TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR ERDOĞAN KARDE ŞLER BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/15777) Karar Tarihi: 7/4/2021 Başvuru Numaras ı: 2018/15777 Karar Tarihi : 7/4/2021 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Raportör : Ömer MENC İK Başvurucu : Erdoğan KARDE ŞLER I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, ceza infaz kurumunda tutuklu olarak bulunan ba şvurucunun baz ı dergilerin temin edilip ken
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR ERDOĞAN KARDE ŞLER BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/15777) Karar Tarihi: 7/4/2021 Başvuru Numaras ı: 2018/15777 Karar Tarihi : 7/4/2021 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Raportör : Ömer MENC İK Başvurucu : Erdoğan KARDE ŞLER I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, ceza infaz kurumunda tutuklu olarak bulunan ba şvurucunun baz ı dergilerin temin edilip kendisine verilmesi talebinin kabul edilmemesi nedeniyle ifade özgürlüğünün ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 7/5/2018 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ında n yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık görüşünü bildirmi ştir. 7. Başvurucu, Bakanl ığın görüşüne karşı beyanda bulunmam ıştır. III. OLAY VE OLGULAR8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle olaylar özetle şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2018/15777 Karar Tarihi : 7/4/2021 39. Başvurucu, olaylar ın yaşand ığı dönemde Menemen T Tipi Kapal ı Ceza İnfaz Kurumunda (Ceza İnfaz Kurumu) anayasal düzeni ortadan kald ırmaya te şebbüs etme suçundan tutuklu olarak bulunmaktad ır. A. Yay ınlar ın Kuruma Kabul Edilmesine Dair K ısıtlamaya İlişkin Gelişmeler 10. Adalet Bakanl ığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlü ğünün (Genel Müdürlük) 16/11/2016 tarihli ve 3196/131111 esas say ılı yaz ısında, 13/12/2004 tarihli ve 5275 say ılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfaz ı Hakk ında Kanun'un 62. maddesi uyar ınca ceza infaz kurumlar ında terör suçundan tutuklu ve hükümlü olarak bulunanlara, ö ğretimine devam edenlere gelen ders kitaplar ı hariç kargo yoluyla ya da yak ınlar ı arac ılığıyla gelen hiçbir doküman ın teslim edilmemesi gerekti ği belirtilmi ştir. Söz konusu yaz ıda, talep edilen hukuki mevzuat ın ve kurum kütüphanesinde bulunmayan yay ınlar ın ise -ücretleri tutuklu ve hükümlülerin emanet para hesab ından karşılanmas ı koşuluyla- ceza infaz kurumu arac ılığıyla temin edilebilece ği ifade edilmi ştir. 11. Ceza İnfaz Kurumu İdare ve Gözlem Kurulu (Kurul) 27/12/2016 tarihinde yukar ıda yer verilen yaz ı doğrultusunda kurumda terör suçundan tutuklu ve hükümlü olarak bulunanlara, ö ğretimine devam edenlere gelen ders kitaplar ı hariç kargo yoluyla ya da yak ınlar ı arac ılığıyla gelen hiçbir doküman ın teslim edilmemesine karar vermi ştir. Kurul anılan kararda; örgütsel faaliyetlerinin engellenebilmesi, terör örgütü veya di ğer suç örgütlerinin yönlendirilmesi ile bunlara emir ve talimat verilmesinin önüne geçilebilmesi ve kurumda herhangi bir güvenlik zafiyeti ya şanmamas ı gerekçelerine de yer vermi ştir. Kararda, 5275 say ılı Kanun'un 61. maddesi uyar ınca ihtiyac ın kurum bünyesindeki kütüphaneden giderilebilece ği belirtilmi ştir. B. Başvurucu Hakk ındaki Olay ve Olgular 12. Başvurucu, kültürel ve mesleki yay ınlar yapt ığını belirttiği Güncel Hukuk, Terazi, Analist ve Atlas gibi baz ı dergileri abone olmak suretiyle temin etmek istemi ştir. Başvurucu, Ceza İnfaz Kurumuna yapt ığı başvuruda söz konusu abonelik i şleminin Kurum taraf ından internet üzerinden yap ılabileceği gibi ailesinin Ceza İnfaz Kurumunu adres olarak göstererek kendisi ad ına abonelik i şlemini yapabilece ğini belirtmi ştir. 13. Kurul, ba şvurucunun talebini 14/2/2018 tarihinde de ğerlendirmi ştir. Kurul karar ında, öncelikle 6/4/2006 tarihli ve 26131 say ılı Resmî Gazete'de yay ımlanarak yürürlü ğe giren Ceza İnfaz Kurumlar ının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfaz ı Hakk ında Tüzük'ün (Tüzük) baz ı maddelerine yer verilmi ştir. Daha sonra Kurul, Ceza İnfaz Kurumunda bar ındırılmakta olan tutuklu ve hükümlülerin bedelini ödemek ko şuluyla gazete alabildiklerini ancak gazete teminini sa ğlayan firman ın dergi ve kitap gibi ürünleri satmad ığını, YAYSAT isimli gazete ve dergi da ğıtımı yapan şirketin bayilerinde de başvurucunun talep etti ği dergilerin bulunmad ığını belirtmi ş; bu nedenle söz konusu dergilerin temin edilemedi ğini ifade etmi ştir. 14. Öte yandan Kurul, ba şvurucunun derginin nas ıl temin edilebilece ğine dair açıklamalar ına da de ğinmiştir. Kurul, ba şvurucunun internet üzerinden yap ılacak abonelik işlemi ile dergilerin temin edilebilece ğine dair aç ıklamas ının mevzuatta bu hususta hüküm olmamas ını gerekçe göstererek yerinde olmad ığı sonucuna varm ıştır. Son olarak Kurul, terör suçlar ı kapsam ında Ceza İnfaz Kurumunda bulunan ki şilere ders kitaplar ı haricinde kitap verilemeyece ği noktas ında 27/12/2016 tarihinde Kurulca bir karar al ındığını belirtmiş, söz Başvuru Numaras ı: 2018/15777 Karar Tarihi : 7/4/2021 4konusu karardan yola ç ıkıldığında başvurucunun ailesi arac ılığıyla söz konusu dergileri temin edemeyece ğini kabul etmi ştir. Bu aç ıklamalar sonras ında Kurul, ba şvurucunun talebinin reddine karar vermi ştir. 15. Başvurucu, an ılan karara kar şı Karşıyaka İnfaz Hâkimli ğine (Hâkimlik) başvurmuştur. Hâkimlik, ba şvurucunun şikâyetini Kurulun alm ış olduğu karar ışığında incelemiştir. Hâkimlik, Ceza İnfaz Kurumu uygulamas ının mevzuata uygun oldu ğunu belirterek şikâyeti 2/3/2018 tarihinde reddetmi ştir. Başvurucu, Hâkimlik karar ına karşı itiraz yoluna ba şvurmuştur. İtiraz ı inceleyen Kar şıyaka 1. A ğır Ceza Mahkemesi, Hâkimlik karar ının usul ve yasaya uygun oldu ğunu belirterek ba şvurucunun itiraz ının reddine 6/4/2018 tarihinde karar vermi ştir. 16. Başvurucu, nihai karardan 24/4/2018 tarihinde haberdar oldu ğunu belirtmi ş; 7/5/2018 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İLGİLİ HUKUK 17. 5275 say ılı Kanun'un " Süreli veya süresiz yay ınlardan yararlanma hakk ı" kena r başlıklı 62. maddesinin olay tarihindeki hâli şöyledir: "(1) Hükümlü, mahkemelerce yasaklanmam ış olmas ı koşuluyla süreli ve süresiz yay ınlardan bedelini ödeyerek yararlanma hakk ına sahiptir. (2) Resmî kurumlar, üniversiteler, kamu kurumu niteli ğindeki meslek kurulu şlar ı ile mahkemelerce yasaklanmam ış olmas ı koşuluyla Cumhurba şkan ınca vergi muafiyeti tan ınan vak ıflar ve kamu yarar ına çal ışan dernekler taraf ından ç ıkart ılan gazete, kitap ve bas ılı yay ınlar, hükümlülere ücretsiz olarak ve serbestçe verilir. E ğitim ve öğretimine devam eden hükümlülerin ders kitaplar ı denetime tâbi tutulamaz. (3) Kurum güvenli ğini tehlikeye dü şüren veya müstehcen haber, yaz ı, fotoğraf ve yorumlar ı kapsayan hiçbir yay ın hükümlüye verilmez." 18. 5275 say ılı Kanun'un 62. maddesinin 2020 y ılında yap ılan değişiklikten sonraki hâli şöyledir: "(1) Hükümlü, mahkemelerce yasaklanmam ış olmas ı koşuluyla süreli ve süresiz yay ınlardan bedelini ödeyerek yararlanma hakk ına sahiptir. (2) Resmî kurumlar, üniversiteler, kamu kurumu niteli ğindeki meslek kurulu şlar ı ile mahkemelerce yasaklanmam ış olmas ı koşuluyla Cumhurba şkan ınca vergi muafiyeti tan ınan vak ıflar ve kamu yarar ına çal ışan dernekler taraf ından ç ıkart ılan gazete, kitap ve bas ılı yay ınlar, hükümlülere ücretsiz olarak ve serbestçe verilir. E ğitim ve öğretimine devam eden hükümlülerin ders kitaplar ı denetime tâbi tutulamaz. (3) (Değişik:14/4/2020-7242/32 md.) Kurum disiplinini, düzenini veya güvenli ğini bozan ya da tehlikeye dü şüren, hükümlülerin iyile ştirilmesi amac ına ulaşmay ı zorlaştıran yahut müstehcen haber, yaz ı, fotoğraf ve yorumlar ı kapsayan hiçbir yay ın hükümlüye verilmez. (4) (Ek:14/4/2020-7242/32 md.) Bas ın İlân Kurumu arac ılığıyla resmî ilan ve rekla m yay ınlama hakk ı bulunmayan gazeteler, ceza infaz kurumuna kabul edilmez. Ancak ilan v e reklam ın geçici süreyle kesilmesi hâli, bu hükmün d ışındad ır. Yabanc ı dilde yay ımlanm ış gazete ve dergilerin ceza infaz kurumuna kabul edilmesinde Adalet Bakanl ığı yetkilidir." Başvuru Numaras ı: 2018/15777 Karar Tarihi : 7/4/2021 519.İlgili diğer ulusal hukuk için bkz. İbrahim Kaptan (2), B. No: 2017/30723, 12/9/2018, 15-19; ilgili uluslararas ı hukuk için ise bkz. Ahmet Temiz (6), B. No: 2014/10213, 1/2/2017, 17, 18. V.İNCELEME VE GEREKÇE 20. Mahkemenin 7/4/2021 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Adli Yard ım Talebi Yönünden 21. Başvurucu adli yard ım talebinde bulunmu ştur. Anayasa Mahkemesinin Mehme t Şerif Ay (B. No: 2012/1181, 17/9/2013) karar ında belirtilen ilkeler dikkate al ınarak geçimini önemli ölçüde güçle ştirmeksizin yarg ılama giderlerini ödeme gücünden yoksun oldu ğu anlaşılan başvurucunun aç ıkça dayanaktan yoksun olmayan adli yard ım talebinin kabulüne karar verilmesi gerekir. B.İfade Özgürlü ğünün İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 22. Başvurucu; süreli yay ınlar ın temin edilmemesine yönelik uygulaman ın Anayasa ve uluslararas ı sözleşmelerle ba ğdaşmad ığını, temel hak ve özgürlüklerin ortadan kald ırılmas ı anlam ını taşıdığını belirtmiştir. Bundan ba şka başvurucu; Ceza İnfaz Kurumu uygulamas ının bilim ve sanat ı serbestçe ö ğrenme anlam ını taşıyan bilim ve sanat özgürlüğünü ihlal etti ğini, hakk ında yasaklama karar ı olmayan dergilere yönelik olan söz konusu karar ın süreli yay ınlara hiçbir şekilde ula şamama sonucunu do ğurduğunu ifade etmiştir. Son olarak ba şvurucu; Ceza İnfaz Kurumunun "dış kantin", "abonelik" veya "yak ınlar arac ılığıyla temin" yöntemlerinden hiçbirine ba şvurmadan son çare olmas ı gereken bir yola ba şvurduğunu, ölçülü olmayan bir yöntemi tercih etti ğini ileri sürmü ştür. Tüm bu nedenlerle ba şvurucu; bilim ve sanat özgürlü ğü ile eğitim hakk ının, kişinin maddi ve manevi varl ığını korumas ı ve geliştirmesi hakk ının ihlal edildi ğini iddia etmi ştir. 23. Bakanl ık görüşünde öncelikle, Fetullahç ı Terör Örgütü (FETÖ) ve/veya Paralel Devlet Yap ılanmas ı (PDY) ile ba ğlant ılı suçlardan ceza infaz kurumlar ında bulunan baz ı tutuklu ve hükümlülerin, haberle şmek ve örgüt içindeki motivasyonu yüksek tutmak amac ıyla çeşitli yöntemlere ba şvurduklar ı belirtilmi ştir. Bakanl ığa göre an ılan yöntemlerden biri, hediye gelen veya d ışarıdan temin edilen kitaplarla şifreli mesajlar gönderilmesidir. Bakanl ık söz konusu yöntemlerden bahsettikten sonra ceza infaz kurumlar ında düzeni ve disiplini sa ğlamak amac ıyla söz konusu yöntemlere ba şvurduğu ve bu nedenle kurallara uymad ığı tespit edilen ki şiler yönünden baz ı tedbirler al ındığını belirtmiştir. 24. Bakanl ık genel aç ıklamalar sonras ı somut olay ı değerlendirmi ştir. Bakanl ık, Ceza İnfaz Kurumunun kuruma yay ın temin eden firman ın yaln ızca gazete sat ışı yapmas ı, YAYSAT bayilerinde ba şvurucunun talebine konu dergilerin bulunmamas ı ve ziyaretçiler taraf ından getirmenin ise birçok riski bar ındırmas ı nedeniyle ba şvurucunun talebini yerine getiremedi ğini ifade etmi ştir. Öte yandan Bakanl ık, Ceza İnfaz Kurumunca terör örgütü mensubu ki şilere ders kitab ı haricinde bir kitap verilmemesi yönünde karar al ındığını vurgulam ıştır. Bundan ba şka Bakanl ık, internet üzerinden abonelik i şleminin ise ceza infaz kurumlar ı üzerinde alt ından kalk ılamayacak bir yük olu şturacağını belirtmiştir. Başvuru Numaras ı: 2018/15777 Karar Tarihi : 7/4/2021 625. Bakanl ık son olarak dergilerin temin edilmesi talebinin olay ın gerçekle ştiği tarihte kar şılanamad ığı ancak ba şvurucunun farkl ı eserleri alma ve kütüphaneden yararlanma hakk ının bulundu ğunu hatta ba şvurucunun baz ı ders kitaplar ını ve mensup oldu ğu dinin kutsal kitaplar ını ald ığını ifade etmi ştir. Bakanl ık tüm bu aç ıklamalar sonras ında ifade özgürlüğüne yönelik s ınırlaman ın, ifade özgürlü ğüne en az müdahale eden ölçülü bir sınırlama niteli ğinde oldu ğunu vurgulam ış ve başvurucunun şikâyetinin incelenmesinde açıklanan hususlar ın dikkate al ınmas ı gerektiğini belirtmi ştir. 2. Değerlendirme 26. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucular taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Anayasa Mahkemesi daha önce vermi ş olduğu birçok karar ında, tutuklu ve hükümlülere kargo yoluyla ya da ziyaretçileri arac ılığıyla getirilen veya tutuklu ve hükümlülerin kendi sat ın ald ıklar ı süreli ya da süresiz yay ınlar ın ceza infaz kurumlar ına kabul edilmemesini ifade özgürlü ğü kapsam ında değerlendirmi ştir (ilgili kararlar için bkz. Recep Bekik ve di ğerleri [GK], B. No: 2016/12936, 27/3/2019, 24; İbrahim Kaptan (2), 23; Ahmet Sil ve Taner Yay, B. No: 2017/35227, 30/9/2020, 31). Söz konusu kararlar çerçevesinde bir de ğerlendirme yap ıldığında bir ceza infaz kurumunda tutuklu olarak bulunan ba şvurucunun baz ı dergilerin abone olmak suretiyle temin edilmesine yönelik talebinin kabul edilmemesinin haber veya fikir alma özgürlü ğü, dolay ısıyla ifade özgürlüğü kapsam ında incelenmesi gerekir. 27. Anayasa n ın 26. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "Herkes, dü şünce ve kanaatlerini söz, yaz ı, resim veya ba şka yollarla tek ba şına veya toplu olarak aç ıklama ve yayma hakk ına sahiptir. Bu hürriyet resmi makamlar ın müdahales i olmaks ızın haber veya fikir almak ya da vermek serbestli ğini de kapsar... Bu hürriyetlerin kullan ılmas ı, ... kamu düzeni, kamu güvenli ği, ... suçlar ın önlenmesi, ... gereğine uygun olarak yerine getirilmesi amaçlar ıyla s ınırlanabilir... Düşünceyi aç ıklama ve yayma hürriyetinin kullan ılmas ında uygulanacak şekil, şart ve usuller kanunla düzenlenir." a. Kabul Edilebilirlik Yönünden 28. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan ifade özgürlü ğünün ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. b. Esas Yönünden 29. Herkes gibi tutuklu ve hükümlüler de Anayasa ve Avrupa İnsan Haklar ı Sözleşmesi'nin (Sözle şme) ortak alan ı kapsam ında kalan temel hak ve hürriyetlerin tamam ına (Mehmet Re şit Arslan ve di ğerleri, B. No: 2013/583, 10/12/2014, 65) ve bu ba ğlamda ifade özgürlüğüne de sahiptir ( Murat Karayel (5), B. No: 2013/6223, 7/1/2016, 27). Tutuklu ve hükümlülerin süreli veya süresiz yay ınlara ula şabilmesi de bilgi ve kanaatlere ula şma özgürlüğünün somut yans ımas ı olarak ifade özgürlü ğünün korumas ı alt ındad ır (Kamuran Reşit Bekir [GK], B. No: 2013/3614, 8/4/2015, 43; Hüseyin Sürensoy , B. No: 2013/749, 6/10/2015, 44; İbrahim Bilmez , B. No: 2013/434, 26/2/2015, 74; Ahmet Temiz (6) , 34). Başvuru Numaras ı: 2018/15777 Karar Tarihi : 7/4/2021 730. Somut olayda ba şvurucu; ücreti yat ırılarak yay ın talep etme sisteminin düzgün işletilmediğinden, bu nedenle belirli bir haber veya dü şünceye eri şiminin sa ğlanmas ı için devletin sahip oldu ğu yükümlülükleri yerine getirmedi ğinden şikâyetçi olmu ştur. Bir ceza infaz kurumunda tutuklu olarak bulunan ba şvurucunun baz ı dergilerin temin edilmesine yönelik talebinin kabul edilmemesinin haber veya fikir alma özgürlü ğüne, dolay ısıyla ifade özgürlüğüne yönelik bir müdahale oldu ğu kabul edilmi ştir. 31. Tutuklu ve hükümlülerin süreli veya süresiz yay ınlara ulaşabilmesi imkân ına getirilecek bir s ınırland ırmayla devletin ifade özgürlü ğüne gerçekle ştireceği bir müdahalenin Anayasa n ın 13. maddesinde belirtilen ko şullara uygun olmas ı gerekmektedir. Söz konus u negatif yükümlülü ğün yan ında somut olay ın koşullar ının gerektirmesi hâlinde kamu otoritelerinin tutuklu ve hükümlülerin ifade özgürlüklerinden tam olarak yararlanmalar ını sağlama pozitif yükümlülü ğü de bulunmaktad ır. Tutuklu ve hükümlülerin ceza infaz kurumunda bulunan emanet hesab ına yat ırılan paradan kar şılanmas ı koşuluyla herhangi bir yay ının kurumca sat ın al ınarak kendisine verilmesini isteyebilmesi, devletçe çerçevesi kanun ve diğer mevzuatla çizilerek kabul edilmi ş söz konusu pozitif yükümlülüklerden biridir. 32.İdari ve yarg ısal otoritelerin ald ıklar ı kararlarla ki şilerin süreli veya süresiz yay ınlara ula şmas ını engelleyici veya zorla ştırıcı bir tutum sergilemeleri devletin ifade özgürlüğü kapsam ındaki pozitif yükümlülü ğünün yerine getirilmemesi sonucunu do ğurabilir (bireysel ba şvuru hakk ı bağlam ında benzer de ğerlendirmeler için bkz. Candaş Kat, B. No: 2015/18467, 19/11/2019, 40). Öte yandan pozitif yükümlülük ba ğlam ında tutuklu ve hükümlülere bu imkân ın kulland ırılmas ı işin teknik boyutu, devletin olanaklar ı, kurumlar ın imkân ve kapasitesi ile infaz hukukunun gereklilikleri gibi ko şullarla da ba ğlant ılıdır (Abdülmenaf Osman , B. No: 2015/5483, 10/5/2018, 15). 33. Somut olayda ba şvurucunun kültürel ve mesleki yay ınlar yapt ığını belirttiği Güncel Hukuk, Terazi, Analist ve Atlas gibi baz ı dergilerin abone olmak suretiyle temin edilmesine yönelik talebinin kabul edilmedi ği anlaşılmaktad ır. 34. Kurul ba şvurucunun talebini reddederken öncelikle Kuruma gazete temin eden firma taraf ından dergi sat ışı yap ılmamas ına ve YAYSAT bayilerinde söz konusu dergilerin bulunmamas ına dayanm ıştır. Başvurucunun temin yöntemine ili şkin aç ıklamalar ına ilişkin olarak ise Kurul, internet üzerinden Ceza İnfaz Kurumunca ba şvurucu ad ına abonelik işleminin yap ılmas ının mevzuatta bu hususta bir düzenleme yer almamas ı nedeniyle gerçekleştirilemedi ğini, aile taraf ından aboneli ğin gerçekle ştirilmesine yönelik talebin ise Kurul taraf ından daha önce al ınan karar gere ğince bu yönteme ba şvurulmas ının mümkün olmad ığını belirtmiştir. Söz konusu gerekçeler derece mahkemelerince de uygun bulunmu ştur (bkz. 13-15). 35. Anayasa Mahkemesi daha önce vermi ş olduğu birçok kararda tutuklu ya da hükümlülerin süreli veya süresiz yay ınlardan yararlanma yöntemlerini teker teker sıralam ıştır. Bu yöntemlerden birinin kanunun aç ık hükmünün de emretti ği gibi ücretinin hükümlü ve tutuklularca kar şılanmas ı koşuluyla herhangi bir yay ının kurumca sat ın al ınmas ı olduğu anlaşılmaktad ır (İbrahim Kaptan (2), 31; Recep Bekik ve di ğerleri, 38; Ahmet Sil ve Taner Yay, 45). Somut olayda ba şvurucunun talebinin de bahis konusu yöntem kapsam ında olduğu aç ıktır. 36. Ücretleri tutuklu ve hükümlüler taraf ından ödenmek ve kurum taraf ından temin edilmek suretiyle istenen süreli yay ınlara öncelikle aboneli ğin gerçekle ştirilmesi gerekir. Başvuru Numaras ı: 2018/15777 Karar Tarihi : 7/4/2021 8Dergiler kuruma geldi ğinde ise kamu otoritelerinin Anayasa Mahkemesi içtihad ında kabu l edilen ilke ve kriterler ışığında ( Recep Bekik ve di ğerleri, 41-45) 5275 say ılı Kanun'un 3. ve 62. maddeleri uyar ınca bir denetim yapmas ı beklenir (benzer yöndeki de ğerlendirmele r için bkz. İbrahim Kaptan (2), 32; Ahmet Sil ve Taner Yay, 46; hakk ında toplatma karar ı bulunmayan yay ınlar yönünden 5275 say ılı Kanun'un 3. ve 62. maddeleri uyar ınca yap ılmas ı gereken denetime ili şkin ilkeler için bkz. Halil Bay ık [GK], B. No: 2014/20002, 30/11/2017, 45). 37. Ceza infaz kurumu idareleri üzerinde kurum düzeni ve güvenli ği ile suç işlenmesinin önlenmesi görevlerini lay ıkıyla yerine getirmelerine engel olacak derecede yükümlülük olu şturulmas ına yol açabilecek uygulamalar ın arzu edilmeyece ği aç ıktır (Recep Bekik ve di ğerleri, 52). Nitekim İbrahim Kaptan (2) (ayn ı kararda bkz . 32-37) karar ında Anayasa Mahkemesi, ceza infaz kurumu idarelerinin görevlerini lay ıkıyla yerine getirmelerini zorla ştırmas ı hususunu da gözönünde bulundurarak tutuklu ve hükümlülere kargo yoluyla ya da ziyaretçileri arac ılığıyla getirilen, ders kitaplar ı hariç süreli ya da süresiz yay ınlar ın tümünün kategorik olarak ceza infaz kurumlar ına kabul edilmemesinin ifade özgürlüğüne yönelik bir ihlal olu şturmad ığı sonucuna varm ıştır. Bununla birlikte ceza infaz kurumu idarelerin yapt ığı uygulamalar ın tutuklu ve hükümlülerin bilgiye ula şmas ını ve dolay ısıyla ifade özgürlü ğünü adil olmayan bir şekilde k ısıtlamas ı durumunda söz konus u gerekçe ile ifade özgürlü ğünün ihlal edilmedi ği sonucuna var ılmas ı mümkün olmayacakt ır. 38.İdarenin ba şvuru konusu olayda ba şvurucunun talebinin kar şılanmas ı için alternatif yollar ın bulunup bulunmad ığını araştırmad ığı görülmektedir. Özellikle başvurucunun abonelik i şleminin kendisi ad ına ailesi taraf ından yap ılmas ına yönelik talebinin idarece ilgili bir gerekçe gösterilmek suretiyle de ğerlendirilmedi ği anlaşılmaktad ır. İdare her ne kadar daha önce verilen bir karara dayanarak bu talebi yerinde görmemi ş ise de önceki karar ın tutuklu ve hükümlülere kargo yoluyla ya da ziyaretçileri arac ılığıyla getirilen yay ınlara ilişkin oldu ğu anlaşılmaktad ır. Oysa ba şvurucu, derginin ailesi taraf ından getirilmesini ya da postayla kendisine gönderilmesini talep etmemekte abonelik i şlemini n idarece yerine getirilememesi durumunda buna alternatif olarak kendi ad ına abonelik işleminin ailesince yap ılmas ını istemektedir. 39. Öte yandan derece mahkemelerinin kararlar ında, sadece bir önceki mercini n karar ının hukuka uygun bulunmas ının haricinde bir de ğerlendirmenin olmad ığı görülmektedir. Somut ba şvuru bağlam ında tutuklu ve hükümlülerin haber ve fikir alma özgürlüğüne güvence sa ğlama hususunda as ıl yetkili ve görevlinin ilgili ceza infaz kurumu idaresinin oldu ğu aç ıktır. Bununla birlikte süreli yay ınlara erişim noktas ında Hâkimli ğin de idarenin gerekçesiz uygulamalar ını engelleme görevinin bulundu ğu unutulmamal ıdır (benzer bir değerlendirme için bkz. Recep Bekik ve di ğerleri, 54; Ahmet Sil ve Taner Yay, 48). 40. Sonuç olarak ba şvurucunun dergilere ula şmas ı türlü gerekçelerle reddedilmi ş ancak her türlü ürüne internet üzerinden kolayca ula şıldığı, gelişmiş posta te şkilatlar ının bulunduğu bir zamanda her türlü çaban ın gösterilmesine kar şın söz konusu aboneliklerin yap ılmad ığı veya söz konusu dergilere aboneli ğin yap ılmas ı için çabalamas ının ceza infaz kurumu idaresi üzerinde orant ısız yük olaca ğı gösterilememi ştir. 41. Aç ıklanan gerekçelerle Anayasa n ın 26. maddesinde güvence alt ına al ınan ifade özgürlüğünün ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. Başvuru Numaras ı: 2018/15777 Karar Tarihi : 7/4/2021 9C. Diğer İhlal İddialar ı Yönünden 42. Başvurucu; yap ılan uygulaman ın sadece terör suçlar ından tutuklu ya da hükümlülere uygulanmas ı nedeniyle e şitlik ilkesinin ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 43. Somut ba şvuruda ifade özgürlü ğünün ihlal edildi ği sonucuna ula şıldığından bu şikâyetin ayr ıca değerlendirilmesine gerek görülmemi ştir. D. 6216 Say ılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 44. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un 50. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: (1) Esas inceleme sonunda, ba şvurucunun hakk ının ihlal edildi ğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal karar ı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yap ılmas ı gerekenlere hükmedilir (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar ından kaynaklanm ışsa, ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ırmak için yeniden yarg ılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmayan hâllerde ba şvurucu lehin e tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava aç ılmas ı yolu gösterilebilir. Yeniden yarg ılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ında açıklad ığı ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir. 45. Başvurucu, ihlalin tespiti ve tazminat talebinde bulunmu ştur. 46. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Do ğan karar ında ihlal sonucuna var ıldığında ihlalin nas ıl ortadan kald ırılacağı hususunda genel ilkeler belirlenmi ştir (B. No: 2014/8875, 7/6/2018, [GK]). Mahkeme di ğer bir karar ında ise bu ilkelerle birlikte ihlal karar ının yerine getirilmemesinin sonuçlar ına da değinmiş ve bu durumun ihlalin devam ı anlam ına gelece ği gibi ilgili hakk ın ikinci kez ihlal edilmesiyle sonuçlanaca ğına da işaret etmiştir (Aligül Alkaya ve diğerleri (2) , B. No: 2016/12506, 7/11/2019). 47. Bireysel ba şvuru kapsam ında bir temel hakk ın ihlal edildi ğine karar verildi ği takdirde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırıldığından söz edilebilmesi için temel kural mümkün oldu ğunca eski hâle getirmenin yani ihlalden önceki duruma dönülmesinin sağlanmas ıdır. Bunun için ise öncelikle ihlalin kayna ğı belirlenerek devam eden ihlali n durdurulmas ı, ihlale neden olan karar veya i şlemin ve bunlar ın yol açt ığı sonuçlar ın ortadan kald ırılmas ı, varsa ihlalin sebep oldu ğu maddi ve manevi zararlar ın giderilmesi, ayr ıca bu bağlamda uygun görülen di ğer tedbirlerin al ınmas ı gerekmektedir ( Mehmet Do ğan, 55, 57). 48. Başvurucunun baz ı dergilerin abone olmak suretiyle temin edilmesine yönelik talebinin kabul edilmemesi i şlemine dair yapt ığı şikâyet ve itiraz ın derece mahkemelerince reddedilmesi nedeniyle ba şvurucunun ifade özgürlü ğünün ihlal edildi ği sonucuna var ılm ıştır. Dolay ısıyla somut ba şvuruda ihlalin mahkeme karar ından kaynakland ığı anlaşılmaktad ır. Bununla birlikte ba şvurucunun tahliye edildi ği görüldü ğünden yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmad ığı tespit edilmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2018/15777 Karar Tarihi : 7/4/2021 1049.Eski hâle getirme kural ı çerçevesinde ihlalin bütün sonuçlar ıyla ortadan kald ırılabilmesi için ifade özgürlü ğünün ihlali nedeniyle yaln ızca ihlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararlar ı karşılığında başvurucuya net 1.000 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Adli yard ım talebinin KABULÜNE, B.İfade özgürlü ğünün ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL ED İLEBİLİR OLDUĞUNA, C. Anayasa n ın 26. maddesinde güvence alt ına al ınan ifade özgürlü ğünün İHLAL EDİLDİĞİNE, D. Diğer ihlal iddialar ının incelenmesine GEREK BULUNMADI ĞINA, E. Başvurucuya net 1.000 TL manevi tazminat ÖDENMES İNE, tazminata ili şkin diğer taleplerin REDD İNE, F. Ödemenin, karar ın tebliğini takiben ba şvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, G. Karar ın bir örne ğinin bilgi için Kar şıyaka İnfaz Hâkimli ğine (E.2018/1188, K.2018/1127 say ılı karar) GÖNDER İLMESİNE, H. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 7/4/2021 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Ba şkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Üye Üye Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN