TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR FATİH ABDULLAH OYAR BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2020/6573) Karar Tarihi: 21/9/2022 Başvuru Numaras ı: 2020/6573 Karar Tarihi : 21/9/2022 1BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ İrfan FİDAN Raportör : Hüseyin Özgür SEV İMLİ Başvurucu : Fatih Abdullah OYAR Vekili : Av. Şule GÖKMEN I. BAŞVURUNUN ÖZET İ 1. Başvuru, ceza davas ında başvurucunun (san ığın) haz ır bulunma tal
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR FATİH ABDULLAH OYAR BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2020/6573) Karar Tarihi: 21/9/2022 Başvuru Numaras ı: 2020/6573 Karar Tarihi : 21/9/2022 1BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ İrfan FİDAN Raportör : Hüseyin Özgür SEV İMLİ Başvurucu : Fatih Abdullah OYAR Vekili : Av. Şule GÖKMEN I. BAŞVURUNUN ÖZET İ 1. Başvuru, ceza davas ında başvurucunun (san ığın) haz ır bulunma talebi reddedilerek ses ve görüntü aktar ımı suretiyle duru şmaya uzaktan kat ılımının sağlanmas ı nedeniyle adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. 2. Komisyon, duru şmada haz ır bulunma hakk ı d ışındaki şikâyetlerinin kabu l edilemez oldu ğuna, an ılan hakka ili şkin şikâyetinin kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına ve adli yard ım talebinin kabulüne karar vermi ştir. 3. Ankara Cumhuriyet Ba şsavc ılığının (Başsavc ılık) 2/10/2017 tarihli iddianamesi ile başvurucunun Fetullahç ı Terör Örgütü/Paralel Devlet Yap ılanmas ına (FETÖ/PDY) üye olma suçundan cezaland ırılmas ı talebiyle kamu davas ı aç ılm ıştır. Ankara 24. A ğır Ceza Mahkemesince (Mahkeme) görülen yarg ılamada 11/10/2017 tarihinde duru şma haz ırlığı işlemleri yap ılm ıştır. Tensip Tutana ğı'nda duru şman ın 21/12/2017 tarihinde yap ılmas ına karar verilmi ştir. 4. Başvurucu tutuklu bulundu ğu Keskin T Tipi Kapal ı Ceza İnfaz Kurumu arac ılığı ile Mahkemeye gönderdi ği 4/12/2017 tarihli dilekçeyle do ğrudan doğruyal ık ve yüz yüzelik ilkeleri gere ğince savunmas ını daha sa ğlıklı yapabilmek ad ına duruşmada bizzat haz ır edilmesinin sa ğlanmas ını talep etmi ştir. Başvurucu müdafii de ilk celseden önce Mahkemeye iletti ği 13/12/2017 tarihli dilekçe ile ba şvurucunun duru şmada haz ır edilmesi talebinde bulunmu ştur. Başvuru Numaras ı: 2020/6573 Karar Tarihi : 21/9/2022 25. Başvurucu, yarg ılaman ın 21/12/2017 tarihli ilk celsesine tutuklu bulundu ğu SEGBİS arac ılığı ile kat ılm ıştır. Duruşma Tutana ğı'nda başvurucunun ve müdafiini n duruşmada haz ır bulunma talepleri hakk ında herhangi bir de ğerlendirmede bulunulmam ış, başvurucunun SEGB İS arac ılığıyla duruşmaya kat ılmak istemedi ği yönünde Mahkemeye itirazda bulundu ğuna dair herhangi bir beyan ı da yer almam ıştır. Başvurucunun savunma yapt ığı bu duru şmada başvurucu hakk ındaki suçlamaya konu deliller okunmu ş ve tan ık dinlenilmi ştir. Mahkeme bir sonraki celsede ba şvurucunun duru şmada haz ır edilmesi için Kuruma müzekkere yaz ılmas ına karar vererek duru şmay ı 14/2/2018 tarihine ertelemi ştir. 6. Başvurucu, Mahkemeye gönderdi ği 7/2/2018 tarihli dilekçesinde, 14/2/2018 tarihinde yap ılacak duru şmaya bizzat kat ılmak istedi ğini belirtmi ştir. 7. Başvurucunun SEGB İS arac ılığı ile kat ıldığı 14/2/2018 tarihli ikinci celseye ilişkin Duru şma Tutana ğı'nda da ba şvurucunun duru şmada haz ır bulunma talebi hakk ında herhangi bir de ğerlendirmede bulunulmam ıştır. Bu celsede Ba şsavc ılık makam ınca esas hakk ında mütalaa sunulmu ş ve hüküm aç ıklanm ıştır. Mahkemece ba şvurucunun silahl ı terö r örgütü üyeli ği suçundan hapis cezas ıyla cezaland ırılmas ına karar verilmi ştir. Gerekçeli kararda ba şvurucunun duru şmalara SEGB İS arac ılığı ile kat ılımının neden gerekli görüldü ğü hususunda herhangi bir aç ıklamada bulunulmam ıştır. 8. Başvurucu, gerekçeli istinaf ve temyiz dilekçelerinde -di ğerlerinin yan ı sıra- duruşmalarda bizzat haz ır bulunarak savunma yapma talebini celse aras ında Mahkemeye ilettiği hâlde talebi hakk ında herhangi bir de ğerlendirmede bulunulmadan duru şmalara SEGBİS arac ılığı ile kat ılmak zorunda b ırak ılmas ı nedeniyle savunma hakk ının k ısıtland ığını belirtmiştir. Hüküm kanun yolu denetiminden geçerek kesinle şmiştir. II. DEĞERLEND İRME 9. Başvurucu; duru şmalara SEGB İS arac ılığı ile kat ılmak istemedi ğini, bizzat getirilmek suretiyle kat ılmak istedi ğini belirtmi ş olmas ına rağmen talebinin Mahkemece dikkate al ınmad ığını, SEGBİS arac ılığı ile duru şmalara kat ılmak zorunda bırak ıldığını belirterek adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki duru şmada haz ır bulunma hakk ının ihlal edildiğini ileri sürmü ştür. 10. Bakanl ık görüşünde, ba şvurucunun duru şmalarda bizzat haz ır edilmeyip duruşmalara SEGB İS ile kat ılımının sağlanmas ı suretiyle adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildiğine ilişkin iddialar ını ağır ceza mahkemesi önündeki yarg ılama kapsam ında ve hakk ında verilen mahkûmiyet karar ına karşı kanun yoluna ba şvurduğunda ileri sürmedi ğini, bu hususun Anayasa Mahkemesince yap ılacak olan kabul edilebilirlik de ğerlendirmesinde dikkate al ınmas ının uygun olaca ğı ifade edilmi ştir. Diğer yandan Bakanl ık, başvurucunun müdafi yard ımından da yararlanmak suretiyle herhangi bir s ınırlamaya maruz kalmadan ve teknik bir ba ğlant ı sorunu ya şamadan etkili bir şekilde savunma yapma imkân ı bulduğunu ifade etmi ştir. 11. Başvurucu; Bakanl ık görüşüne karşı beyan ında her iki celseden önce sunulan dilekçelerle duru şmada bizzat haz ır bulunmay ı talep etti ği hâlde Mahkemece bu taleplerin değerlendirilmedi ğini, bu yöndeki itirazlar ın istinaf ve temyiz dilekçelerinde de dile getirildiğini vurgulayarak ba şvuru dilekçesindeki iddialar ını yinelemiştir. Başvuru Numaras ı: 2020/6573 Karar Tarihi : 21/9/2022 312. Anayasa Mahkemesi, Şehrivan Çoban ([GK], B. No: 2017/22672, 6/2/2020) ve Emrah Yayla ([GK], B. No: 2017/38732, 6/2/2020) kararlar ında duruşmada haz ır bulunma hakk ı ile ilgili ilkeleri belirlemi ştir. Anayasa Mahkemesi bu kararlarda öncelikle ki şilerin istemine ayk ırı olarak SEGB İS yoluyla duru şmaya kat ılmas ının duruşmada haz ır bulunma hakk ına yönelik bir müdahale te şkil ettiğini tespit etmi ştir. Bu müdahalenin kanunilik, me şru amaç ve ölçülülük yönünden incelenece ğini ifade etmi ştir. An ılan kararlarda 4/12/2004 tarihli ve 5271 say ılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 196. maddesinin kanunilik ölçütünü kar şılad ığı ve müdahalenin usul ekonomisinin gerçekle ştirilmesine yönelik meşru bir amaca dayand ığı sonucuna ula şılm ıştır (Şehrivan Çoban , 72-104; Emrah Yayla , 58-86). 13. An ılan kararlarda ölçülülük yönünden yap ılan incelemede ise ba şvurucunun duruşmada haz ır bulunma talebinin hangi zorlay ıcı nedene dayal ı olarak kabul edilmedi ğinin ortaya konulmamas ı ve başvurucunun SEGB İS yoluyla kat ıldığı celselerde esasl ı işlemlerin yap ılmas ı nedeniyle müdahalenin gerekli olmad ığı değerlendirilmi ştir. Somut olayda da başvurucunun her iki celseden önce duru şmalarda bizzat haz ır bulunma taleplerini Mahkemeye iletmesi ve bu yöndeki itirazlar ını istinaf ve temyiz dilekçelerinde de dile getirmesi dikkate al ındığında, an ılan kararlarda yer alan ilkelerden ve ula şılan sonuçtan ayr ılmay ı gerektirir bir durum bulunmamaktad ır. 14. Aç ıklanan gerekçelerle Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki duru şmada haz ır bulunma hakk ının ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. III. GİDERİM 15. Başvurucu; ihlalin tespiti, yeniden yarg ılama yap ılmas ı, maddi ve manevi tazminat talebinde bulunmu ştur. 16. Başvuruda tespit edilen hak ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmaktad ır. Bu kapsamda karar ın gönderildi ği yarg ı mercilerince yap ılmas ı gereken i ş, yeniden yarg ılama işlemlerini başlatmak ve Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ula ştıran nedenleri gideren, ihlal karar ında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar vermektir ( Mehmet Do ğan GK, B. No: 2014/8875, 7/6/2018, 54-60; Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , B. No: 2016/12506, 7/11/2019, 53-60, 66; Kadri Enis Berbero ğlu (3) GK, B. No: 2020/32949, 21/1/2021, 93-100). 17.İhlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmas ının yeterli bir giderim sa ğlayacağı anlaşıldığından tazminat taleplerinin reddine karar verilmesi gerekir. IV. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Duru şmada haz ır bulunma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA, B. Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki duru şmada haz ır bulunma hakk ının İHLAL ED İLDİĞİNE, Başvuru Numaras ı: 2020/6573 Karar Tarihi : 21/9/2022 4C. Karar ın bir örne ğinin duruşmada haz ır bulunma hakk ının ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere Ankara 24. A ğır Ceza Mahkemesine (E.2017/248, K.2018/53) GÖNDER İLMESİNE, D. Başvurucunun tazminat taleplerinin REDD İNE, E. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 21/9/2022 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi.