TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR MUSTAFA ÖLMEZ BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/20163) Karar Tarihi: 14/10/2020 Başvuru Numaras ı: 2019/20163 Karar Tarihi : 14/10/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Serdar ÖZGÜLDÜR Burhan ÜSTÜNHicabi DURSUN Selahaddin MENTE Ş Raportör : Pınar ARMA ĞAN YILDIRIM Başvurucu : Mustafa ÖLMEZ Vekili : Av. Cennet Nurdan PARLAK I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, başvurucu doktorun çal ıştığı kurum d ışında mesle ğin
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR MUSTAFA ÖLMEZ BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/20163) Karar Tarihi: 14/10/2020 Başvuru Numaras ı: 2019/20163 Karar Tarihi : 14/10/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Serdar ÖZGÜLDÜR Burhan ÜSTÜNHicabi DURSUN Selahaddin MENTE Ş Raportör : Pınar ARMA ĞAN YILDIRIM Başvurucu : Mustafa ÖLMEZ Vekili : Av. Cennet Nurdan PARLAK I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, başvurucu doktorun çal ıştığı kurum d ışında mesle ğini icra etmesi nedeni ile tam zamanl ı olarak ödenen mesai ücretlerinin iadesi talebiyle aç ılan davada yarg ılaman ın uzun sürmesi nedeniyle adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 12/6/2019 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ı ndan yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 71. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı uyar ınca başvurunun içtihad ın oluştuğu alana ili şkin olduğu değerlendirilerek Bakanl ık cevab ı beklenmeden incelenmesine karar verilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2019/20163 Karar Tarihi : 14/10/2020 38. Başvurucu aleyhine 16/7/2001 tarihinde dava aç ılm ıştır. İzmir 5. Asliye Huku k Mahkemesi (Mahkeme) 23/5/2013 tarihinde davan ın k ısmen kabulüne, tebli ğ tarihinden itibaren 15 günlük kesin süre içerisinde Yarg ıtay yolu aç ık olmak üzere karar vermi ştir. 9. Mahkeme, ba şvurucu vekilinin de bulundu ğu duruşmada 23/5/2013 tarihinde karar vermi ştir. Gerekçeli karar üç hafta içinde yaz ılm ış, mahkeme hâkimi taraf ından onaylanm ıştır. Mahkeme karar ında Yarg ıtay yolunun aç ık olduğu belirtilmi ştir. Başvurucu vekili gerekçeli karar ı öğrenme ve tebellü ğ etme imkân ına sahipken yakla şık 5 y ıl 5 ay bekledikten sonra karar ı tebellüğ ederek 19/12/2018 tarihli dilekçesi ile karar ı temyi z etmiştir. Yarg ıtay 4. Hukuk Dairesi 17/4/2019 tarihinde temyize konu miktar yönünden kesin nitelikteki karara kar şı yap ılan temyiz talebini reddetmi ştir. 10. Bu olgular ışığında başvurucu taraf ından yarg ılaman ın uzamas ına sebebiyet verildiğinden, makul sürede yarg ılama hakk ı 2001 ila 2013 aras ı dönem dikkate al ınarak incelenmi ştir. 11. Başvurucu, açt ığı davada yarg ılaman ın uzun sürmesi iddias ıyla 12/6/2019 tarihinde Anayasa Mahkemesine bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İNCELEME VE GEREKÇE 12. Mahkemenin 14/10/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı 13. Başvurucu, uzun süren yarg ılama nedeniyle makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. B. Değerlendirme 1. Kabul Edilebilirlik Yönünden14. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. 2. Esas Yönünden15. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyu ş mazl ıklara ilişkin yarg ılaman ın süresi tespit edilirken sürenin ba şlang ıç tarihi olarak davan ın ikame edildi ği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -ço ğu zaman icra a şamas ını da kapsayacak şekilde- yarg ılaman ın sona erdiği tarih, yarg ılamas ı devam eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin şikâyetle ilgili karar ını verdiği tarih esas alınır (Güher Ergun ve di ğerleri , B. No: 2012/13, 2/7/2013, 50, 52). 16. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyu şmazl ıklara ilişkin yarg ılama süresinin makul olup olmad ığı değerlendirilirken yarg ılaman ın karmaşıklığı ve kaç dereceli oldu ğu, taraflar ın ve ilgili makamlar ın yarg ılama sürecindeki tutumu ve ba şvurucunun yarg ılaman ın süratle sonuçland ırılmas ındaki menfaatinin niteli ği gibi hususlar dikkate al ınır (Güher Ergun ve diğerleri , 41-45). Başvuru Numaras ı: 2019/20163 Karar Tarihi : 14/10/2020 417. An ılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer ba şvurularda verdi ği kararlar dikkate al ındığında somut olayda ba şvuru konusu davada 11 y ıl 10 ay 7 günlük yarg ılama süresinin makul olmad ığı sonucuna varmak gerekir. 18. Aç ıklanan gerekçelerle Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. 3. 6216 Say ılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 19. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun un 50. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: (1) Esas inceleme sonunda, ba şvurucunun hakk ının ihlal edildi ğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal karar ı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yap ılmas ı gerekenlere hükmedilir (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar ından kaynaklanm ışsa, ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ırmak için yeniden yarg ılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmayan hâllerde ba şvurucu lehin e tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava aç ılmas ı yolu gösterilebilir. Yeniden yarg ılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ında açıklad ığı ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir. 20. Başvurucu ihlalin tespiti ile maddi ve manevi tazminata karar verilmesi talebinde bulunmu ştur. 21. Somut olayda makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği sonucuna var ılm ıştır. 22. T ıp doktoru olan ba şvurucu aleyhine aç ılan davan ın tutar ı 1.037 TL'dir. Başvurucu aleyhe hükmedilen 764 TL'nin hüküm tarihine kadar yasal faiziyle birlikte i şleyen toplam tutar ın 3.000 TL oldu ğu tespit edilmi ştir. Başvurucu vekilinin karar duru şmas ında olduğu hâlde ilk derece mahkemesinin karar ını 5 y ıl tebellüğ etmediği de dikkate al ındığında davan ın başvurucu aç ısından pek bir önemi olmad ığı değerlendirilerek manevi tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekir. 23. Anayasa Mahkemesinin maddi tazminata hükmedebilmesi için ba şvurucunun uğrad ığını iddia etti ği maddi zarar ile tespit edilen ihlal aras ında illiyet ba ğı bulunmal ıdır. Somut olayda tespit edilen ihlal ile ileri sürülen maddi zarar aras ında illiyet bağı bulunmad ığından başvurucunun maddi tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekir. 24. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 364,60 TL harç ve 3.000 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 3.364,60 TL yarg ılama giderinin ba şvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir. V. HÜKÜMAç ıklanan gerekçelerle; Başvuru Numaras ı: 2019/20163 Karar Tarihi : 14/10/2020 5A. Makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA, B. Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan makul sürede yarg ılanma hakk ının İHLAL ED İLDİĞİNE, C. Başvurucunun tazminat taleplerinin REDD İNE, D. 364,60 TL harç ve 3.000 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 3.364,60 TL yarg ılama giderinin ba şvurucuya ÖDENMES İNE, E. Ödemenin, karar ın tebliğini takiben ba şvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, F. Karar ın bir örne ğinin bilgi için İzmir 5. Asliye Hukuk Mahkemesine (E.2001/584) GÖNDER İLMESİNE, G. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 14/10/2020 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Ba şkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Serdar ÖZGÜLDÜR Burhan ÜSTÜN Üye Üye Hicabi DURSUN Selahaddin MENTE Ş