TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR KEMAL ÖZCAN BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/18560) Karar Tarihi: 12/2/2020 R.G. Tarih ve Say ı: 1/4/2020 - 31086 Başvuru Numaras ı: 2017/18560 Karar Tarihi : 12/2/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Serdar ÖZGÜLDÜR Burhan ÜSTÜN Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Raportör : Heysem KOCAÇ İNAR Başvurucu : Kemal ÖZCAN Vekili : Av. Seyfettin D İKMEN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, sosyal güvenlik ayl ığı
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR KEMAL ÖZCAN BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/18560) Karar Tarihi: 12/2/2020 R.G. Tarih ve Say ı: 1/4/2020 - 31086 Başvuru Numaras ı: 2017/18560 Karar Tarihi : 12/2/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Serdar ÖZGÜLDÜR Burhan ÜSTÜN Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Raportör : Heysem KOCAÇ İNAR Başvurucu : Kemal ÖZCAN Vekili : Av. Seyfettin D İKMEN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, sosyal güvenlik ayl ığının ödenmeye ba şland ığı tarihten itibaren geçerli olacak şekilde iptal edilmesi ve geriye dönük olarak borçland ırılma nedenleriyle mülkiye t hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 9/2/2017 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık, görüş bildirmemi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: 8. 5/10/1958 do ğumlu olan ba şvurucu 1/3/1978 tarihinden 21/12/1999 tarihine kadar Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) i ştirakçisi olarak çal ışmış, 5/7/1978 ile 6/3/1980 Başvuru Numaras ı: 2017/18560 Karar Tarihi : 12/2/2020 3tarihleri aras ında geçen 601 günlük hizmet süresini borçlanm ış ve 10/5/2001 tarihinde de Kurumdan ayl ık tahsis talebinde bulunmu ştur. Kurum, ya şlılık ayl ığı tahsisi için gerekli olan asgari 5.000 günlük hizmet süresini doldurdu ğundan 1/6/2001 tarihinde ba şvurucuya ayl ık bağlam ıştır. 9. Ayn ı ad ve soyada sahip ba şka bir şahıs taraf ından emeklilik talebinde bulunulmas ı üzerine ba şvurucunun birle ştirilen hizmetleri konusunda olu şan tereddüt nedeniyle SGK, ba şvurucunun 2012 y ılı Nisan ay ına ait ayl ığının ödemesini durdurmu ştur. 10. SGK, ba şka bir ki şiye ait 832 günlük hizmet süresinin ba şvurucunun hizmet süresine eklendi ğinin tespiti ve kalan 4.606 günlük hizmet süresinin ayl ık bağlama tarihindeki asgari süreyi kar şılamamas ı nedeniyle 31/5/2012 tarihinde ayl ığın iptaline ve be ş yıl boyunca ödenmi ş toplam 43.704,41 TL'nin bir ay içinde tek seferde ödenmesine karar vermiştir. 11. Başvurucu 4/7/2012 tarihinde i şlemin iptali talebiyle dava açm ıştır. Başvurucu anılan dava dilekçesinde; ayl ık bağlama karar ının ve ödemelerin Kuruma ait belgeler esas alınarak yap ıldığını, kendisine izaf edilebilecek bir kusur bulunmad ığını ve aradan uzun bir zaman geçtikten sonra i şlem tesis edilmesinin hakkaniyete ayk ırı olduğunu ileri sürmü ştür. 12. Karabük İş Mahkemesi (Mahkeme) 29/5/2014 tarihinde davan ın kabulüne karar vermiştir. Karar ın gerekçesinde, ya şlılık ayl ığı bağlama tarihi itibar ıyla şartlar ı gerçekleşemeden ayl ık bağlanm ış ise de bu hususta ba şvurucuya izaf edilecek bir kusu r bulunmad ığına işaret etmi ştir. Mahkeme ayr ıca başvurucunun 10/5/2001 tarihli tahsis talebinin iste ğe bağlı sigortal ılık talebi olarak kabul edilmesi gerekti ğinden buna göre eksi k günlerin tamamlanaca ğı 1/8/2002 tarihinden itibaren ba şvurucuya ya şlılık ayl ığı bağlanmas ına karar vermi ştir. 13. Hüküm, daval ı SGK taraf ından temyiz edilmi ştir. Yarg ıtay 21. Hukuk Dairesi (Daire) 8/9/2015 tarihinde ba şvurucunun 5.000 günlük asgari hizmet süresini doldurmamas ı ile isteğe bağlı sigortal ılık yönünden talep ve prim ödeme söz konusu olmad ığından davan ın reddine karar verilmek üzere hükmü bozmu ştur. 14. Mahkeme 1/12/2015 tarihinde ya şlılık ayl ığı bağlama tarihinde asgari hizmet süresinin dolmad ığından ve iste ğe bağlı sigortal ılığa ilişkin olarak da ba şvurucunun i şe giriş bildirimi, düzenli prim ödemesi; zorla prim tahsili bulunmad ığından davan ın reddine karar vermiştir. 15. Başvurucu taraf ından temyiz edilen hüküm, Dairece 19/1/2017 tarihinde onanarak kesinle şmiştir. 16. Nihai karar 2/2/2017 tarihinde ba şvurucu vekiline tebli ğ edilmiştir. 17. Başvurucu 9/2/2017 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İLGİLİ HUKUK A. Ulusal Hukuk18. 31/5/2006 tarihli ve 5510 say ılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sa ğlık Sigortas ı Kanunu'nun 96. maddesinin ilgili k ısımlar ı şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2017/18560 Karar Tarihi : 12/2/2020 4"Kurumca i şverenlere, sigortal ılara, isteğe bağlı sigortal ılara gelir veya ayl ık almakt a olanlara ve bunlar ın hak sahiplerine, genel sa ğlık sigortal ılar ına ve bunlar ın bakmakla yükümlü oldu ğu kişilere, fazla veya yersiz olarak yap ıldığı tespit edilen bu Kanun kapsam ındaki her türlü ödemeler; a) Kas ıtlı veya kusurlu davran ışlar ından doğmuşsa, hatal ı işlemin tespit tarihinden geriye doğru en fazla on y ıllık sürede yap ılan ödemeler, bu ödemelerin yap ıldığı tarihlerden, b) Kurumun hatal ı işlemlerinden kaynaklanm ışsa, hatal ı işlemin tespit tarihinden geriye do ğru en fazla be ş yıllık sürede yap ılan ödemeler toplam ı, ilgiliye tebli ğ edildiği tarihten itibaren yirmidört ay içinde yap ılacak ödemelerde faizsiz, yirmidört ayl ık sürenin dolduğu tarihten sonra yap ılacak ödemelerde ise bu süre sonundan, itibaren hesaplanacak olan kanunî faizi ile birlikte, ilgililerin Kurumdan alaca ğı varsa bu alacaklar ından mahsup edilir, alacaklar ı yoksa genel hükümlere göre geri al ınır.'' B. Uluslararas ı Hukuk 19.İlgili uluslararas ı hukuk için bkz. Uğur Ziyaretli, B. No: 2014/5724, 15/2/2017, 30, 31. V.İNCELEME VE GEREKÇE 20. Mahkemenin 12/2/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı 21. Başvurucu, daval ı hangi tarihte emekli olabilece ğine ilişkin olarak SGK'n ın bildirimi üzerine ya şlılık ayl ığı tahsisi talebinde bulundu ğunu ve SGK'n ın da bu talebi kabu l ederek 1/6/2001 tarihinden itibaren kendisine ayl ık bağlad ığını bildirmi ştir. Başvurucu, anılan tarihten itibaren kendisine ayl ık bağlanm ışken 12/4/2012 tarihinde öncelikle ödemenin durduruldu ğunu ve 31/5/2012 tarihinde de ayl ığın iptal edilerek be ş yıl boyunca ödenmi ş olan toplam 43.704,41 TL'nin faiziyle tahsiline karar verilmesinden yak ınm ıştır. Başvurucu; hizmetine ili şkin belge ve bilgilerin SGK taraf ından tutulmakta olup Kurumun cevab ına göre hareket etti ğini ve bu kapsamda kendisine kusur izafe edilemeyece ğini belirterek hukuk devleti ilkesi, e şitlik ilkesi, mülkiyet hakk ı, hak arama hürriyeti ile sosyal güvenlik hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. B. Değerlendirme 22. Anayasa'n ın "Mülkiyet hakk ı" kenar başlıklı 35. maddesi şöyledir: "Herkes, mülkiyet ve miras haklar ına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yarar ı amac ıyla, kanunla s ınırlanabilir. Mülkiyet hakk ının kullan ılmas ı toplum yarar ına ayk ırı olamaz." Başvuru Numaras ı: 2017/18560 Karar Tarihi : 12/2/2020 523. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucunun şikâyetinin özü, ya şlılık ayl ığının iptali ve iptal tarihinden geriye do ğru beş yıl boyunca yap ılan ödemelerin iadesine yönelik olduğundan tüm şikâyetlerinin mülkiyet hakk ı kapsam ında incelenmesi gerekti ği değerlendirilmi ştir. 1. Kabul Edilebilirlik Yönünden 24. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan geçmi şe yönelik borç ç ıkar ılmas ı nedeniyle mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna kara r verilmesi gerekir. 2. Esas Yönünden a. Mülkün Varl ığı 25. Somut olayda sosyal güvenlik kapsam ında yap ılan ödemeler Anayasa'n ın 35. maddesi ba ğlam ında mülk te şkil etmektedir (benzer yönde ki de ğerlendirmeler için bkz. Uğur Ziyaretli , B. No: 2014/5724, 15/2/2017, 44). b. Müdahalenin Varl ığı ve Türü 26. Başvurucuya yap ılan sosyal güvenlik ödemelerinin istirdad ı yolunda i şlem tesis edilmesinin mülkiyet hakk ına müdahale olu şturduğu aç ıktır. Anayasa Mahkemesi daha önce benzer ba şvurular ı mülkiyetin kamu yarar ına kullan ımının kontrolüne veya düzenlenmesine ilişkin üçüncü kural çerçevesinde incelemi ştir ( Kuddis Büyükak ıllı, B. No: 2014/3941, 5/10/2017, 45; Fatma Ülker Akkaya, B. No: 2014/18979, 22/2/2018, 46). Somut olayda da ayn ı ilkelerden ayr ılmay ı gerektiren bir durum bulunmamaktad ır. c. Müdahalenin İhlal Oluşturup Olu şturmad ığı i. Kanunilik27. Olayda, ya şl ılık ayl ığı tahsisi için talepte bulunuldu ğu tarih itibar ıyla gerekli olan 5.000 günlük çal ışma süresi ba şvurucu taraf ından sağlanmad ığından 5510 say ılı Kanun'un 96. maddesi uyar ınca yap ılan ödemelerin iadesinin gerekti ği belirtilmi ştir. Mahkemenin bu yorumunun bariz bir takdir hatas ına dayanmad ığı ve aç ık bir keyfîli k içermediği görülmektedir. Dolay ısıyla müdahalenin kanuni dayana ğının bulundu ğu sonucuna ulaşılmaktad ır. ii. Meşru Amaç 28.Şartlar ı gerçekle şemeden yap ılan sosyal güvenlik ödemelerinin zamana şımı süresi içinde iadesi yolunda i şlem tesis edilmesinin kamu yarar ı çerçevesinde sosyal güvenlik sisteminin devaml ılığını ve s ınırlı kamusal kaynaklar ın doğru şekilde harcanmas ını gözeten meşru bir amaç ta şıdığı sonucuna var ılm ıştır. Başvuru Numaras ı: 2017/18560 Karar Tarihi : 12/2/2020 6iii. Ölçülülük 29. Ölçülülük ilkesi elverişlilik, gereklilik ve orant ılılık olmak üzere üç alt ilkeden oluşmaktad ır. Elverişlilik öngörülen müdahalenin ula şılmak istenen amac ı gerçekle ştirmeye elverişli olmas ını, gereklilik ulaşılmak istenen amaç bak ımından müdahalenin zorunlu olmas ını yani ayn ı amaca daha hafif bir müdahale ile ula şılmas ının mümkün olmamas ını, orant ılılık ise bireyin hakk ına yap ılan müdahale ile ula şılmak istenen amaç aras ında makul bir dengenin gözetilmesi gereklili ğini ifade etmektedir (AYM, E.2011/111, K.2012/56, 11/4/2012; E.2012/102, K.2012/207, 27/12/2012; E.2012/149, K.2013/63, 22/5/2013; E.2014/176, K.2015/53, 27/5/2015; E.2015/43, K.2016/37, 5/5/2016; E.2016/13, K.2016/127, 22/6/2016; Mehmet Akdo ğan ve diğerleri , 38). 30. Hukuka ayk ırı ödemelerin tahsiline ili şkin uyu şmazl ıklarda mülkiyet hakk ına yap ılan müdahalenin ölçülülü ğünün değerlendirilebilmesi için ba şvurucuya kanuna ayk ırı olarak ödeme yap ılmas ı biçiminde ortaya ç ıkan sonuca taraflar ın katk ı derecelerine de bak ılmas ı gerekmektedir. Bu ba ğlamda taraflar ın yasal yükümlülüklerinin neler oldu ğu, bunlar ın yerine getirilmesinde ihmal gösterilip gösterilmedi ği ve ihmalin varl ığının tespiti hâlinde bunun hukuka ayk ırı sonucun do ğmas ında bir etkisinin bulunup bulunmad ığı da gözönünde tutulmal ıdır (Uğur Ziyaretli , 65). 31. Öte yandan idarenin iyi yöneti şim ilkesine uygun hareket etme yükümlülü ğü bulunmaktad ır. İyi yönetişim ilkesi kamu yarar ı kapsam ında bir konu söz konusu oldu ğunda kamu otoritelerinin uygun zamanda, uygun yöntemle ve her şeyden önce tutarl ı olarak hareket etmelerini gerektirir ( Kenan Y ıldırım ve Turan Y ıldırım, B. No: 2013/711, 3/4/2014, 68). 32. Anayasa Mahkemesi daha önce kamu makamlar ının uygun zamanda, uygun yöntemle ve tutarl ı olarak hareket etme sorumlulu ğu ile ba şvurucunun tutum ve davran ışlar ını gözeterek benzeri ba şvurular ı incelemi ştir. Suzi Alyüz (B. No: 2013/679, 20/4/2016) karar ında başvurucuya yakla şık sekiz buçuk y ıl boyunca yap ılan yaşlılık ayl ığı ödemelerinin, geçmi şte yap ılan usulsüz prim giri şleri nedeniyle kanuni faizi ile birlikte iadesinin istenmesinin ba şvurucunun a ğır kusuru nedeniyle ölçülü bir müdahale oldu ğu sonucuna var ılm ıştır (Suzi Alyüz, 45-63). Uğur Ziyaretli karar ında ise ba şvurucunun emekliye ayr ıldıktan sonra tekrar çal ışmaya başlamas ı üzerine yersiz olarak ödenen ya şlılık ayl ıklar ının başvurucunun ve idarenin müterafik kusurlar ına rağmen anaparan ın çok üzerinde bir miktarda faizle geri istendi ği olayda, bütün külfetin ba şvurucuya yükletilmesi nedeniyle ölçüsüz bir müdahale oldu ğu değerlendirilerek faiz talebi yönünden mülkiyet hakk ının ihlaline karar verilmi ştir (Uğur Ziyaretli, 69-78). 33.İdarenin hatal ı işleminden kaynaklanan mülkiyet hakk ına yönelik müdahalenin ölçülü olup olmad ığının tespitinde idarenin hatal ı işlemi karşısındaki tutumunun yan ında işlemin fark edilmesinde geçen süre, hatal ı işlem nedeniyle ödenen paran ın tahsil edilmesindeki yöntem, alaca ğa kanuni faiz uygulanmas ı gibi yapt ırımlar ın öngörülüp görülmedi ği önem arz etmektedir ( Tevfik Baltac ı, B. No: 2013/8074, 9/3/2016, 71). 34. Sosyal adaletin gere ği olarak idarenin tesis etti ği hatal ı işlemi somut olay ın koşullar ına göre geri alabilece ği veya belli durumlarda kald ırabileceği hususunda ku şku yoktur. Bu tespit hatal ı idari işlemden kaynaklanan sosyal güvenlik ödemeleri için de geçerlidir. Aksi durum ki şilerin sebepsiz zenginle şmesine yol açabilece ği gibi sosyal güvenlik fonlar ına katk ıda bulunduklar ı hâlde kanunlardaki ko şullar ı sağlamad ıklar ı Başvuru Numaras ı: 2017/18560 Karar Tarihi : 12/2/2020 7gerekçesiyle ödemelerden mahrum kalan kimseler yönünden adil olmayan sonuçlar doğurabilir. Bu durum, s ınırlı kamu kaynaklar ının uygun olmayan yöntemlerle da ğıtımına cevaz verilmesi anlam ına gelebilece ğinden kamu yarar ı ile örtüşmez ( Tevfik Baltac ı, 74). (1) Yaşlılık Ayl ığının İptal Edilmesine İlişkin Şikâyet 35. Olayda ba şvurucu 1/3/1978 tarihinden 21/12/1999 tarihine kadar SGK iştirakçisi olarak çal ışmış, 5/7/1978 ile 6/3/1980 tarihleri aras ında geçen 601 günlük hizme t süresini borçlanmas ı için 10/5/2001 tarihinde SGK'ya müracaat etmi ştir. Başvurucunun anılan talebi Kurumca kabul edilip 1/6/2011 tarihinden itibaren ya şlılık ayl ığı bağlanm ıştır. Başvurucuya bu şekilde 5.438 gün üzerinden ya şlılık ayl ığı tahsis edilmi ştir. SGK ba şka bir kişiye ait 832 günlük hizmet süresinin ba şvurucunun hizmet süresine eklendi ğinin tespiti ve kalan 4.606 günlük hizmet süresinin ayl ık bağlama tarihindeki asgari süreyi kar şılamamas ı nedeniyle 31/5/2012 tarihinde ayl ığın iptaline ve be ş yıl boyunca ödenmi ş toplam 43.704,41 TL'nin bir ay içinde tek seferde ödenmesine karar vermi ştir. 36. Anayasa Mahkemesi benzer bir konu ile ilgili şikâyetleri daha önce incelemi ş ve uygulanacak ilkeleri Ümmü Çak ır karar ında ortaya koymu ştur. Anayasa Mahkemesi an ılan karar ında; sigortal ıya atfedilecek bir kusurun bulunmamas ı, bütünüyle idarenin gözetimi ve denetimi alt ında gerçekle ştirilen bir idari i şlemden makul görülemeyecek kadar uzun bir süre sonra dönülmesi, hatan ın yaln ızca prim günlerinin hesaplanmas ından kaynaklanmas ı, eksik kalan gün say ısının oldukça az olmas ı, sigortal ının yaşı itibar ıyla yeni bir sigortal ılık talebinde bulunma imkân ının k ısıtlı olmas ı ve bağlanan ayl ığın oldukça mütevaz ı olup sigortal ının başkaca bir gelirinin tespit edilememesi hâllerinde ya şlılık ayl ığının kesilmesi ve ödenen ayl ıklar ın geri istenmesinin sigortal ıya önemli bir külfet yükledi ği saptamas ında bulunmuştur. Anayasa Mahkemesi bu saptamadan hareketle müdahalenin içerdi ği kamu yarar ı amac ı ile mülkiyet hakk ının korunmas ı aras ındaki adil dengenin ki şiler aleyhine bozulduğu sonucuna ula şmış ve mülkiyet hakk ının ihlal edildi ği yönünde karar vermi ştir (Ümmü Çak ır, 58, 59). 37. Somut olayda öncelikle ba şvurucunun ya şlılık ayl ığının kesilmesi suretiyle mülkiyet hakk ına yap ılan müdahalenin ölçülü olup olmad ığının değerlendirilmesi gerekmektedir. 1958 do ğumlu olup ya şlılık ayl ığının bağland ığı tarihte k ırk üç ve bu ayl ığın kesildiği tarihte ise elli dört ya şında olan ba şvurucu, kendi iste ğiyle çal ışmaktan vazgeçmi ş olup çal ışmas ına engel bir durumu bildirmedi ği ve hâlen çal ışma çağında bulunduğunda n eksik kalan 396 günlük hizmet süresini doldurma imkân ına sahiptir. Dolay ısıyla başvurucunun emekli oldu ğu ve ayl ığın kesildiği tarihler ile mevcut ya şı uyar ınca eksik kalan gün say ısı nazara al ındığında yaşlılık ayl ığının kesilmesi yönündeki müdahalenin -içerdi ği meşru amac ın dayand ığı kamu yarar ı ile karşılaştırıldığında- başvurucuya şahsi olarak a şırı ve olağan d ışı bir külfet yüklemedi ği değerlendirilmi ştir. 38. Aç ıklanan gerekçelerle iade edilen miktar yönünden Anayasa n ın 35. maddesinde güvence alt ına al ınan mülkiyet hakk ının ihlal edilmedi ğine karar verilmesi gerekir. (2) Yaşlılık Ayl ığı Tahsisinin İptal Tarihinden İtibaren Son Be ş Y ıl İçinde Yap ılan Ödemelerin İadesi Hususunda Benimsenen Yönteme İlişkin Şikâyet 39. Başvurucu, daha önce ödenen maa şlar ın faizi ile cebren tahsiline yönelik i şlem başlatılmas ından yak ınmaktad ır. Başvuru Numaras ı: 2017/18560 Karar Tarihi : 12/2/2020 840.İadeye ilişkin olarak 5510 say ılı Kanun'un 96. maddesinin (a) ve (b) bendinde SGK taraf ından fazla veya yersiz ödeme yap ıldığının tespit edilmesi hâlinde bu ödemelerin geri al ınacağı düzenlenmi ştir. An ılan maddenin (a) bendinde; yersiz ödemenin ki şilerin kas ıtlı veya kusurlu davran ışlar ından doğmas ı durumunda hatal ı işlemin tespit tarihinden geriye do ğru en fazla on y ıllık sürede, ödeme tarihinden itibaren hesaplanan kanuni faizi ile birlikte geri al ınacağı hüküm alt ına al ınm ıştır. Bununla birlikte maddenin (b) bendinde, fazla veya yersiz ödemenin kurumun hatal ı işleminden kaynaklanmas ı hâlinde hatal ı işlemin tespit tarihinden geriye do ğru en fazla be ş yıllık sürede yap ılan ödemeler toplam ının ilgiliye tebli ğ edildiği tarihten itibaren yirmi dört ay içinde ödenmesi durumunda faizsiz olarak tahsil edileceği belirtilmi ş; bu sürenin geçmesinden sonra yap ılacak ödemeler bak ımından ise yirmi dört ayl ık sürenin sonundan itibaren hesaplanan kanuni faizi ile geri al ınacağı ifade edilmi ştir (bkz. 27). 41. Sözü edilen hükümler uyar ınca idare taraf ından hatal ı olarak ödendi ği tespit edilen anapara tutar ının iadesinin talep edilebilece ği hususunda ku şku bulunmamaktad ır. Aksine bir durumun ba şvurucunun sebepsiz zenginle şmesine yol açabilece ği ve sosyal adaletle ba ğdaşmayacağı aç ıktır. Buna kar şın alacağın başvurucudan tahsilindeki yöntem önem arz etmektedir. Olayda ba şvurucuya ödenen toplam 43.704,41 TL tutar ındaki yaşlılık ayl ığının Kurumun bildiriminden itibaren bir ay içinde ödenmesine hükmedilmi ştir. Başvurucunun i şe başlad ığı ve yaşlılık ayl ığı tahsis talebinde bulundu ğu tarihteki ya şına göre başkas ına ait k ısa say ılmayacak bir hizmet süresinin lehine de ğerlendirilmesinde üzerine düşen sorumlulu ğu tam anlam ıyla yerine getirdi ğinden söz edilemez ise de sigortal ılara ait bilgi ve belgeleri tutmas ı nedeniyle daval ı idarenin daha fazla kusurlu oldu ğu gözetildi ğinde başkaca bir geliri ve mal varl ığı saptanmayan ba şvurucunun kendisi için önemli bir mebla ğ oluşturan bu rakam ı bir ayda ödemekle yükümlü k ılınmas ı, başvurucuya kusurlu davran ışıyla orant ısız bir külfet yüklenmesi sonucunu do ğurmaktad ır. 42. Bütün bu hususlar gözetildi ğinde somut olay ba ğlam ında kamu yarar ı ile başvurucunun mülkiyet hakk ının korunmas ı aras ında kurulmas ı gereken adil dengenin başvurucu aleyhine bozuldu ğu sonucuna ula şılmaktad ır. Dolay ısıyla başvurucunun mülkiyet hakk ına yap ılan müdahale ölçüsüzdür. 43. Aç ıklanan gerekçelerle iade yöntemi yönünden Anayasa n ın 35. maddesinde güvence alt ına al ınan mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. C. 6216 Say ılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 44. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un 50. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: (1) Esas inceleme sonunda, ba şvurucunun hakk ının ihlal edildi ğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal karar ı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yap ılmas ı gerekenlere hükmedilir (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar ından kaynaklanm ışsa, ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ırmak için yeniden yarg ılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmayan hâllerde ba şvurucu lehin e tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava aç ılmas ı yolu gösterilebilir. Başvuru Numaras ı: 2017/18560 Karar Tarihi : 12/2/2020 9Yeniden yarg ılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ında açıklad ığı ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir. 45. Başvurucu ihlalin tespit edilmesini istemi ş ve tazminat talebinde bulunmu ştur. 46. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Do ğan ([GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018) karar ında ihlal sonucuna var ıldığında ihlalin nas ıl ortadan kald ırılacağı hususunda genel ilkeler belirlenmi ştir. Anayasa Mahkemesi di ğer bir karar ında ise bu ilkelerle birlikte ihlal karar ının yerine getirilmemesinin sonuçlar ına değinmiş ve bu durumun ihlalin devam ı anlam ına gelece ği gibi ilgili hakk ın ikinci kez ihlal edilmesiyle sonuçlanaca ğına da işaret etmiştir (Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , B. No: 2016/12506, 7/11/2019). 47. Bireysel ba şvuru kapsam ında bir temel hakk ın ihlal edildi ğine karar verildi ği takdirde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırıldığından söz edilebilmesi için temel kural mümkün oldu ğunca eski hâle getirmenin yani ihlalden önceki duruma dönülmesinin sağlanmas ıdır. Bunun için ise öncelikle ihlalin kayna ğı belirlenerek devam eden ihlali n durdurulmas ı, ihlale neden olan karar veya i şlemin ve bunlar ın yol açt ığı sonuçlar ın ortadan kald ırılmas ı, varsa ihlalin sebep oldu ğu maddi ve manevi zararlar ın giderilmesi, ayr ıca bu bağlamda uygun görülen di ğer tedbirlerin al ınmas ı gerekmektedir ( Mehmet Do ğan, 55, 57). 48.İncelenen ba şvuruda ba şvurucunun iadesi istenen tutar ı bir ayda ödemekle yükümlü k ılınmas ı nedeniyle mülkiyet hakk ının ihlal edildi ği sonucuna ula şılm ıştır. Dolay ısıyla ihlalin idarenin i şleminden kaynakland ığı anlaşılmaktad ır. 49. Bu durumda somut ba şvuru bak ımından ihlalin idari i şlemden kaynakland ığı ve başvurucunun iade etmekle yükümlü oldu ğu tutar ın iade şekli ve zaman ı hususunda takdir yetkisi de idareye ait oldu ğundan mülkiyet hakk ının ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ıracak bir ödeme yöntemi belirlenmek üzere karar ın bir örne ğinin ilgili SGK Ba şkanl ığına gönderilmesine karar verilmesi gerekir. 50.İhlal nedenlerine göre karar ın bir örne ğinin ilgili kuruma gönderilmesine karar verilmesinin ihlal iddias ı aç ısından yeterli bir giderim olu şturduğu anlaşıldığından başvurucunun tazminat taleplerinin reddine karar verilmesi gerekir. 51. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 257,50 TL harç ve 3.000 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 3.257,50 TL tutar ındaki yarg ılama giderinin ba şvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL ED İLEBİLİR OLDUĞUNA, Başvuru Numaras ı: 2017/18560 Karar Tarihi : 12/2/2020 10B. 1. Ya şlılık ayl ığının iptal edilmesine yönelik şikâyet yönünden Anayasa n ın 35. maddesinde güvence alt ına al ınan mülkiyet hakk ının İHLAL ED İLMEDİĞİNE, 2. Yaşlılık ayl ığı tahsisinin iptal tarihinden itibaren son be ş yıl içinde yap ılan ödemelerin iadesi hususunda benimsenen yöntem nedeniyle Anayasa n ın 35. maddesinde güvence alt ına al ınan mülkiyet hakk ının İHLAL ED İLDİĞİNE, C. Karar ın bir örne ğinin mülkiyet hakk ının ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için Sosyal Güvenlik Kurumu Ba şkanl ığına GÖNDER İLMESİNE, D. Başvurucunun tazminat taleplerinin REDD İNE, E. 257,50 TL harç ve 3.000 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 3.257,50 TL yarg ılama giderinin BA ŞVURUCUYA ÖDENMES İNE, F. Ödemenin, karar ın tebliğini takiben ba şvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, G. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 12/2/2020 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Ba şkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Serdar ÖZGÜLDÜR Burhan ÜSTÜN Üye Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş