TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASAMAHKEMESi iKiNCi BOLUM KARAR SULEYMAN TOKGOZ BA VURUSU (Ba vuru Numaras1: 2015/18485) Karar Tarihi: 20/3/2019 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi Ba kan Uyeler Raportor Ba vurucu Vekili : 2015/18485 : 20/3/2019 iKiNCi BOLUM KARAR Engin YILDIRIM Recep KOMURC-0 R1dvan GULE ; RecaiAKYEL Yild1z SEFERiNOGLU Volkan ;AKMAK Siileyman TOKGOZ Av. Omer Faruk OZEROGLU I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba vuru, terfi i lemlerine ili kin olarak a91lan iptal davasmm sure a 1m1 yonunden reddedilmesi
TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASAMAHKEMESi iKiNCi BOLUM KARAR SULEYMAN TOKGOZ BA VURUSU (Ba vuru Numaras1: 2015/18485) Karar Tarihi: 20/3/2019 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi Ba kan Uyeler Raportor Ba vurucu Vekili : 2015/18485 : 20/3/2019 iKiNCi BOLUM KARAR Engin YILDIRIM Recep KOMURC-0 R1dvan GULE ; RecaiAKYEL Yild1z SEFERiNOGLU Volkan ;AKMAK Siileyman TOKGOZ Av. Omer Faruk OZEROGLU I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba vuru, terfi i lemlerine ili kin olarak a91lan iptal davasmm sure a 1m1 yonunden reddedilmesi nedeniyle mahkemeye eri im hakkmm ihlal edildigi iddiasma ili kindir. II. BASVURU SURECi 2. Ba vuru 3/12/2015 tarihinde yapilm1 tir . 3. Ba vuru, ba vuru formu ve eklerinin idari yonden yapilan on incelemesinden sonra Komisyona sunulmu tur. 4. Komisyonca ba vurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bolum tarafmdan yap1lmasma karar verilmi tir. III. OLAYVEOLGULAR 5. Ba vuru formu ve eklerinde ifade edildigi ekliyle olaylar ozetle oyledir: 6. Ba vurucu, Siileyman Demirel -Oniversitesi Senirkent Meslek Yuksek Okulu Bilgisayar Destekli Tasanm on lisans programmdan 2003 y1lmda mezun olmu tur. 7. Ba vurucu, Kara Kuvvetleri Komutanhg1 tarafmdan a91lan smavda ba anh olmas1 uzerine 30/8/2004 tarihi itibanyla Turk Silahh Kuvvetleri (TSK) bunyesinde astsubay 9avu olarak 9ah maya ba lam1 tir . 2 Ba$VUfll Numaras1 Karar Tarihi : 2015/18485 : 20/3/2019 8. Ba$vurucu 20/5/2014 tarihinde Milli Savunma Bakanhgma ba$vurarak on lisans egitim suresinin terfilerinde dikkate almmamas1 nedeniyle ge9 terfi ettigini belirterek nas1plannm geri goturulmesi talebinde bulunmu$tur. 9. Bu talep 14/7/2014 tarihli i$lemle reddedilmi$tir. 10. Ba$vurucu 14/7/2014 tarihinde meslekta$lan ile birlikte Kamu Denet9iligi Kurumuna ba$VUrIDU$1Ur. Bu ba$vuruda nas1p tarihlerine ili$kin uygulamadan dolay1 $ikayette bulunmu$lardu. 11. Kamu Denet9iligi Kurumu 2004 yilmda astsubay 9avu$ olarak nasbedilen ve altI yil terfi bekleme suresi ile 2010 yilmda astsubay ust9avu$luga terfi ettirilen $ikayet9ilerin taleplerine ili$kin ba$VUru hakkm1 yasal sure i9inde kullanmad1klanm belirterek istemin incelenmemesi yonunde karar vermi$tir. 29/12/2014 tarihli bu karar ba$vurucuya 7/1/2015 tarihinde teblig edilmi$tir. 12. Ba$vurucu 27/2/2015 tarihinde Milli Savunma Bakanhgmm 14/7/2014 tarihli nas1p duzeltme talebinin reddine dair i$leminin iptali istemiyle Askeri Yuksek idare Mahkemesi (AYiM) nezdinde dava a9m1$t1r. 13. AYiM Birinci Dairesi (Mahkeme) 7/4/2015 tarihli karanyla davay1 sure a$1m1 yonunden reddetmi$tir. 14. Ret gerek9esinde oncelikle dava a9ma suresine ili$kin ilkelere yer verilmi$ ve i$lemin yaz1h bildiriminin soz konusu olmad1g1 veya tespit edilemedigi durumlarda ogrenme (1ttila) tarihinin dava suresinin ba$lang1cma esas almabilecegi hat1rlatilm1$tlr. Ba$vurucunun ald1g1 egitim nedeniyle 2007 y1h yerine 2005 y1lmda astsubay ust9avu$luk rutbesine terfi etmesi gerektigini ileri surdugu ifade edilmi$tir. Ancak ba$vurucunun 30/8/2005 tarihi itibanyla astsubay ust9avu$ rutbesine terfi ettirilmediginden bizzat terfi donemini ya$ayarak haberdar oldugu vurgulanm1$tlr. Bu nedenle de astsubay ust9avu$luga ili$kin nas1p tarihine ili$kin olarak 2015 y1lmda a91lan davanm sure a$1mma ugrad1g1 sonucuna vanlm1$tlr. Astsubay kidemli ust9avu$luk rutbesine ili$kin olarak ise ba$vurucunun 14/7/2014 tarihli i$lemden en ge ; astsubay kidemli ust9avu$ rutbesine terfi ettirilmedigi 30/8/2014 tarihi itibanyla haberdar oldugu ifade edilerek bu tarihten itibaren altm1$ gunluk yasal sure ge9ildikten sonra 27/2/2015 tarihinde a91lan davanm sure a$1mma ugrad1g1 belirtilmi$tir. Diger taraftan ba$vurunun Kamu Denet9iligi Kurumuna yaptig1 ba$vurunun dava suresm1 durduracak nitelikte olmad1g1 da ifade edilmi$tir. 15. Sure a$1m1 yonunden ret hukmune yonelik karar duzeltme istemi mahkemenin 27/10/2015 tarihli karanyla reddedilmi$tir. 16. Ba$vurucu nihai karan 18/11/2015 tarihinde tebellug etmesinin ardmdan 3/12/2015 tarihinde bireysel ba$vuruda bulunmu$tur. IV. iLGiLi HUKUK 17. 4/7/1972 tarihli ve 1602 say1h mulga Askeri Yuksek idare Mahkemesi Kanunu'nun "Dava ar;ma suresi" kenar ba$hkh 40. maddesinin ilk cumlesi $6yledir: "Askeri Yiiksek jdare Mahkemesinde dava ar;ma siiresi her r;qit i lemlerde yazzlz bildirim tarihinden itibaren kanunlarda ayrz siire gosterilmeyen hallerde altmz giindiir. " 3 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/18485 : 20/3/2019 18. 14/6/2012 tarihli ve 6328 say1h Kamu Denet9iligi Kurumu Kanunu'nun "Ba,Jvuru ve usulii" kenar ba hkh 17. maddesinin sekizinci fikras1 oyledir: "Dava a ;ma suresi i ;inde yapzlan ba$vuru, i$lemeye ba$lamz$ olan dava a ;ma suresini durdurur." V. iNCELEME VE GEREK(:E 19. Mahkemenin 20/3/2019 tarihinde yapm1 oldugu toplantida ba vuru incelenip geregi dii iiniildii: A. Ba vurucunun iddialan 20. Ba vurucu; yarg1lama siirecinde hatah yorum yap1ld1gm1, Kamu Denet9iligi Kurumuna ba vurulduktan sonra siiresinde dava a91ld1gm1 belirterek Anayasa'm 2., 10. ve 36. maddelerinin ihlal edildigini ileri siirmektedir. B. Degerlendirme 21. Anayasa Mahkemesi , olaylann ba vurucu tarafmdan yapilan hukuki nitelendirmesi ile bagh olmay1p olay ve olgulann hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). iddialann ozii, dava a9ma siirelerine ili kin kurallann hatah yorumland1g1 hususlanna yonelik bulundugundan ikayet mahkemeye eri im hakk1 kapsammda degerlendirilmi tir. oyledir: 22. Anayasa'nm "Hak arama hiirriyeti" kenar ba hkh 36. maddesinin birinci f1kras1 "Herkes, mqru vaszta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargz mercileri onunde davacz veya davalz olarak iddia ve savunma ile adil yargzlanma hakkzna sahiptir. " 23. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say1h Anayasa Mahkemesinin Kurulu u ve Yargilama Usulleri Hakkmda Kanun'un 48. maddesinin (2) numarah fikrasmda a91k9a dayanaktan yoksun ba vurulann Anayasa Mahkemesince kabul edilemezligine karar verilebilecegi belirtilmi tir. Bu baglamda ba vurucunun ihlal iddialanm kamtlayamad1g1, temel haklara yonelik bir miidahalenin olmad1g1 veya miidahalenin me ru oldugu a91k olan ba vurular ile karma 1k veya zorlama ikayetlerden ibaret ba vurular a91k9a dayanaktan yoksun kabul edilebilir (Hikmet Balabanoglu, B. No: 2012/1334, 17/9/2013, 24). 24. Anayasa'nm 36. maddesinin birinci fikrasmda, herkesin yarg1 mercileri oniinde davac1 veya davah olarak iddiada bulunma ve savunma hakkma sahip oldugu belirtilmi tir. Dolay1s1yla mahkemeye eri im hakk1, Anayasa'nm 36. maddesinde giivence altma alman hak arama ozgiirliigiiniin bir unsurudur. Diger yandan Anayasa'mn 36. maddesine adil yargzlanma ibaresinin eklenmesine ili kin gerek9ede, Tiirkiye'nin taraf oldugu uluslararas1 sozle melerce de giivence altma alman adil yargilanma hakkmm madde metnine dahil edildigi vurgulanm1 tu . A vrupa insan Haklan Sozle mesi'ni (Sozle me) yorumlayan A vrupa insan Haklan Mahkemesi, Sozle me'nin 6. maddesinin (1) numarah f1krasmm mahkemeye eri im hakkm1 i9erdigini belirtmektedir ( Ozbakzm Ozel Saglzk Hiz. jn.J. Tur. San. ve Tic. Ltd. $ti., B. No: 2014/13156, 20/4/2017, 34). 4 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/18485 : 20/3/2019 25. Adil yarg1lanma hakkmm en temel unsurlanndan biri olan mahkemeye eri im hakk1, bir uyu mazhg1 mahkeme online ta 1yabilmek ve uyu mazhgm etkili bir ekilde karara baglanmasm1 isteyebilmek anlamma gelir. Dava a9mak isteyen ki inin mahkemeye eri im hakkmm ozune zarar verecek seviyeye ula mad1g1 muddet9e dava a9ma ko ullanna sm1rlamalar getirilebilir (Aktif Elektrik Miih. jn . San. ve Tic. Ltd. $ti., B. No: 2012/855, 26/6/2014, 36). 26. Dava a9ma surelerini duzenleyen, son derece kan 1k ve dagm1k olan bir mevzuatm a m ekilci (kati) yorumu mahkemeye eri im hakkm1 ihlal edebilir. Ozellikle ba vuru mercii ve suresi gosterilmeyen i lemlerle ilgili davalarda mahkemelerin usul kurallanm yorumlarken mahkemeye eri im hakkm1 a m sm1rlanduacak ekilde katI yorumdan ka9mmalan gerekir (Mohammed Aynosah, B. No: 2013/8896, 23/2/2016, 40). 27. Dava a9may1 imkans1z kilacak 6l9ude kisa olmad1k9a dava a9ma ya da kanun yollanna ba vuru i9in belli surelerin ongorulmesi, hukuki belirlilik ilkesinin bir geregidir ve tek ba ma bu durum mahkemeye eri im hakkma aykmhk olu turmaz (Remzi Durmaz, B. No: 2013/1718, 2/10/2013, 27). Bu nedenle mahkemelerin usul kurallanm uygularken yarg1lamanm hakkaniyetine zarar getirecek 6l9ude katl ekilcilikten ka9mmalan gerektigi gibi kanunla ongorulmu usul artlannm ortadan kalkmasma neden olacak ol9ude a m esneklikten de ka9mmalan gerekir (Kami! Kor;, B. No: 2012/660, 7/11/2013, 65). 28. Dava a9ma suresinin i lemeye ba lad1g1 an da mahkemeye eri im hakkma yap1lan mudahalenin ol9ululugu baglammda buyuk onem ta 1maktadu (Ya ar ;oban [GK], B. No: 2014/6673, 25/7/2017, 66). Dava a9ma suresinin hangi tarihte ba layacagm1 belirlemek ve mevzuatl bu yonuyle yorumlamak gorevi esasen derece mahkemelerine aittir. Bireysel ba vurunun ikincillik ilkesi geregi, dava a9ma suresinin ba latilacag1 tarihin belirlenmesi noktasmda Anayasa Mahkemesinin bir gorevi bulunmamaktadu. Anayasa Mahkemesinin bu hususta ustlenecegi rol, dava a9ma suresinin hangi tarihten itibaren ba latilmas1 gerektigiyle ilgili derece mahkemelerinin yorumlannm mahkemeye eri im hakkma etkisini somut olaym ko ullan 1 1gmda incelemektir (Ahmet Yzldmm, B. No: 2014/18135, 20/9/2017, 46). 29. Somut yargilama surecinde Mahkeme ret gerek9esini, terfi ettirilmeme i lemlerini ba vurucunun bizzat ya ayarak ogrendiginden hareketle nas1p duzeltme taleplerinin de bu ogrenmenin ardmdan yap1lmas1 gerektigi yorumu uzerine kurmu tur. Bununla birlikte Mahkeme Kamu Denet9iligi Kurumuna yap1lan ba vurunun dava suresine etkisi olmad1gm1 ifade etmi tir. Olay ve olgular kismmda aktanlan hususlar dikkate almd1gmda mahkeme karannda yer verilen tespit ve hukuki dayanaklann temelsiz oldugu soylenemez. Kald1 ki davanm hukuki nitelemesi ve uygulanacak kurallann yorumu yukanda almtis1 yapilan ilkeler dahilinde mahkemenin takdirinde olan bir husustur (bkz. 28). Kamu Denet9iligi Kurumuna yap1lan ba vurunun usulune uygun olmamas1 nedeniyle incelenemezlik karanyla sonu9lanmas1 ve ba vurucunun gorevde olan bir personel olarak terfilerin dogrudan muhatab1 oldugu dikkate almd1gmda mahkemenin yorumunun ongorulemez olmad1g1 ve ba vurucunun ilgili terfi donemlerinde dava yoluna ba vuru i9in yeterli sure ve imkana sahip oldugu gorulmektedir. 30. Bu durumda derece mahkemesinin gerek uyu mazhk konusu olguyu gerekse bu olgudan hareketle dava a9ma suresinin hesaplanma usulunu, surenin ba lat1lacag1 tarihi belirlemesiyle ilgili yorumunun ve mevzuata dair degerlendirmesinin ongorulemez nitelikte olmad1g1 ve ba vurucunun dava a9masm1 a m derecede zorla tlracak ya da imkans1z kilacak nitelikte kati bir yakla 1m i9ermedigi sonucuna vanlm1 tlr. 5 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/18485 : 20/3/2019 31. Buna gore ba vurucunun mahkemeye en 1m hakkma yonelik mtidahalenin ol9tilti oldugu, dolay1s1yla belirtilen ikayet baglammda mahkemeye eri im hakkma yonelik bir ihlalin olmad1gmm a91k oldugu anla 1lm1 tlr. 32. A91klanan gerek9elerle ba vurunun diger kabul edilebilirlik ko ullan yontinden incelenmeksizin ar;1kr;a dayanaktan yoksun olmas1 nedeniyle kabul edilemez olduguna karar verilmesi gerekir. VI. HOKUM A91klanan gerek9elerle; A. Mahkemeye eri im hakkmm ihlal edildigine ili kin iddianm ar;1kr;a dayanaktan yoksun olmas1 nedeniyle KABUL EDiLEMEZ OLDUGUNA, B. Yarg1lama giderlerinin ba vurucu tizerinde BIRAKILMASINA 20/3/2019 tarihinde OYBiRLiGiYLE karar verildi. Ba kan Engin YILDIRIM -Oye RecaiAKYEL -Oye Recep KOMURC-0 -Oye -Oye R1dvan GULE ;:: Y1ld1z SEFERiNOGLU 6