TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASAMAHKEMESi BiRiNCi BOLUM KARAR HASAN GUNGOR BASVURUSU (2) (Ba vuru Numarasi: 2015/1554) Karar Tarihi: 25/12 /2018 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi Ba kan Uyeler Raportor Ba vurucu Vekili : 2015/1554 : 25/12/2018 BiRiNCi BOLUM KARAR : Burhan USTUN : Hicabi DURSUN Hasan Tahsin GOKCAN Kadir OZKA YA Yusuf Sevki HAKYEMEZ : Yucel ARSLAN : Hasan GUNGOR : Av. Mehmet Yahya EKMEN I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba vuru, bir siyasi partinin il ;e binasmda a9hk grevi yapanlann ziyaret edildig
TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASAMAHKEMESi BiRiNCi BOLUM KARAR HASAN GUNGOR BASVURUSU (2) (Ba vuru Numarasi: 2015/1554) Karar Tarihi: 25/12 /2018 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi Ba kan Uyeler Raportor Ba vurucu Vekili : 2015/1554 : 25/12/2018 BiRiNCi BOLUM KARAR : Burhan USTUN : Hicabi DURSUN Hasan Tahsin GOKCAN Kadir OZKA YA Yusuf Sevki HAKYEMEZ : Yucel ARSLAN : Hasan GUNGOR : Av. Mehmet Yahya EKMEN I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba vuru, bir siyasi partinin il ;e binasmda a9hk grevi yapanlann ziyaret edildigi gerek9esiyle disiplin cezas1 verilmesinin ifade ozgurlugunu ihlal ettigi iddialanna ili kindir. II. BASVURU SURECi 2. Ba vuru 19/1/2015 tarihinde yap1lm1 tlr. 3. Ba vuru, ba vuru formu ve eklerinin idari yonden yapilan on incelemesinden soma Komisyona sunulmu tur. 4. Komisyonca ba vurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bolum tarafmdan yapilmasma karar verilmi tir . 5. Bolum Ba kam tarafmdan ba vurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap1lmasma karar verilmi tir. 6. Ba vuru belgelerinin bir omeg1 bilgi 1ym Adalet Bakanhgma (Bakanhk) gonderilmi tir. Bakanhk , goru unu bildirmi tir. 7. Ba vurucu , Bakanhk goru une kar 1 beyanda bulunmam1 tlf. III. OLAY VE OLGULAR 8. Ba vuru formu ve eklerinde ifade edildigi ekliyle ilgili olaylar ozetle oyledir: 2 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/1554 : 25/12/2018 9. Ba vurucu 1971 dogumlu olup olay tarihinde Diyarbaku'da Merkez Celal Giizelses ilkogretim Okulunda sm1f ogretmeni olarak gorev yapmaktad1r. Aym zamanda Egitim ve Bilim Emek9ileri Sendikas1 (Egitim-Sen/Sendika) Diyarbaku Yonetim Kurulu tiyesi ve Sube sekreteri olarak sendikal faaliyet ytirtitmektedir. 10. Olay tarihinde, (Kapatilan) Demokratik Toplum Partisinin (DTP) Diyarbaku Merkez il9e binasmda ceza infaz kurumundaki ko ullara dikkat 9ekmek amac1 ile grev yap1lmaktad1r. Ba vurucu 16/5/2007 tarihinde a9hk grevi yapanlan ziyaret etmi tir. Ba vurucu hakkmda DTP'nin binasmda a9hk grevinde bulunanlan ziyaret ettigi gerek9esiyle 14/7/1965 tarihli ve 657 say1h Devlet Memurlan Kanunu'nun 125. maddesinin D bendinin ( o) alt bendi (bkz. 18) uyannca 20/11/2007 tarihinde bir y1l sure ile kademe ilerlemesinin durdurulmas1 disiplin cezas1 verilmi tir. Ba vurucu hakkmdaki muhakkik raporunda yer alan tespitlerin bir k1sm1 oyledir: " .. )limiz Emniyet Miidiirliigiiniin ... yazzlarznda; jfimiz Merkezinde faaliyet gosteren 'Tutuklu Hiikiimlii Aileleri Demokratik Hukuk ve DayanzJma Dernegi (TUHAD-DER) tarafindan jmralz'da tutuklu bulunan PKKIKONGRAGEL teror orgiitii elebaJzsz Abdullah 6calan'zn saglzk durumuna dikkat 9ekmek amaczyla 16/7/2007 giiniin saat 08.00 sularznda jfimiz Celal Giizelses jfkogretim Okulunda sznzf ogretmeni olarak gorev yapan [baJvurucunun] DTP Merkez il ;e binaszna gelerek a ;lzk grevine katzlan kiJileri ziyaret ettigi belirtilerek [baJvurucunun] DTP Merkez il ;e binaszna gittigine iliJkin iddia resim ve CD kaydzyla desteklenmiJtir. [BaJvurucu} ise ifadesinde; DTP Merkez il ;e binaszna yaptzklarz ziyaretin DTP ve PKK teror orgiitii elebaJzsz Abdullah 6calan'z desteklemek amaczyla yapzlmadzgznz belirterek Diyarbakzr Demokrasi Platformu bileJeni olarak Egitim-Sen adzna katzldzgznz belirtmiJ ise de, soz konusu ziyaretin bir siyasi parti binasznda olmasz ve devlet memuru olan [baJvurucunun] DTP Diyarbakzr merkez il ;e binasznda a ;lzk grevinde bulunanlarz ziyaret etmesi fiilinin, 657 sayzlz Devlet Memurlarz Kanunu'nun 7. maddesinde belirtilen 'Devlet memurlarz ... herhangi bir siyasi parti ... yararzna davranzJta bulunamazlar' hiikmiine aykzrz hareket ettigi anlaJzlmaktadzr. Bu duruma gore [baJvurucunun] DTP ... binaszna gittigi iddiasznzn siibuta erdigi ve siibuta eren bu fiiilin 657 sayzlz Kanunun ... maddesi uyarznca 'herhangi bir siyasi parti yararzna veya zararzna fiilen faaliyette bulunmak' kapsamznda oldugundan, 'l yzl kademe ilerlemesinin durdurulmasz' cezasz ile cezalandzrzlmasznzn uygun olacagz ... " 11. Ba vurucu amlan i lemin iptali ve ugrad1g1 zarann tazmini talebiyle Diyarbaku idare Mahkemesinde (Mahkeme) iptal davas1 a9m1 tlr. Mahkeme 12/6/2009 tarihinde davay1 reddetmi tir. 12. Mahkeme; i. Karannm gerek9esinde 657 say1h Kanun'un memurlann siyasi faaliyette bulunmas1 ve 6ng6rtilen yaptmma ili kin 7. ve 125. maddesinin D bendinin (o) alt bendine atifta bulunmu tur. Yine 25/6/2001 tarihli ve 4688 say1h Kamu Gorevlileri Sendikalan Kanunu'nun "Sendika ve Konfederasyonlann Yetki ve Faaliyetleri" ba hkh 19. maddesine deginen Mahkeme 16/5/2007 tarihinde Diyarbaku Merkez il9esinde bulunan DTP binasmda ceza infaz kurumundaki ko ullara dikkat 9ekmek amac1 ile grev yap1ld1gm1, bu grevin bir parti binasmda yap1lmas1 kar 1smda grevin bir parti eylemi oldugunun kabulti gerekecegini, 9e itli sivil toplum kurulu lannm ve 3 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/1554 : 25/12/2018 ba vurucunun yoneticisi oldugu Sendikanm da grevi yapan ki ileri ziyaret etmelerinin amlan grevi destekledikleri anlamma gelecegini belirtmi tir. ii. Bu ekilde ziyaret yapanlann bir parti faaliyetini desteklediklerinin apk oldugunu , bu durumun parti yaranna faaliyet niteligi ta 1d1gm1, ba vurucu tarafmdan da bahsi ge9en ziyaret ger9ekle tirilmekle greve ve dolay1s1yla parti faaliyetine destek verildigini ifade etmi tir. iii. Her ne kadar ba vurucu, Sendikay1 temsilen ziyarete katild1gm1 ileri surse de 4688 say1h Kanun'un 19. maddesine gore sendikanm faaliyetlerinin ancak kamu gorevlilerini ilgilendiren meselelerle smirh olduguna ve yap1lan ziyaretin ise kamu gorevlileri ile ilgili bir yanmm bulunmad1gma dikkat 9ekmi tir. iv. Bu durumda ba vurucunun DTP binasmda grev yapanlan ziyaret ederek fiilen bu Parti yaranna faaliyette bulundugunu ve bu suretle 657 say1h Kanun'un yukanda amlan maddesinde belirtilen fiilin faili oldugunu belirterek disiplin cezasma ili kin i lemde hukuka aykmhk bulunmad1gma karar vermi tir. v. Ba vurucunun i lem nedeni ile yoksun kald1gm1 one surdugu parasal haklann tazmini istemini, dava konusu i lemin hukuka uygunlugunun ortaya konulmu olmas1 nedeniyle reddetmi tir. 13. Ba vurucu karan temyiz etmi tir. Dam tay 2/4/2013 tarihinde karan onam1 tlf . Ba vurucunun karar duzeltme tale bi de 7/11/2014 tarihinde Dam tayca reddedilmi tir. Ret karan ba vurucuya 19/12/2014 tarihinde teblig edilmi tir. 14. Ba vurucu 19/1/2015 tarihinde bireysel ba vuruda bulunmu tur. 15. Ba vurucu hakkmda mevcut ba vuruya konu soru turma d1 mda iki ayn disiplin soru turmas1 daha yurutulmu tur. Bu soru turmalann konusu 21/4/2007 tarihinde DTP'nin Belediye Konukevi onunde duzenledigi basm a91klamasma katilma ve 15/6/2007 tarihinde yine DTP'nin Sur Belediye Ba kam ve Meclis uyelerinin bir parkta duzenledigi basm a91klamasma katilma eylemleridir. Ba vurucu 21/4/2007 tarihli olay nedeniyle bir yil sure ile kademe ilerlemesinin durdurulmas1 disiplin cezas1 alm1 tir. Bu cezaya ili kin olarak ba vurucu , Anayasa Mahkemesine bireysel ba vuru yapm1 olup 24/2/2016 tarihinde Anayasa Mahkemesi ifade ozgurlugunun ihlal edilmesi nedeniyle yeniden yarg1lama yapilmas1 yonunde karar vermi tir (Hasan Gungor, B. No: 2013/6152, 24/2/2016). Ba vurucu 15/6/2007 tarihli olay nedeniyle fiilin tekerrur etmesinden dolay1 Milli Egitim Bakanhg1 Yuksek Disiplin Kurulunun 16/4/2008 tarihli karanyla memuriyetten ihra9 edilmi tir . IV. iLGiLi HUKUK A. Ulusal Hukuk 16. Anayasa'nm 68. maddesinin 5. fikras1 oyledir: "Hakim/e r ve savczlar, Sayz$tay dahil yuksek yargz organlarz mensuplarz, kamu kurum ve kurulu$larznzn memur statusundeki gorevlileri, yaptzklarz hizmet bakzmzndan i$ ;i niteligi ta$zmayan diger kamu gorevlileri, Silahlz Kuvvetler mensuplarz ile yuksekogretim oncesi ogrencileri siyasf partilere uye olamazlar. " 4 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/1554 : 25/12/2018 17. 657 say1h Kanun'un 7. maddesi oyledir: 11Devlet memurlarz siyasi partiye iiye olamazlar, herhangi bir siyasi parti, ki$i veya ziimrenin yararzm veya zararzm hedef tutan bir davram$la bulunamazlar; gorevlerini yerine getirirlerken di!, irk, cinsiyet, siyasi dii$iince, felsefi inan ;, din ve mezhep gibi aymm yapamazlar; hir;bir $ekilde siyasi ve ideolojik amar;lz beyanda ve eylemde bulunamazlar ve bu eylemlere katzlamazlar. Dev let memurlarz her durumda Devletin menfaatlerini korumak mecburiyetindedirler. Tiirkiye Cumhuriyeti Anayasasma ve kanunlarma aykm olan, memleketin bagzmszzlzgmz ve biitiinliigiinii bozan Tiirkiye Cumhuriyetinin giivenligini tehlikeye dii$iiren herhangi bir faaliyette bulunamazlar. Aym nitelikte faaliyet gosteren herhangi bir harekete, grupla$maya, tqekkiile veya dernege katzlamazlar, bunlara yardm edemezler. 11 18. Amlan Kanun'un 125. maddesinin D bendinin (o) alt bendi oyledir: "Devlet memurlarzna verilecek disiplin cezalarz ile her bir disiplin cezaszm gerektiren fiil ve haller $Unlardzr: D -Kademe ilerlemesinin durdurulmasz : Fiilin agzrlzk derecesine gore memurun, bulundugu kademede ilerlemesinin I -3 yzl durdurulmaszdzr. Kademe ilerlemesinin durdurulmasz cezaszm gerektiren fiil ve haller $Unlardzr: o) Herhangi bir siyasi parti yararma veya zararzna fiilen faaliyette bulunmak . " 19. Aym Kanun'un 125. maddesinin E bendinin (a), (b), (c) ve (1) alt bentleri oyledir: 11 E -Devlet memurlugundan r;zkarma Bir daha Devlet memurluguna atanmamak iizere memurluktan r;zkarmaktzr. Devlet memurlugundan r;zkarma cezasmz gerektiren fiil ve haller $Unlardzr: a)Meolojik veya siyasi amar;larla kurumlarzn huzur, siikun ve r;alz$ma diizenini bozmak, boykot, i$gal, kamu hizmetlerinin yiiriitiilmesini engelleme , i$i yava$latma ve gre1 gibi eylemlere katzlmak veya bu amar;larla toplu olarak goreve gelmemek, bunlarz tahrik ve le$vik etmek veya yardzmda bulunmak, b) Yasaklanml$ her tiirlii yayzm veya siyasi veya ideolojik amar;lz bildiri, aft$, pankart, bant ve benzerlerini basmak, r;ogaltmak, dagztmak veya bunlarz kurumlarm herhangi bir yerine asmak veya le$hir etmek, c) Siyasi partiye girmek, z) Siyasi ve ideolojik eylemlerden arananlarz gorev mahallinde gizlemek, 11 5 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/1554 : 25/12/2018 B. Uluslararas1 Hukuk 20. AiHM'in Kara/Tiirkiye (B. No: 22766/04, 30/6/2009) karan u ekilde ozetlenebilir: i. Ba vurucu, Anadolu Tutuklu ve Hlikiimlli Aileleri Y ard1mla ma Demeginin (TAY AD) ba kamdir. Demegin Yonetim Kurulu 29/11/2000 tarihinde F tipi ceza infaz kurumuna nakledilmelerini protesto etmek iizere o donemde a9hk grevi ba latan tutuklulan desteklemek amac1yla 1/12/2000 tarihinden itibaren iiyelerinin de belirli olmayan bir sure i9in a9hk grevine ba lamalanna karar venni tir. 2/12/2000 tarihinde Demek bir bro iir dag1tm1 tir . Ceza infaz kurumlannda yapilan a9hk grevlerini desteklemek amac1yla d1 anda ba latilan a9hk grevi nedeniyle ba vurucu hakkmda a9hk grevi organize etmek ve bro iir dag1tmak su9lanndan 6 ay hapis cezasma hiikmedilmi ve bu ceza 547.560.000 TL (giiniimiizdeki nominal kar 1hg1 yakla 1k 54 7 TL) para cezasma 9evrilmi tir. ii. Ba vurucunun TAY AD iiyesi oldugunu hatirlatan AiHM, olaym meydana geldigi donemde yeni ceza infaz kurumu rejiminde kogu yerine bir ila ii ; ki ilik ya am birimleri ongoren F tipi ceza infaz kurumu kurulmasm1 protesto etmek amac1yla tutuklulann a9hk grevleri ba latt1gm1 belirtmi tir. AiHM, ba vurucu ve diger TAY AD iiyelerinin bu iki tip eylemi uygulamaya koyarak sadece ceza infaz kurumlannda ba latilan a9hk grevleri ve F tipi ceza infaz kurumlannm kendi deyimleriyle i9ler ac1s1 durumdaki tutukluk ko ullan hakkmda kamuoyunun duyarhhgm1 art1nnay1 ama9lad1klanm ifade etmi tir. AiHM'e gore ba vurucu somut olayda ba kalanm a9hk grevi yapmaya veya iddet uygulamaya ya da silahh direni e ve ayaklanmaya te vik etmemi , sadece aralannda yakm akrabasmm da bulundugu tutuklularla dayam ma i9inde yapilan bu eylemler vas1tas1yla Turk toplumunun giindeminde olan bir konu iizerinde kamuoyunun duyarhhgm1 art1nnak istemi tir. iii. Sonu9 olarak AiHM, demokratik bir toplumda ifade ozgiirliigiiniin 90k onemli bir yeri olmasma da vurgu yaparak verilen cezanm demokratik toplumda gerekli olmad1gm1 belirtmi ve Avrupa insan Haklan Sozle mesi'nin (AiHS) 10. maddesinin ihlal edildigine karar venni tir. 21. Devlet memurlan soz konusu oldugunda gorii lerin dengeli ve siyaseten yans1z olarak a91klamp a91klanmad1g1, ki isel tav1rlar sergilenip sergilenmedigi ve tarafs1zhklannm giivence altmda olup olmad1g1 ifade ozgiirliigii incelemesinde degerlendinneye alm1r. Bu baglamda AiHM uygulamalannda memurun bulundugu konum ile gorev yaptig1 alanla ilgili olarak odev ve sorumluluk derecesini belirlemede ulusal makamlara bir takdir marj1 tanmmaktadir (jsmail Sezer/Tiirkiye, B. No: 36807/07, 24/3/2015, 28; Ahmed ve digerleri/Birle ik Krallzk, B. No: 22954/93, 2/9/1998, 53, 54; Vogt/Almanya [BD], B. No: 17851/91, 26/9/1995, 51-53; Otto/Almanya (k.k.), B. No: 27574/02, 24/11/2005). 22. Devletin kamu hizmetinde 9ah an memurlanna bir baghhk gorevi getinnesi, odev ve sorumluluklar yiiklemesi memurlann statiileri geregi me ru kabul edilebilir bir durumdur. Fakat devlet memurlarmm da birey oldugu, siyasi gorii sahibi olma, iilke sorunlanyla ilgilenme, tercih yapma gibi sosyal yonlere sahip oldugu ve bu nitelikleriyle AiHS'in 10. ve 11. maddelerinden yararlanma haklannm bulundugu iipheden uzaktir (jsmail Sezer/Tiirkiye, 52; Vogt/Almanya, 53). 6 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/1554 : 25/12/2018 V. iNCELEME VE GEREK(:E 23. Mahkemenin 25/12/2018 tarihinde yapm1 oldugu toplantida ba vuru incelenip geregi dti tintildti: A. Ba vurucunun iddialan ve Bakanhk Gorii ii 24. Ba vurucu, bir siyasi partinin binasmda a9hk grevi yapanlan ziyaret etmesinin memurlar 19m ongortilen siyasi parti yaranna faaliyet yasag1 kapsammda degerlendirilmesinin dti tince ve ifade ozgtirltiklerini ihlal ettigini ileri stirmti ttir. Ba vurucuya gore soz konusu yasagm amac1 devlet memurlannm kimliklerinden yararlanarak ve bu kimlikleri sebebiyle sahip olduklan olanaklan bir siyasi partinin yaranna ya da zaranna kullanmalanm onlemektir. Ba vurucu; tilke sorunlanm gozleme, izleme ve buna ili kin getirilen 9oztimleri takip etmenin her vatanda gibi memurlann da hakk1 oldugunu ifade etmi tir. 25. Ba vurucu; siyasi dti tincesi nedeniyle boyle bir yaptmma ugrad1gm1, aym konumdaki devlet memurlannm ba ka siyasi parti toplantl ve mitinglerine kat1ld1g1 bilindigi halde haklannda i lem yap1lmad1gm1 belirterek belli siyasi gorti lere yakmhk nedeniyle temel haklannm smirlanmasmm aynmc1hk yasagm1 ihlal ettigini iddia etmi tir. 26. Bakanhk gorti tinde; AiHM ve Anayasa Mahkemesi kararlanna yer verilerek kamu gorevlilerinin ifade ozgtirltigtintin soz konusu olmas1 durumunda ulusal makamlann belli bir takdir alanma sahip oldugu, devlet memurlarmm sadakat ve ihtiyat gorevinin ozel bir onemi oldugu belirtilmi tir. Amlan gorti te, kamu hizmetini ifa eden ki ilerin aynmc1hk yapmayacak ekilde tarafs1z gortinmesinin onemine dikkat 9ekilmi tir. Bu nedenle kamu gorevlilerinin konumlan geregi daha dikkatli davranmalan ve AiHS'in 10. maddesinin ikinci paragrafmda belirtilen gorev ve sorumluluklannm bilincinde olmalan gerektigi ifade edilmi tir. Bakanhk gorti yaz1smda; ba vurucunun disiplin cezasma konu olan eyleminin sadece parti binasm1 ziyaret etmesinden ibaret olmad1g1, bu eyleminin imrah'da bulunan PKK/KONGRA-GEL teror orgtitti eleba mm saghk durumuna dikkat 9ekmek amac1yla ger9ekle tirildigi, ba vurucunun orada bulunmak suretiyle bu siyasi eyleme destek verdigi gorti tine yer verilmi tir. 27. Bakanhk, ba vurucunun bir siyasi parti binasmda a9hk grevi yapanlan ziyaret ederek kanunlar tarafmdan kendisine ytiklenen tarafs1z bir gorunum sergileme ytiktimltiltigtine aykm hareket ettigini belirtmi tir . Yine Bakanhk9a ba vurucunun sm1f ogretmeni olmas1 nedeniyle ilkogretim ogrencilerinin ki iliklerinin belirlenmesinde etkisinin olduk9a fazla olduguna ve ziyaret ettigi siyasi partinin teror orgtittiyle baglantilan degerlendirilerek devletin tilkesi ve milletiyle boltinmez btittinltigtine aykm nitelikteki fiillerin i lendigi bir odak haline geldigi gerek9esiyle 2009 y1lmda Anayasa Mahkemesi karanyla kapatild1gma i aret edilmi tir. 28. Bakanhk tarafmdan ba vurucunun daha once de benzer eylemleri nedeniyle disiplin cezas1 ald1g1, eylemlerinin anhk eylemlerden ziyade stireklilik arz ettigi belirtilmi tir. Ba vurucunun daha once de DTP'nin basm apklamasma kat1lmas1 nedeniyle ald1g1 kademe ilerlemesinin durdurulmas1 cezasma ili kin olarak her ne kadar Anayasa Mahkemesi ihlal karan vermi ise de bu ba vuruda ifade ozgtirltigtine yap1lan mtidahalenin acil bir sosyal ihtiya9tan kaynakland1g1 ve demokratik toplumda gerekli oldugu ifade edilmi tir. 7 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/1554 : 25/12/2018 B. Degerlendirme 29. Anayasa Mahkemesi, olaylann ba vurucu tarafmdan yap1lan hukuki nitelendirmesi ile bagh olmay1p olay ve olgulann hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba vurucunun aynmc1hk yasagmm ihlaline ili kin iddialannm ba ka bir haktan bag1ms1z ve soyut bi9imde ileri surlilmesi mumkun olmad1gmdan bir butun olarak ifade ozgurlugu kapsammda incelenmesi gerektigi degerlendirilmi tir (Hasan Gungor, 20, 21). 30. Anayasa'nm "Du unceyi ac;zklama ve yayma hurriyeti" kenar ba hkh 26. maddesi oyledir: "Herkes, dii$iince ve kanaatlerini soz, yazz, resim veya ba$ka yollarla tek ba$zna veya toplu olarak ar;zklama ve yayma hakkzna sahiptir. Bu hiirriyet resmi makamlarzn miidahales1 olmakszzzn haber veya fikir almak ya da vermek serbestligini de kapsar ... Bu hiirriyetlerin kullanzlmasz , ... kamu diizeninin, ... korunmasz ... amar;larzyla sznzrlanabilir . Dii$iinceyi ar;zklama ve yayma hiirriyetinin kullanzlmasznda uygulanacak $ekil, $art ve usuller kanunla diizenlenir. " 1. Kabul Edilebilirlik Yoniinden 31. A91k9a dayanaktan yoksun olmad1g1 ve kabul edilemezligine karar verilmesini gerektirecek ba ka bir neden de bulunmad1g1 anla 1lan ifade ozgurlugunun ihlal edildigine ili kin iddianm kabul edilebilir olduguna karar verilmesi gerekir. 2. Esas Yoniinden a. Miidahalenin Varhg1 32. Ba vurucu hakkmda bir siyasi parti binasmda a9hk grevi yapanlan ziyaret ettigi gerek9esiyle 1 y1l sureyle kademe ilerlemesinin durdurulmas1 cezas1 uygulanm1 tir. Soz konusu disiplin cezas1 ile ba vurucunun ifade ozgurlugune yonelik bir mudahale yapilm1 tir. b. Miidahalenin ihlal Olu turup Olu turmad1g1 33. Yukanda amlan mudahale , Anayasa'nm 13. maddesinde belirtilen ko ullan yerine getirmedigi muddet9e Anayasa'nm 26. maddesinin ihlalini te kil edecektir. Anayasa'nm 13. maddesi oyledir: "Temel hak ve hiirriyetler, ... yalnzzca Anayasanzn ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere baglz olarak ve ancak kanunla sznzrlanabilir. Bu sznzrlamalar , . .. demokratik toplum diizeninin ... gereklerine ve olr;iiliiliik ilkesine aykzrz olamaz." 34. Bu sebeple mudahalenin , Anayasa'nm 13. maddesinde ongorlilen ve somut ba vuruya uygun du en kanunlar tarafmdan ongorlilme, Anayasa'nm ilgili maddesinde 8 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/1554 : 25/12/2018 belirtilen nedenlere dayanma ve demokratik toplum diizeninin gereklerine uygunluk ko ullanm saglay1p saglamad1gmm belirlenmesi gerekir. i. Kanunilik 35. 657 say1h Kanun'un 125. maddesinin kanunla sznzrlama ol ;iitiinii kar 1lad1g1 sonucuna vanlm1 t1r. ii. Me ru Arna 36. Miidahalenin kamu diizeninin korunmasma yonelik onlemlerin bir pars;as1 oldugu ve me ru bir ama ; ta 1d1g1 sonucuna vanlm1 tlr. iii. Demokratik Toplum Diizeninin Gereklerine Uygunluk (1) Genel ilkeler (a) Demokratik Toplumda ifade Ozgiirliigiiniin Onemi 37. Anayasa Mahkemesi ifade ozgiirliigii baglammda "demokratik toplum diizeninin gerekleri" ifadesinden ne anla Ilmas1 gerektigini daha once pek ;ok kez as;1klam1 t1r. ifade ozgiirliigii, ki inin haber ve bilgilere, ba kalannm fikirlerine serbest ;e ula abilmesi, dii iince ve kanaatlerinden dolay1 kmanamamas1 ve bunlan tek ba ma veya ba kalanyla birlikte ;e itli yollarla serbest ;e ifade edebilmesi , anlatabilmesi , savunabilmesi, ba kalanna aktarabilmesi ve yayabilmesi anlamma gelir. ;ogunluga muhalif olanlar da dahil olmak iizere dii iincelerin her tiirlii aras;la as;1klanmas1 , as;1klanan dii iinceye payda saglanmas1, dii iinceyi gers;ekle tirme ve gers;ekle tirme konusunda ba kalanm ikna etme ;abalan ve bu ;abalarm ho goriiyle kar ilanmas1 s;ogulcu demokratik diizenin gereklerindendir. Dolay1s1yla toplumsal ve siyasal s;ogulculugu saglamak, her tiirlii dii iincenin ban ;1l bir ekilde ve serbest ;e ifadesine baghd1r. Bu itibarla dii iinceyi as;1klama ve yayma ozgiirliigii demokrasinin i leyi i is;in ya amsal onemdedir (Bekir Co kun [GK], B. No: 2014/12151 , 4/6/2015, 33-35; Mehmet Ali Aydzn [GK], B. No: 2013/9343, 4/6/2015, 42-43; Tansel (;ola an, B. No: 2014/6128, 7/7/2015, 35-38). (b) Miidahalenin Demokratik Toplum Diizeninin Gereklerine Uygun Olmas1 38. Temel hak ve ozgiirliiklere yonelik bir miidahalenin demokratik toplum diizeninin gereklerine uygun kabul edilebilmesi is;in zorunlu bir toplumsal ihtiyac1 kar ilamas1 ve orantlh bir miidahale olmas1 gerekir. As;1kt1r ki bu ba hk altmdaki degerlendirme, s1mrlamanm amac1 ile bu amac1 gers;ekle tirmek iizere ba vurulan ara ; arasmdaki ili ki iizerinde temellenen ols;iiliiliik ilkesinden bag1ms1z yap1lamaz. (:iinkii Anayasa'nm 13. maddesinde "demokratik toplum diizeninin gereklerine aykm olmama" ve "ols;iiliiliik ilkesine aykm olmama" bis;iminde iki ayn kritere yer verilmi olmakla birlikte bu iki kriter bir biitiiniin pars;alan olup aralannda s1ki bir ili ki vard1r (Bekir Co kun, 53-55; Mehmet Ali Aydzn, 70-72; AYM, E.2018/69, K.2018/47, 3/5/2018, 15; AYM, E.2017/130, K.2017/165, 29/11/2017, 18). 39. ifade ozgiirliigii iizerindeki sm1rlamanm demokratik bir toplumda zorlay1c1 bir toplumsal ihtiyacm kar 1lanmas1 amacma yonelik ve istisnai nitelikte olmas1 gerekir. 9 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/1554 : 25/12/2018 Mudahaleyi olu turan tedbirin zorunlu bir toplumsal ihtiyac1 kar 1lad1gmm kabul edilebilmesi i9in amaca ula maya elveri li olmas1, ba vurulabilecek en son 9are ve almabilecek en hafif onlem olarak kendisini gostermesi gerekmektedir. Amaca ula maya yard1mc1 olmayan veya ula 1lmak istenen amaca nazaran bariz bir bi9imde agu olan bir mudahalenin zorunlu bir toplumsal ihtiyac1 kar 1lad1g1 soylenemeyecektir (baz1 farkhhklarla birlikte bkz. Bekir Co kun, 51; Mehmet Ali Aydm, 68; Tansel ;ola an, 51). 40. Anayasa Mahkemesinin bir gorevi de bireylerin fikirlerini ifade ozgurlugu yoluyla ifade etme haklan ile Anayasa'nm 26. maddesinin ikinci fikrasmda belirtilen me ru ama9lar arasmda adil bir dengenin saglamp saglanamad1gm1 denetlemektir. Me ru ama9lann bir olayda varhgmm hakk1 ortadan kald1rmad1g1 vurgulanmahd1r. Onemli olan bu me ru ama9la hak arasmda olaym artlan i9inde bir denge kurmaktu ( bkz. Bekir Co kun, 44, 47, 48; Hakan Yigit, B. No: 2015/3378, 5/7/2017, 58, 61, 66). 41. Orantihhk ise sm1rlamayla ula 1lmak istenen ama9 ile ba vurulan sm1rlama tedbiri arasmda a m bir dengesizlik bulunmamasma i aret etmektedir. Diger bir ifadeyle orant1hhk, bireyin hakk1 ile kamunun menfaatleri veya mudahalenin amac1 ba kalanmn haklanm korumak ise diger bireylerin hak ve menfaatleri arasmda adil bir dengenin kurulmasma i aret etmektedir. Dengeleme sonucu mudahalede bulunulan hakkm sahibine terazinin diger kefesinde bulunan kamu menfaati veya diger bireylerin menfaatine nazaran a91k9a orantis1z bir kulfet yuklendiginin tespiti halinde orantihhk ilkesi yonunden bir sorunun varhgmdan soz edilebilir. Kamu gucunu kullanan organlann du uncelerin a91klanmasma ve yayilmasma mudahale ederken ifade ozgurlugunun kullamlmasmdan kaynaklanan yarardan daha agu basan korunmas1 gereken bir menfaatin ve ki iye yuklenen kulfeti dengeleyici mekanizmalann varhgm1 somut olgulara dayanarak gostermeleri gerekir (baz1 farkhhklarla birlikte bkz. Bekir Co kun, 57; Tansel ;ola an, 46, 49, 50; Hakan Yigit, 59, 68). 42. Buna gore, ifade ozgurlugune yap1lan bir mudahale, zorunlu bir toplumsal ihtiyac1 kar 1lam1yorsa ya da zorunlu bir toplumsal ihtiyac1 kar 1lamakla birlikte orantih degilse, demokratik toplum duzeninin gereklerine uygun bir mudahale olarak degerlendirilemez. 43. Anayasa Mahkemesi mudahalenin demokratik bir toplum duzeninin gereklerine uygun olup olmad1g1m olaylann butunune ve her olaym kendine has ozelliklerine gore takdir edecektir. Bu baglamda idare ve derece mahkemelerince mudahalenin gerek9elerinin ilgili ve yeterli surette ortaya konulup konulmad1g1 degerlendirilecektir. (2) ilkelerin Olaya Uygulanmas1 44. Anayasa Mahkemesi onundeki mesele, ogretmen ve sendika yoneticisi olan ba vurucuya bir partinin binasmda a9hk grevi yapanlan ziyaret etmesi nedeniyle disiplin cezas1 verilmesinin demokratik toplumda gereklerine uygun olup olmad1g1du. 45. Somut olayda ba vurucu; Sendikay1 temsilen yoneticilik gorevinin geregi olarak bu ziyarette bulundugunu, ziyaretin amacmm bir parti eylemine katilmak olmad1gm1, herhangi bir slogan atmad1gm1 ve pankart a9mad1gm1 ifade etmi tir. ilk derece mahkemesi, ba vurucunun a9hk grevlerine yaptlg1 ziyaret d1 mda ba ka bir eylemini tespit etmemi ve ziyaretin sendikal faaliyetlerle ilgili olmad1gm1 ifade etmi tir. 10 Ba$VUfll Numaras1 Karar Tarihi : 2015/1554 : 25/12/2018 46. Anayasa'nm 26. maddesinin birinci fikras1, ifade ozgtirltigtine i9erik bak1mmdan bir smirlama getirmemi$tir. ifade ozgtirltigti siyasi, sanatsal, akademik veya ticari dii$iince ve kanaat a91klamalan gibi her ttirlti ifadeyi kapsamma almaktadir (Ergun Poyraz (2) [GK], B: No: 2013/8503, 27/10/2015, 37; Onder Balzkr;z, B. No: 2014/6009, 15/2/2017, 40; Kemal Kzlzr;daroglu, B. No: 2014/1577, 25/10/2017 52). Bu itibarla a9hk grevi yapmak (Mehmet Ayata, B. No: 2013/2920, 7/7/2015, 24) bir 9e$it ifade yontemi oldugu gibi a9hk grevi yapanlan ziyaret etmenin de benzer $ekilde ifadenin bir ttirti oldugu kabul edilmelidir. 47. ifade ozgtirltigti gene! 9er9evesinde siyasi partilerin hedefi; fikirleri ve bunlan topluma ula$t1rma ozgtirltigtinti korumak , bireylerin se9me ve tercih yapma imkanma zemin haz1rlamak, demokrasinin dogru $ekilde i$lemesini saglamak ve r;ogulculuk, ar;zk fikirlilik ve ho goru gibi kavramlann i9i bo$ kavramlann otesine ge9mesine yard1m etmek oldugundan demokrasinin vazge9ilmez ara9lan olarak kabul edilir. Bu baglamda siyasi partilerin veya diger toplumsal orgtitlenmelerin kamuyu ilgilendiren sorunlarla ilgili gosteri, ytiriiyti$ veya basm a91klamas1 yapmas1 veya daha farkh ban$91l yontemlerle sesini duyurmaya 9ah$mas1 ve farkmdahk olu$turarak 9ogunlugun dikkatini 9ekmesi bu ozgtirltik kapsammda beklenen bir sonu9tur (Hasan Gungor, 45). 48. Anayasa'nm 26. maddesinin asil i$levi herkesin ifade ozgtirltigtinti korumaktir . Dolay1s1yla devlet memurlan da toplumun diger btittin bireyleri gibi ifade ozgtirltigtinden yararlamr (Hasan Gungor, 15) . Memuriyet gtivenceli bir $ekilde asli ve stirekli olarak ifa edilen bir kamu hizmeti olup sade vatanda$lara gore daha fazla kis1tlama i9ermektedir . Devlet memurlannm bulundugu konum, gorev yapt1g1 alanla ilgili olarak odev ve sorumluluk derecesini belirlemede devletin takdir marj1 geni$ olmakla birlikte ozgtirltikleri sm1rlama niteligi ta$1yan mtidahalelerin de bir smmnm oldugu da unutulmamahdir (Hasan Gungor, 48). Aym zamanda memur stattistine sahip olan ba$vurucu i9in de temel kis1tlamalardan biri siyaset yapma yasag1dir. Bu yasagm kapsam1 ve 9er9evesi Anayasa ve kanunlarda belirlenmi$tir (bkz. 16-19). 49. Bu 9er9evede, siyasi partiye tiye olmak a91k9a memurlann siyaset yasag1 kapsammda kalmaktad1r. Bununla birlikte mevcut siyasi olu$umlann yaranna ya da zaranna faaliyet yap1ld1g1 veya dini, felsefi, mezhepsel g6rii$lerini, cinsiyet aynmc1hg1 gibi aynmc1hklan kamu hizmetine yams1tir $ekilde hizmeti yerine getirildigi iddialanmn memurlann siyaset yasagmm kapsammda kald1g1m soylemek her zaman kolay degildir. Bu nedenle siyasi parti tiyeligi d1$mda memurlann kamu hizmetini yerine getirirken uygulamalan ve faaliyetlerinin siyaset yasag1 kapsamma girip girmediginin her olaym kendi $artlan i9inde titizlikle incelenmesi ve mtidahale konusu eylemin bir siyasi parti yaranna oldugunun makul gerek9elerle ortaya konulmas1 gereklidir. Zira 9ogulculuk, ho$g6rti ve a91k fikirlilik demokrasinin temelleri olup dii$iince ve ifade ozgtirltigtinti sm1rlayan mtidahalelerin dar yorumlanmas1 zorunludur. 50. Ba$vurucunun Anayasa Mahkemesine yapt1g1 daha onceki bir bireysel ba$VUru tizerine verilen kararda benzer iddialar degerlendirilmi$ olup ba$vurucunun bir devlet okulunda sm1f ogretmeni ve aym zamanda sendika temsilcisi oldugu gozontine almd1gmda devlet memurlannm ifade ozgtirltigti kapsammda dii$iinceyi a91klama ozgtirltigtinden btittintiyle mahrum b1rak1lamayacaklanm dikkate almak gerektigi belirtilmi$tir. Aym kararda demokratik bir toplumda gerekliligi tart1$1lmaz olan durumlarda ordu, emniyet veya ba$ka baz1 alanlarda siyasi ve toplumsal faaliyetlere sm1rlamalar getirilmesi mtimktin oldugu ifade edilerek ba$vurucunun bu ttirden sm1rlamalara tabi tutulmasm1 gerektiren veya ba$ka 11 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/1554 : 25/12/2018 gtivenlik tehdidi olu turan bir gorevde bulunmad1g1, gorevinde tarafs1zhgm1 ihlal edici tavir ve eylemlerinin bulunduguna ili kin olarak okul idaresinden yakmmalar olmad1g1 belirtilmi tir. Yine soz konusu kararda; ba vuruya verilen disiplin cezasmm be dereceli disiplin cezas1 sisteminde dordtincti dereceden ve nitelikli say1labilecek bir ceza oldugu, ba vurucunun memuriyet gorevinin sona ermesine dogrudan sebep olmasa da tekerrtir durumunda gorevden atilmasma neden olabilecegi ve bireyin ifade ozgtirltigtinti engelleyecek nitelige sahip olduguna i aret edilerek ba vurucunun ifade ozgtirltigtintin ihlal edildigine karar verilmi tir (Hasan Gungor, 51-55). 51. Eldeki ba vuruda ba vurucunun eylemi a9hk grevi yapanlan ziyaret etmekten ibarettir. Ba vurucunun ziyareti idarece bir siyasi parti yaranna faaliyet kapsammda degerlendirilmi tir. Ziyaretin bir siyasi parti faaliyetine destek vermek veya katilmak oldugunun ve buna bagh olarak disiplin cezas1 uygulanmasmm idarenin tutanaklannda ve mahkeme karannda makul gerek9elerle gosterilmesi gereklidir. Zira serbest se9imlerin bulundugu bir ortamda bireyin gerek siyasi tercihlerini yapabilme amacmm dogurdugu ihtiyac1 gerek siyasal ve toplumsal olaylarla ilgili bilgi edinme merak1 ve duyarhhgm1 gosterme talebi goz ard1 edilmemelidir (Hasan Gungor, 53). Somut olayda, ba vurucunun bir siyasi parti binasmda a9hk grevi yapanlan ziyaret etmesi eyleminin siyasi parti yaranna bir faaliyet olarak kabul edildigi ve gerek9enin bundan ibaret oldugu gortilmektedir. Soz konusu ziyaret d1 mda ba vurucunun herhangi bir kmanabilir eylemi oldugu yontinde bir tespit bulunmamaktad1r. 52. Tum bu unsurlar birlikte degerlendirildiginde, ziyaretin salt parti binasmda ger9ekle mi olmasmm dogrudan bir siyasi parti yaranna kabul edilmesinin tek ba:jlna ba vurucunun ifade ozgtirltigtintin k1s1tlanmas1 i9in ilgili ve yeterli bir gerek9e oldugu soylenemez. 53. Sonu9 olarak mevcut ba vuruda Anayasa'nm 26. maddesinde gtivence altma alman ifade ozgtirltigtintin ihlal edildigine karar verilmesi gerekir. 3. 6216 Say1h Kanun'un 50. Maddesi Yoniinden 54. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say1h Anayasa Mahkemesinin Kurulu u ve Yargilama Usulleri Hakkmda Kanun'un 50. maddesinin (1) ve (2) numarah flkralan oyledir: "(]) Esas inceleme sonunda, ba$vurucunun hakkznzn ihlal edildigine ya da edilmedigine karar verilir. jh/al kararz verilmesi halinde ihlalin ve sonu ;larznzn ortadan kaldznlmasz i ;in yapzlmasz gerekenlere hukmedilir ... 2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme kararzndan kaynaklanml$Sa, ihlali ve sonuc;larznz ortadan kaldzrmak i ;in yeniden yargzlama yapmak iizere dosya ilgili mahkemeye gonderilir. Yeniden yargzlama yapzlmasznda hukuki yarar bulunmayan hallerde ba$vurucu lehine tazminata hiikmedilebilir veya gene/ mahkemelerde dava a ;zlmasz yolu gosterilebilir. Yeniden yargzlama yapmakla yiikumlii mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal kararznda apkladzgz ihlali ve sonuc;larzm ortadan kaldzracak $ekilde mumkiinse dosya uzerinden karar verir." 55. Ba vurucu, tazminat talebinde bulunmam1 tlr. 12 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/1554 : 25/12/2018 56. ifade ozgtirltigtintin ihlal edildigi sonucuna vanlm1 tu . 57. Ba vurucunun ifade ozgtirltigtintin ihlalinin sonrn;lannm ortadan kaldmlmas1 ivm yeniden yargilama yap1lmasmda hukuki yarar bulundugundan karann bir omeginin yeniden yargilama yap1lmak tizere Diyarbaku 1. idare Mahkemesine gonderilmesine karar verilmesi gerekir. 58. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 226,90 TL han; ve 1.980 TL vekalet ticretinden olu an toplam 2.206.90 TL yarg1lama giderinin ba vurucuya odenmesine karar verilmesi gerekir. VI.HOKUM A91klanan gerek9elerle; A. ifade ozgtirltigtintin ihlal edildigine ili kin iddianm KABUL EDiLEBiLiR OLDUGUNA, B. Anayasa'nm 26. maddesinde gtivence altma alman ifade ozgtirltigtintin iHLAL EDiLDiGiNE, C. Karann bir omeginin ihlalin sonu9lannm ortadan kaldmlmas1 i ;:in yeniden yarg1lama yapilmak tizere Diyarbaku 1. idare Mahkemesine (E.2007/2376, K.2009/1113) GONDERiLMESiNE , D. 226,90 TL har ;: ve 1.980 TL vekalet ticretinden olu an toplam 2.206,90 TL yarg1lama giderinin BASVURUCUY A ODENMESiNE, E. Odemelerin , karann tebligini takiben ba vurucunun Hazine ve Maliye Bakanhgma ba vuru tarihinden itibaren dort ay i9inde yapilmasma , odemede gecikme olmas1 halinde bu stirenin sona erdigi tarihten odeme tarihine kadar ge9en sure i ;:in yasal F AiZ UYGULANMASINA, F. Karann bir omegmm Adalet Bakanhgma GONDERiLMESiNE 25/12/2018 tarihinde OYBiRLiGiYLE karar verildi. Dye Dye Ba kan Burhan DSTUN Hicabi DURSUN Hasan Tahsin GOKCAN Dye Dye Kadir OZKA YA Yusuf Sevki HAKYEMEZ 13