TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR FATİH AKÇA BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/41955) Karar Tarihi: 20/12/2022 Başvuru Numaras ı: 2019/41955 Karar Tarihi : 20/12/2022 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Recai AKYEL Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Muhterem İNCE Raportör : Yüksel GÜNARSLAN Başvurucu : Fatih AKÇA I. BAŞVURUNUN ÖZET İ 1. Başvuru, mahkûmiyete esas al ınan belgeler hakk ında bilgi sahibi olma ve yorum yapma imkân ının sağlanmamas ı ned
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR FATİH AKÇA BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/41955) Karar Tarihi: 20/12/2022 Başvuru Numaras ı: 2019/41955 Karar Tarihi : 20/12/2022 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Recai AKYEL Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Muhterem İNCE Raportör : Yüksel GÜNARSLAN Başvurucu : Fatih AKÇA I. BAŞVURUNUN ÖZET İ 1. Başvuru, mahkûmiyete esas al ınan belgeler hakk ında bilgi sahibi olma ve yorum yapma imkân ının sağlanmamas ı nedeniyle silahlar ın eşitliği ve çelişmeli yarg ılama ilkelerinin ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. 2. Komisyon, silahlar ın eşitliği ve çeli şmeli yarg ılama ilkeleri d ışındaki şikâyetlerin kabul edilemez oldu ğuna, an ılan ilkelere ili şkin şikâyetin kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar vermi ştir. 3. Başvurucu, Kütahya Cumhuriyet Ba şsavc ılığı (Başsavc ılık) taraf ından Fetullahç ı Terör Örgütü/Paralel Devlet Yap ılanmas ı (FETÖ/PDY) üyesi oldu ğu şüphesiyle başlatılan soruşturma kapsam ında 8/8/2016 tarihinde gözalt ına al ınm ıştır. 4. Soruşturma neticesinde Ba şsavc ılığın 9/1/2017 tarihli iddianamesiyle başvurucunun silahl ı terör örgütüne üye olma suçundan cezaland ırılmas ı talebiyle kam u davas ı aç ılm ıştır. İddianamede; ba şvurucunun ByLock isimli kriptolu haberle şme program ını kulland ığı, örgüte ait dershaneye gitti ği ve öğrenci evinde kald ığı, 2005-2011 y ıllar ı aras ında örgüte müzahir dershanelerde ö ğretmenlik yapt ığı, 2011 y ılında Fetullah Gülen'i ziyaret etmek amac ıyla Amerika Birle şik Devletleri'ne gitti ği, örgüte maddi yard ımda bulundu ğu, örgüte müzahir sendika üyesi oldu ğu ve örgüt yarar ına bankac ılık işlemleri gerçekle ştirdiği iddialar ına yer verilmi ştir. 5.İddianamenin kabulü ile aç ılan dava Kütahya 2. A ğır Ceza Mahkemesinin (Mahkeme) E.2017/108 s ıras ına kaydedilerek görülmeye ba şlanm ıştır. Yarg ılaman ın 13/11/2017 tarihli be şinci celsesinde ba şvurucunun silahl ı terör örgütüne üye olma suçundan 6 y ıl 3 ay hapis cezas ı ile mahkûmiyetine karar verilmi ştir. 6. Başvurucu müdafii an ılan karara kar şı istinaf talebinde bulunmu ştur. Başvuru Numaras ı: 2019/41955 Karar Tarihi : 20/12/2022 37. Mahkemenin 13/11/2017 tarihli karar ından hemen sonra Ba şsavc ılık taraf ından başvurucu hakk ında birleştirme talepli yeni bir iddianame düzenlenmi ştir. 14/11/2017 tarihli iddianamede ba şvurucunun örgütün Erzurum büyük bölgesine ba ğlı Erzurum küçük bölge yap ılanmas ı içinde Salih kod ismiyle lise biriminde (polis memurlar ı) müdür yard ımc ısı/zümre ba şkan ı görevi ile örgüt nitelendirmesinin A vasf ında, üst düzey faaliyet gösteren mahrem imam oldu ğuna ilişkin tespitlere yer verilmi ştir. İddianamede ayr ıca L.G.nin ba şvurucunun Salih kod ad ı ile örgütün emniyet mahrem imamlar ı grubunda yapt ığı faaliyetlere ili şkin beyanda bulundu ğu ifade edilmi ştir. 8. 14/11/2017 tarihli birle ştirme talepli iddianamenin kabulü ile aç ılan dava Mahkemenin E.2017/573 s ıras ına kaydedilerek görülmeye ba şlanm ıştır. Yarg ılamada 15/11/2017 tarihinde duru şma haz ırlığı işlemleri yap ılm ıştır. Tensip Tutana ğı'nda başvurucu hakk ında ayn ı fiil nedeniyle aç ılm ış bir dava bulundu ğu gerekçesiyle silahl ı terör örgütüne üye olma suçundan aç ılan kamu davas ının reddine, dava dosyas ının bir örne ğinin Mahkemenin 2017/108 Esas say ılı dosyas ına gönderilmesine karar verilmi ştir. 9. Mahkemenin 13/11/2017 tarihli mahkûmiyet karar ına yönelik istinaf talebinin incelenmesi a şamas ında Ankara Cumhuriyet Ba şsavc ılığı taraf ından başvurucu hakk ında silahl ı terör örgütüne üye olma, kamu kurum ve kurulu şlar ının zarar ına doland ırıcılık ve resmî belgede sahtecilik suçlar ından 30/11/2017 tarihli bir iddianame düzenlenmi ştir. Söz konusu iddianamede ba şvurucunun 2010 y ılında yap ılan Kamu Personeli Seçme S ınav ı'nda kopya çekti ği ileri sürülmü ştür. 10. Ankara Cumhuriyet Ba şsavc ılığının 30/11/2017 tarihli iddianamesinin kabulü ile aç ılan dava Ankara 2. A ğır Ceza Mahkemesinin E.2017/1039 s ıras ına kaydedilerek görülmeye ba şlanm ıştır. Derece mahkemesi yarg ılaman ın ilk celsesinde ba şvurucunun nitelikli doland ırıcılık ve resmî belgede sahtecilik suçlar ından beraatine karar vermi ştir. Söz konusu celsede ayr ıca başvurucu hakk ında Kütahya 2. A ğır Ceza Mahkemesince ayn ı fiile ilişkin olarak verilen kesinle şmemiş bir mahkûmiyet hükmü bulunmas ı nedeniyle silahl ı terö r örgütüne üye olma suçundan aç ılan kamu davas ının reddine ve dava dosyas ının bir suretinin Kütahya 2. A ğır Ceza Mahkemesine gönderilmesine karar verilmi ştir. 11. Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesinde (Daire) görülen istina f yarg ılamas ında 18/1/2018 tarihinde duru şma haz ırlığı işlemleri yap ılm ıştır. Tensip Tutanağı'nda başvurucu hakk ında Kütahya 2. A ğır Ceza Mahkemesinde aç ılan E.2017/573 ve Ankara 2. A ğır Ceza Mahkemesinde aç ılan E.2017/1039 say ılı dava dosyalar ının birer suretinin gönderilmesi için ilgili mahkemelere müzekkere yaz ılmas ına ve duru şman ın 15/2/2018 tarihinde yap ılmas ına karar verilmi ştir. 12. Daire 15/2/2018 tarihli celsede ba şvurucuya Kütahya 2. A ğır Ceza Mahkemesinin E.2017/573 say ılı dosyas ında bulunan iddianame ve gerekçeli karar ı okumuştur. Başvurucu bu belgelere yönelik savunmas ını yapm ıştır. Söz konusu derece mahkemesi dava dosyas ının bir sureti Daire taraf ından 21/2/2018 tarihinde ba şvurucuya tebliğ edilmiştir. 13. Daire 12/4/2018 tarihli ikinci celse sonunda hükmün bozulmas ına karar vermiştir. An ılan kararda Ankara 2. A ğır Ceza Mahkemesinin ba şvurucu ile ilgili E.2017/1039 say ılı dosyas ında derdest dava bulundu ğu tespit edilmi ş, söz konusu dosyan ın asl ı veya örne ğinin dosya aras ına al ınarak san ığın üzerine at ılı eylem ve faaliyetlerin belirlenmesi, dosyadaki eylem ve faaliyetler nedeniyle mükerrer yarg ılama yap ılıp yap ılmad ığının duraksamaya yer b ırakmayacak biçimde saptanmas ı gerektiği ifade edilmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2019/41955 Karar Tarihi : 20/12/2022 4Daire karar ında ayr ıca an ılan dosyan ın derdest olmas ı hâlinde birle ştirilmesi, karar verilip karar ın kesinle şmesi durumunda asl ı veya onayl ı örneklerinin istinaf denetimine olanak verecek şekilde dosya kapsam ına al ınmas ından sonra bir bütün hâlinde de ğerlendirilerek san ığın hukuki durumunun takdir veya tayininde yasal zorunluluk bulundu ğu belirtilmi ştir. 14. Bozma sonras ı yarg ılama kapsam ında ilk oturum 11/6/2018 tarihinde gerçekleştirilmiştir. İlgili duru şma tutana ğında Ankara 2. A ğır Ceza Mahkemesinin E.2017/1039 say ılı dosya suretinin Ulusal Yarg ı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinden çıkart ılarak dosya aras ına al ındığı belirtilmi ştir. Ayn ı tutanakta an ılan dosya ile Mahkemenin E.2017/573 say ılı dava dosyas ında yer alan aleyhe bilgi ve belgelerin okundu ğu vey a başvurucuya soruldu ğuna ilişkin herhangi bir ifadeye yer verilmemi ştir. Söz konusu celsede iddia makam ı taraf ından esas hakk ında mütalaa sunulmu ştur. Mahkeme ba şvurucu müdafiinin mazeretinin kabulüyle duru şman ın 2/7/2018 tarihine ertelenmesine karar vermiştir. 15. Mahkeme 2/7/2018 tarihli celsede ba şvurucunun 9 y ıl 4 ay 15 gün hapis cezas ına mahkûm edilmesine karar vermi ştir. Daire taraf ından bozulan önceki hükme esa s alınan delillerin yan ı sıra Başsavc ılığın 14/11/2017 tarihli iddianamesine konu edilen mahrem imam yap ılanmas ına ilişkin tespitlere istinaden mahkûmiyet sonucuna ula şıldığı ve alt sınırdan uzakla şılarak ceza tayin edildi ği gerekçeli karardan anla şılm ıştır. Söz konusu hüküm istinaf ve temyiz incelemelerinden geçerek 23/9/2019 tarihinde kesinle şmiştir. 16. Başvurucu nihai hükmü 22/11/2019 tarihinde ö ğrendikten sonra 16/12/2019 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. 17. Komisyonca adli yard ım talebinin kabulüne karar verilmi ştir. II. DEĞERLEND İRME 18. Başvurucu; mahrem imam oldu ğu iddias ına ilişkin olarak düzenlenen iddianame ile ekindeki belgelerin bozma sonras ı yarg ılamada okunmad ığını ve kendisine sorulmad ığını, duruşmada okunmayan ve tart ışılmayan delillerin hükme esas al ındığını beyan ederek adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğinden yak ınm ıştır. 19. Başvuru, silahlar ın eşitliği ve çeli şmeli yarg ılama ilkeleri kapsam ında incelenmi ştir. 20. Taraflar aras ında hakkaniyete uygun bir dengenin sa ğlanmas ını amaçlayan silahlar ın eşitliği ilkesi, mahkeme önünde sahip olunan hak ve yükümlülükler bakımından taraflar aras ında eşitliğin sağlanmas ı ve bu dengenin yarg ılaman ın her a şamas ında korunmas ını ifade etmekte olup bu usul güvencesi gere ğince uyuşmazl ığın her iki taraf ına da savunmas ının temel dayana ğı olan delilleri sunma imkân ı tan ınmal ıdır (Yüksel Hançer , B. No: 2013/2116, 23/1/2014, 18). 21. Adil yarg ılanma hakk ının unsurlar ından olan çeli şmeli yarg ılama ilkesi ise taraflara dava malzemesi hakk ında bilgi sahibi olma ve yorum yapma hakk ının tan ınmas ını ve bu nedenle taraflar ın yarg ılaman ın bütününe aktif olarak kat ılmas ını gerektirmektedir. Bu anlamda mahkemece taraflar ın dinlenilmemesi, onlara delillere kar şı ç ıkma imkân ı verilmemesi yarg ılama faaliyetinin hakkaniyete ayk ırı hâle gelmesine neden olabilecektir (Ahmet Türko , B. No: 2013/5949, 12/3/2015, 33). Çeli şmeli yarg ılama ilkesi, silahlar ın eşitliği ilkesi ile yak ından ilişkili olup bu iki ilke birbirini tamamlar niteliktedir. Zira Başvuru Numaras ı: 2019/41955 Karar Tarihi : 20/12/2022 5çelişmeli yarg ılama ilkesinin ihlal edilmesi durumunda davas ını savunabilmesi aç ısından taraflar aras ındaki denge bozulacakt ır (Tahir Gökatalay , B. No: 2013/1780, 20/3/2014, 25). 22. Anayasa Mahkemesinin silahlar ın eşitliği ve çeli şmeli yarg ılama ilkeleri bağlam ında yapaca ğı inceleme, ba şvuru konusu yarg ılaman ın bütünlü ğü içinde adil olup olmad ığının değerlendirilmesidir ( Yüksel Hançer , 19). 23. Somut olayda bozma sonras ı yarg ılama s ıras ında başvurucunun örgüt yap ılanmas ı içinde mahrem imam olarak yer ald ığına ilişkin 14/11/2017 tarihli iddianame ve ekleri okunmam ış ve başvurucuya an ılan belgelere ili şkin beyanlar ı sorulmam ıştır. Mahkeme taraf ından bozma sonras ı yarg ılamada ba şvurucuya okunmayan bu belgelerin hükme esas alındığı görülmü ştür. Başvuru formunda duru şmada okunmad ığı ve tart ışılmad ığı ileri sürülen bilgi ve belgelerin duru şmal ı olarak yürütülen istinaf incelemesi s ıras ında 15/2/2018 tarihli celsede okundu ğu ve bozma karar ı verilen 12/4/2018 tarihli celse öncesinde tebli ğ edildiği UYAP kay ıtlar ından anla şılm ıştır. Öte yandan Ankara 2. A ğır Ceza Mahkemesinin E.2017/1039 say ılı dosyas ında yer alan delillerden herhangi birinin mahkûmiyet hükmüne esas al ınmad ığı gerekçeli karar içeri ğinden tespit edilmi ştir. 24. Sonuç olarak bozma sonras ı yarg ılamada okunmadan ve tart ışılmadan hükme esas al ındığı ileri sürülen iddianame ve eklerinin duru şmal ı olarak yürütülen istina f incelemesi s ıras ında başvurucuya bildirilmesi ve bu belgelere kar şı çıkma imkân ı verilmesi karşısında -yarg ılaman ın bütünü birlikte de ğerlendirildi ğinde- silahlar ın eşitliği ve çelişmeli yarg ılama ilkelerine yönelik bir ihlalin bulunmad ığının aç ık olduğu sonucuna var ılm ıştır. 25. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. III. HÜKÜMAç ıklanan gerekçelerle; A. Silahlar ın eşitliği ve çeli şmeli yarg ılama ilkelerinin ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın aç ıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, B. 12/1/2011 tarihli ve 6100 say ılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu nun 339. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı uyar ınca tahsil edilmesi ma ğduriyetine neden olaca ğından adli yard ım talebi kabul edilen ba şvurucunun yarg ılama giderlerini ödemekten TAMAMEN MUAF TUTULMASINA 20/12/2022 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi.