5. Hukuk Dairesi 2025/10395 E. , 2026/5179 K. "" MAHKEMESİ : Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi SAYISI : 2024/473 Esas, 2025/838 Karar KARAR : Esastan ret / Düzeltilerek yeniden esas hakkında verilen karar İLK DERECE MAHKEMESİ : Bursa 12. Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2023/223 Esas, 2023/576 Karar Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazlar bedelinin tahsili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen k…
5. Hukuk Dairesi 2025/10395 E. , 2026/5179 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi SAYISI : 2024/473 Esas, 2025/838 Karar KARAR : Esastan ret / Düzeltilerek yeniden esas hakkında verilen karar İLK DERECE MAHKEMESİ : Bursa 12. Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2023/223 Esas, 2023/576 Karar Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazlar bedelinin tahsili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davacı ... davalı ... vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine, davalı ... ve Gençlik Spor Bakanlığı vekillerinin istinaf başvurularının kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın davalılar ... ve Gençlik Spor Bakanlığı yönünden pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine, davalı ... yönünden kabulüne karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı ... davalı ... Belediyesi vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, gerekli şartları taşıdığı anlaşılan temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkiline ait Bursa ili, ..., ... Mahallesi 44 38... parsel ve 44 03... psrsel sayılı taşınmazların 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planında "spor tesis alanı" ve "sağlık alanı" olarak ayrılmak suretiyle el atıldığını, kamulaştırmasız el atma nedeniyle tespit edilecek tazminat bedelinin davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. II. CEVAP Davalı idareler vekilleri cevap dilekçelerinde özetle; davanın reddine karar verilmesini talep etmişlerdir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın davalılar ... ve ... yönünden pasif husumet yokluğundan reddine, davalı ... yönünden kabulüne karar verilmiştir. IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur. B. İstinaf Sebepleri 1.Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; belirlenen bedelin düşük olduğunu, müvekkili lehine nispi vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğini ileri sürmüştür. 2. Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; davanın husumetten reddi gerektiğini, müvekkili idarece dava konusu taşınmazlara bir müdahalede bulunulmadığını, taşınmaza fiilen el atan idarenin sorumlu olması gerektiğini, belirlenen bedelin yüksek olduğunu, emsalin uygun olmadığını ileri sürmüştür. 3. Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkili idare lehine maktu vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğini ileri sürmüştür. 4. Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkili idare lehine maktu vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini ileri sürmüştür. C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; dava konusu taşınmazlardan 44 38... parsel sayılı taşınmazın 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planında '' spor alanında '' 44 03... parsel sayılı taşınmazın ise '' sağlık ocağı alanında'' kaldığı taşınmazlarda fiili el atmanın bulunmadığı, uzun yıllar programa alınmayan imar planının hayata geçirilmemesi nedeniyle kamulaştırma ya da takas cihetine gitmeyen davalı idarece pasif ve suskun kalınmak, işlem tesis edilmemek suretiyle taşınmaza müdahale edildiğinin, bu haliyle idarenin eyleminin, mülkiyet hakkının özüne dokunan ve onu ortadan kaldıran bir niteliğe sahip olduğunun, haliyle kamulaştırmasız el koyma olgusunun gerçekleştiğinin kabulü gerektiği, davalı bakanlıkların tahsis işlemlerinin resen yapıldığını ve taşınmaza ihtiyaçlarının olmadığını belirttikleri anlaşılmakla, arsa niteliğindeki taşınmaza dava tarihinden öncesine ait özel amacı olmayan taşınmaz satışı esas alınarak, emsal ile eksik ve üstün yanları karşılaştırılmak suretiyle emsal incelemesi yöntemine göre değer biçilmesi isabetli olup 26.11.2022 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 7421 sayılı Kanun'un 5 inci maddesi ile 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) eklenen Ek madde 4 uyarınca maktu harca hükmedilmesi ve davacı yönünden maktu vekâlet ücretine hükmedilmesinin isabetli olduğu, davacı taraf davayı ıslah ederken tüm davalılar yönünden ıslah etmiş olduğundan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin 7/2 maddesi gereğince davalılar ... ve ... lehine maktu vekâlet ücretine hükmedilmesi gerekirken aksi yönde verilen kararın hatalı olduğu gerekçesiyle davacı vekili ve davalı ... vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine, davalı ... ve ... vekillerinin istinaf başvurularının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak, düzelterek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davalılar ... ve ... yönünden davanın husumet yokluğu nedeni ile reddine, davalı ... yönünden davanın kabulüne karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ... davalı ... vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri 1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiş,ayrıca hakkında husumetten ret kararı verilen davalılar lehine maktu vekâlet ücretine hükmedilmesinin hatalı olduğunu, dava dilekçesindeki miktar üzerinden değerlendirme yapılması gerektiğini ileri sürmüştür. 2. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiş, ayrıca kabul edilen kısım yönünden müvekkili idare aleyhine hükmedilen vekâlet ücretinin fazla ve hatalı hesaplandığını ve reddedilen kısım yönünden müvekkili lehine maktu vekâlet ücretine hükmedilmesi gerekirken daha aza hükmedilmiş olmasının hatalı olduğunu ileri sürmüştür. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, davacı tapu maliki ile davalı idareler arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazların değerinin biçilmesi ve bedelinin sorumlu idareden tahsili istemine ilişkindir. 2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. 2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre davacı ... davalı ... vekillerinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir. 3. 3194 sayılı İmar Kanun’un (3194 sayılı Kanun) 18 inci maddesine 04.07.2019 tarihinde 7181 sayılı Kanun’un 9 uncu maddesi ile eklenen Ek fıkra uyarınca ''Belediye veya valiliğin; parselasyon planlarını, imar planlarının kesinleşme tarihinden itibaren beş yıl içinde yapması ve onaylaması esastır. Parselasyon planı yapmamaları sebebiyle doğacak her türlü kamulaştırma iş ve işlemlerinden belediyeler veya valilikler sorumludur.'' hükmü getirilmiştir. 4. Bu açıklama doğrultusunda, somut olayın incelenmesi neticesinde; dava konusu ... Mahallesi 44 38... parsel sayılı taşınmazın 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı'nda “Spor Alanı” olarak ve dava konusu 44 03... parsel sayılı taşınmazın ise “Sağlık Ocağı Alanı” ayrıldığı ve Belediye tarafından 2004 yılında yapılan parselasyon işlemi ile 3194 sayılı Kanun’un 18 nci maddesi uyarınca taşınmazlardan %40 oranında düzenleme ortalık payı kesilmek suretiyle taşınmazların imar parseli haline getirildiği anlaşılmıştır. 5. Bu itibarla; dava konusu 44 03... parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma yetki ve sorumluluğunun davalı ... Bakanlığına ait olduğu gözetilmeden yazılı şekilde bedelinin davalı ... Başkanlığından tahsili hatalı olup bozmayı gerektirir. 6. Dava konusu 44 38... parsel sayılı taşınmaz yönünden yapılan incelemede ise her ne kadar mahkemece davalı ... hakkında açılan davanın kabulüne karar verilmiş ise de mahkemece sorumlu idarenin tespiti açısından yapılan inceleme ve araştırma yeterli değildir. 7. Dava konusu 44 38... taşınmazın 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planında "spor alanı" olarak ayrıldığı, dava konusu taşınmaza fiili bir müdahalenin söz konusu olmadığı, 2004 yılında yapılan parselasyon işlemi ile 3194 sayılı Kanun’un 18 nci maddesi uyarınca düzenleme ortalık payı kesilmek suretiyle taşınmazın imar parseli haline getirildiği anlaşılmıştır. 8. 5216 Sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7 nci maddesinin m bendinde: "...Büyükşehirin bütünlüğüne hizmet eden ... spor... benzeri yerleri yapmak, yaptırmak, işletmek veya işlettirmek..." hususunun Büyükşehir Belediyesinin görev alanı içinde bulunduğu belirtilirken aynı maddede İlçe belediyelerinin görev ve yetkileri içinde d) Birinci fıkrada belirtilen hizmetlerden;... spor... yerleri.... yapmak..." sayılmıştır. 9. Belirtilen kanunun 27 nci maddesinde ise "Büyükşehir kapsamındaki belediyeler arasında hizmetlerin yerine getirilmesi bakımından uyum ve koordinasyon, büyükşehir belediyesi tarafından sağlanır. Büyükşehir belediyesi ile ilçe belediyeleri veya ilçe belediyelerinin kendi aralarında hizmetlerin yürütülmesiyle ilgili ihtilâf çıkması durumunda, büyükşehir belediye meclisi yönlendirici ve düzenleyici kararlar almaya yetkilidir....", "...Büyükşehir Belediyelerinde ....spor ve kültürel tesislerin büyükşehir belediyesi ile büyükşehir kapsamındaki diğer belediyeler arasında dağılımına ilişkin esaslar büyükşehir belediye meclisi tarafından belirlenir." hükmü yer almaktadır. 10. Arazi ve Arsa Düzenlemeleri Hakkında Yönetmeliğin 15 nci maddesinin 3 ncü fıkrasında "Bu madde gereğince yapılacak kamulaştırmalardan; a)...semt spor alanı .... belediye mücavir alan sınırları içerisinde belediyesi ...b)Spor alanı ...gibi hem belediyenin hem de diğer kamu kurumlarının kullanımında olabilecek alanlar ise hizmeti verecek idare tarafından ...kamulaştırılır" düzenlemesi yer almaktadır. 11. Bu durumda 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planında "Spor Alanı" olarak özgülenen ve 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 18. maddesi gereğince yapılan imar uygulaması sonucu tescil edilen dava konusu taşınmazın komşu yan parsellerle birlikte imar planında spor alanı olarak özgülenip özgülenmediği, buna göre şehrin bütününe hitap eden büyüklükte bir alanın spor alanı olarak kamuya özgülenip özgülenmediği, davaya konu taşınmazın Arazi ve Arsa Düzenlemeleri Hakkında yönetmelik gereği umumi ve kamu hizmet alanları kapsamında spor alanı mı yoksa semt spor alanı kapsamında mı kaldığı ilgili belediyelerden sorulmak suretiyle belirlenerek imar planındaki kullanım amacına göre kamulaştırma yetki ve sorumluluğunun hangi kuruma ait olduğu (... - Büyükşehir Belediyesi - İlçe Belediyesi) taraflardan tüm delilleri sorulmak, imar planı notları ilgili belediyesinden getirtilmek ve yukarıda sözü edilen mevzuatlar birlikte değerlendirilmek suretiyle hiçbir şüpheye yer verilmeyecek şekilde net olarak olarak tespit edilerek sorumlu idarenin belirlenmesi gerektiği gözetilmeden eksik inceleme sonucu yazılı şekilde karar verilmesi bozmayı gerektirir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Davacı vekili ve davalı ... vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının sair husular incelenmeksizin BOZULMASINA, Davalı ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı'ndan ve davacıdan peşin alınan temyiz harçlarının istenildiğinde iadesine, Dosyanın 6100 sayılı Kanun'un 373 üncü maddesinin ikinci fıkrası uyarınca Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,26.03.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.