TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR NURSEL TANRIVERD İ BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2020/26374) Karar Tarihi: 4/7/2022 Başvuru Numaras ı: 2020/26374 Karar Tarihi : 4/7/2022 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Muammer TOPALYusuf Şevki HAKYEMEZ İrfan FİDAN Raportör : Şeyda Nur ÜN Başvurucu : Nursel TANRIVERD İ Vekilleri : Av. Ferdi YAMAR Av. Ramazan DEM İR I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, tek ba şına oturma eylemi yapan ba şvurucu hakk
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR NURSEL TANRIVERD İ BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2020/26374) Karar Tarihi: 4/7/2022 Başvuru Numaras ı: 2020/26374 Karar Tarihi : 4/7/2022 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Muammer TOPALYusuf Şevki HAKYEMEZ İrfan FİDAN Raportör : Şeyda Nur ÜN Başvurucu : Nursel TANRIVERD İ Vekilleri : Av. Ferdi YAMAR Av. Ramazan DEM İR I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, tek ba şına oturma eylemi yapan ba şvurucu hakk ında emre ayk ırı davrand ığı gerekçesiyle idari para cezas ı uygulanmas ının ifade özgürlü ğünü ihlal etti ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 11/8/2020 tarihinde yap ılm ıştır. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 3. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına gönderilmi ştir. Bakanl ık görüşünü bildirmi ştir. Başvurucu, Bakanl ığın görüşüne karşı beyanda bulunmu ştur. III. OLAY VE OLGULAR 4. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: A. Arka Plan Bilgisi 5. Türkiye 15 Temmuz 2016 tarihinde bir askerî darbe te şebbüsüyle kar şı karşıya kalm ış ve bu nedenle 21/7/2016 tarihinde ülke genelinde ola ğanüstü hâl (OHAL) ilan edilmiştir. Olağanüstü hâl 19/7/2018 tarihinde son bulmu ştur. Kamu makamlar ı ve yarg ı organlar ı -olgusal temellere dayanarak- bu te şebbüsün arkas ında Türkiye'de çok uzun yıllard ır faaliyetlerine devam eden ve son y ıllarda Fetullahç ı Terör Örgütü (FETÖ) ve/veya Paralel Devlet Yap ılanmas ı (PDY) olarak isimlendirilen bir yap ılanman ın olduğunu Başvuru Numaras ı: 2020/26374 Karar Tarihi : 4/7/2022 3değerlendirmi şlerdir ( Ayd ın Yavuz ve di ğerleri [GK], B. No: 2016/22169, 20/6/2017, 12-25). 6. OHAL döneminde al ınan tedbirlerden biri de "terör örgütlerine veya devletin millî güvenli ğine karşı faaliyette bulundu ğuna Millî Güvenlik Kurulunca [MGK] karar verilen yap ı, oluşum veya gruplara üyeli ği, mensubiyeti veya iltisak ı yahut bunlarla irtibat ı olduğu" değerlendirilen ki şilerin Cumhurba şkan ı'nın başkanl ığında toplanan Bakanlar Kurulu taraf ından ç ıkar ılan kanun hükmünde kararnameler (KHK) ile kamu görevinden çıkar ılmas ıdır. Bu kapsamda darbe te şebbüsünün arkas ındaki yap ılanma olan FETÖ/PDY'ni n yan ı sıra diğer terör örgütleri ile ilgisi nedeniyle de çok say ıda kamu görevlisinin ihraç edildiği bilinmektedir ( Ayd ın Yavuz ve di ğerleri , 56-60). 7. Diğer yandan olay öncesinde Bak ırköy Kaymakaml ığı taraf ından 30/1/2020 tarihli kararla "Terör örgütlerine müzahir şahıslar ın kat ılımlar ıyla yap ılacak tüm etkinliklerin ilçe genelinde yap ıldığı taktirde terör örgütleriyle irtibatl ı ve iltisakl ı kişilerin de kat ılım sağlayacağı düşünüldüğünde kalabal ık halk kitlelerince at ılan slogan ve yap ılan hareketlerle kışkırtarak düzenlenecek bas ın aç ıklamas ı ve oturma eylemlerinin kuvvetle muhtemel genel asayiş ve kamu düzenini bozabilecek müessif olaylar ya şanmas ına sebep olabilece ği ve telafisi mümkün olmayan olaylara sebebiyet verebilece ği değerlendirmesiyle" 3/2/2020 ve 3/3/2020 tarihleri aras ında Bak ırköy Özgürlük Meydan ı ve Bak ırköy Kad ın Kapal ı Ceza İnfaz Kurumu gibi kamuya aç ık alanlar ve civar ında her türlü toplanma, oturma eylemi ve diğer etkinlikler yasaklanm ıştır. B. Somut Olaya İlişkin Bilgiler 8. Başvurucu 1976 do ğumlu olup 7/2/2017 tarihli ve 686 say ılı KHK ile görevinden ihraç edilmi ş bir öğretmendir. 9. Başvurucu, ihraç karar ının hukuka ayk ırılığına karşı 20/2/2017 tarihinde oturma eylemine ba şlam ış ve işe iade talebiyle ba şlatt ığı eylemini İstanbul'da bulunan Bak ırköy Özgürlük Meydan ı'nda devam ettirmi ştir. 10. Başvurucunun ba şlatt ığı eylem 68 hafta boyunca olays ız bir şekilde devam etmiş, 1/8/2018 tarihinden itibaren ise kolluk kuvvetleri taraf ından söz konusu oturma eylemine müdahale edilmeye ba şlanm ıştır. 11. Her Pazartesi saat 14.00'te Bak ırköy Özgürlük Meydan ı'nda oturma eylemine devam eden ba şvurucu hakk ında 24/2/2020 ve 2/3/2020 tarihlerinde gerçekle ştirdiği oturma eylemleri nedeniyle 30/3/2005 tarihli ve 5326 say ılı Kabahatler Kanunu'nun 32. maddesi uyar ınca ayr ı ayr ı 392 TL idari para cezas ı uygulanm ıştır. 12. Başvurucu taraf ından söz konusu idari para cezalar ına itiraz edilmi ştir. İtiraz ı inceleyen Bak ırköy 7. Sulh Ceza Hâkimli ği "idari para cezas ı karar tutana ğında herhangi bir usulsüzlük olmad ığı, idari yapt ırım karar ına dayanak te şkil eden tutanaklar ın aksi ispa t edilene karar geçerli tutanaklardan oldu ğu ve aksinin ispat edilemedi ği, bu nedenle usul ve yasaya uygun oldu ğu" gerekçesiyle ba şvurucunun itiraz ını 9/7/2020 tarihinde kesin olarak reddetmiştir. 13. Karar 15/7/2020 tarihinde ba şvurucunun vekiline tebli ğ edilmiştir. Başvurucu, süresinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. Başvuru Numaras ı: 2020/26374 Karar Tarihi : 4/7/2022 4IV.İLGİLİ HUKUK 14. 5326 say ılı Kanun un 32. maddesi şöyledir: "(1) Yetkili makamlar taraf ından adli i şlemler nedeniyle ya da kamu güvenli ği, kam u düzeni veya genel sa ğlığın korunmas ı amac ıyla, hukuka uygun olarak verilen emre ayk ırı hareket eden ki şiye... idari para cezas ı verilir..." 15. 10/6/1949 tarihli ve 5442 say ılı İl İdaresi Kanunu'nun 32. maddesinin (Ç) f ıkras ı şöyledir: "İlçe s ınırlar ı içinde huzur ve güvenli ğin, kişi dokunulmazl ığının tasarrufa mütaallik emniyetin, kamu esenli ğinin sağlanmas ı ve önleyici kolluk yetkisi kaymakam ın ödev v e görevlerindendir. Bunlar ı sağlamak için kaymakam gereken karar ve tedbirleri al ır." Bu hususta al ınan ve ilan edilen karar ve tedbirlere uym ıyanlar hakk ında 66 nc ı madde hükmü uygulan ır" V.İNCELEME VE GEREKÇE 16. Anayasa Mahkemesinin 4/7/2022 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gere ği düşünüldü: A. Adli Yard ım Talebi Yönünden 17. Başvurucu adli yard ım talebinde bulunmu ştur. 18. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Şerif Ay (B. No: 2012/1181, 17/9/2013) karar ında belirtilen ilkeler dikkate al ınarak, geçimini önemli ölçüde güçle ştirmeksizi n yarg ılama giderlerini ödeme gücünden yoksun oldu ğu anlaşılan başvurucunun aç ıkça dayanaktan yoksun olmayan adli yard ım talebinin kabulüne karar verilmesi gerekir. B.İhlal İddialar ı Yönünden 1. Başvurucunun İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 19. Başvurucu; i.İfade özgürlü ğü ile toplant ı ve gösteri yürüyü şü düzenleme hakk ının anayasal ve uluslararas ı güvenceleri bulundu ğunu, bar ışçıl amaçlarla bir araya gelmi ş kişilerin toplant ı hakk ını kullan ırken kamu düzeni aç ısından tehlike olu şturmayan, şiddet içermeyen davran ışlar ına devletin sab ır ve hoşgörü göstermesinin demokrasinin bir gere ği olduğunu, oturma eyleminin bar ışçıl şekilde gerçekle ştiğini, kamu düzeninin bozulmad ığını, herhangi bir şiddet olay ı yaşanmad ığını, kendisine yönelik uygulanan idari yapt ırımın ifade özgürlü ğü ile toplant ı ve gösteri yürüyü şü düzenlenme hakk ını sınırlad ığını, ii. söz konusu eylemine kolluk kuvvetleri taraf ından her gün müdahale edildiğini, birden çok kez gözalt ına al ındığını, hakk ında kamu davalar ı aç ıldığını, sistematik ve gerekçesiz şekilde gözalt ına al ınmas ı nedeniyle onur k ırıcı ve küçük dü şürücü muamelelere maruz kald ığını iddia etmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2020/26374 Karar Tarihi : 4/7/2022 520. Bakanl ık görüşünde; söz konusu ba şvurunun öncelikle anayasal ve ki şisel öne m kriteri yönünden incelenmesi gerekti ği belirtilmi ştir. Görüş yaz ısında esas yönünden bir inceleme yap ılacak olursa da ba şvurucunun ifade özgürlü ğü ile devletin kamu düzenini korumas ı yükümlülü ğü aras ındaki adil dengenin idari makamlar ve yarg ı makamlar ı taraf ından sağlan ıp sağlanmad ığının takdirinin Anayasa Mahkemesinde oldu ğu belirtilmi ştir. 21. Başvurucu, Bakanl ık görüşüne karşı beyan ında önceki beyanlar ını tekrarla görüş yaz ısındaki aleyhe hususlar ı kabul etmedi ğini belirtmi ştir. 2. Değerlendirme 22. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucunun iddialar ının özü, olay tarihinde gerçekleştirdiği oturma eylemleri nedeniyle idari para cezas ı ile cezaland ırılmas ına ilişkindir. Başvurucu toplant ı ve gösteri yürüyü şü düzenleme hakk ının ihlal edildi ğinden şikâyet etmişse de bireysel ba şvuru formunda ve ekli belgelerde eylemin kolektif olarak gerçekleştirildiğine dair bir bilgiye yer verilmemi ştir. 23. Bir toplant ının varl ığından bahsedilebilmesi için varl ığı gerekli esas unsur hiç şüphesiz kat ılımc ılard ır. Toplant ı ancak birden çok bireyin bir araya gelmesiyle olu şur. Somut olayda ba şvurucu tek ba şına oturma eylemi gerçekle ştirmiştir. Bu bağlamd a başvurucunun iddialar ının bir bütün olarak ifade özgürlü ğü kapsam ında incelenmesi gerekti ği değerlendirilmi ştir (Elif Özkan, B. No: 2018/7757, 8/6/2021, 20, 21). 24. Anayasa n ın "Düşünceyi Aç ıklama ve Yayma Hürriyeti " başlıklı 26. maddesi şöyledir: "Herkes, dü şünce ve kanaatlerini söz, yaz ı, resim veya ba şka yollarla tek ba şına veya toplu olarak aç ıklama ve yayma hakk ına sahiptir. Bu hürriyet Resmî makamlar ın müdahalesi olmaks ızın haber veya fikir almak ya da vermek serbestli ğini de kapsar. Bu fıkra hükmü, radyo, televizyon, sinema veya benzeri yollarla yap ılan yay ımlar ın izin sistemine ba ğlanmas ına engel de ğildir. Bu hürriyetlerin kullan ılmas ı, millî güvenlik, kamu düzeni, kamu güvenli ği, Cumhuriyetin temel nitelikleri ve Devletin ülkesi ve milleti ile bölünmez bütünlü ğünün korunmas ı, suçlar ın önlenmesi, suçlular ın cezaland ırılmas ı, Devlet s ırrı olarak usulünce belirtilmiş bilgilerin aç ıklanmamas ı, başkalar ının şöhret veya haklar ının, özel ve aile hayatlar ının yahut kanunun öngördü ğü meslek s ırlar ının korunmas ı veya yarg ılama görevinin gere ğine uygun olarak yerine getirilmesi amaçlar ıyla s ınırlanabilir." a. Kabul Edilebilirlik Yönünden 25. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir nedeni de bulunmad ığı anlaşılan ifade özgürlü ğünün ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. b. Esas Yönünden i. Müdahalenin Varl ığı 26. Başvurucunun söz konusu oturma eylemlerini gerçekle ştirmek isterken gözalt ına al ınmas ının ifade özgürlü ğüne yönelik bir müdahale oldu ğu aç ıktır (Osman Erbil, Başvuru Numaras ı: 2020/26374 Karar Tarihi : 4/7/2022 6B. No: 2013/2394, 25/3/2015, 55). Di ğer yandan ifade özgürlü ğünün sadece kullan ılmas ı sıras ında değil kullan ılmas ından sonraki i şlemlerin de hak üzerinde s ınırlay ıcı etkisi bulunmaktad ır. Bu kapsamda ba şvurucunun oturma eylemi nedeniyle daha sonra idari para cezas ı ile cezaland ırılmas ının da ifade özgürlü ğüne yönelik bir müdahale oldu ğu kabul edilmelidir. ii. Müdahalenin İhlal Oluşturup Olu şturmad ığı 27. Anayasa n ın 13. maddesi şöyledir: Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaks ızın yaln ızca Anayasan ın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere ba ğlı olarak ve ancak kanunla s ınırlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasan ın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine ayk ırı olamaz. 28. Yukar ıda an ılan müdahale, Anayasa n ın 13. maddesinde belirtilen ko şullar ı yerine getirmedi ği müddetçe Anayasa n ın 26. maddesinin ihlalini te şkil edecektir. Bu sebeple müdahalenin Anayasa n ın 13. maddesinde öngörülen ve somut ba şvurulara uygun düşen kanunlar taraf ından öngörülme, Anayasa n ın ilgili maddesinde belirtilen nedenlere dayanma ve demokratik toplum düzeninin gereklerine uygunluk ko şullar ını sağlay ıp sağlamad ığının belirlenmesi gerekir. (1) Kanunilik 29. Müdahalenin 5326 say ılı Kanun'un 32. maddesine dayand ığı anlaşılm ıştır. (2) Meşru Amaç 30. Başvurucunun idari para cezas ıyla cezaland ırılmas ına ilişkin karar ın Anayasa'n ın 26. maddesinin ikinci f ıkras ında yer alan sebeplerden kamu düzeninin korunmas ına yönelik önlemlerin bir parças ı olduğu ve meşru bir amaç ta şıdığı sonucuna var ılm ıştır. (3) Demokratik Toplum Düzeninin Gereklerine Uygunluk (a) Genel İlkeler 31. Anayasa Mahkemesi ifade özgürlü ğü bağlam ında demokratik toplum düzeninin gerekleri ifadesinden ne anla şılmas ı gerektiğini daha önce pek çok kez aç ıklam ıştır. Temel hak ve özgürlüklere yönelik bir müdahalenin demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun kabul edilebilmesi için zorunlu bir toplumsal ihtiyac ı karşılamas ı ve orant ılı olmas ı gerekir (Bekir Co şkun [GK], B. No: 2014/12151, 4/6/2015, 53-55; Mehmet Ali Ayd ın [GK], B. No: 2013/9343, 4/6/2015, 70-72; AYM, E.2007/4, K.2007/81, 18/10/2007). Buna göre ifade özgürlü ğüne yap ılan bir müdahale, zorunlu bir toplumsal ihtiyac ı karşılam ıyorsa (baz ı farkl ılıklarla birlikte bkz. Bekir Coşkun, 51; Mehmet Ali Ayd ın, 68; Tansel Çöla şan. B. No: 2014/6128, 7/7/2015, 51; Ayşe Çelik, B. No: 2017/36722, 7/7/2015, 37) ya da zorunlu bir toplumsal ihtiyac ı karşılamakla birlikte orant ılı değilse (baz ı farkl ılıklarla birlikte bkz. Bekir Coşkun, 51; Mehmet Ali Ayd ın, 68; Tansel Çöla şan, 51; Bayram Ak ın, B. No: 2015/19278, 9/5/2019, 33) demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun bir müdahale olarak değerlendirilemez. Başvuru Numaras ı: 2020/26374 Karar Tarihi : 4/7/2022 732. Anayasa Mahkemesi önündeki mesele, i şe iade talebiyle oturma eylemi gerçekleştiren başvurucuya idari para cezas ı verilmek suretiyle yap ılan müdahalenin demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun olup olmad ığıdır. Anayasa n ın 26. maddesinde dü şünceyi aç ıklama ve yayma özgürlü ğünün kullan ımında başvurulabilecek araçlar söz, yaz ı, resim veya ba şka yollar olarak ifade edilmi ştir ve başka yollar ifadesiyle her türlü ifade arac ının anayasal koruma alt ında olduğu gösterilmi ştir (Emin Ayd ın, B. No: 2013/2602, 23/1/2014, 43). Benzer şekilde Sözle şme nin 10. maddesi de yaln ızca düşünce ve kanaatlerin içeri ğini değil iletilme biçimlerini de koruma alt ına almaktad ır. Başvuruya konu eylemin tek ba şına oturma eylemi oldu ğu gözetildi ğinde Anayasa n ın 26. maddesinin yaln ızca ifade edilen fikir ve bilgilerin içeri ğini değil bunlar ın ifade edili ş biçimlerini de koruma alt ına ald ığı unutulmamal ıdır. 33.İfade özgürlü ğü kişinin haber ve bilgilere, ba şkalar ının fikirlerine serbestçe ulaşabilmesi, dü şünce ve kanaatlerinden dolay ı kınanamamas ı ve bunlar ı tek başına veya başkalar ıyla birlikte çe şitli yollarla serbestçe ifade edebilmesi, anlatabilmesi, savunabilmesi, başkalar ına aktarabilmesi ve yayabilmesi anlam ına gelir. Ço ğunluğa muhalif olanlar da dâhil olmak üzere dü şüncelerin her türlü araçla aç ıklanmas ı, aç ıklanan dü şünceye payda ş sağlanmas ı, düşünceyi gerçekle ştirme ve gerçekle ştirme konusunda ba şkalar ını ikna etme çabalar ı ve bu çabalar ın hoşgörüyle kar şılanmas ı çoğulcu demokratik düzenin gereklerindendir. Dolay ısıyla toplumsal ve siyasal ço ğulculuğu sağlamak, her türlü düşüncenin bar ışçıl bir şekilde ve serbestçe ifadesine ba ğlıdır. Bu itibarla dü şünceyi aç ıklama ve yayma özgürlü ğü demokrasinin i şleyişi için yaşamsal önemdedir ( Bekir Coşkun, 33-35; Mehmet Ali Ayd ın, 42, 43; Tansel Çöla şan, 35-38). 34. Derece mahkemeleri, bireylerin fikirlerini ifade özgürlü ğü yoluyla ifade etme haklar ı ile Anayasa'n ın 26. maddesinin ikinci f ıkras ında belirtilen me şru amaçlar aras ında adil bir denge sa ğlamal ıdır (Bekir Co şkun, 44, 47, 48; Hakan Yi ğit, B. No: 2015/3378, 5/7/2017, 58, 61, 66). Derece mahkemeleri söz konusu dengelemeyi yaparken ve ifade özgürlüğüne yap ılan müdahalenin zorunlu bir toplumsal ihtiyac ı karşılay ıp karşılamad ığını değerlendirirken belirli bir takdir yetkisine sahiptir. Ancak bu takdir pay ı, Anayasa Mahkemesinin denetimindedir ( Kemal K ılıçdaroğlu, B. No: 2014/1577, 25/10/2017, 57). Anayasa Mahkemesinin görevi, bu denetimi yerine getirirken derece mahkemelerinin yerini almak de ğil onlar ın takdir yetkilerini kullanarak verdikleri kararlar ın Anayasa'n ın 26. maddesi aç ısından uygunlu ğunu denetlemektir. 35. Anayasa Mahkemesi, çok say ıdaki karar ında ifade özgürlü ğüne gerekçesiz olarak veya Anayasa Mahkemesince ortaya konulan kriterleri kar şılamayan bir gerekçe ile yap ılan müdahalelerin Anayasa'n ın 26. maddesini ihlal edece ğini ifade etmi ştir. İfade özgürlüğüne yap ılan bir müdahalenin demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun kabu l edilebilmesi için kamu makamlar ı taraf ından ortaya konulan gerekçelerin ilgili ve yeterli olmas ı gerekir (di ğerleri aras ından bkz. Kemal K ılıçdaroğlu, 58; Bekir Co şkun, 56; Tansel Çöla şan, 56; Zübeyde Füsun Üstel ve di ğerleri , B. No: 2018/17635, 26/7/2019 120; Sırrı Süreyya Önder , B. No: 2018/38143, 3/10/2019, 60; Candar Şafak Dönmez, B. No: 2015/15672, 5/11/2020, 53). (b) Somut Olay ın Değerlendirilmesi 36. Somut olayda Bak ırköy Kaymakaml ığı taraf ından Bak ırköy Özgürlük Meydan ı'nda oturma eylemi ve di ğer etkinliklerin yap ılmas ı bir ay süre ile yasaklanm ıştır. Başvuru Numaras ı: 2020/26374 Karar Tarihi : 4/7/2022 8Başvurucunun söz konusu oturma eylemlerinden sonra hakk ında 5326 say ılı Kanun'un 32. maddesi uyar ınca emre itaatsizlik etti ği gerekçesiyle idari para cezas ı uygulanm ıştır. 37. Öncelikle devletin kamunun huzuru ve güvenli ğinin sağlanmas ı amac ıyla yapacağı düzenleme ve uygulamalarda belli bir takdir alan ına sahip oldu ğunun kabulü gerekir. Bununla birlikte Anayasa Mahkemesi pek çok karar ında 5326 say ılı Kanun'un 32. maddesinde yer alan emre itaatsizlik kabahatinin temel hak ve özgürlüklere dolayl ı müdahale edilmesinde kullan ılma riski bulundu ğuna dikkat çekmi ştir (Rıza Gökçen Erus ve di ğerleri, B. No: 2014/17391, 19/4/2018, 61; Dursun Soydan ve di ğerleri, B. No: 2015/2948, 14/11/2018, 55). 38. 5326 say ılı Kanun'un 32. maddesi uyar ınca yetkili merciler taraf ından verilen emrin amac ı kamu güvenli ğinin, kamu düzeninin veya genel sa ğlığın korunmas ı olmal ıdır. Emre ayk ırı davran ışın cezaland ırılabilmesi için kanunda öngörülen kabahatin uygulanma koşullar ının somut olayda bulunup bulunmad ığı ve kabahatin unsurlar ının neler olmas ı gerektiği meselesi Anayasa Mahkemesinin ilgi alan ının d ışındad ır. Buna kar şılık yetkili mercinin verdi ği emir ya da bu emre ayk ırı davran ışın cezaland ırılmas ı anayasal bir hakk a müdahale olu şturursa bu müdahale, Anayasa Mahkemesinin ilgi alan ında olacakt ır (Eğitim ve Bilim Emekçileri Sendikas ı ve diğerler i [GK], B. No: 2014/920, 25/5/2017, 87). 39. Bir kimse s ırf emre ayk ırı davranm ış olmas ı nedeniyle cezaland ırılm ış ve Anayasa Mahkemesi temel hak ve özgürlüklere bir müdahalede bulunuldu ğunu kabul etmi ş ise Anayasa Mahkemesinin bundan sonra denetleyece ği ilk husus emre ayk ırılık nedeniyle kamu düzeninin bozulup bozulmad ığı, bozulma tehlikesinin bulunup bulunmad ığı ya da böyle bir tehlikenin ortaya ç ıkıp ç ıkmad ığı olacakt ır (Eğitim ve Bilim Emekçileri Sendikas ı ve diğerleri , 88; Rıza Gökçen Erus ve di ğerleri , 63; Dursun Soydan ve di ğerleri, 57). 40. Anayasa Mahkemesi usulüne uygun olarak verilmi ş bir emre ayk ırı bir davran ışın varl ığını tek başına temel hak ve özgürlüklere müdahale için yeterli kabul edemez. Temel hakka müdahaleyi hakl ı kılacak olan ve emrin amac ı olan kamu güvenli ğinin, kam u düzeninin, genel sa ğlığın bozuldu ğunun veya bozulma tehlikesinin bulundu ğunun da kam u gücünü kullanan yetkili mercilerin kararlar ında gösterilmesi gerekir ( Dilan Ögüz Canan [GK], B. No: 2014/20411, 30/11/2017, 51, 53). Yine mevcut ba şvuruda oldu ğu gibi başvurucunun şiddet eylemine kar ışmad ığı ve kamu düzenini bozucu herhangi bir faaliyetinin olmad ığı durumlarda kamu makamlar ının ifade özgürlü ğüne belirli bir ölçüye kadar müsamaha göstermesi gerekir (benzer yöndeki karar için bkz. Eğitim ve Bilim Emekçileri Sendikas ı ve diğerleri , 81). 41. Kamu düzeninin bozuldu ğunun ilgili ve yeterli bir gerekçe ile gösterilemedi ği, temel haklara müdahalenin gerçekle ştiği her kamu gücü eylem ve i şlemi temel hak ve özgürlükleri ihlal edebilir. Somut olayda idare taraf ından en genel ifadeyle kamu düzeninin korunmas ı amac ıyla al ınan bir yasaklama karar ı söz konusudur. Ancak idare taraf ından alınan kararda bahsi geçen ve kamu düzeninin bozulmas ına yol açabilece ği belirtilen tehlikelerin, bir meydanda tek ba şına oturularak eylem yap ılmas ı hâlinde do ğacağından bahsetmek ise mümkün görünmemektedir. Terör örgütüyle iltisakl ı olduğu gerekçesiyle kamu görevinden ihraç edilen ba şvurucunun, elinde i şini geri istedi ğine dair bir pankartla bir Özgürlük Meydan ı'nda oturmas ının başvurucuyu üçüncü ki şilerden gelebilecek bir şiddet riski alt ında b ırakt ığı kabul edilebilirse de somut olay ın koşullar ında başvurucunun eyleminin herhangi bir risk olu şturduğu makul bir biçimde gösterilmemi ştir. Başvuru Numaras ı: 2020/26374 Karar Tarihi : 4/7/2022 942. Kald ı ki başvurucunun tek ba şına gerçekle ştirdiği eylemin, somut olay ın koşullar ında kimi tehlikeler do ğurma veya zararlara neden olma potansiyeli bar ındırdığı iddia edilebilir ve bu sebeple ba şvurucuya yetkili mercilerin emirlerine uymamas ı nedeniyle ceza verilmesi makul görülebilirse de; idarece, ba şvuruya konu eylemini 2017 y ılından beri say ısız defalar gerçekle ştiren başvurucunun eylemine somut olay öncesi müdahale edilme gere ği de duyulmam ıştır. 43. Diğer yandan somut olayda gerek kolluk tutana ğında gerekse de Hâkimlik karar ında söz konusu oturma eyleminin kamu düzenini bozdu ğu ya da bu yönde ciddi bir tehlike do ğurduğu yönünde herhangi bir de ğerlendirme yap ılmam ıştır. Somut olaya ili şkin kolluk tutana ğında başvurucuya eylem yapmamas ı üzerine uyar ıda bulunuldu ğu ancak başvurucunun eylemine son vermemesi üzerine ba şvurucunun kollar ından tutularak gözalt ı arac ına al ındığı belirtilmi ştir. Şu hâlde ba şvurucunun şiddet eylemine ba şvurduğuna yönelik bir bilgi de söz konusu de ğildir. Diğer bir ifadeyle idare ve derece mahkemesi; ba şvurucunun oturma eyleminin kamu düzenini bozdu ğunu veya bozma tehlikesi ortaya ç ıkard ığını -yahu t idarenin karar ında sözü edilen durumlara yol açt ığını- somut olayla ba ğlant ılı ve yeterli bir gerekçe ile ortaya koyamam ışlard ır (benzer yönde bkz. İhsan Uğraş, B. No: 2015/5365, 3/4/2019, 46; Dursun Soydan ve di ğerleri, 61; Rıza Gökçen Erus ve di ğerleri , 64, 65; İbrahim Bilen ve di ğerleri , B. No: 2019/23334, 22/2/2022, 56; Sezai Bulut ve di ğerleri , B. No: 2019/38616, 22/2/2022, 54). Yine somut olayda ba şvurucu hakk ındaki idari para cezas ı olay sonras ında kolluk kuvvetleri taraf ından düzenlenmi ştir. 44. Sonuç olarak mevcut ba şvuruda Anayasa'n ın 26. maddesinin ikinci f ıkras ında belirtilen me şru amaçlar ı gerçekle ştirmek için gerekli görülen önlemler ile ba şvurucunun ayn ı madde kapsam ındaki haklar ı aras ında adil bir denge sa ğlanamam ıştır. Başvurucunun eyleminin kamu düzenini bozdu ğunun veya bozma tehlikesi ortaya ç ıkard ığının ve dolay ısıyla başvurucuya verilen idari para cezas ının zorlay ıcı bir toplumsal ihtiyaca kar şılık geldiğinin ilgili ve yeterli gerekçelerle ortaya konuldu ğu söylenemez. Bu nedenle başvurucuya verilen idari para cezas ının demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun olmad ığı sonucuna ula şılm ıştır. 45. Buna göre Anayasa n ın 26. maddesinde güvence alt ına al ınan ifade özgürlüğünün ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. C. 6216 Say ılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 46. Başvurucu, ihlalin tespit edilmesi ile maddi ve manevi zararlar ın giderillmesi talebinde bulunmu ştur. 47. Başvuruda tespit edilen hak ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmaktad ır. Bu kapsamda karar ın gönderildi ği yarg ı mercilerince yap ılmas ı gereken i ş yeniden yarg ılama işlemlerini ba şlatmak ve Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ula ştıran nedenleri gideren, ihlal karar ında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar vermektir (30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un 50. maddesinin (2) numaral ı fıkras ında düzenlenen bireysel ba şvuruya özgü yeniden yarg ılama kurumunun özelliklerine ili şkin kapsaml ı aç ıklamalar için bkz. Mehmet Do ğan [GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018, 54-60; Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , B. No: 2016/12506, 7/11/2019, 53-60, 66; Kadri Enis Berbero ğlu (3) [GK], B. No: 2020/32949, 21/1/2021, 93-100). Başvuru Numaras ı: 2020/26374 Karar Tarihi : 4/7/2022 1048. Öte yandan ihlalin niteli ğine göre yeniden yarg ılaman ın yeterli bir giderim sağlayacağı anlaşıldığından başvurucunun tazminat taleplerinin reddine karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Başvurucunun adli yard ım talebinin KABULÜNE, B.İfade özgürlü ğünün ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL ED İLEBİLİR OLDUĞUNA, C. Anayasa n ın 26. maddesinde güvence alt ına al ınan ifade özgürlü ğünün İHLAL EDİLDİĞİNE, D. Karar ın bir örne ğinin ifade özgürlü ğünün ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere Bak ırköy 7. Sulh Ceza Hâkimli ğine (2020/1813 D. İş say ılı dosyas ı) GÖNDER İLMESİNE, E. Başvurucunun tazminat taleplerinin REDD İNE, F. 4.500 TL vekâlet ücretinin ba şvurucuya ÖDENMES İNE, G. Ödemenin karar ın tebliğini takiben ba şvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, H. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 4/7/2022 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi.