TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR ALİ ŞİMŞEK BAŞVURUSU (2) (Başvuru Numaras ı: 2016/73573) Karar Tarihi: 24/6/2020 Başvuru Numaras ı: 2016/73573 Karar Tarihi : 24/6/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCIRıdvan GÜLEÇ Recai AKYEL Raportör : Hüseyin KAYA Başvurucu : Ali ŞİMŞEK I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, infaz kurumunda verilen disiplin cezas ı nedeniyle adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR ALİ ŞİMŞEK BAŞVURUSU (2) (Başvuru Numaras ı: 2016/73573) Karar Tarihi: 24/6/2020 Başvuru Numaras ı: 2016/73573 Karar Tarihi : 24/6/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCIRıdvan GÜLEÇ Recai AKYEL Raportör : Hüseyin KAYA Başvurucu : Ali ŞİMŞEK I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, infaz kurumunda verilen disiplin cezas ı nedeniyle adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 23/12/2016 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurucunun adli yard ım talebinin kabulüne karar verilmi ştir. 5. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ında n yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık görüşünü sunmu ştur. 7. Başvurucu, Bakanl ığın görüşüne karşı süresinde beyanda bulunmu ştur. III. OLAY VE OLGULAR 8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ve Ulusal Yarg ı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) arac ılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde olaylar özetle şöyledir: 9. Başvurucu devletin egemenli ği alt ında bulunan topraklardan bir k ısm ını devlet idaresinden ay ırmaya çal ışma suçundan müebbet a ğır hapis cezas ı hükümlüsüdür. Başvuru Numaras ı: 2016/73573 Karar Tarihi : 24/6/2020 310. Başvurucu hakk ında açl ık grevi yapmak eylemi nedeniyle Tekirda ğ 2 No.lu F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapal ı Ceza İnfaz Kurumu (Ceza İnfaz Kurumu) idaresince disiplin soruşturmas ı aç ılm ıştır. Bu soru şturma kapsam ında savunmas ı al ınan başvurucu, ceza infaz kurumu nakil talebinin yerine getirilmemesi nedeniyle protesto amac ıyla açl ık grevi yapt ığını belirtmiştir. Ceza İnfaz Kurumu idaresince 12/7/2016 tarihinde ba şvurucu hakk ında " 1 ay süre ile baz ı etkinliklerden say ılan kütüphane, spor, resim, çini-seramik, a ğaç işleri ve hobi faaliyetlerine kat ılmaktan al ıkoyma " disiplin cezas ı verilmiştir. Kararda ba şvurucunun üzerine at ılı disiplin suçunu i şlediğini savunmas ında ikrar etmesi ve 29/6/2016 tarihinde yemek almad ığına ilişkin düzenlenen tutanak delil gösterilmi ştir. 11. Başvurucu an ılan karara kar şı Tekirda ğ 2. İnfaz Hâkimli ğine (Hâkimlik) şikâyetçi olmu ştur. Hâkimlik disiplin cezas ının verilmesinde usul ve yasaya ayk ırılık bulunmad ığını belirterek 20/10/2016 tarihinde ret karar ı vermiştir. 12. Başvurucu bu karara kar şı itirazda bulunmu ştur. İtiraz ı inceleyen Tekirda ğ 2. Ağır Ceza Mahkemesince (Mahkeme) 23/11/2016 tarihinde ret karar ı verilmiştir. 13. Ret karar ını 23/11/2016 tarihinde tebli ğ alan başvurucu 23/12/2016 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İLGİLİ HUKUK 14. 13/12/2004 tarihli ve 5275 say ılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfaz ı Hakk ında Kanun'un " Baz ı etkinliklere kat ılmaktan al ıkoyma " kenar ba şlıklı 40. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "(1) Baz ı etkinliklere kat ılmaktan al ıkoyma cezas ı, hükümlünün bir aydan üç aya kada r süreyle kurumun kültürel ve spor etkinliklerine kat ılmaktan yoksun b ırak ılmas ıdır. (2) Baz ı etkinliklere kat ılmaktan al ıkoyma cezas ını gerektiren eylemler şunlard ır: ... g) Açl ık grevi yapmak. " 15. 16/5/2001 tarihli ve 4675 say ılı İnfaz Hâkimli ği Kanunu nun " Amaç ve kapsam" kenar başlıklı 1. maddesinin ikinci f ıkras ı şöyledir: "Bu kanun, ceza infaz kurumlar ı ve tutukevlerinde bulunan hükümlü ve tutuklula r hakk ında yap ılan işlemler veya bunlarla ilgili faaliyetlere yönelik şikâyetleri incelemek, karara ba ğlamak ve kanunlarla verilen di ğer görevleri yerine getirmek üzere kurulan infaz hâkimliklerine ili şkin hükümleri kapsar. " 16. 4675 say ılı Kanun'un " İnfaz hâkimli ğince şikâyet üzerine verilen kararlar " kenar başlıklı 6. maddesinin ilgili k ısımlar ı şöyledir: "Şikâyet ba şvurusu üzerine infaz hâkimi, duru şma yapmaks ızın dosya üzerinden bi r hafta içinde karar verir; ancak, gerek gördü ğünde karar vermeden önce şikâyet konusu işlem veya faaliyet hakk ında re sen ara ştırma yapabilir ve ilgililerden bilgi ve belge isteyebilir... ... Başvuru Numaras ı: 2016/73573 Karar Tarihi : 24/6/2020 4İnfaz hâkimi, inceleme sonunda şikâyeti yerinde görmezse reddine; yerinde görürse, yap ılan işlemin iptaline ya da faaliyetin durdurulmas ına veya ertelenmesine karar verir. ... İnfaz hâkiminin kararlar ına karşı şikâyetçi veya ilgili Cumhuriyet savc ısı taraf ından, tebliğden itibaren bir hafta içinde Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu hükümlerine göre acele itiraz yoluna gidilebilir. İtiraz, infaz hakimli ğinin kuruldu ğu yer ağır ceza mahkemesine yap ılır." V.İNCELEME VE GEREKÇE 17. Mahkemenin 24/6/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 18. Başvurucu; iste ği d ışında yap ılan ceza infaz kurumu nakline kar şı açl ık grevine başlad ığını, açl ık grevinin k ırk dördüncü gününde Ceza İnfaz Kurumuna getirildi ğini, burada arama s ıras ında darp giri şimine ve hakarete u ğrad ığını, buna dair ilgili Cumhuriyet başsavc ılığına suç duyurusunda bulundu ğunu belirtmektedir. Ba şvurucu açl ık grevine devam etmesi nedeniyle hakk ında tesis edilen disiplin cezas ının Anayasa'n ın 17. maddesinin üçüncü fıkras ında güvence alt ına al ınan kötü muamele yasa ğını, Anayasa'n ın 19. ve 36. maddelerinde güvence alt ına al ınan kişi hürriyeti ve güvenli ği hakk ı ile adil yarg ılanma hakk ını ihlal ettiğini ileri sürmü ştür. 19. Bakanl ık görüşünde, başvurucunun iddialar ının ve Ceza İnfaz Kurumundaki hangi eylem ya da uygulamayla ilgili oldu ğunun aç ık olmad ığı, başvurucunun şikâyetlerine ilişkin temellendirme içeren hiçbir bilgi ya da belge de sunmad ığı ancak iddialar ının bir bütün hâlinde kötü muamele yasa ğı çerçevesinde ele al ınmas ı gerektiği belirtilmi ştir. Bakanl ık; ceza infaz kurumu naklinde ola ğan şekilde arama i şlemi yap ıldığını, başvurucunun bu işleme direnerek slogan att ığını, başvurucu hakk ında düzenlenen adli raporda yaralanmas ının bulunmad ığının tespit edildi ğini, başvurucunun açl ık grevinde oldu ğunu belirttiğine dair bir belgenin de bulunmad ığını savunmu ştur. Bakanl ığa göre ba şvurucu hakk ında tesis edilen disiplin cezas ı hukuka uygundur. 20. Başvurucu, Bakanl ık görüşüne karşı beyan ında istemi d ışında yap ılan sevk işleminin hukuka ayk ırı olduğunu belirterek ihlal iddialar ını yinelemiştir. B. Değerlendirme 21. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucunun dile getirdi ği şikâyetler ve dayanaklar ı başvuru formunda tam olarak aç ıklanarak temellendirilebilmi ş değildir. Ancak başvurucunun hakk ında tesis edilen disiplin cezas ı sürecine ili şkin tüketti ği hukuk yolu sonras ı bireysel ba şvuruda bulundu ğu da aç ıktır. Ne var ki ba şvurucu bireysel ba şvuruya taşıdığı yarg ı karar ı nedeniyle hangi anayasal hakk ının ne şekilde ihlal edildi ğini ortaya koymad ığından ba şvurunun Anayasa'n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan adil yarg ılanma hakk ı kapsam ında incelenmesi gerekti ği değerlendirilmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2016/73573 Karar Tarihi : 24/6/2020 522. Nitekim daha önce de Anayasa Mahkemesi, ceza infaz kurumlar ında verilen disiplin cezalar ına yap ılan itirazla ilgili ba şvurular ı medeni hak ve yükümlülükler kapsam ında görerek adil yarg ılanma hakk ı kapsam ında ele alm ıştır (örnek olarak bkz. Giyasettin Ayd ın, B. No: 2013/1852, 25/3/2015; Metin Yamalak (2) B. No: 2013/9450, 13/4/2016; Cihan Ye şil, B. No: 2013/8635, 6/5/2015). Mevcut ba şvuruda sözü geçen kararlardan ayr ılmay ı gerektiren bir yön bulunmamaktad ır. 23. Anayasa n ın 148. maddesinin dördüncü f ıkras ında, kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlara ili şkin şikâyetlerin bireysel ba şvuruda incelenemeyece ği belirtilmi ştir. Bu kapsamda ilke olarak mahkemeler önünde dava konusu yap ılm ış maddi olay ve olgular ın kan ıtlanmas ı, delillerin de ğerlendirilmesi, hukuk kurallar ının yorumlanmas ı ve uygulanmas ı ile uyuşmazl ıkla ilgili var ılan sonucun adil olup olmamas ı bireysel ba şvuru konusu olamaz. Ancak bireysel ba şvuru kapsam ındaki hak ve özgürlüklere müdahale te şkil eden, bariz takdir hatas ı ve aç ık bir keyfîlik içeren yorum, uygulama ve sonuçlar Anayasa Mahkemesinin denetim yetkisi kapsam ındad ır (Ahmet Sa ğlam, B. No: 2013/3351, 18/9/2013, 42). 24. Başvurucu taraf ından ileri sürülen iddialar, mahkemelerce delillerin değerlendirilmesine ve hukuk kurallar ının yorumlanmas ına ilişkin olup 5275 say ılı Kanun un 43. maddesinin (2) numaral ı fıkras ının (g) bendi uyar ınca başvurucu hakk ında verilen 1 ay süre ile baz ı etkinliklerden say ılan kütüphane, spor, resim, çini-seramik, a ğaç işleri ve hobi faaliyetlerine kat ılmaktan al ıkoyma cezas ına karşı Hâkimliğe yap ılan şikâyetin reddine dair karar ile bu karara kar şı yap ılan itiraz ın Mahkemece reddedilmesinde bariz takdir hatas ı ve açık bir keyfîlik olu şturan bir husus tespit edilememi ştir. 25. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun di ğer kabul edilebilirlik ko şullar ı yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜMAç ıklanan gerekçelerle; A. Adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, B. 12/1/2011 tarihli ve 6100 say ılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu nun 339. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı uyar ınca tahsil edilmesi ma ğduriyetine neden olaca ğından adli yard ım talebi kabul edilen ba şvurucunun yarg ılama giderlerini ödemekten TAMAMEN MUAF TUTULMASINA, C. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 24/6/2020 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Kadir ÖZKAYA Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCI Üye Üye R ıdvan GÜLEÇ Recai AKYEL