TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR ARM ÖZEL E ĞİTİM İNŞ. TUR. TİC. LTD. ŞTİ. BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2020/22819) Karar Tarihi: 4/10/2023 Başvuru Numaras ı: 2020/22819 Karar Tarihi : 4/10/2023 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ İrfan FİDAN Raportör : Tuğba YILDIZ Başvurucu : ARM Özel E ğitim İnş. Tur. Tic. Ltd. Şti. Vekili : Av. Hasan ŞAHİN I. BAŞVURUNUN ÖZET İ 1. Başvuru, temyiz ba şvurusunun sü
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR ARM ÖZEL E ĞİTİM İNŞ. TUR. TİC. LTD. ŞTİ. BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2020/22819) Karar Tarihi: 4/10/2023 Başvuru Numaras ı: 2020/22819 Karar Tarihi : 4/10/2023 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ İrfan FİDAN Raportör : Tuğba YILDIZ Başvurucu : ARM Özel E ğitim İnş. Tur. Tic. Ltd. Şti. Vekili : Av. Hasan ŞAHİN I. BAŞVURUNUN ÖZET İ 1. Başvuru, temyiz ba şvurusunun süre yönünden reddedilmesi nedeniyle mahkemeye eri şim hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. 2. Başvurucu şirket aleyhine kirac ısı olduğu taşınmaz ın kira bedelini eksi k ödediğinden bahisle kira fark ı alacaklar ı için icra takibi ba şlatılm ıştır. 3. Başvurucu icra takibine itiraz etmi ş, itiraz üzerine ta şınmaz ı kiraya veren ki şi Bilecik Sulh Hukuk Mahkemesinde itiraz ın iptali davas ı açm ıştır. 4. Başvurucu, görevli yarg ı yerinin icra mahkemeleri oldu ğunu belirterek görevsizlik karar ı verilmesi gerekti ğini, ayr ıca kira ödemelerinin düzenli yap ıldığını eksi k ödeme olmad ığını belirterek haks ız ve kötü niyetli takip ba şlatılmas ı nedeniyle davac ının kötü niyet tazminat ına mahkûm edilmesini talep etmi ştir. Başvurucu ayn ı zamanda maddi manevi tazminat isteminde de bulunmu ştur. Bu durumda ba şvurucu hem daval ı hem kar şı davac ı sıfat ıyla yarg ılaman ın taraf ı olmuştur. 5. Bilecik Sulh Hukuk Mahkemesi (Mahkeme) 7/3/2018 tarihli kararla hem as ıl dava hem kar şı dava yönünden davan ın reddine karar vermi ştir. 6.İstinaf istemi üzerine Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi (Bölge Adliye Mahkemesi) 25/2/2019 tarihli kararla as ıl davan ın kabulüne, itiraz ın iptaline; kar şı davan ın esastan reddine karar vermi ştir. As ıl dava yönünden kesin, kar şı dava yönünden Başvuru Numaras ı: 2020/22819 Karar Tarihi : 4/10/2023 3temyiz yolu aç ık olmak üzere karar verilmi ştir. An ılan karar 25/3/2019 tarihinde ba şvurucuya tebliğ edilmiştir. 7. Başvurucu vekili, Ulusal Yarg ı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinden 8/4/2019 tarihinde temyiz talebinde bulunmu ş ve harc ını ayn ı tarihte yat ırm ıştır. Mahkeme yaz ı işleri müdürlü ğünce 11/4/2019 tarihinde evrak kay ıt alt ına al ınm ıştır. 8. Başvurucunun temyiz istemi ise Yarg ıtay 3. Hukuk Dairesi taraf ından 17/3/2020 tarihinde süre a şımı gerekçesiyle reddedilmi ştir. Yarg ıtay karar ının gerekçesinde; başvurucu vekiline 25/3/2019 tarihinde istinaf karar ının tebliğ edildiği, temyiz dilekçesinin ise 12/1/2011 tarihli ve 6100 say ılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 361. maddesinde öngörülen iki haftal ık yasal süre geçirildikten sonra 11/4/2019 tarihinde verildi ği ifade edilmiştir. 9. Başvurucu nihai karar ı 14/6/2020 tarihinde ö ğrendikten sonra 9/7/2020 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. 10. Başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 11. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına gönderilmi ştir. II. DEĞERLEND İRME 12. Başvurucu; ba şvuru konusu davada istinaf mahkemesi karar ının tebliğinden sonra temyiz dilekçesini 8/4/2019 tarihinde saat 15.19'da avukat ı arac ılığı ile UYAP'tan Mahkemeye sundu ğunu ancak Mahkemenin dilekçeyi 11/4/2019 tarihinde onaylad ığını ileri sürmüştür. Yarg ıtay ın, temyiz ba şvuru tarihini 11/4/2019 olarak dikkate al ıp süresinde temyiz başvurusunda bulunulmad ığı şeklindeki de ğerlendirmesinin adil yarg ılanma hakk ını ihlal ettiğini iddia etmi ştir. 13. Başvuru, mahkemeye eri şim hakk ı kapsam ında incelenmi ştir. 14. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan mahkemeye eri şim hakk ının ihlal edildiğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. 15. Anayasa'n ın 36. maddesinin birinci f ıkras ında, herkesin yarg ı mercileri önünde davac ı veya daval ı olarak iddiada bulunma ve savunma hakk ına sahip oldu ğu belirtilmi ştir. Dolay ısıyla mahkemeye eri şim hakk ı, Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan hak arama özgürlü ğünün bir unsurudur ( Özbak ım Özel Sa ğlık Hiz. İnş. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti., B. No: 2014/13156, 20/4/2017, 34). 16. Hak arama özgürlü ğüne yap ılan müdahale Anayasa n ın 13. maddesinde belirtilen ko şullara (kanun taraf ından öngörülme, hakl ı bir sebebe dayanma ve ölçülülük ilkesine ayk ırı olmama) uygun olmad ığı takdirde Anayasa n ın 36. maddesinin ihlalini te şkil edecektir. Ba şvuru konusu olaya ili şkin verilen süre ret karar ı ile yap ılan müdahalenin kanun taraf ından öngörülme ölçütünü kar şılad ığı karar gerekçesinde dayan ılan kanun maddelerinden anla şılm ıştır. Diğer yandan hukuki güvenlik ve istikrar ın sağlanmas ı açısından kanun yolu ba şvurular ı için süre ko şulu getirilmesinin me şru bir amac ının olduğu Başvuru Numaras ı: 2020/22819 Karar Tarihi : 4/10/2023 4da aç ıktır. Bu itibarla ba şvurucunun mahkemeye eri şimine getirilen s ınırlaman ın ölçülü olup olmad ığı ve başvurucuya a ğır bir yük getirilip getirilmedi ği hususlar ının değerlendirilmesi gerekmektedir ( Metin Dereli , B. No: 2019/17206, 22/11/2022, 20-35). 17. 6100 say ılı Kanun'un 445. maddesinde; elektronik ortamda güvenli elektroni k imza kullan ılarak dava aç ılabileceği, harç ve avans ın ödenebilece ği, dava dosyalar ının incelenebilece ği, Kanun kapsam ında fiziki olarak haz ırlanmas ı öngörülen tutanak ve belgelerin güvenli elektronik imzayla elektronik ortamda haz ırlanarak gönderilebilece ği belirtilmiştir ( Inspektorate Uluslararas ı Gözetim Servisleri A. Ş., B. No: 2017/29088, 10/6/2020, 44). 18. Anayasa Mahkemesi, UYAP üzerinden güvenli elektronik imza ile mahkemelere sunulan bilgi, belge ve dilekçelerin süresinde verilmedi ğine ilişkin mahkemeye erişim hakk ına yönelik şikâyetleri daha önce incelemi ş ve bu konudaki ilkelerini belirlemiştir. Somut olay an ılan kararlardaki ilkeler kapsam ında değerlendirilmi ştir (Metin Dereli, 35-42; Hüseyin Ünal ve Mehmet Ünal , B. No: 2016/14222, 29/5/2019, 47-56; Binali Boran , B. No: 2016/1235, 24/10/2019, 45-53; Inspektorate Uluslararas ı Gözetim Servisleri A. Ş., 43-48; Erhan Özaydo ğdu, B. No: 2019/29272, 14/9/2022, 29-34). 19. Bireysel ba şvuruya dayanak dava dosyas ına ilişkin olarak yap ılan incelemede istinaf mercii karar ının 25/3/2019 tarihinde ba şvurucuya tebli ğ edildiği, başvurucu vekilinin UYAP'tan 8/4/2019 tarihinde temyiz talebinde bulundu ğu ancak Mahkeme personelince dilekçenin UYAP i şlemlerinin 11/4/2019 tarihinde yap ıldığı anlaşılm ıştır. 20. Yarg ıtay 3. Hukuk Dairesince temyiz ba şvurusunun süresinde yap ılıp yap ılmad ığı incelenirken temyiz dilekçesinin ba şvurucu taraf ından usulüne uygun olarak UYAP sisteme kaydedildi ği tarih yerine, an ılan dilekçenin Mahkemece i şleme konuldu ğu daha ileriki bir tarihin esas al ınarak temyiz ba şvurusunun süresinde olamad ığının değerlendirmesinin öngörülebilir bir yorum olarak kabul edilmesi mümkün görülmemi ştir. Yarg ıtay ın an ılan değerlendirmesinin kanun yolunu kullanma imkân ını ortadan kald ırdığı, başvurucu üzerinde a ğır bir yüke sebep oldu ğu, bu suretle ba şvurucunun katlanmak zorunda kald ığı külfetin hedeflenen me şru amaçlarla orant ısız olduğu, dolay ısıyla müdahalenin ölçülü olmad ığı sonucuna ula şılm ıştır. 21. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurucunun Anayasa n ın 36. maddesinde güvence altına al ınan adil yarg ılanma hakk ı kapsam ında mahkemeye eri şim hakk ının ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. III. GİDERİM 22. Başvurucu, yeniden yarg ılama yap ılmas ına hükmedilerek ihlalin giderilmesini talep etmi ştir. 23. Başvuruda tespit edilen hak ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmaktad ır. Bu kapsamda karar ın gönderildi ği mahkemece yap ılmas ı gereken i ş yeniden yarg ılama işlemlerini ba şlatmak ve Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ula ştıran nedenleri gideren, ihlal karar ında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar vermektir (bkz. Mehmet Do ğan [GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018, 54-60; Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , B. No: 2016/12506, 7/11/2019, 53-60, 66; Kadri Enis Berbero ğlu (3) [GK], B. No: 2020/32949, 21/1/2021, 93-100). Başvuru Numaras ı: 2020/22819 Karar Tarihi : 4/10/2023 5IV. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Mahkemeye eri şim hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA, B. Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan adil yarg ılanma hakk ı kapsam ında mahkemeye eri şim hakk ının İHLAL ED İLDİĞİNE, C. Karar ın bir örne ğinin mahkemeye eri şim hakk ının ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak amac ıyla Yarg ıtay 3. Hukuk Dairesine (E.2019/2689, K.2020/2440) iletilmek üzere Bilecik Sulh Hukuk Mahkemesine (E.2016/259, K.2018/179) GÖNDER İLMESİNE, D. 446,90 TL harç ve 18.800 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 19.246,90 TL yarg ılama giderinin ba şvurucuya ÖDENMES İNE, E. Ödemenin karar ın tebliğ ini takiben ba şvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, F. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 4/10/2023 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi.