TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR ARİF YILDIRIM BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/10145) Karar Tarihi: 8/6/2021 Başvuru Numaras ı: 2018/10145 Karar Tarihi : 8/6/2021 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCIRıdvan GÜLEÇ Basri BAĞCI Raportör : Ayhan KILIÇ Başvurucu : Arif YILDIRIM I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru; yaşlılık ayl ığının kesilmesi ve geçmi şte ödenen ayl ıklar ın borç olarak çıkar ılmas ı nedeniyle mülkiyet hakk ın
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR ARİF YILDIRIM BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/10145) Karar Tarihi: 8/6/2021 Başvuru Numaras ı: 2018/10145 Karar Tarihi : 8/6/2021 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCIRıdvan GÜLEÇ Basri BAĞCI Raportör : Ayhan KILIÇ Başvurucu : Arif YILDIRIM I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru; yaşlılık ayl ığının kesilmesi ve geçmi şte ödenen ayl ıklar ın borç olarak çıkar ılmas ı nedeniyle mülkiyet hakk ının, yarg ılaman ın makul süreyi a şmas ı nedeniyle de makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddialar ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 6/4/2018 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ı lan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: 6. Başvurucu 1949 do ğumlu olup Bodrum'da ikamet etmektedir. 7. Başvurucu 20/11/2000 ve 9/1/2001 tarihli dilekçelerle Bafra Berberler ve Kuaförler Esnaf Odas ı (Esnaf Odas ı) üyesi oldu ğu 22/3/1985-12/12/1992 dönemindeki hizmetinin Sosyal Sigortalar Kurumuna (SSK) tabi çal ışmalar ıyla birleştirilmesini talep etmiştir. SSK; Esnaf Odas ıyla gerekli yaz ışmalar ı yapt ıktan sonra ba şvurucunun SSK ya tabi olarak 2.458 günlük çal ışmas ını, 538 günlük askerlik borçlanmas ını ve 2.289 günlük (6 y ıl 4 ay ve 9 gün) Esnaf ve Sanatkârlar ve Di ğer Bağıms ız Çal ışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu (BAĞ-KUR) hizmetini dikkate alarak ba şvurucunun toplam 5.285 günlük hizmetinin bulunduğunu hesaplam ış ve 17/7/1964 tarihli ve 506 say ılı Sosyal Sigortalar Kanunu nun geçici 81. maddesinin (B) f ıkras ının (a) bendine göre ba şvurucuya 1/5/2001 tarihinden itibaren ya şlılık ayl ığı bağlam ıştır. Başvuru Numaras ı: 2018/10145 Karar Tarihi : 8/6/2021 38. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) ba şmüfettişi taraf ından düzenlenen 22/1/2010 tarihli raporda ba şvurucuya sahte ve usulsüz olarak 22/3/1985-12/12/1992 tarihleri aras ındaki 6 y ıl 4 ay 9 günlük hizmet süresinin kazand ırıldığı tespiti yap ılm ıştır. Raporda, Esnaf Odas ı kay ıtlar ı incelendi ğinde başvurucunun 26/2/1978-12/10/1992 tarihleri aras ında üyelik kayd ının bulundu ğunun anla şıldığı belirtilmi ştir. Ancak ba şvurucuya ili şkin üyelik kayd ının başka bir ki şinin (M.E.) ismi karalan ıp başvurucunun isminin yaz ılmas ı suretiyle oluşturulduğu ifade edilmi ştir. Raporda, ba şvurucunun ça ğrıya rağmen ifade vermeye gitmediği aktar ılm ıştır. Müfetti şin kanaatine göre ba şvurucunun eski üye oldu ğu izleniminin verilmesi için üyelerden birinin ismi silinerek onun yerine ba şvurucunun ismi yaz ılm ıştır. Raporda, ba şvurucunun berberlik faaliyeti kapsam ında bildirdi ği hizmetin iptal edilmesi gerektiği ifade edilmi ştir. 9. Konuyla ilgili olarak ba şvurucu aleyhine ceza soru şturmas ı başlatılm ıştır. Ceza yarg ılamas ı sıras ında 8/12/2015 tarihli duru şmada verdi ği ifadesinde ba şvurucu; Esnaf Odas ı üyesi olmad ığını, oradaki kayd ının kimin taraf ından yap ıldığını bilmediğini, hayat ında hiç kuaförlük yapmad ığını beyan etmi ştir. 10. SGK 15/4/2011 tarihli i şlemle ba şvurucunun ya şlılık ayl ığını kesmiş ve geçmişte ödenen 59.021,84 TL ya şlılık ayl ığı ile 3.303,59 TL sa ğlık hizmet bedelini, 3.615,60 TL i şlemiş faiz ve 12 TL tebligat giderini borç olarak ç ıkarm ıştır. 11. Başvurucu bu i şleme kar şı 13/5/2011 tarihinde Samsun 3. İş Mahkemesinde (Mahkeme) dava açm ıştır. Dava dilekçesinde, SSK taraf ından belgeler üzerinde gerekli incelemelerin yap ıldığı ve herhangi bir sahtecili ğin tespit edilemedi ği belirtilmi ştir. Dilekçede ayr ıca ayl ık bağland ıktan yakla şık on y ıl sonra ayl ığın iptal edilmesinin iyi niyet kurallar ıyla bağdaşmad ığı ifade edilmi ştir. 12. Mahkeme 23/2/2016 tarihli karar ıyla yaşlılık ayl ığının kesilmesi ile geçmi şte ödenen 59.021,84 TL'nin iadesi yönünden davay ı reddetmi ş; 3.303,59 TL sa ğlık hizmet bedeli, 3.615,60 TL i şlemiş faiz ve 12 TL tebligat giderini ise iptal etmi ştir. Karar ın gerekçesinde, ba şvurucunun ceza yarg ılamas ı sıras ındaki ifadesinde kuaförlük faaliyetinde bulunmad ığını aç ıkça ikrar etti ğine vurgu yap ılm ıştır. Gerekçede, ba şvurucunun berberli k faaliyeti kapsam ındaki hizmetlerinin iptali hâlinde geriye kalan i ş gününün ya şlılık ayl ığı bağlanmas ı için yeterli olmad ığı belirtilmi ş; bu nedenle ya şlılık ayl ığının bağland ığı tarihte n itibaren kesilmesinin ve geriye dönük on y ıllık ödemelerin yasal faiziyle birlikte iadesinin istenmesinin hukuka uygun oldu ğu aç ıklanm ıştır. 13. Başvurucu bu karara kar şı temyiz yoluna ba şvurmuştur. Temyiz dilekçesinde, 6 yıl 4 ay 9 günlük hizmet süresi iptal edilse bile 2.458 günlük SSK hizmetinin, 600 günlük askerlik borçlanmas ının, 360 günlük tar ım BAĞ-KUR hizmetinin, 11/2/1980-31/12/1983 tarihleri aras ındaki vergi kayd ı sebebiyle 1 y ıl 8 ay 11 günlük hizmetin toplamda 3.600 günü geçtiği belirtilmi ştir. Yarg ıtay 21. Hukuk Dairesi 1/3/2018 tarihli karar ıyla mahkeme karar ını onam ıştır. Nihai karar 20/3/2018 tarihinde ba şvurucuya tebli ğ edilmiştir. 14. Başvurucu 6/4/2018 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İLGİLİ HUKUK A. Ulusal Hukuk 15. 506 say ılı Kanun un geçici 81. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2018/10145 Karar Tarihi : 8/6/2021 4"Bu Kanunun yürürlü ğe girdiği tarihte; A) Bu Kanunun yürürlük tarihinden önce yürürlükte bulunan hükümlere göre yaşlılık ayl ığı bağlanmas ına hak kazanm ış olanlar ile sigortal ılık süresi 18 y ıl ve daha fazla olan kad ınlar ve sigortal ılık süresi 23 y ıl ve daha fazla olan erkekler hakk ında, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce yürürlükte bulunan hükümler uygulan ır. B) 23.5.2002 tarihinde; a) (A) bendi kapsam ında olanlar hariç sigortal ılık süresi 18 (dahil) y ıldan fazla olan kad ınlar 20 y ıllık sigortal ılık süresini ve 40 ya şını doldurmalar ı, sigortal ılık süresi 23 y ıldan (dahil) fazla olan erkekler 25 y ıllık sigortal ılık süresini ve 44 ya şını doldurmalar ı ve en az 5000 gün, ..." 16. 31/5/2006 tarihli ve 5510 say ılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sa ğlık Sigortas ı Kanunu nun 96. maddesi şöyledir: "Kurumca i şverenlere, sigortal ılara, isteğe bağlı sigortal ılara gelir veya ayl ık almakt a olanlara ve bunlar ın hak sahiplerine, genel sa ğlık sigortal ılar ına ve bunlar ın bakmakla yükümlü oldu ğu kişilere, fazla veya yersiz olarak yap ıldığı tespit edilen bu Kanun kapsam ındaki her türlü ödemeler; a ) K a s ıtlı veya kusurlu davran ışlar ından do ğmuşsa, hatal ı işlemin tespit tarihinden geriye do ğru en fazla on y ıllık sürede yap ılan ödemeler, bu ödemelerin yap ıldığı tarihlerden, b) Kurumun hatal ı işlemlerinden kaynaklanm ışsa, hatal ı işlemin tespit tarihinden geriye do ğru en fazla be ş yıllık sürede yap ılan ödemeler toplam ı, ilgiliye tebli ğ edildiği tarihten itibaren yirmidört ay içinde yap ılacak ödemelerde faizsiz, yirmidört ayl ık sürenin doldu ğu tarihten sonra yap ılacak ödemelerde ise bu süre sonundan, itibaren hesaplanacak olan kanunî faizi ile birlikte, ilgililerin Kurumda n alacağı varsa bu alacaklar ından mahsup edilir, alacaklar ı yoksa genel hükümlere göre geri alınır. Alacaklar ın yersiz ödemelere mahsubu, en eski borçtan ba şlanarak borç asl ına yap ılır, kanunî faiz kalan borca uygulan ır. Bu hüküm ilgili hak sahiplerinin muvafakat etmeleri kayd ıyla, ayn ı dosyadan di ğer bir hak sahibine yap ılan yersiz ödemelere mahsubunda da uygulan ır. Yersiz ödemenin gelir ve ayl ıklardan kesilmesinde, kesintinin ba şlayacağı ödeme dönemi ba şı itibar ıyla kanunî faizi ile birlikte hesaplanan borç tutar ı, gelir v e ayl ıktan % 25 oran ında kesilmek suretiyle uygulan ır. Yersiz ödemelerin tespiti ile geri al ınmas ına ve bu maddenin uygulanmas ına ilişkin usûl ve esaslar, Kurum taraf ından ç ıkar ılacak yönetmelikle düzenlenir." B. Uluslararas ı Hukuk 17. İlgili uluslararas ı hukuk için bkz. Uğur Ziyaretli , B. No: 2014/5724, 15/2/2017, 28-31. Başvuru Numaras ı: 2018/10145 Karar Tarihi : 8/6/2021 5V.İNCELEME VE GEREKÇE 18. Mahkemenin 8/6/2021 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Makul Sürede Yarg ılanma Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı 19. Başvurucu, yarg ılaman ın uzun sürmesi nedeniyle makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 2. Değerlendirme 20. 9/1/2013 tarihli ve 6384 say ılı Avrupa İnsan Haklar ı Mahkemesine Yap ılm ış Baz ı Başvurular ın Tazminat Ödenmek Suretiyle Çözümüne Dair Kanun'a eklenen geçici 2. maddeye göre Anayasa Mahkemesine yap ılan ve münhas ıran bu maddenin yürürlü ğe girdiği 31/7/2018 tarihi itibar ıyla Anayasa Mahkemesinde derdest olan yarg ılamalar ın makul sürede sonuçland ırılmad ığı iddias ıyla ilgili bireysel ba şvurular ın Adalet Bakanl ığı İnsan Haklar ı Tazminat Komisyonu (Tazminat Komisyonu) taraf ından incelenerek karara bağlanmas ı öngörülmü ştür. Anayasa Mahkemesi Ferat Yüksel (B. No: 2014/13828, 12/9/2018, 27-36) karar ında Tazminat Komisyonuna ba şvuru imkân ının getirilmesine ili şkin yolu ula şılabilir olma, başarı şans ı sunma ve yeterli giderim sa ğlama kapasitesinin bulunup bulunmad ığı yönünden inceleyerek Tazminat Komisyonuna ba şvuru yolu tüketilmeden yap ılan başvurunun incelenmesinin bireysel ba şvurunun ikincil niteli ği ile bağdaşmayacağı sonucuna varm ış; başvuru yollar ının tüketilmemi ş olmas ı nedeniyle ba şvurunun kabul edilemezli ğine karar vermi ştir. 21. Mevcut ba şvuruda da söz konusu karardan ayr ılmay ı gerektiren bir durum bulunmamaktad ır. 22. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının diğer kabul edilebilirlik koşullar ı yönünden incelenmeksizin başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduklar ına karar verilmesi gerekir. B. Mülkiyet Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı 23. Başvurucu, ya şlılık ayl ığı bağland ıktan on y ıl sonra ayl ığının iptal edilmesinin Anayasa'n ın 60. maddesi ile sosyal devlet ilkesine ayk ırı olduğunu belirtmektedir. Ba şvurucu 6 y ıl 4 ay 9 günlük hizmet süresi iptal edilse bile 2.458 günlük SSK hizmetinin, 600 günlük askerlik borçlanmas ının, 360 günlük tar ım BAĞ-KUR hizmetinin, 11/2/1980-31/12/1983 tarihleri aras ındaki vergi kayd ı sebebiyle 1 y ıl 8 ay 11 günlük hizmetinin toplamda 3.600 günü geçti ğini iddia etmektedir. Ba şvurucu, geçmi şe yönelik borç ç ıkar ılmas ının Anayasa Mahkemesinin Fatma Ülker Akkaya (B. No: 2014/18979, 22/2/2018) karar ında aç ıklad ığı üzere mülkiyet hakk ını ihlal ettiğini ileri sürmektedir. Başvuru Numaras ı: 2018/10145 Karar Tarihi : 8/6/2021 62. Değerlendirme 24. Anayasa'n ın "Mülkiyet hakk ı" kenar başlıklı 35. maddesi şöyledir: "Herkes, mülkiyet ve miras haklar ına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yarar ı amac ıyla, kanunla s ınırlanabilir. Mülkiyet hakk ının kullan ılmas ı toplum yarar ına ayk ırı olamaz." 25. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucunun şikâyetlerinin özü, ya şlılık ayl ığının kesilmesi ve geçmi şte ödenen tutarlar ın geri istenmesi oldu ğundan şikâyetlerin bir bütün olarak mülkiyet hakk ı kapsam ında incelenmesi gerekti ği değerlendirilmi ştir. 26. Anayasa'n ın 35. maddesinin birinci f ıkras ında "Herkes, mülkiyet ve miras haklar ına sahiptir." denilmek suretiyle mülkiyet hakk ı güvenceye ba ğlanm ıştır. Anayasa'n ın anılan maddesiyle güvenceye ba ğlanan mülkiyet hakk ı, ekonomik de ğer ifade eden ve parayla de ğerlendirilebilen her türlü mal varl ığı hakk ını kapsamaktad ır (AYM, E.2015/39, K.2015/62, 1/7/2015, 20). 27. Anayasa'n ın 35. maddesinde düzenlenen mülkiyet hakk ı mevcut mal, mülk ve varl ıklar ı koruyan bir güvencedir. Bir ki şinin hâlihaz ırda sahibi olmad ığı bir mülkün mülkiyetini kazanma beklentisi -ki şinin bu konudaki menfaati ne kadar güçlü olursa olsun- Anayasa'yla korunan mülkiyet kavram ı içinde de ğildir. Bu hususun istisnas ı olarak belli durumlarda bir ekonomik de ğer veya icras ı mümkün bir alacağı elde etmeye yönelik meşru bir beklenti Anayasa'da yer alan mülkiyet hakk ı güvencesinden yararlanabilir. Me şru beklenti makul bir şekilde ortaya konmu ş, icra edilebilir bir alaca ğın doğurduğu, ulusal mevzuatta belirli bir kanun hükmüne veya ba şarılı olma ihtimalinin yüksek oldu ğunu gösteren yerle şik bir yarg ı içtihad ına dayanan, yeterli somutlu ğa sahip nitelikteki bir beklentidir. Temelsiz bir hak kazanma beklentisi veya sadece mülkiyet hakk ı kapsam ında ileri sürülebilir bir iddian ın varl ığı meşru beklentinin kabulü için yeterli de ğildir ( Kemal Yeler ve Ali Arslan Çelebi , B. No: 2012/636, 15/4/2014, 36, 37). 28. Anayasa'da yer alan mülkiyet hakk ı bireylere bir tür sosyal güvenlik ödemesi alma hakk ı içermemekle beraber yürürlükteki mevzuatta, önceden prim ödeme şart ıyla veya şarts ız olarak sosyal yard ım alma hakk ı şeklinde bir ödeme yap ılmas ı öngörülmü ş ise yarg ısal içtihatlara paralel olarak ilgili mevzuat ın arad ığı şartlar ı yerine getiren bireyin mülkiyet hakk ı kapsam ına giren bir menfaatinin do ğduğu kabul edilmelidir ( Hüseyin Remzi Polge, B. No: 2013/2166, 25/6/2015 , 36). 29. Somut olayda 1/5/2001 tarihinden itibaren ba şvurucuya ya şlılık ayl ığı bağland ığı aç ıktır. Dolay ısıyla yaşlılık ayl ığının başvurucu yönünden me şru beklenti te şkil ettiği sonucuna ula şılmaktad ır. Öte yandan ba şvurucuya ödenmi ş bulunan 59.021,84 TL'nin iadesi de istenmektedir. Ya şlılık ayl ıklar ı, ödenmek suretiyle ba şvurucunun mevcut mal varl ığı hâline gelmi ştir. Bu nedenle bunlar ın geri istenmesine yönelik i şlemin de Anayasa'n ın 35. maddesi ba ğlam ında mülk te şkil ettiğinin kabulü gerekir. Başvuru Numaras ı: 2018/10145 Karar Tarihi : 8/6/2021 730. Anayasa n ın 35. maddesinde bir temel hak olarak güvence alt ına al ınm ış olan mülkiyet hakk ı kişiye -başkas ının hakk ına zarar vermemek ve yasalar ın koydu ğu sınırlamalara uymak ko şuluyla- sahibi oldu ğu şeyi dilediği gibi kullanma ve üzerinde tasarru f etme, onun semerelerinden yararlanma olana ğı veren bir hakt ır (Mehmet Akdo ğan ve diğerleri, B. No: 2013/817, 19/12/2013, 32). Dolay ısıyla malikin mülkünü kullanma, onun semerelerinden yararlanma ve mülkü üzerinde tasarruf etme yetkilerinden herhangi birinin sınırlanmas ı mülkiyet hakk ına müdahale te şkil eder ( Recep Tarhan ve Afife Tarhan , B. No: 2014/1546, 2/2/2017, 53). Ayr ıca meşru beklenti teşkil eden mülk edinme beklentilerini zedeleyici kamu i şlem ve eylemleri de mülkiyet hakk ına müdahale olu şturur ( Süleyman Oktay Uras ve Sevtap Uras , B. No: 2014/11994, 9/3/2017, 57). 31. Anayasa'n ın mülkiyet hakk ına müdahaleyle ilgili üç kural ihtiva etti ği görülmektedir. Anayasa'n ın 35. maddesinin birinci f ıkras ında herkesin mülkiyet hakk ına sahip oldu ğu belirtilmek suretiyle mülkten bar ışçıl yararlanma hakk ına yer verilmi ş, ikinci fıkras ında da mülkten bar ışçıl yararlanma hakk ına müdahalenin çerçevesi belirlenmiştir. Mülkten yoksun b ırakma ve mülkiyetin kontrolü , mülkiyet hakk ına müdahalenin özel biçimleridir. Mülkten yoksun b ırakma şeklindeki müdahalede mülkiyetin kayb ı söz konusudur. Mülkiyetin kullan ımının kontrolünde ise mülkiyet kaybedilmemekte ancak mülkiyet hakk ının malike tan ıdığı yetkilerin kullan ım biçimi toplum yarar ı gözetilerek belirlenmekte veya s ınırland ırılmaktad ır. Mülkten bar ışçıl yararlanma hakk ına müdahale ise genel nitelikte bir müdahale türü olup mülkten yoksun b ırakma ve mülkiyetin kullan ımının kontrolü mahiyetinde olmayan her türlü müdahalenin mülkten bar ışçıl yararlanma hakk ına müdahale kapsam ında ele al ınmas ı gerekmektedir ( Recep Tarhan ve Afife Tarhan , 55-58). 32. Başvurucu yönünden me şru beklenti olu şturduğu tespit edilen ya şlılık ayl ığının kesilmesinin ve ödenen ayl ıklar ın iadesi yolunda i şlem tesis edilmesinin mülkiyet hakk ına müdahale te şkil ettiği aç ıktır. 33. Başvurucunun ya şlılık ayl ığının kesilmesi ve buna göre geçmi şte ödenen ayl ıklar ın iadesi yolunda i şlem tesis edilmesi sosyal güvenlik sisteminin devaml ılığının ve kontrolünün sa ğlanmas ı amac ına yöneliktir. Dolay ısıyla olayda mülkiyet hakk ına yap ılan müdahalenin mülkiyetin kullan ılmas ının düzenlenmesi şeklindeki üçüncü kural çerçevesinde incelenmesi gerekti ği sonucuna ula şılm ıştır. 34. Mülkiyet hakk ı mutlak olmay ıp bu hakk ın s ınırland ırılmas ı mümkündür. Ancak Anayasa n ın 13. ve 35. maddeleri uyar ınca mülkiyet hakk ına yönelik müdahalenin kanuna dayanmas ı, kamu yarar ı amac ı taşımas ı ve ayr ıca ölçülülük ilkesi gözetilerek yap ılmas ı gerekmektedir ( Recep Tarhan ve Afife Tarhan , 62). 35. Başvurucunun mülkiyet hakk ına müdahale te şkil eden i şlem 5510 say ılı Kanun'un 96. maddesine dayal ı olarak tesis edilmi ştir. An ılan maddenin birinci f ıkras ının (a) bendine göre, SGK taraf ından sigortal ılara veya ayl ık almakta olanlara fazla veya yersiz olarak yap ıldığı tespit edilen bu Kanun kapsam ındaki her türlü ödeme geri al ınır. Bunla r ilgililerin kas ıtlı veya kusurlu davran ışlar ından doğmuşsa hatal ı işlemin tespit tarihinde n geriye do ğru en fazla on y ıllık sürede yap ılan ödemeler istenebilir. Ayr ıca bu ödemelerin yap ıldığı tarihlerden itibaren hesaplanacak olan kanuni faiz de ilgililerden tahsil edilir. 36. Olayda ba şvurucuya ya şlılık ayl ığı bağlan ırken 2.289 günlük (6 y ıl 4 ay ve 9 gün) berberlik hizmeti de hesaba kat ılm ıştır. Ancak SGK müfetti şince haz ırlanan 22/1/2010 tarihli raporda ba şvurucunun hiçbir zaman berberlik yapmad ığı tespit edilmi ş ve berberli k Başvuru Numaras ı: 2018/10145 Karar Tarihi : 8/6/2021 8hizmetine isabet eden hizmet süreleri iptal edilmi ştir. Bu işlemin sonucu olarak ise ba şvurucu 506 say ılı Kanun'un geçici 81. maddesindeki ya şlılık ayl ığı bağlanma ko şullar ını yitirmiştir. Kamu makamlar ı başvurucunun berberlik yapmad ığı hâlde berberlik yapt ığını bildirmesini ve bu şekilde 2.289 günlük (6 y ıl 4 ay ve 9 gün) hizmetten yararland ırılmas ını 5510 say ılı Kanun'un 96. maddesinin birinci f ıkras ının (a) bendi kapsam ına giren bir eylem olarak değerlendirmi ştir. Dolay ısıyla başvurucunun mülkiyet hakk ına yap ılan müdahalenin kanuni dayanağının bulundu ğu anlaşılmaktad ır. 37. Başvurucunun ya şlılık ayl ığının kesilmesinin ve yersiz olarak ödenen tutarlar ın iadesinin istenmesinin temelinde yatan amaç, sosyal güvenlik sisteminin korunmas ı ve devaml ılığının sağlanmas ıdır. Bu amac ın kamu yarar ına dönük oldu ğu aç ıktır. Bu nedenle müdahalenin sosyal güvenlik sisteminin devaml ılığını ve s ınırlı kamusal kaynaklar ın doğru şekilde harcanmas ını gözeten me şru bir amac ının bulundu ğu sonucuna ula şılmaktad ır. 38. Ölçülülük ilkesi elverişlilik, gereklilik ve orant ılılık olmak üzere üç alt ilkeden oluşmaktad ır. Elverişlilik öngörülen müdahalenin ula şılmak istenen amac ı gerçekle ştirmeye elverişli olmas ını, gereklilik ulaşılmak istenen amaç bak ımından müdahalenin zorunlu olmas ını yani ayn ı amaca daha hafif bir müdahale ile ula şılmas ının mümkün olmamas ını, orant ılılık ise bireyin hakk ına yap ılan müdahale ile ula şılmak istenen amaç aras ında makul bir dengenin gözetilmesi gereklili ğini ifade etmektedir (AYM, E.2011/111, K.2012/56, 11/4/2012; E.2012/102, K.2012/207, 27/12/2012; E.2012/149, K.2013/63, 22/5/2013; E.2014/176, K.2015/53, 27/5/2015; E.2015/43, K.2016/37, 5/5/2016; E.2016/13, K.2016/127, 22/6/2016; Mehmet Akdo ğan ve diğerleri , 38). 39. Hukuka ayk ırı ödemelerin tahsiline ili şkin uyuşmazl ıklarda mülkiyet hakk ına yap ılan müdahalenin ölçülülü ğünün değerlendirilebilmesi için ba şvurucuya kanuna ayk ırı olarak ödeme yap ılmas ı biçiminde ortaya ç ıkan sonuca taraflar ın katk ı derecelerine de bak ılmas ı gerekmektedir. Bu ba ğlamda taraflar ın yasal yükümlülüklerinin neler oldu ğu, bunlar ın yerine getirilmesinde ihmal gösterilip gösterilmedi ği ve ihmalin varl ığının tespiti hâlinde bunun hukuka ayk ırı sonucun do ğmas ında bir etkisinin bulunup bulunmad ığı da gözönünde tutulmal ıdır (Uğur Ziyaretli , 65). 40. Öte yandan idarenin iyi yöneti şim ilkesine uygun hareket etme yükümlülü ğü bulunmaktad ır. İyi yöneti şim ilkesi, kamu yarar ı kapsam ında bir durum söz konusu olduğunda kamu otoritelerinin uygun zamanda, uygun yöntemle ve her şeyden önce tutarl ı olarak hareket etmelerini gerektirir ( Kenan Y ıldırım ve Turan Y ıldırım, B. No: 2013/711, 3/4/2014, 68). 41.İdarenin hatal ı işleminden kaynaklanan mülkiyet hakk ına yönelik müdahalenin ölçülü olup olmad ığının tespitinde idarenin hatal ı işlemi karşısındaki tutumunun yan ında işlemin fark edilmesinde geçen süre, hatal ı işlem nedeniyle ödenen paran ın tahsil edilmesindeki yöntem, alaca ğa kanuni faiz uygulanmas ı gibi yapt ırımlar ın öngörülüp görülmedi ği önem arz etmektedir ( Tevfik Baltac ı, B. No: 2013/8074, 9/3/2016, 71). 42.İdarenin tesis etti ği hatal ı işlemi sosyal adaletin gere ği olarak somut olay ın koşullar ına göre geri alabilece ği veya belli durumlarda kald ırabileceği hususunda ku şku yoktur. Bu tespit hatal ı idari işlemden kaynaklanan sosyal güvenlik ödemeleri için de geçerlidir. Aksi durum ki şilerin sebepsiz zenginle şmesine yol açabilece ği gibi sosyal güvenlik fonlar ına katk ıda bulunduklar ı hâlde kanunlardaki ko şullar ı sağlamad ıklar ı gerekçesiyle ödemelerden mahrum kalan kimseler yönünden adil olmayan sonuçlar Başvuru Numaras ı: 2018/10145 Karar Tarihi : 8/6/2021 9doğurabilir. Bu durum, s ınırlı kamu kaynaklar ının uygun olmayan yöntemlerle da ğıtımına cevaz verilmesi anlam ına gelebilece ğinden kamu yarar ı ile örtüşmez ( Tevfik Baltac ı, 74). 43. Müdahalenin ölçülü olup olmad ığının değerlendirilmesinde dikkate al ınacak öncelikli öge taraflar ın kusur durumlar ıdır. Olayda ba şvurucu 20/11/2000 ve 9/1/2001 tarihli dilekçelerle Esnaf Odas ı üyesi oldu ğu 22/3/1985-12/12/1992 dönemindeki hizmetinin SSK'ya tabi çal ışmalar ıyla birleştirilmesini talep etmi ştir. SSK, Esnaf Odas ıyla gerekli yaz ışmalar ı yapt ıktan sonra ba şvurucunun talebini kabul etmi ştir. Ancak SGK müfetti şince 22/1/2010 tarihinde yap ılan inceleme ve ara ştırma sonucunda ba şvurucunun hiçbir zaman berberlik yapmad ığı tespit edilmi ştir. Müfetti ş raporundaki tespite göre ba şvurucunun 26/2/1978-12/10/1992 tarihleri aras ındaki üyelik kayd ı başka bir ki şinin (M.E.) ismi karalan ıp başvurucunun isminin yaz ılmas ı suretiyle olu şturulmuştur. Mahkeme ba şvurucunun ceza yarg ılamas ı sıras ında 8/12/2015 tarihli duru şmada verdi ği ifadesini dikkate alarak müfettişin kanaatinin isabetli oldu ğunu değerlendirmi ştir. An ılan beyan ında başvurucu; Esna f Odas ı üyesi olmad ığını, oradaki kayd ının kimin taraf ından yap ıldığını bilmediğini, hayat ında hiç kuaförlük yapmad ığını ifade etmi ştir. Başvurucunun bireysel ba şvuru formunda da bunun aksi yönde bir iddia öne sürmedi ği gözetildi ğinde kamu makamlar ının başvurucunun hiçbir zaman berberlik faaliyetinde bulunmad ığı yolunda ula ştıklar ı kanaatin keyfî ve temelsiz olmad ığı değerlendirilmi ştir. 44. Başvurucuya emekli ayl ığı bağlanmas ında 2.289 günlük (6 y ıl 4 ay ve 9 gün) hizmetinin hesaba kat ılmas ının etkili oldu ğu aç ıktır. Esnaf Odas ı üyeliği bulundu ğu bilgisi bizzat ba şvurucu taraf ından SSK'ya sunulmu ştur. Başvurucunun 20/11/2000 ve 9/1/2001 tarihli dilekçelerin kendisi taraf ından verilmedi ğine veya sahte oldu ğuna dair bir iddias ı da bulunmamaktad ır. Bu ko şullarda kamu makamlar ınca tesis edilen hatal ı işlemde başvurucunun kusurlu fiilinin etkili oldu ğu aç ıktır. 45. SSK ayl ık bağlarken salt ba şvurucunun beyan ıyla yetinmemi ş, Esnaf Odas ıyla gereken yaz ışmalar ı yapt ıktan sonra i şlem tesis etmi ştir. İşlem tarihinde SSK'n ın Esna f Odas ının gönderdi ği belgelerden ku şkulan ılmas ını gerektiren bir sebep ba şvurucu taraf ından ortaya konulamam ıştır. Bu nedenle ba şvurucuya ayl ık bağlanmas ında SSK'n ın bir kusurunun bulunmad ığı değerlendirilmi ştir. Öte yandan denetim i şleminin on y ıl sonra yap ılm ış olmas ı ve usulsüzlü ğün on y ılın sonunda ortaya ç ıkar ılmas ı kamu makamlar ı yönünden ele ştiriye açık bir hâl olsa da bu durumun somut olay ın koşullar ında kamu makamlar ı aleyhine bir kusur olarak yorumlanmas ı hakkaniyetli olmaz. Zira Esnaf Odas ının verdiği bilginin gerçe ği yans ıtmayacağının kamu otoritelerince bilinmesi gerekti ğini düşündürtecek bir olgu somut olayda bulunmamaktad ır. 46. Somut olay ın koşullar ı gözetildi ğinde ba şvurucuya ba ğlanan ayl ığın kesilmesinin ve önceki dönemde yersiz olarak ödenen ayl ıklar ın iadesinin müstahak oldu ğu anlaşılmaktad ır. Anayasa Mahkemesinin önceki kararlar ında da vurguland ığı üzere idarece yersiz ödendi ği tespit edilen sosyal güvenlik ödemesinin iadesinin talep edilebilece ği hususunda ku şku bulunmamaktad ır. Aksi durumun ba şvurucunun sebepsiz zenginle şmesine yol açabilece ği ve sosyal adaletle ba ğdaşmayacağı aç ıktır (Musa Baylan [GK], B. No: 2016/4384, 12/12/2019, 51, 71; Tevfik Baltac ı, 79; Uğur Ziyaretli , 76; Yusuf Serdar Batmanoğlu, B. No: 2014/15723, 25/10/2017, 41). 47. Buna kar şın alacağın başvurucudan tahsilindeki yöntem de önem arz etmektedir. Anayasa Mahkemesi, daha önce benzer konuda verdi ği Tevfik Baltac ı, Uğur Ziyaretli ve Yusuf Serdar Batmano ğlu kararlar ında başvurucular ın anaparan ın yan ında faiz ödemekle de Başvuru Numaras ı: 2018/10145 Karar Tarihi : 8/6/2021 10yükümlü k ılınm ış olmalar ının kusurlu davran ışlar ıyla orant ısız bir külfet yüklenmeleri sonucunu do ğurduğunu belirterek müdahalenin ölçülü olmad ığı kanaatine ula şmıştır (Tevfi k Baltac ı, 79; Uğur Ziyaretli , 76; Yusuf Serdar Batmano ğlu, 41). Yine Fatma Ülker Akkaya karar ında, başvurucudan tahsili istenen tutar ın faiz içermemesine ra ğmen tahsi l yöntemi gözetilerek ihlal sonucuna ula şılm ıştır. Söz konusu ba şvuruya konu olayda başvurucudan anaparan ın üç ay içinde ödenmesi istenmi ş ve üç ay içinde ödeme yap ılmamas ı hâlinde üçüncü ay ın dolduğu tarihten itibaren hesaplanacak kanuni faiziyle birlikte emekli ayl ığından her ay 1/4 oran ında kesinti yap ılmak suretiyle borcun tahsil edilmeye ba şlanacağı belirtilmiştir. An ılan kararda hatal ı intibak i şlemi sebebiyle sekiz y ıllık sürede ve ayl ık şeklinde ödenen tutarlar ın toplu olarak üç ay içinde iadesinin istenmesinin -hiçbir kusurunun bulunmad ığı da gözetildi ğinde- borçluya a şırı bir külfet yükledi ği kanaatine var ılm ıştır. Kararda, emekli ayl ığının sosyal bir ödeme oldu ğu hususu da dikkate al ındığında yersi z yap ılan ödemelerin iade edilebilmesi için borçlunun ekonomik anlamda dara dü şmesini önleyecek şekilde bir takvime ba ğlanmas ının kamu yarar ı ile bireysel yarar aras ında denge kurulmas ı bak ımından gerekli oldu ğuna işaret edilmi ştir (Fatma Ülker Akkaya, 58). 48. Somut olay ın Tevfik Baltac ı, Uğur Ziyaretli, Yusuf Serdar Batmano ğlu ve Fatma Ülker Akkaya karar ından farkl ılaştığı görülmektedir. Tevfik Baltac ı, Uğur Ziyaretli ve Yusuf Serdar Batmano ğlu kararlar ında başvurucular ın yan ı sıra kamu makamlar ının da kusurlu bulundu ğu tespit edilmi ştir. Öte yandan Fatma Ülker Akkaya karar ında ise kusurun tamamen kamu makamlar ında olduğu saptanm ıştır. Somut olayda ise kamu makamlar ına atfedilebilir bir kusurun bulunmad ığı değerlendirilmi ştir. Bu durumda ba şvurucuya ödenen tutar ın faiziyle birlikte iadesinin istenmesinin -ba şvurucunun fiilinin a ğırlığı gözetildi ğinde- orant ılı bir tedbir oldu ğu sonucuna ula şılmaktad ır. Kald ı ki başvurucunun 59.021,84 TL'yi bir kerede ödemekle yükümlü k ılındığına dair bir iddias ı da bulunmamaktad ır. 49. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un 48. maddesinin (2) numaral ı fıkras ında aç ıkça dayanaktan yoksun ba şvurular ın Anayasa Mahkemesince kabul edilemezli ğine karar verilebilece ği belirtilmiştir. Bu ba ğlamda ba şvurucunun ihlal iddialar ını kan ıtlayamad ığı, temel haklara yönelik bir müdahalenin olmad ığı veya müdahalenin me şru olduğu aç ık olan ba şvurular ile karmaşık veya zorlama şikâyetlerden ibaret ba şvurular aç ıkça dayanaktan yoksun kabul edilebilir ( Hikmet Balabano ğlu, B. No: 2012/1334, 17/9/2013, 24). 50. Bu durumda ba şvurucunun ya şlılık ayl ığının kesilmesi ve önceden ödene n ayl ıklar ın iadesinin istenmesi suretiyle mülkiyet hakk ına yap ılan müdahalede bir ihlalin bulunmad ığının aç ık olduğu sonucuna ula şılmaktad ır. 51. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının diğer kabul edilebilirlik koşullar ı yönünden incelenmeksizin aç ıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabu l edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜMAç ıklanan gerekçelerle; A. 1. Makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, Başvuru Numaras ı: 2018/10145 Karar Tarihi : 8/6/2021 112. Mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 8/6/2021 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Kadir ÖZKAYA Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCI Üye Üye R ıdvan GÜLEÇ Basri BA ĞCI