T.C. İSTANBUL 18. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : 2025/700 Esas KARAR NO : 2025/763 DAVA : Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) DAVA TARİHİ : 25/09/2025 KARAR TARİHİ : 05/11/2025 Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; şirketleri adına, ... Bankası ... Şubesi tarafından 06/12/2024 tarihinde 10 yapraktan oluşan ... - ... seri numa…
T.C. İSTANBUL 18. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : 2025/700 Esas KARAR NO : 2025/763 DAVA : Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) DAVA TARİHİ : 25/09/2025 KARAR TARİHİ : 05/11/2025 Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; şirketleri adına, ... Bankası ... Şubesi tarafından 06/12/2024 tarihinde 10 yapraktan oluşan ... - ... seri numaraları arasında ki çek karnesinin verildiğini, çek karnesinin 22/09/2025 tarihinde kaybolduğunun anlaşıldığını belirterek ilgili çek karnesinin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. ... ... Şubesinin 02/10/2025 tarihli yazı cevabında mahkememiz dosyasının tensip zaptının 5 numaralı ara kararında banka yazı gönderileceğinin belirtilmesine rağmen herhangi bir yazının kendilerine gönderilmediğini, bu yüzden tedbir amaçlı ödeme yasağı konulduğunu, ilgili durum hakkında kendilerine bilgi verilmesinin istenildiği görüldü. Mahkememiz dosyasının 05/11/2025 tarihli celsesinde, mahkememiz tensip zaptının 5 numaralı ara kararının sehven yazıldığı, davacının ihtiyati tedbire ilişkin bir talebinin olmadığı, mahkememizce de tedbire ilişkin verilmiş bir kararının bulunmadığı, bu yüzden mahkememiz dosyası tensip zaptının 5 numaralı ara kararından rücu edilmesine, bu hususta da ilgili bankaya müzekkere yazılmasına karar verildiği görüldü. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE HUKUKİ GEREKÇE: Dava, kıymetli evraklardan olan çekin iptali istemine ilişkindir. Somut olayda davacı şirket yetkilisi tarafından mahkememize ibraz edilmiş olan dava dilekçesinde özetle; dava konusu çeklerin iptaline karar verilmesini talep etmiş olduğu görülmüştür. Mahkememiz iş bu dosyasında düzenlenen 26/09/2025 tarihli tensip zaptının 5 no.lu bendinde her ne kadar "TTK'nın 759 , 818/s maddelerine göre çekin veya çeklerin davacının elinde iken kayıp edildiklerine ilişkin yeterli kanaat oluştuğundan muhattap banka veya bankaların çek bedelini ödememelerinin yazı ile bildirilmesine davacıya veya vekiline bu konuda elden takip yetkisi verilmesine,"şeklinde belirtilmiş ise de; HMK 390. Maddesi de dikkate alınarak mahkememizin taleple bağlı olduğu, davacının dava dilekçesinde talebine konu çekler hakkında tedbir talebinde bulunmadığı mahkememizce de tedbire ilişkin olarak bir ara karar tesis edilmediği, bu hususta alınmış bir teminat da bulunmadığı, ancak mahkememiz tensip zaptının 5 no.lu bendine sehven " TTK'nın 759 , 818/s maddelerine göre çekin veya çeklerin davacının elinde iken kayıp edildiklerine ilişkin yeterli kanaat oluştuğundan muhattap banka veya bankaların çek bedelini ödememelerinin yazı ile bildirilmesine davacıya veya vekiline bu konuda elden takip yetkisi verilmesine, " şeklinde yazıldığı bu hususun banka nezdinde tereddüte yol açtığı görülmekle; davacının tedbir talebi bulunmadığından ve mahkememizce de tedbire ilişkin verilmiş bir karar olmayıp mahkememiz tensip zaptının 5 no.lu bendi sehven yazıldığından mahkememiz tensip zaptı 5 no.lu ara kararından rücu edilmesine, davaya konu çekler hakkında mahkememizce verilmiş bir tedbir kararı bulunmadığının tespitine bu hususta ... Bankası ... Şubesine müzekkere yazılmasına karar verilmiş, ilgili hususlar duruşma zaptına da yazılarak ilgili bankaya da müzekkere ile bildirilmiştir. Yasal Mevcuat incelendiğinde; 6102 Sayılı Türk Ticarek Kanunu madde 651'e göre "Kıymetli evrak zayi olduğu takdirde mahkeme tarafından iptaline karar verilebilir. Kıymetli evrakın zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi, senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir. " şeklinde düzenleme ile yine aynı kanunun 652. Maddesinde " İptal kararı üzerine hak sahibi hakkını senetsiz olarak da ileri sürebilir veya yeni bir senet düzenlenmesini isteyebilir. Bunun dışında iptal usulü ve hükümleri hakkında, kıymetli evrakın çeşitli türlerine ilişkin özel hükümler uygulanır." şeklinde düzenleme mevcut olup bu düzenlemenin ve 818/s. maddesinin yollaması gereği poliçenin iptaline ilişkin hükümler çekin iptalinde de uygulanacaktır. 6102 Sayılı TTK' nın 757 vd. maddelerinde yer alan kambiyo senedinin zayi nedeni ile iptal davası, iradesi dışında kambiyo senedi elinden çıkan kişiye, hakkın senetsiz olarak ileri sürülmesi veya borçludan yeni bir senet düzenlenmesini isteyebilme imkanı verir (TTK m. 651-652).Aynı Kanunun 759. maddesi uyarınca, iptal isteminde bulunan kişi, çek elinde iken zayi olduğunu inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sunmak, çekin bir suretini ibraz etmek yahut da çekin esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlüdür. 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 790. maddesinde "Cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır" düzenlemesi bulunmaktadır. Uyuşmazlığa ilişkin yasal düzenleme TTK nun 818/s atfıyla uygulanacak TTK nun 757 ve devamı maddeleri uyarınca "iradesi dışında poliçe (çek) elinden çıkan kişi ödeme veya hamilin yerleşim yerinde ki asliye ticaret mahkemesinden muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir.TTK 764(1) elden çıkan poliçe ,verilen süre içinde mahkemeye sunulmazsa iptaline karar verilir" şeklinde olup, kural olarak çeki elinde bulunduran yetkili hamil tarafından çekin iradesi dışında elinden çıkması sebebiyle hasımsız olarak çek iptali davası açılması gerekmekte olup somut olay bakımından yapılan incelemede; davacının keşideci olduğu görülmüştür. 6102 sayılı TTK'nun 651 ve TTK 'nun 818/s bendi yollaması ile aynı Kanunun 757. ve devamı maddelerine göre açılacak kıymetli evrakın zayi nedeniyle iptali istemine ilişkin davalarda, dava açma yetkisi hamile ait olup, keşidecinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır. Mahkememizin işbu dosyası ile benzer mahiyette bulunan Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesinin 2022/1182 Esas, 2022/1434 Karar Sayılı, 04/07/2022 Tarihli "Dava; zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir. ... Dosya kapsamı delillere göre, zayi istemine konu edilen çekin keşidecisinin davacı olduğu, dava dilekçesi ile celp ve ibraz edilen kayıtlar ile sabittir. TTK'nın 651. maddesindeki genel hüküm ve özel hüküm niteliğindeki TTK'nın 818-(1)s) maddesi yollamasıyla aynı kanunun 757. maddesi uyarınca ancak hamilin zayi nedeniyle çek iptali davası açabileceği, esasen zayi olmuş çek hakkında keşidecinin, ibraz süresi geçtikten sonra çekten cayabileceği veyahut hamile karşı menfi tespit davası veyahut da lehtara karşı menfi tespit ve/veya istirdat davası açması mümkün olduğu ve dolayısıyla bu halde davacının çek iptali davası açmasında hukuki yararı bulunmadığı, keşidecinin bu davayı açma hakkının bulunmadığı anlaşılmıştır.(benzer nitelikte Yargıtay 11. HD. 19/04/2018 tarihli 2016/10022 - 2018/2952 sayılı ilamı) Bu nedenlerle, ilk derece mahkemesince verilen kararda (Davanın HMK. 6100 sayılı kanunun 114/1-d ve 115/2. Maddeleri gereği aktif husumet yokluğu nedeniyle usulden reddine) usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı, davacı istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı değerlendirilmiştir." şeklindeki ilamı da göz önünde bulundurulduğunda davacı keşideci tarafından eldeki davayı açmakta aktif husumet ehliyetinin bulunmaması sebebiyle davanın usulden reddine karar vermek gerekmiş olup HMK'nin 320/1. Maddesinin "(1) Mahkeme, mümkün olan hâllerde tarafları duruşmaya davet etmeden dosya üzerinden karar verir." şeklindeki düzenlemesi uyarınca emsal mahiyette olan İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesinin 2025/528 Esas, 2025/589 Karar Sayılı, 10/04/2025 Tarihli ilamı da dikkate alınarak davanın usulden reddine karar vermek gerekmiştir. Öte yandan davacı şirket yetkilisinin duruşmadaki beyanında davaya konu edilen çeklerin boş çekler olduğu, koçan çeklinde iken kaybedildiği beyan edilmiştir. TTK'nın 757. maddesi uyarınca ancak kıymetli evrak (kambiyo senedi) vasfında olan çek hakkında iptal kararı verilebilir. Somut dosyada davacı tarafından beyan edildiği üzere dava konusu evraklar, TTK'nın 780. maddesinde düzenlenen zorunlu unsurları taşımayan boş çek yaprağıdır. Keşideci tarafından çekin zayi nedeniyle iptali talep edilemeyeceği ve hususun davanın esasa ilişkin olarak husumet nedeniyle reddini gerektirdiği, öte yandan kıymetli evrak niteliğinde olmayan boş çek yaprakları hakkında zayi kararı verilmesinde davacının herhangi bir hukuki yararının bulunmadığı ve hukuki yarar dava şartı olmakla öncelikli olarak incelenmesi de gerektiği ( İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi 2025/1613 Esas 2025/1570 Karar sayılı kararı) hususu da dikkate alındığında davacının davasının usulden reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1 - Davacının davasının usulden REDDİNE, 2 - Harçlar kanunu gereğince alınması gereken 615,40 TL harç peşin alındığından yeniden harç alınmasına yer olmadığına, 3- Davacı tarafça yapılan yargılama giderinin kendi üzerinde bırakılmasına, yatırılan gider avansından kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde ve talep edilmesi halinde kendilerine iadesine, Dair, hazır bulunan davacı şirket yetkilisinin yüzüne karşı gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi'nde istinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 05/11/2025 Katip ... ¸ Hakim ... ¸