TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASAMAHKEMESi iKiNCi BOLUM KARAR EYLEM ONUK BASVURUSU (Ba vuru Numarasi: 2015/8018) Karar Tarihi: 15/11/2018 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi Ba kan Uyeler Raportor Ba vurucu Vekili : 2015/8018 : 15/11/2018 iKiNCi BOLUM KARAR Engin YILDIRIM Muammer TOP AL M. EminKUZ R1dvan GULEC:: RecaiAKYEL Yticel ARSLAN EylemONUK Av. Aycan iRMEZ I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba vuru, toplantl ve gosteri ytirtiyti tine katihmdan dolay1 cezalandmlma nedeniyle toplantl ve gosteri ytirtiyti ti dtizen
TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASAMAHKEMESi iKiNCi BOLUM KARAR EYLEM ONUK BASVURUSU (Ba vuru Numarasi: 2015/8018) Karar Tarihi: 15/11/2018 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi Ba kan Uyeler Raportor Ba vurucu Vekili : 2015/8018 : 15/11/2018 iKiNCi BOLUM KARAR Engin YILDIRIM Muammer TOP AL M. EminKUZ R1dvan GULEC:: RecaiAKYEL Yticel ARSLAN EylemONUK Av. Aycan iRMEZ I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba vuru, toplantl ve gosteri ytirtiyti tine katihmdan dolay1 cezalandmlma nedeniyle toplantl ve gosteri ytirtiyti ti dtizenleme hakkmm ihlal edildigi iddiasma ili kindir . II. BASVURU SURECi 2. Ba vuru 11/5/2015 tarihinde yap1lm1 tlr. 3. Ba vuru, ba vuru formu ve eklerinin idari yonden yapilan on incelemesinden soma Komisyona sunulmu tur. 4. Komisyonca ba vurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Boltim tarafmdan yapilmasma karar verilmi tir . 5. Boltim Ba kam tarafmdan ba vurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap1lmasma karar verilmi tir. 6. Ba vuru belgelerinin bir omeg1 bilgi 19m Adalet Bakanhgma (Bakanhk) gonderilmi tir. Bakanhk , gorti tinti bildirmi tir. 7. Ba vurucu , Bakanhk gorti tine kar 1 beyanda bulunmam1 tlf. III. OLAY VE OLGULAR 8. Ba vuru formu ve eklerinde ifade edildigi ekliyle olaylar ozetle oyledir: 2 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/8018 : 15/11/2018 9. 1981 dogumlu olan ba vurucu, olay tarihinde Ban ve Demokrasi Partisi (BDP) S1mak Belediye e ba kan aday1 olup S1mak'ta ikamet etmektedir. 10. Baz1 srn;lardan dolay1 tutuklu olarak ceza infaz kurumunda bulunan BDP S1mak Milletvekilleri Faysal Sany1ld1z ve Selma Irmak'm, Anayasa Mahkemesinin tutukluluk stiresinin makul stireyi a tig1 gerek9esiyle verdigi 3/1/2014 tarihli ihlal kararlan sonrasmda tahliyelerinin ardmdan 5/1/2014 tarihinde S1mak BDP il binasma gelmeleri tizerine bina ontinde yakla 1k 500-600 ki ilik bir grup milletvekillerini kar ilamak tizere toplanm1 tu . 11. Toplanan grup, yolu ;ift tarafh olarak trafige kapatm1 ve halay 9ekmi tir. Bu esnada grup tarafmdan slogan atilm1 tu. BDP il binasmm kar 1smda bulunan in aata 91kan baz1 ah1slar teror orgtitti lideri Abdullah Ocalan'm resmini ve ;e itli yaz1lann bulundugu pankartlan asm1 lardu. 12. BDP il binasma gelen milletvekilleri gruba hitaben konu ma yapm1 lard1r. Konu ma suasmda baz1 sloganlar atilm1 , pankartlar a91lm1 ve teror orgtittintin sozde mar 1 soylenmi ise de dosyada bu yonde a9ilm1 bir soru turma veya verilmi bir mahkeme karan olduguna dair bir bilgi bulunmamaktad1r. 13. Toplantl oncesi herhangi bir bildirim yapilmam1 tu . Aynca soz konusu toplantmm yap1ld1g1 yer S1mak'ta Valilik ;e belirlenen toplantI ve gosteri yap1labilecek yerler arasmda degildir. Ba vurucu da olay tarihinde milletvekillerini kar 1lamak i ;in BDP il binasmda bulundugunu belirtmektedir. 14. S1mak Cumhuriyet Ba savc1hg1 (Savc1hk) soz konusu toplantl ve gosteri ytirtiyti tine kat1lanlar hakkmda soru turma ba latm1 tu . Soru turma sonucunda Savc1hk ba vurucu hakkmda kanuna aykm toplanti ve gosteri ytirtiyti ti dtizenleme , yonetme ve bunlann hareketlerine katilma su9undan 25/6/2014 tarihinde iddianame dtizenlemi tir. 15. Ba vurucu da dahil on ki inin yarg1land1g1 dava S1mak Asliye Ceza Mahkemesinde (Mahkeme) gortilmti ttir. Mahkeme 18/2/2015 tarihinde ba vurucu hakkmda kanuna aykm toplanti ve gosteri ytirtiyti tine katilma su9undan 1 y1l 3 ay hapis cezasma ve htikmtin a91klanmasmm geri b1rakilmasma (HAGB) karar vermi tir. 16. Mahkeme karannda; toplantmm bildirimde bulunulmaks1zm ve Valilik ;e onceden belirlenen alanlann d1 mda yap1lmas1, toplantI s1rasmda yasa d1 1 sloganlar atilmas1 ve teror orgtitti lideri Abdullah Ocalan posterleri as1lmas1 nedenleriyle toplantmm kanuna aykm hale geldigi belirtilmi tir. Kararda, ba vurucunun da milletvekillerini kar ilamak i9in toplanan grup i ;inde yer ald1gmm tespit edildigi belirtilerek bu suretle kanuna aykm toplantI ve gosteri ytirtiyti tine katilma su9unu i ledigi ifade edilmWir. 17. Ba vurucu, HAGB karanna itiraz etmi tir. itiraz1 inceleyen S1mak Agu Ceza Mahkemesi 10/4/2015 tarihinde itiraz1 reddetmi tir. Karar ba vurucuya 20/4/2015 tarihinde teblig edilmi tir. 18. Ba vurucu 11/5/2015 tarihinde bireysel ba vuruda bulunmu tur. 3 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/8018 : 15/11/2018 IV. iLGiLi HUKUK A. Ulusal Hukuk 19. 6/10/1983 tarihli ve 2911 say1h ToplantI ve Gosteri Yiiriiyu leri Kanunu'nun 3. maddesinin birinci fikras1 oyledir: 11Herkes, onceden izin almakszzzn, bu Kanun hiikiimlerine gore silahszz ve saldzrzsz olarak kanunlarzn sU ; saymadzgz belirli ama ;larla toplantz ve gosteri yiiriiyii$ii diizenlem1 hakkzna sahiptir. 11 20. 2911 say1h Kanun'un 10. maddesinin birinci fikras1 oyledir: 11(Degi$ik fikra: 3/8/2002 tarih ve 4771 sayzlz Kanun'un 5. md.) Toplantz yapzlabilmesi i ;in, diizenleme kurulu iiyelerinin tamamznzn imzalayacaklarz bir bildirim, toplantznzn yapzlmaszndan en az kzrksekiz saat once ve 9alz$ma saatleri i ;inde, toplantznzn yapzlacagz yerin baglz bulundugu valilik veya kaymakamlzga verilir. 11 21. 2911 say1h Kanun'un 23. maddesinin ilgili k1sm1 oyledir: 11a) 9 ve 10 uncu madde hiikiimlerine uygun bi ;imde bildirim verilmeden veya toplantz veya yiiriiyii$ i ;in belirtilen gun ve saatten once veya sonra; e) 20 nci maddedeki yontem ve $artlara ve 22 nci maddedeki yasak ve onlemlere uyulmakszzzn, Yapzlan toplantzlar veya gosteri yiiriiyii$leri Kanuna aykzrz sayzlzr. 11 22. 2911 say1h Kanun'un 28. maddesinin birinci fikras1 oyledir: "Kanuna aykzrz toplantz veya gosteri yiiriiyii$leri diizenleyen veya yonetenlerle bunlarzn hareketlerine katzlanlar, fiil daha agzr bir cezayz gerektiren ayrz bir su ; fe$kil etmedigi takdirde bir yzl altz aydan ii ; yzla kadar hapis cezasz ile cezalandzrzlzr. " B. Uluslararas1 Hukuk 23. Toplantl ve gosteri yuriiyu u duzenleme hakkma ili kin ilgili uluslararas1 hukuk kaynaklanmn verildigi kararlar i9in bkz. Egitim ve Bilim Emekr;ileri Sendikasz ve digerleri ([GK], B. No: 2014/920, 25/5/2017, 25-30) ve Omer Faruk Akyiiz (B. No: 2015/9247, 4/4/2018, 28-37). V. iNCELEME VE GEREK ;E 24. Mahkemenin 15/11/2018 tarihinde yapm1 oldugu toplantida ba vuru incelenip geregi du untildu: 4 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/8018 : 15/11/2018 A. Ba vurucunun iddialan ve Bakanhk Gorii ii 25. Ba vurucu; milletvekillerini kar 1lamak tizere bekleyen grupla birlikte d1 anda bulunmad1gm1, BDP il binas1 i9inde bekledigini, kar ilama s1rasmda kendisinin herhangi bir slogan atmad1gm1 ve kendisi hakkmdaki delilin sadece tamk beyanlanndan ibaret oldugunu, bu beyanlann da polis tarafmdan hazirland1gm1 ifade etmi tir. Ba vurucu; Mahkemenin bu beyanlara dayanarak karar verdigini, kendisinin isnat edilen su9lamalarla ilgisinin olmad1gm1 belirterek katild1g1 toplant1 nedeniyle hakkmda HAGB karan verilmesinin adil yarg1lanma ile toplantI ve gosteri ytirtiyti ti dtizenleme haklanm ihlal ettigini ileri stirmti ttir. 26. Bakanhk gorti tinde; A vrupa insan Haklan Mahkemesi ve Anayasa Mahkemesi i9tihatlanna yer verilerek ba vurucunun kat1ld1g1 gosteride onceden bildirim yapilmamas1 yanmda at1lan sloganlar ve a9ilan pankartlar nedeniyle de gosterinin kanuna aykm hale geldigi, gostericilerin trafik ak1 m1 engelleyecek surette gosteri yaptiklan belirtilmi tir. Yine Bakanhk gorti tinde; toplant1ya gtivenlik gti9lerinin herhangi bir mtidahalesi olmad1g1, ba vurucu hakkmda HAGB karan verildigi, bunun adli sicil kay1tlanna i lenmeyecegi ve denetim stiresinde yeni bir su9 i lenmedigi takdirde htikmedilen cezanm dti ecegi ifade edilerek izlenen me ru ama9la yapilan mtidahalenin orant1hhgmm degerlendirilmesi gerektigi gorti tine yer verilmi tir. B. Degerlendirme 27. Anayasa Mahkemesi, olaylann ba vurucu tarafmdan yapilan hukuki nitelendirmesi ile bagh olmay1p olay ve olgulann hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba vurucunun ikayetlerinin ozti toplant1 ve gosteri ytirtiyti ti dtizenleme hakkma ili kin oldugundan iddialannm bir btittin olarak Anayasa'nm 34. maddesi kapsammda incelenmesi gerektigi degerlendirilmi tir. 28. Anayasa'nm "Toplantz ve gosteri yuruyu u duzenleme hakkz" kenar ba hkh 34. maddesi oyledir: "Herkes, onceden izin almadan, silahszz ve saldmszz top/anti ve gosteri yuruyi1$i1 duzenleme hakkzna sahiptir. Toplantz ve gosteri yuruyi1$i1 hakkz ancak, milli guvenlik, kamu duzeni, su9 i$lenmesinin onlenmesi, gene! saglzgzn ve gene! ahlakzn veya ba$kalarzmn hak ve ozgurluklerinin korunmasz amaczyla ve kanunla sznzrlanabilir. Toplantz ve gosteri yuri1yi1$i1 duzenleme hakkznzn kullamlmasznda uygulanacak $ekil, $art ve usuller kanunda gosterilir ." 1. Kabul Edilebilirlik Yoniinden 29. A91k9a dayanaktan yoksun olmad1g1 ve kabul edilemezligine karar verilmesini gerektirecek ba ka bir neden de bulunmad1g1 anla 1lan toplantI ve gosteri ytirtiyti ti hakkmm ihlal edildigine ili kin iddianm kabul edilebilir olduguna karar verilmesi gerekir. 5 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/8018 : 15/11/2018 2. Esas Yoniinden a. Miidahalenin Varhg1 30. Ba vurucu hakkmda 1 y1l 3 ay hapis cezasma hiikmedilmesi ve 5 y1l denetimli serbestlik tedbiri altma almmasmm toplantl hakkma yonelik bir miidahale te kil ettigi kabul edilmelidir. b. Miidahalenin ihlal Olu turup Olu turmad1g1 31. Yukanda amlan miidahale, Anayasa'nm 13. maddesinde belirtilen ko ullara uygun olmad1g1 miiddet9e Anayasa'nm 34. maddesinin ihlalini te kil edecektir. Anayasa'nm 13. maddesinin ilgili k1sm1 oyledir: "Temel hak ve hurriyetler, ... yalnzzca Anayasanzn ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere baglz olarak ve ancak kanunla sznzrlanabilir. Bu sznzrlamalar, . .. demokratik top/um duzeninin ... gereklerine ve 6/ ;illuluk ilkesine aykzrz olamaz. " 32. Bu sebeple miidahalenin Anayasa'nm 13. maddesinde ongoriilen ve somut ba vuruya uygun dii en kanunlar tarafmdan ongoriilme, Anayasa'nm ilgili maddesinde belirtilen nedenlere dayanma ve demokratik toplum diizeninin gereklerine uygunluk ko ullanm saglay1p saglamad1gmm belirlenmesi gerekir. i. Kanunilik 33. 2911 say1h Kanun'un 28. maddesi ile 4/12/2004 tarihli ve 5271 say1h Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 231. maddesinin kanunla sznzrlama ol9iitiinii kar ilad1g1 sonucuna vanlm1 tu. ii. Me ru Amac; 34. Ba vurucu hakkmda HAGB karan verilmesine ili kin karann kamu diizeninin korunmasma yonelik onlemlerin bir par9as1 oldugu ve me ru bir ama9 ta 1d1g1 sonucuna vanlm1 tu. Onemi iii. Demokratik Toplum Diizeninin Gereklerine Uygunluk (1) Genel ilkeler (a) Demokratik Toplumda Toplanti ve Gosteri Yiiriiyii ii Diizenleme Hakkmm 35. Anayasa Mahkemesi demokratik toplum diizeninin gerekleri ifadesinden ne anla 1lmas1 gerektigini daha once pek 90k kez a91klam1 tu. ToplantI ve gosteri yiiriiyii ii diizenleme hakk.1, demokratik toplumun en temel degerleri arasmda yer almakta olup bireylerin ortak fikirlerini birlikte savunmak ve ba kalanna duyurmak i9in bir araya gelebilme imkamm korumay1 ama9lamaktad1r. Kolektif bir ekilde kullamlan ve dii iincelerini ifade etmek isteyen ki ilere iddeti d1 layan yontemlerle dii iincelerini a91klama imkam veren bu hak, 9ogulcu demokrasilerin geli mesinde zorunlu olan farkh dii iincelerin ortaya 91kmas1, korunmas1 ve yay1lmasm1 giivence altma almaktadu (Dilan 6 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/8018 : 15/11/2018 Oguz Canan, B. No: 2014/20411, 30/11/2017, 36; Ali R1za Ozer ve digerleri [GK], B. No: 2013/3924, 6/1/2015, 115; Egitim ve Bilim Emek ;ileri Sendikas1 ve digerleri, 79; Osman Erbil, 2013/2394, 25/3/2015, 45). 36. Bu hak, ifade ozgtirltigtiniin ozel bir bi9imidir. Anayasal haklar i9inde kendine has ozerk roltintin ve ozel uygulama alanmm varhgma ragmen toplantI ve gosteri ytirtiyti ti dtizenleme hakk1 aym zamanda ifade ozgtirltigtintin 1 1gmda degerlendirilmelidir. ifade ozgtirltigtintin demokratik ve 9ogulcu bir toplumdaki onemi, toplantI ve gosteri ytirtiyti ti dtizenleme hakk1 i9in de ge9erlidir (Dilan Oguz Canan, 34; Ali R1za Ozer ve digerleri 115; Osman Erbil, 31, 45; Egitim ve Bilim Emekr;ileri Sendikas1 ve digerleri, 72; Gill ah Ozturk ve digerleri, B. No: 2013/3936, 17/2/2016, 66; Omer Faruk Akyuz, 52). Sonm; olarak toplumsal ve siyasal 9ogulculugu saglamak, her ttirlti dti tincenin ban 91l bir ekilde ve serbest9e ifadesine baghdir (Dilan Oguz Canan, 35; Omer Faruk Akyuz, 55). (b) Miidahalenin Demokratik Toplum Diizeninin Gereklerine Uygun Olmas1 37. Temel hak ve ozgtirltiklere yonelik bir mtidahalenin demokratik toplum dtizeninin gereklerine uygun kabul edilebilmesi i9in zorunlu bir toplumsal ihtiyac1 kar 1lamas1 ve orantih olmas1 gerekir. A91ktlf ki bu ba hk altmdaki degerlendirme, smirlamanm amac1 ile bu amac1 ger9ekle tirmek tizere ba vurulan ara9 arasmdaki ili ki tizerinde temellenen 6l9tiltiltik ilkesinden bag1ms1z yapilamaz. ;::unkti Anayasa'nm 13. maddesinde "demokratik toplum duzeninin gereklerine aykm olmama" ve "olr;ululuk ilkesine aykm olmama" bi9iminde iki ayn kritere yer verilmi olmakla birlikte bu iki kriter bir btittintin par9alan olup aralannda s1ki bir ili ki vardir (Bekir Co kun [GK], B. No: 2014/12151, 4/6/2015, 53-55; Mehmet Ali Aydin [GK], B. No: 2013/9343, 4/6/2015, 70-72; AYM, E.2018/69, K.2018/47, 3/5/2018, 15; AYM, E.2017/130, K.2017/165, 29/11/2017, 18). 38. Toplant1 hakk1 tizerindeki smirlamanm kamu dtizeninin korunmas1 gibi demokratik bir toplumda zorlay1c1 bir toplumsal ihtiyacm kar 1lanmas1 amacma yonelik ve istisnai nitelikte olmas1 gerekir. Mtidahaleyi olu turan tedbirin zorunlu bir toplumsal ihtiyac1 kar ilad1gmm kabul edilebilmesi i9in amaca ula maya elveri li olmas1, ba vurulabilecek en son 9are ve almabilecek en hafif onlem olarak kendisini gostermesi gerekmektedir. Amaca ula maya yard1mc1 olmayan veya ula ilmak istenen amaca nazaran bariz bir bi9imde agir olan bir mtidahalenin zorunlu bir toplumsal ihtiyac1 kar 1lad1g1 soylenemeyecektir (baz1 farkhhklarla birlikte toplantI hakk1 baglammda bkz. Dilan Oguz Canan 32; sendika hakk1 baglammda bkz. Egitim ve Bilim Emekr;ileri Sendikas1 ve digerleri, 73; Tayfun Cengiz, B. No: 2013/8463, 18/9/2014, 56; Adalet Mehtap Buluryer, B. No: 2013/5447, 16/10/2014, 103-105; grev hakk1 baglammda bkz. Kristal-h Sendikas1 [GK], B. No: 2014/12166, 2/7/2015, 70; ifade ozgtirltigti baglammda bkz. Bekir Co kun, 51; Mehmet Ali Aydin, 68; Tansel ;ola an, B. No: 2014/6128, 7/7/2015, 51). 39. Anayasa Mahkemesinin bir gorevi de bireylerin fikirlerini toplantl ve gosteri ytirtiyti leri dtizenlemek yoluyla ifade etme haklan ile Anayasa'nm 34. maddesinin ikinci fikrasmda belirtilen me ru ama9lar arasmda adil bir dengenin saglamp saglanamad1gm1 denetlemektir. Me ru ama9lann bir olayda varhgmm hakk1 ortadan kaldirmad1g1 vurgulanmahdir. Onemli olan bu me ru ama9la hak arasmda olaym artlan i9inde bir denge kurmaktlf (Dilan Oguz Canan 33; Egitim ve Bilim Emekr;ileri Sendikas1 ve digerleri, 74; Adalet Mehtap Buluryer, 71). 7 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/8018 : 15/11/2018 40. Orantihhk ise sm1rlamayla ula 1lmak istenen ama9 ile ba vurulan smirlama tedbiri arasmda a m bir dengesizlik bulunmamasma i aret etmektedir. Diger bir ifadeyle orantihhk, bireyin hakk1 ile kamunun menfaatleri veya miidahalenin amac1 ba kalannm haklanm korumak ise diger bireylerin hak ve menfaatleri arasmda adil bir dengenin kurulmasma i aret etmektedir. Dengeleme sonucu miidahalede bulunulan hakkm sahibine terazinin diger kefesinde bulunan kamu menfaati veya diger bireylerin menfaatine nazaran a91k9a orant1s1z bir kiilfet yiiklendiginin tespiti halinde orant1hhk ilkesi yoniinden bir sorunun varhgmdan soz edilebilir. Kamu giiciinii kullanan organlann toplantilara ve gosteri yiiriiyii lerine miidahale ederken toplantI ve gosteri yiiriiyii ii diizenleme hakkmm kullamlmasmdan kaynaklanan yarardan daha agir basan, korunmas1 gereken bir menfaatin ve ki iye yiiklenen kiilfeti dengeleyici mekanizmalann varhgm1 somut olgulara dayanarak gostermeleri gerekir (baz1 farkhhklarla birlikte toplant1 hakk1 baglammda Dilan Oguz Canan 33, 56; sendika hakk1 baglammda bkz. Egitim ve Bilim Emekc;ileri Sendikasz ve digerleri, 74; ifade ozgiirliigii baglammda Bekir Co:jkun, 44, 47; Tansel ;ola:Jan, 46, 49, 50). (c) Ban Il Toplanti Hakk1 41. Anayasa'nm 34. maddesi; fikirlerin silahszz ve saldmszz, ba ka bir ifade ile ban 91l bir ekilde ortaya konulabilmesi i9in toplantI ve gosteri yiiriiyii ii diizenleme hakkm1 giivence altma alm1 tir. Dolay1s1yla toplantl hakkmm amac1, iddete ba vurmayan ve fikirlerini ban pl bir ekilde ortaya koyan bireylerin haklannm korunmas1d1r. Demokratik bir toplumda , mevcut diizene itiraz eden ve ban 91l yontemlerle degi tirilmesi, ger9ekle tirilmesi savunulan siyasi fikirlerin toplant1 ozgiirliigii ve diger yasal ara9larla kendisini ifade edebilme imkam ki iye sunulmahdir (Dilan Oguz Canan, 37; Ali Rzza Ozer ve digerleri, 117, 118; Egitim ve Bilim Emekc;ileri Sendikasz ve digerleri, 80; Osman Erbil, 47; Gul:jah Ozturk ve digerleri, 67, 68; Omer FarukAkyuz, 54). ( d) Bildirim Y apilmas1 ve Smirlamanm Niteligi 42. Anayasa Mahkemesi , toplant1 hakkmm bildirim usuliine baglanabilecegine daha once karar vermi tir. Soz konusu bildirimin amac1 toplant1, yiiriiyii veya diger gosterilerin diizgiin bir ekilde yap1lmasm1 giivence altma almak i9in yetkililere makul ve uygun tedbir alma imkam saglamak oldugu siirece genel olarak hakkm oziine dokunmaz. Bildirim usuliiniin uygulanmasmm amac1, toplant1 hakkmm etkin kullamlmas1 imkamm saglamaktir (Dilan Oguz Canan, 39; Ali Rzza Ozer ve digerleri, 122; Osman Erbil, 52). Derhal tepki verilmesinin hakh oldugu ozel durumlarda ve ban 91l nitelikte toplantI ve gosteri yiiriiyii ii yapilmas1 halinde sadece bildirim yiikiimliiliigiine uyulmam1 olmas1 nedeniyle yapilan miidahaleler ban 91l toplantI hakkma ol9iisiiz bir sm1rlama olarak kabul edilmelidir (Ali Rzza Ozer ve digerleri, 121, 122; katihmcilar a91smdan derhal tepki verilmesinin hakh oldugu ozel durumlara ili kin olarak aynca bkz. Osman Erbil, 65, 67) 43. Kanunlarda ongoriilen usullere tam olarak uyulmam1 olmas1 tek ba ma toplantl veya yiiriiyii iiniin ban 91l niteligini ortadan kald1rmaz. Bu durumlann varhg1 toplantI hakkmm ihlal edilmesini hakh gosteremez (Dilan Oguz Canan, 41; Ali Rzza Ozer ve digerleri, 119; Gul:jah Ozturk ve digerleri, 69). 8 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/8018 : 15/11/2018 44. Toplanma ozgtirltigtinlin kullammmdan kaynaklanan kamu dtizenine yonelik tehditlerin gen;eklik degeri ta 1mas1 halinde yetkili makamlar bu tehditleri bertaraf edecek tedbirleri alabilirler. Alman bu tedbirlere aykm toplantilar dtizenlenmesi, bu ttir toplantilara katilmmas1 veya bu ttir toplantilarda sw;;lar i lenmesi halinde de cezalar verilebilir (Dilan Oguz Canan, 40; Egitim ve Bilim Emekc;ileri Sendikasz ve digerleri, 81; toplantl hakkma kamu dtizeninin bozulmas1 nedeniyle yap1lan bir mtidahalenin demokratik toplumda gerekli olduguna karar verildigi bir ba vuru i9in bkz. Gul ah Ozturk ve digerleri, 76-86). 45. Bununla birlikte gtivence altma alman toplantI hakkm1 kullamrken kamu otoritelerinin keyfi mtidahalelerine kar 1 da bireyin korunmas1 gerekir (Dilan Oguz Canan, 42; Egitim ve Bilim Emekc;ileri Sendikasz ve digerleri, 82; Giil ah Ozturk ve digerleri, 76). Ban 91l ama9larla bir araya gelmi ki ilerin toplantl hakkm1 kullamrken kamu dtizeni a91smdan tehlike olu turmayan ve iddet i9ermeyen davram lanna devletin sabu ve ho gorti gostermesi 9ogulcu demokrasinin geregidir (Dilan Oguz Canan, 36; Osman Erbil, 54). (e) Cayd1nc1 Etki 46. Ban 91l toplantI ve gosteri ytirtiyti tine katilan ve bir gosteride yasaklanmam1 davram larda bulunan ki ilerin toplant1 hakk1, kmanabilir bir olaya kan mad1klan stirece en hafif kabul edilecek cezanm dahi uygulanmamasm1 temin eder. Zira bu tip soru turmalar, cezaland1rmalar ya da haklannda HAGB veya kovu turmanm ertelenmesi karan verilerek ki ilerin ceza tehdidi altmda tutulmalan caydmc1 etki dogurma potansiyeli ta 1maktadu (Osman Erbil, 51, 71; Omer Faruk Akyuz, 60). (2) ilkelerin Olaya Uygulanmas1 47. Ba vurucunun toplantI hakkma yap1lan mtidahalenin demokratik toplum gereklerine uygun olup olmad1gmm tespitinde somut olaym ko ullan degerlendirilmelidir. Somut olayda ba vurucu, BDP S1mak milletvekillerini kar ilamak tizere toplanan grup i9inde yer alm1 tu. Milletvekilleri konu ma yapt1ktan ve toplananlan selamlad1ktan sonra grup kendiliginden ve olays1z dag1lm1 tu. Toplantidan once ise idareye herhangi bir bildirim yap1lmam1 tlr. 48. Milletvekillerinin gruba hitaben konu ma yapmasmdan once ve sonra teror orgtitti lideri Abdullah Ocalan'1 ovticti nitelikte sloganlar atild1g1, toplantI s1rasmda teror orgtittintin sozde mar mm soylendigi ve teror orgtitti liderinin posterleri ile 9e itli yaz1lann bulundugu pankartlann as1ld1g1 belirtilmekle birlikte, bireysel ba vuru konusu olan derece mahkemesi karannm dayanag1 belirtilen hususlar olmay1p kanuna aykm toplantiya katilmaya ili kindir. Bu nedenle ba vurucu a91smdan atilan sloganlar ve ifadeler nedeniyle uygulanan bir yaptmm soz konusu olmad1gmdan bu hususlar dogrudan bu incelemenin konusu degildir. 49. Somut olayda oldugu gibi gosteri ytirtiyti tinden once bildirim yap1lmamas1 ve idarece belirlenen alanlar d1 mda toplamlmas1 tek ba ma gosteriyi ban ;il olmaktan 91karmayacakt1r. Zira somut olayda yapilan toplant1 milletvekillerinin Anayasa Mahkemesi karan sonrasmda tahliyeleri tizerine yap1lm1 olup, derhal tepki verilmesi gereken haller kapsammda degerlendirilmelidir. Dolay1s1yla toplantmm bu yonlerden kanuna aykm oldugunun tespit edilmesi, ban ;il niteligini kaybetmemi ve iddet i9ermeyen toplant1 ve 9 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/8018 : 15/11/2018 gosteri yiiriiyii tine kat1lanlar hakkmda HAGB karan verilmesi eklindeki mudahaleyi tek ba ma hakh hale getirmez. Toplantmm ban 91l niteligini kaybetmesi halinde toplantI ve gosteri yiiriiyii u hakkma yap1lan mudahalenin gerek9elerinin olaym somut ko ullan 9en;evesinde toplant1ya kat1lan ve hakkmda bu nedenle yaptmm uygulanan ki iler bak1mmdan ilgili ve yeterli olarak ortaya konulmas1 gereklidir (Omer Faruk Akyuz, 57). 50. Somut olayda ilk derece mahkemesi tarafmdan HAGB karan verilmesi nedeniyle ba vurucunun toplant1 hakkma mudahalede bulunulmu tur. Mahkeme karannda, toplantmm ban pl olup olmad1g1 , eylem nedeniyle toplumsal hayatm etkilenip etkilenmedigi, kamu duzenin bozulup bozulmad1g1 hususlan degerlendirilmeksizin sadece bildirim yap1lmamas1, belirlenmi yerler d1 mda toplamlmas1 ve yasa d1 1 slogan atilmas1 ba vurucu hakkmda kanunsuz toplantiya katilmaktan ceza hukmu ve HAGB karan verilmesine yeterli gerek9e olarak kabul edilmi tir (bkz. 16). 51. Her toplantl ve gosteri yiiriiyii ti dogas1 geregi gunluk hayatm aki mda belli bir kan 1khk ya da rahats1zhga sebep olabilir ve olumsuz tepkilere yol a9abilir. Mahkeme karannda soz konusu belli duzeyi a an bir kan 1khgm olu tugu, toplantmm iddet i9erdigi ve kamu duzeninin bozuldugu yonunde herhangi bir tespit yer almamaktad1r. Toplantmm olays1z ekilde kendiliginden dag1ld1g1 da Mahkemece gozonune almmam1 tlf . Aynca Mahkeme karannda, atilan sloganlann ve gostericilerin davram lannm toplantmm ban 91l ozelligini ne ekilde ortadan kaldird1g1 ve ba vurucunun davram lannm bu duruma katkis1 bireyselle tirilmek suretiyle ortaya konulamam1 t1r. Dolay1s1yla ilk derece mahkemesi tarafmdan verilen HAGB karannm gerek9esinin mudahale i9in ilgili ve yeterli oldugu soylenemez . 52. Ote yandan HAGB karan verilmesi nedeniyle ba vurucu be y1l denetim altma almm1 tlf . Ban 91l bir gosteri nedeniyle cezai yaptmm tehdidi altmda bulunma sonucunu doguran HAGB karannm kural olarak me ru ama9lan ger9ekle tirmek i9in gerekli goriilen onlemler ile ban 91l toplantI hakk1 arasmdaki dengeyi saglad1g1 soylenemez. Hakkmda HAGB karan verilen o donemde belediye e ba kan aday1 olan ve aktif olarak siyasetin i9inde yer alan, bu nedenle tekrar bir toplantI veya gosteri yiiriiyii une katilmas1 kendisinden beklenebilecek olan ba vurucunun bir toplantiya veya yiiriiyii e katilmas1 ve mahkum olmas1 durumunda bu ceza yargilamasmm da devam etmesi ve yarg1lama sonucunda ceza almas1 ihtimali bulunmaktad1r. Dolay1s1yla ba vurucu kat1ld1g1 bir ban 9il gosteri nedeniyle be yil boyunca bir cezanm uygulanabilmesi tehdidine maruz kalacak ve herhangi bir toplant1 ve gosteri yiiriiyii une katihp katilmama yonunde HAGB karannm ba vurucu i9in caydmc1 bir etkisi olacaktir (Osman Erbil, 71). 53. Yukandaki a91klamalar 9er9evesinde, belirtilenler 1 1gmda mevcut ba vuruda Anayasa'nm 34. maddesinin ikinci fikrasmda belirtilen me ru ama9lan ger9ekle tirmek i9in gerekli goriilen onlemler ile ba vurucunun aym maddenin birinci fikras1 kapsammdaki haklan arasmda adil bir denge saglanamam1 tir. Ba vurucunun katild1g1 toplantI ve gosteri yiiriiyii ti nedeniyle hakkmda HAGB karan verilmesi eklindeki mudahalenin henuz mahkG.m edilmemi olsa dahi ba vurucunun siyaset9i kimligi de dikkate almd1gmda Anayasa'nm 34. maddesinin ikinci fikrasmda yer alan kamu duzeni me ru amacmm saglanmasmda demokratik toplum gereklerine uygun oldugu soylenemez . 54. A91klanan gerek9elerle ba vurucunun Anayasa'nm 34. maddesinde guvence altma toplantl ve gosteri yiiriiyii ti duzenleme hakkmm ihlal edildigi sonucuna vanlm1 tlr. 10 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/8018 : 15/11/2018 3. 6216 Say1h Kanun'un 50. Maddesi Yoniinden 55. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say1h Anayasa Mahkemesinin Kurulu u ve Yargilama Usulleri Hakkmda Kanun'un 50. maddesinin (1) ve (2) numarah flkralan oyledir: "(]) Esas inceleme sonunda, ba$vurucunun hakkznzn ihlal edildigine ya da edilmedigine karar verilir. jh[al kararz verilmesi hdlinde ihlalin ve sonur;larznzn ortadan kaldmlmas1 i ;in yaptlmas1 gerekenlere hukmedilir ... (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme kararzndan kaynaklanmZ$Sa, ihlali ve sonur;larznz ortadan kaldzrmak i ;in yeniden yargzlama yapmak uzere dosya ilgili mahkemeye gonderilir. Yeniden yargzlama yapzlmasznda hukuki yarar bulunmayan hdllerde ba$vurucu lehine tazminata hukmedilebilir veya gene! mahkemelerde dava ar;llmas1 yolu gosterilebilir. Yeniden yargtlama yapmakla yukumlu mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal kararznda ar;1klad1g1 ihlali ve sonur;larzm ortadan kald1racak $ekilde mumkunse dosya ilzerinden karar verir." 56. Ba vurucu 20.000 TL manevi tazminat talebinde bulunmu tur. 57. Toplant1 ve gosteri yiiriiyii ii diizenleme hakkmm ihlal edildigi sonucuna vanlm1 t1r. 58. Toplantl ve gosteri yiiriiyii ii diizenleme hakkmm ihlalinin sonuc;larmm ortadan kaldmlmas1 ic;in yeniden yargilama yap1lmasmda hukuki yarar bulundugundan karann bir omeginin yeniden yarg1lama yapdmak iizere S1mak Asliye Ceza Mahkemesine gonderilmesine karar verilmesi gerekir. 59. Toplantl ve gosteri yiiriiyii ii diizenleme hakkmm ihlal edilmesi nedeniyle yalmzca ihlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararlan kar 1hgmda ba vurucuya net 4.000 TL manevi tazminat odenmesine karar verilmesi gerekir. 60. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 226,90 TL hare; ve 1.980 TL vekalet iicretinden olu an toplam 2.206,90 TL yarg1lama giderinin ba vurucuya odenmesine karar verilmesi gerekir. VI.HOKUM A91klanan gerekc;elerle; A. Toplantl ve gosteri yiiriiyii ii diizenleme hakkmm ihlal edildigine ili kin iddianm KABUL EDiLEBiLiR OLDUGUNA, B. Anayasa'nm 34. maddesinde giivence altma ahnan toplantl ve gosteri yiiriiyii ii diizenleme hakkmm iHLAL EDiLDiGiNE, C. Karann bir orneginin toplantl ve gosteri yiiriiyii ii diizenleme hakkmm ihlalinin sonuc;lannm ortadan kaldmlmas1 ic;in yeniden yarg1lama yapdmak iizere S1mak Asliye Ceza Mahkemesine (E.2014/394, K.2015/148) GONDERiLMESiNE, D. Ba vurucuya net 4.000 TL manevi tazminat ODENMESiNE, tazminata ili kin diger taleplerin REDDiNE, 11 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/8018 : 15/11/2018 E. 226,90 TL han; ve 1.980 TL vekalet ucretinden olu an toplam 2.206,90 TL yarg1lama giderinin ba vurucuya ODENMESiNE, F. Odemelerin, karann tebligini takiben ba vuruculann Hazine ve Maliye Bakanhgma ba vuru tarihinden itibaren dort ay i ;inde yap1lmasma, odemede gecikme olmas1 halinde bu surenin sona erdigi tarihten odeme tarihine kadar ge9en sure i9in yasal F AiZ UYGULANMASINA, G. Karann bir ornegmm Adalet Bakanhgma GONDERiLMESiNE 15/11/2018 tarihinde OYBiRLiGiYLE karar verildi. Ba kan Engin YILDIRIM Dye Muammer TOP AL Dye R1dvan GULE ; Dye M.EminKUZ Dye RecaiAKYEL 12