TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASA MAHKEMESi iKiNCi BOLUM KARAR MUSTAFA KURUN BA VURUSU (Ba vuru Numaras1: 2015/68) Karar Tarihi: 6/2/2019 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi Ba kan Uyeler Raportor Ba vurucu : 2015/68 : 6/2/2019 iKiNCi BOLUM KARAR Engin YILDIRIM Recep KOMURCU M. EminKUZ R1dvan GULE ; RecaiAKYEL Sermin BiRTANE Mustafa KUR UN I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba vuru, hatah enjeksiyon sonucu sakat kalmmas1 nedeniyle maddi ve manevi varhgm korunmas1 hakkmm; yarg1lamanm uzun surmesi nedeniyle makul surede
TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASA MAHKEMESi iKiNCi BOLUM KARAR MUSTAFA KURUN BA VURUSU (Ba vuru Numaras1: 2015/68) Karar Tarihi: 6/2/2019 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi Ba kan Uyeler Raportor Ba vurucu : 2015/68 : 6/2/2019 iKiNCi BOLUM KARAR Engin YILDIRIM Recep KOMURCU M. EminKUZ R1dvan GULE ; RecaiAKYEL Sermin BiRTANE Mustafa KUR UN I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba vuru, hatah enjeksiyon sonucu sakat kalmmas1 nedeniyle maddi ve manevi varhgm korunmas1 hakkmm; yarg1lamanm uzun surmesi nedeniyle makul surede yargilanma hakkmm ihlal edildigi iddialanna ili kindir. II. BASVURU SURECi 2. Ba vuru 5/1/2015 tarihinde yapilm1 tlr. 3. Ba vuru, ba vuru formu ve eklerinin idari yonden yap1lan on incelemesinden sonra Komisyona sunulmu tur . 4. Komisyonca ba vurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bolum tarafmdan yap1lmasma karar verilmi tir. 5. Bolum Ba kam tarafmdan ba vurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap1lmasma karar verilmi tir. 6. Ba vuru belgelerinin bir omegi bilgi i9in Adalet Bakanhgma (Bakanhk) gonderilmi tir. Bakanhk , ba vuruya ili kin gorti sunulmayacag1m bildirmi tir. III. OLAY VE OLGULAR 7. Ba vuru formu ve eklerinde ifade edildigi ekliyle olaylar ozetle oyledir: 8. Ba vurucu 2003 yilmda boyun tutulmas1 ikayetiyle Sivas Devlet Hastanesinde muayene olmu ve kendisine kas gev etici igne tedavisi re9ete edilmi tir. Ba vurucuya i yeri hekimi F .M.K. tarafmdan ard arda iki gunde iki kez igne yapilm1 tir . i yeri hekimi F .M.K. tarafmdan birinci gun yap1lan enjeksiyon sonrasmda ba vurucunun herhangi bir s1kmtis1 olmam1 ancak ikinci gun yap1lan enjeksiyonun hemen sonrasmda sag bacagmda uyu ma 2 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/68 : 6/2/2019 meydana gelmi tir. Ba vurucu hemen Numune Hastanesinin Acil Bollimline gotlirillmii , burada gorev yapan doktorlar S.O. ve E.T tarafmdan igne yerinin sag kal9ada net olarak belli oldugu ve ignenin dogru yere yap1lm1 oldugu ancak enjeksiyon noropatisi nedeniyle sinir zedelenmesi meydana geldigi tespit edilmi tir. 9. ;e itli saghk kurulu lannda tedavi olmasma kar m enjeksiyona bagh olarak geli en sinir zedelenmesi nedeniyle ba vurucunun sag bacagmda kahc1 sakathk meydana gelmi tir. A. Ceza Yargdamasma ili kin Siirec; 10. Ba vurucu, enjeksiyonu uygulayan i yeri hekimi F.M.K. hakkmda su9 duyurusunda bulunmu tur. Cumhuriyet Ba savc1hg1 tarafmdan konu hakkmda Adli Tip Kurumundan (ATK) bilirki i raporu almm1 tlr. ATK tarafmdan ba vurucunun tedavilerine ili kin tibbi belgelere yer verilmek ve ba vurucunun muayenesi de yap1lmak suretiyle inceleme yap1lm1 t1r. ATK'nm 4/1/2006 tarihli raporunda, enjeksiyona bagh sag bacak gii9siizliigiiniin enjeksiyon ile illiyetinin bulundugu, davah doktorun kusurlu oldugu bildirilmi tir. 11. Bunun iizerine Sivas 2. Asliye Ceza Mahkemesinde kamu davas1 a91lm1 tu. Mahkeme enjeksiyon sonrasmda ba vurucuyu muayene eden Numune Hastanesinin Acil Boliimiinde gorev yapan doktorlar S.O. ve E.T.yi tamk olarak dinlemi tir. Doktorlar, igne yerinin net olarak belli oldugunu ve ignenin dogru yere yap1lm1 oldugunu tespit ettiklerini beyan etmi lerdir. 12. Mahkeme, Yiiksek Saghk Surasmdan bilirki i raporu alm1 tlr. Yiiksek Saghk Surasmm 15-16/1/2009 tarihlerindeki toplant1smda oy9okluguyla alman kararda dosyadaki tibbi belgeler ve ATK tarafmdan verilmi olan 4/1/2006 tarihli raporun incelendigi, ignenin yetkili bir ki i tarafmdan uyguland1g1 ve dogru yere yap1ld1gmm tespit edildigi, ortaya 91kan rahats1zhgm enjeksiyonun komplikasyonu oldugunun anla ild1g1, i yeri hekimi F.M.K.nm kusursuz oldugu bildirilmi tir. 13. Azhk oyu kullanan bir iiye tarafmdan ise ba vurucuda meydana gelen rahats1zhkta enjeksiyon uygulamasmm gereken ozen ve dikkat ile yapilmamasmm rol oynad1g1, bu nedenle i yeri hekiminin kusurlu oldugu gorii ii savunulmu tur. 14. Sivas 2. Asliye Ceza Mahkemesi, Yiiksek Saghk Surasmm raporunda belirtilen i yeri hekimi F.M.K.nm kusursuz oldugu goril iinii dikkate alarak "taksirle bir kimsenin duyu veya organlarzndan birinin i levini yitirmesine neden olma" su9undan samgm beraatine karar vermi tir. 15. Yarg1tay 12. Ceza Dairesinin 26/7/2011 tarihli ilam1 ile karann bozularakkamu davasmm zamana 1m1 nedeniyle dii mesine karar verilmi tir. B. Tazminat Davasma ili kin Siirec; 16. Ba vurucu i yeri hekimi ve i veren firmaya yonelik olarak 7/7/2004 tarihinde Sivas i Mahkemesinde maddi ve manevi tazminat davas1 a9m1 tlr. 3 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/68 : 6/2/2019 17. Mahkeme, ATK'dan bilirki i raporu alm1 tlr. ATK 3. Adli Tip ihtisas Kurulunca verilen 23/8/2010 tarihli bilirki i raporunda ATK'nm 4/1/2006 tarihli ve Yiiksek Saghk Surasmm 15-16/1/2009 tarihli raporlan ile ba vurucunun tedavilerine ait tiim tlbbi belgelerin incelendigi, ba vurucunun 5/4/2010 tarihinde muayene edildigi belirtilmi tir. Raporda aynca ba vurucuda geli en bulgulann enjeksiyon noropatisi ile uyumlu oldugu ancak tlbbi belgelerde enjeksiyonun yanh uyguland1gma lair kay1t bulunmad1g1, enjeksiyonun dogru bolgeye uygulanmas1 durumlannda da odem, hematom gibi kitle olu turan nedenlerle veya difuzyon yoluyla ilacm sinire niifuzu sonucu toksik etkiyle noropatinin geli ebilecegi, geli en noropatinin enjeksiyon uygulamalannm beklenebilir komplikasyonu olarak degerlendirildigi, hizmet kusuru bulunmad1g1 bildirilmi tir. 18. Ba vurucunun bu rapora itiraz1 iizerine Mahkemece ATK Genel Kurulundan bilirki i raporu almm1 t1r. 19. ATK Genel Kurulunun 6/9/2012 tarihli raporunda, ba vurucuda geli en noropatinin enjeksiyon uygulamalannm beklenebilir komplikasyonu olarak degerlendirildigi ve hizmet kusuru tespit edilmedigi belirtilmi tir. 20. Yapilan yarg1lama sonucunda, Sivas i Mahkemesinin 13/11/2013 tarihli karan ile lava reddedilmi tir. Karann gerek9esinde A TK Genel Kurulu tarafmdan verilen bilirki i raporunun hiikme esas almd1g1 ve davahlara yonelik kusur bulunmad1g1 ifade edilmi tir. 21. Bu karar Y arg1tay 21. Hukuk Dairesinin 4/11/2014 tarihli karanyla onanm1 tlr. Nihai karar ba vurucu vekiline 4/12/2014 tarihinde teblig edilmi tir. 22. 5/1/2015 tarihinde bireysel ba vuruda bulunulmu tur. IV. iLGiLiHUKUK A. Ulusal Hukuk 23. Anayasa Mahkemesi, yarg1lamalann makul siirede sonu9landmlmad1g1 ya da yarg1 kararlannm ge9 veya eksik icra edildigi ya da hi9 icra edilmedigi iddias1yla 31/7/2018 tarihinden once ger9ekle tirilen bireysel ba vurulara ili kin olarak Adalet Bakanhg1 insan Haklan Tazminat Komisyonu Ba kanhgma (Tazminat Komisyonu) ba vuru imkammn getirilmesine ili kin mevzuata onceki i9tihadmda yer vermi tir (Feral Yuksel, B. No: 2014/13828, 12/9/2018, 11-14). B. Uluslararas1 Hukuk 24. A vrupa insan Haklan Sozle mesi'nin (Sozle me) "Ozel ve aile hayatzna saygz hakkz" kenar ba hkh 8. maddesinin ( 1) numarah fikras1 oyledir: "(l) Herkes ozel ve aile hayatzna, konutuna ve yaz1$maszna saygz gosterilmesi hakkzna sahiptir." 25. Avrupa insan Haklan Mahkemesi (AiHM), ki ilerin fiziksel ve ruhsal biitiinliiklerinin korunmas1, kendilerine uygulanan tedaviye dahil olmalan, bu hususta nza gostermeleri ve maruz kald1klan saghk risklerini degerlendirmelerine yard1mc1 olan bilgilere eri imlerinin Sozle me'nin 8. maddesi kapsam1 i9erisinde yer ald1gm1 kabul etmektedir (Trocellier/Fransa (k.k.), B. No: 75725/01, 5/10/2006; jcZal Karakoca ve Huseyin Karakoca/Turkiye (k.k.), B. No: 46156/11, 21/5/2013). 4 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/68 : 6/2/2019 26. AiHM kararlanna gore devletler, gerek kamu gerekse ozel saghk kurulu lan tarafmdan yerine getirilen saghk hizmetlerini, hastalann ya amlan ile fiziksel ve ruhsal btitiinltigtinlin korunmasma yonelik gerekli tedbirlerin almabilmesini saglayacak ekilde dtizenlemek zorundadir (Vo/Fransa [BD], 53924/00, 8/7/2004, 90; Calvelli ve Cigliodtalya [BD], 32967 /96, 17/1/2002, 49). 27. AiHM'e gore taraf devletler, uygulanmas1 planlanan tibbi i lemin ongortilebilir sonrn;lan hakkmda doktorlann hastalara onceden bilgi vermelerini saglayacak gerekli dtizenleyici tedbirleri almak zorundadir. Bunun bir sonucu olarak hastanm onceden bilgilendirilmesi soz konusu olmadan ongortilebilir nitelikte bir riskin ortaya y1kmas1 durumunda, ilgili devlet hastaya bilgi verilmemesinden dogrudan sorumlu tutulabilmektedir (Serif GecekuJu lTurkiye (k.k.), B. No: 28870/05, 25/5/2010). 28. Tibbi bir hatamn ve hastane hizmetlerindeki eksikliklerin sorumlulugunun Sozle me'nin 8. maddesi kapsammda dogrudan devlete aftedilmesi i9in yeterli olup olmamas1 hususunda AiHM, farkh t1bbi bilirki i raporlannda ve hatta i9 yarg1 organlanmn kararlannda her ttirlti t1bbi hata ve ihmalin ihtimal d1 1 birakild1g1 bir davada (Yardzmcz /Turkiye, B. No: 25266/05, 5/1/2010, 59 ) her haltikarda bu sonu9lan sorgulamanm veya sahip oldugu tibbi bilgilerden hareketle bilirki ilerin vard1g1 sonu9lann dogrulugu hakkmda tahminlere dayah olarak fikir ytirtitmenin gorevleri arasmda olmad1gma i aret etmi tir (Tysiqc /Polonya, B. No: 5410/03, 20/3/2007, 119, Yardzmcz/Turkiye, 59). V. iNCELEME VE GEREK ;E 29. Mahkemenin 6/2/2019 tarihinde yapm1 oldugu toplant1da ba vuru incelenip geregi dti tintildti: A. Ki inin Maddi ve Manevi Varbgm1 Koruma Hakkmm ihlal Edildigine ili kin iddia 1. Ba vurucunun iddialan 30. Ba vurucu; hatah enjeksiyon sebebiyle malul ve 9ah amaz duruma geldigini, bilirki i raporlannm 9eli kili oldugunu, yap1lan yargilamada tiniversitelerin ilgili ana bilim dallanndan ve noroloji uzmanlanndan yeniden bilirki i raporu almmas1 yontindeki talebinin reddedildigini belirtmi tir. Ba vurucu bu nedenlerle adil yargilanma hakkmm ihlal edildigini ileri stirrnti tiir. 2. Degerlendirme 31. Anayasa Mahkemesi, olaylann ba vurucu tarafmdan yap1lan hukuki nitelendirrnesi ile bagh olmay1p olay ve olgulann hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). 32. Anayasa'nm 17. maddesinin birinci fikrasmda, herkesin maddi ve manev1 varhgm1 koruma ve geli tirme hakkma sahip oldugu belirtilmekte olup soz konusu dtizenleme Sozle me'nin 8. maddesi 9er9evesinde ozel hayata sayg1 hakk1 kapsammda gtivence altma alman fiziksel ve zihinsel btitiinltigtin korunmas1 hakkma kar 1hk gelmektedir. 5 Ba$VUfll Numaras1 Karar Tarihi : 2015/68 : 6/2/2019 33. Anayasa Mahkemesi daha onceki kararlannda, kas1t soz konusu olmaks1zm hekim kusuru nedeniyle vucut hiitiinlligtinlin zarar gordtigti $eklindeki tibbi ihmale dair $ikayetleri Anayasa'nm 1 7. maddesinin birinci fikrasmda dtizenlenen ki$inin maddi ve manevi varhgm1 koruma hakk1 kapsammda incelemi$tir (Melahat Sonmez, B. No: 2013/7528, 9/9/2015; Ahmet Sevim, B. No: 2013/474, 9/9/2015; Hilmi Diizgiiner, B. No: 2014/9690, 11/5/2017). 34. Amlan kararlar dogrultusunda somut olayda ba$vurucunun t1bbi ihmale dayah tiim $ikayetlerinin Anayasa'nm 17. maddesinin birinci fikrasmda dtizenlenen ki$inin maddi ve manevi varhgm1 koruma hakk1 kapsammda incelenmesi gerekmektedir. a. Genel ilkeler 35. Anayasa'mn 17. maddesinin birinci fikrasmda herkesin maddi ve manevi varhgm1 koruma ve geli$tirme hakkma sahip oldugu belirtilmektedir. Bu kapsamda amlan Anayasa htikmti ile ki$inin maddi ve manevi varhgmm btitiinltigti gerek kamusal yetkilerle donatilm1$ ki$ilerin gerekse ozel ki$ilerin mtidahalelerine kar$1 gtivence altma almm1$tlf (Ozkan $en, B. No: 2012/791, 7/11/2013, 40). 36. Anayasa'nm 17. maddesinin amac1, esas olarak bireylerin maddi ve manevi varhgma kar$1 devlet tarafmdan yap1labilecek keyfi mtidahalelerin onlenmesidir. Bunun yam s1ra devletin tibbi mtidahaleler nedeniyle ki$ilerin maddi ve manevi varhg1m etkili olarak koruma ve sayg1 gosterme $eklinde pozitif ytiktimltiltigti de bulunmaktadir (Ahmet Acartiirk, B. No: 2013/2084, 15/10/2015, 49). Nitekim Anayasa'nm 56. maddesinde de belirtildigi iizere pozitif ytikiimltiliik, saghk alanmda ytiriitiilen faaliyetleri de kapsamaktadir (jlker Ba er ve digerleri, B. No: 2013/1943, 9/9/2015, 44). 37. Devlet, bireylerin ya$am hakk1 ile maddi ve manevi varhklanm koruma hakk1 kapsammda gerek kamu gerekse ozel saghk kurulu$lan tarafmdan yerine getirilen saghk hizmetlerini hastalann ya$amlan ile maddi ve manevi varhklannm korunmasma yonelik gerekli tedbirlerin almabilmesini saglayacak $ekilde dtizenlemek zorundadir (Ahmet Acartiirk, 51 ). 38. ilke olarak tibbi ihmallere ili$kin $ikayetler konusunda temel ba$vuru yolu, hukuki sorumlulugu tespit adma takip edilecek olan hukuk veya idari tazminat davas1 yoludur (Nail Artu ;, B. No: 2013/2839, 3/4/2014, 38). 39. Maddi ve manevi varhg1 koruma hakk1 kapsammda hukuki sorumlulugu ortaya koymak adma adli ve idari yarg1da a91lacak tazminat davalannm makul derecede dikkatli ve ozenli inceleme $artm1 yerine getirmesi gerekmektedir. Derece mahkemelerinin bu tiir olaylara ili$kin ytiriitttikleri yargilamalarda Anayasa'nm 17. maddesinin gerektirdigi seviyede derinlik ve ozenle bir inceleme yap1p yapmad1klannm ya da ne ol9tide yaptiklannm da Anayasa Mahkemesi tarafmdan degerlendirilmesi gerekmektedir. Zira derece mahkemeleri tarafmdan bu konuda gosterilecek hassasiyet , ytiriirltikteki yarg1 sisteminin daha sonra ortaya 91kabilecek benzer hak ihlallerinin onlenmesinde sahip oldugu onemli rollin zarar gormesine engel olacaktir (Yasin ()ldzr, B. No: 2013/8147, 14/4/2016, 57; Tevfik Gayretli, B. No: 2014/18266 , 25/1/2018, 32). 40. Diger taraftan belirtmek gerekir ki olaylann olu$umuna ili$kin delillerin degerlendirilmesi oncelikle idari ve yarg1sal makamlann odevidir. Aym $ekilde ba$vuru dosyasmda bulunan t1bbi bilgi ve belgelerden hareketle bilirki$ilerin vard1g1 sonm;;lann 6 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/68 : 6/2/2019 dogrulugu hakkmda fikir yiiriltmek Anayasa Mahkemesinin gorevi degildir (Mehmet ;olakoglu, B. No: 2014/15355, 21/2/2018, 47). Ancak ki inin maddi ve manevi varhgm1 koruma hakk1 kapsammda yerine getirmek zorunda oldugu usul yiiktimliiltiklerinin somut olayda yerine getirilip getirilmediginin nesnel bir ekilde degerlendirilmesi i ;in ilgili anayasal kurallar baglammda derece mahkemelerinin kendilerine tanmm1 takdir yetkileri 9er9evesinde hareket edip etmediklerinin denetlenmesi gerekir. Bu baglamda mtidahaleyi hakh gostermek i ;in one stirillen gerek ;elerin ilgili ve yeterli olup olmad1g1 incelenmelidir (Murat Atzlgan, B. No: 2013/9047, 7/5/2015 44). 41. Bu baglamda derece mahkemelerinin gerek9eleri, taraflann kanun yoluna ba vuru imkamm etkili ekilde kullanabilmesini saglayacak surette aynntih olarak ortaya konulmah; ula ilan sonu9lar yeterli a91khktaki bilimsel goril ve raporlar gibi somut, nesnel verilere dayandmlmahdir (Murat Atzlgan, 45). b. ilkelerin Olaya Uygulanmas1 42. Anayasa Mahkemesi yukanda deginilen Anayasa'nm 17. maddesi kapsammda devlete dti en pozitif yiiktimltiltiklerin somut olay baglammda yerine getirilip getirilmedigini denetlemek durumundadir (Tevfik Gayretli, 36). Bu sebeple ba vuruya konu olay, devletin ki inin maddi ve manevi varhgm1 koruma ve geli tirme hakkma ili kin pozitif yiiktimliiltigti kapsammda incelenmi tir . 43. Somut olayda i Mahkemesi ilgili doktorun kusurunun bulunmad1g1 yontinde goru bildiren A TK Genel Kurulu raporuna dayanarak davanm reddine karar vermi tir. Hukme esas alman ATK Genel Kurulu raporunda taraflann iddialanna ve ki i hakkmda dtizenlenen tibbi belgelerdeki bulgulara yer verildigi, daha onceki bilirki i raporlannda bildirilen ;eli kili goril lerin de degerlendirilmi oldugu anla ilmaktad1r. 44. Buna gore derece mahkemesince yapilan yarg1lamada tibbi ihmal iddialannm ara tmlmas1 ve durumun a91khga kavu turulmas1 i ;in alman uzman bilirki i raporunda yeterli somut bulgu ve tespitlere yer verilerek ba vurucunun iddialannm aynntih bir bi ;imde tart1 ild1g1 ve kar 1land1g1 gorillmektedir. 45. Yargilama stirecinde bir avukat tarafmdan temsil edilen ba vurucunun, bilirki i raporuna ve kararlara kar 1 kanuni yollara ba vurabildigi, ba vurucunun itiraz1 tizerine yeniden bilirki i raporu almd1g1 ve bu surette me ru 91karlannm korunmas1 i ;in soz konusu davaya gerekli oldugu ol ;tide etkili kat1hmmm sagland1g1, dava dosyasm1 inceleyip aynca bilgi ve belge sunabildigi, toplanan delillerden haberdar edildigi anla 1lmaktadir. 46. Sonu ; olarak ba vurucunun ileri stirdtigti iddialar hakkmda alman ATK Genel Kurulu raporuna dayamlarak verilen derece mahkemesi karan, konuyla ilgili ve yeterli bir gerek ;e i ;ermektedir. Bu durumda uyu mazhgm ;oztimti i ;in esash olan iddialann derece mahkemelerince Anayasa'nm 17. maddesinin gerektirdigi ozen ve derinlikte incelendigi anla 1lmaktadir. Sonu ; olarak somut olay bak1mmdan kamu makamlannm pozitif yiiktimliiltiklerinin yerine getirilmedigi soylenemeyeceginden ki inin maddi ve manevi varhgmm korunmas1 hakkmm ihlal edilmedigi sonucuna vanlm1 tlf . 47. A91klanan gerek ;elerle Anayasa'nm 17. maddesinde gtivence altma alman ki inin maddi ve manevi varhgmm korunmas1 hakkmm ihlal edilmedigine karar verilmesi gerekir. 7 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/68 : 6/2/2019 B. Makul Siirede Yargilanma Hakkmm ihlal Edildigine ili kin iddia 1. Ba vurucunun iddialan 48. Ba vurucu, uzun stiren yarg1lama nedeniyle adil yarg1lanma hakkmm gtivencelerinden olan makul stirede yarg1lanma hakk:mm ihlal edildigini ileri stirmti ttir. 2. Degerlendirme 49. 1/7/2018 tarihli ve 30495 say1h Resmi Gazete'de yay1mlanan 25/7/2018 tarihli ve 7145 say1h Kanun'un 20. maddesiyle 9/1/2013 tarihli ve 6384 say1h Avrupa insan Haklan Mahkemesine Yap1lm1 Baz1 Ba vurulann Tazminat Odenmek Suretiyle ;::oztimtine Dair Kanun'a ge ;ici madde eklenmi tir. 50. 6384 say1h Kanun'a eklenen ge9ici maddeye gore yarg1lamalann uzun stirmesi ve yarg1 kararlannm ge ; veya eksik icra edilmesi ya da icra edilmemesi ikayetiyle Anayasa Mahkemesine yapilan ve bu maddenin ytirtirltige girdigi tarih itibanyla Anayasa Mahkemesi ontinde derdest olan bireysel ba vurulann ba vuru yollannm ttiketilmemesi nedeniyle verilen kabul edilemezlik karannm tebliginden itibaren ti ; ay i ;inde yap1lacak mtiracaat tizerine Tazminat Komisyonu tarafmdan incelenmesi ongortilmti ttir. 51. Anayasa Mahkemesi Ferat Yuksel karannda; yargilamalann makul stirede sonu9landmlmad1g1 ya da yarg1 kararlannm ge ; veya eksik icra edildigi ya da hi ; icra edilmedigi iddias1yla 31/7/2018 tarihinden once ger9ekle tirilen bireysel ba vurulara ili kin olarak Tazminat Komisyonuna ba vuru imkanmm getirilmesine ili kin yolu, ula 1labilir olma, ba an ans1 sunma ve yeterli giderim saglama kapasitesinin bulunup bulunmad1g1 yonlerinden inceleyerek etkililigini tart1 m1 tu (Ferat Yuksel, 26). 52. Ferat Yuksel karannda ozetle; amlan ba vuru yolunun ki ileri mali ktilfet altma sokmamas1 ve ba vuruda kolayhk saglamas1 nedenleriyle ula 1labilir oldugu, dtizenleni ekli itibanyla ihlal iddialanna makul bir ba an ans1 sunma kapasitesinden mahrum olmad1g1 ve tazminat odenmesine imkan tammas1 ve/veya bu mtimktin olmad1gmda ba ka ttirlti telafi olanaklan sunmas1 nedenleriyle potansiyel olarak yeterli giderim saglama imkanma sahip oldugu hususunda degerlendirmelerde bulunulmu tur (Ferat Yuksel, 27-34). Bu gerek ;eler dogrultusunda Anayasa Mahkemesi, ilk bak1 ta ula ilabilir olan ve ihlal iddialanyla ilgili ba an ans1 sunma ve yeterli giderim saglama kapasitesi oldugu gortilen Tazminat Komisyonuna ba vuru yolu ttiketilmeden yap1lan ba vurunun incelenmesinin bireysel ba vurunun ikincil niteligi ile bagda mayacag1 sonucuna vararak ba vuru yollanmn ttiketilmemi olmas1 nedeniyle kabul edilemezlik karan vermi tir (Ferat Yuksel, 35, 36). 53. Mevcut ba vurunun bu k1sm1 yontinden soz konusu karardan aynlmay1 gerektiren bir durum bulunmamaktadu . 54. A91klanan gerek ;elerle ba vurunun bu k1smmm ba vuru yollannm tuketilmemi olmasi nedeniyle kabul edilemez olduguna karar verilmesi gerekir. VI. HOKUM A91klanan gerek ;elerle; A. 1. Ki inin maddi ve manevi varhgm1 koruma hakk:mm ihlal edildigine ili kin iddianm KABUL EDiLEBiLiR OLDUGUNA, 8 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/68 : 6/2/2019 2. Makul stirede yarg1lanma hakkmm ihlal edildigine ili kin iddianm ba vuru yollannm tuketilmemi olmasz nedeniyle KABUL EDiLEMEZ OLDUGUNA, B. Anayasa'nm 17. maddesinde gtivence altma alman maddi ve manevi varhgm korunmas1 ve geli tirilmesi hakkmm iHLAL EDiLMEDiGiNE, C. Yarg1lama giderlerinin ba vurucu tizerinde BIRAKILMASINA, D. Karann bir omeginin Adalet Bakanhgma GONDERiLMESiNE 6/2/2019 tarihinde OYBiRLiGiYLE karar verildi. Dye Ba kan Engin YILDIRIM Recep KOMDRCD Dye R1dvan ODLE ; Dye M. EminKUZ Dye Recai AKYEL 9