yonlinden incelenmeksizin sure a zmz nedeniyle kabul edilemez olduguna karar verilmesi gerekir. VI. HOKUM A91klanan gerek9elerle; A. Ya am hakkmm ihlal edildigine ili kin ba vurunun sure a zmz nedeniyle KABUL EDiLEMEZ OLDUGUNA, B. Yarg1lama giderlerinin ba vurucular uzerinde BIRAKILMASINA 15/11/2018 tarihinde OYBiRLiGiYLE karar verildi. Ba kan Engin YILDIRIM Dye Muammer TOP AL Dye R1dvan GDLEC:: Dye M.EminKUZ Dye RecaiAKYEL 9