TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR CENGİZ KARAKU Ş BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/37833) Karar Tarihi: 30/6/2021 Başvuru Numaras ı: 2017/37833 Karar Tarihi : 30/6/2021 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Muammer TOPALYusuf Şevki HAKYEMEZ İrfan FİDAN Raportör : Hilal YAZICI Başvurucu : Cengiz KARAKU Ş Vekili : Av. Taşkın USLU I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, içecekte yabanc ı madde bulunmas ından kaynaklanan zararlar ın tazmi n edi
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR CENGİZ KARAKU Ş BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/37833) Karar Tarihi: 30/6/2021 Başvuru Numaras ı: 2017/37833 Karar Tarihi : 30/6/2021 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Muammer TOPALYusuf Şevki HAKYEMEZ İrfan FİDAN Raportör : Hilal YAZICI Başvurucu : Cengiz KARAKU Ş Vekili : Av. Taşkın USLU I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, içecekte yabanc ı madde bulunmas ından kaynaklanan zararlar ın tazmi n edilmesi talebiyle aç ılan davan ın reddedilmesi nedeniyle ki şinin maddi ve manevi varl ığını koruma ve geli ştirme hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 21/11/2017 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına gönderilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle olaylar özetle şöyledir: 8. Başvurucu, paket şeklinde sat ın ald ığı gazl ı içeceklerden ikisini tükettikten sonra üçüncüsünün içerisinde böcek ölüsü oldu ğunu fark etmi ş ve bu sebeple ortaya ç ıktığını iddia etti ği manevi zarar ının karşılanmas ı talebiyle içecek markas ının ait oldu ğu şirket aleyhine 13/11/2015 tarihinde tazminat davas ı açm ıştır. Başvuru Numaras ı: 2017/37833 Karar Tarihi : 30/6/2021 39. Başvurucu dilekçesinde; evde misafirlerine ikram edece ği sırada içece ğin içinde böcek ölüsü oldu ğunu fark etmesiyle kendini çok kötü hissetti ğini ve alay konusu oldu ğunu, söz konusu içece ği çok sevmesi nedeniyle yüksek miktarda tüketti ğini ancak bu durumdan ötürü tiksinti duydu ğunu ve o günden beri içemedi ğini, duydu ğu şüphe nedeniyle kapal ı kutularda bulunan herhangi bir s ıvıyı da tüketemedi ğini ifade etmi ştir. Ayr ıca ürünün ulusa l ve uluslararas ı düzeyde reklam ı yap ılarak sağlıklı ve güvenilir oldu ğunun vurgulanmas ına rağmen ay ıplı olduğunu, ay ıplı ürün nedeniyle manevi zarar olu ştuğunu, olay nedeniyle çevresindekilere mahcup oldu ğunu, bu durumun ruhsal bütünlü ğünü ve sosyal ya şam ını etkilediğini, oluşan travmay ı atlatamamas ı nedeniyle alt ı ayd ır depresyon ilaçlar ı kulland ığını ileri sürmü ştür. 10. Daval ı şirket cevap dilekçesinde; ürünlerin üretim ve dolumunu n yap ılmas ındaki kalite standartlar ının bu tür bir cismin içece ğin içerisinde bulunmas ına izin vermeyece ğini, ürüne ait bilgilerin ve ürünün kendisinin şirkete ait olup olmad ığının ortaya konulabilmesini sa ğlayacak tedbirlerin al ınmas ını ve ürünün şirket taraf ından incelenmesine izin verilmesini istemi ştir. Şirket; ba şvurucunun gözleme dayal ı iddialar ının bilimsel temellerinin bulunmad ığını ve ürünün sahte şekilde üretilmi ş olabilece ğini ileri sürmü ş, kapak veya ambalaja zarar vermeden içece ğin aç ılabileceğine ilişkin aç ıklamalarda bulunmuştur. İlgili mevzuat uyar ınca analiz yap ılarak ortaya konulmaks ızın ileri sürülen iddialar ın kabul edilemeyece ğini ve manevi tazminat ın şartlar ının oluşmad ığını, davan ın reddi gerekti ğini savunmu ştur. 11. Mersin 1. Tüketici Mahkemesinde (Mahkeme) görülen davada, Ortado ğu Teknik Üniversitesi G ıda Mühendisli ği Bölümünden iki ö ğretim görevlisi ve ayn ı üniversitenin Metalürji Bölümünden bir ö ğretim görevlisinden olu şan bilirki şi heyetinden rapor al ınm ıştır. Söz konusu raporda özetle; i. Ürün içerisindeki yabanc ı maddenin bütünlü ğünün bozulmu ş olduğu ve depolama süresince olu şabilecek di ğer tortularla kar ışmış olabilece ği, bu sebeple ne olduğunun tespit edilemedi ği, ii. Kesin bir sonuca varmak mümkün olmamakla birlikte ürünün üretim şemas ı çerçevesinde de ğerlendirme yap ıldığında söz konusu maddenin üretim a şamas ında şişe içerisine girme ihtimalinin dü şük olduğu, iii. Şişe kapağının deforme edilmeden ç ıkar ılıp ürünün içerisine farkl ı bir içerik konulmas ı ve kapağın tekrar kapat ılmas ının mümkün oldu ğu, iv. Örnek olmad ığı için kapa ğın orijinalli ğine ilişkin bir tespit yap ılamad ığı, ancak örnek olsa bile orijinal olup olmad ığının tespitinin mümkün olamayaca ğı, ayr ıca mümkün olsa bile kapa ğın, ısıtmak suretiyle deforme edilmeden aç ılarak ürün içerisine yabanc ı bir madde konulabilece ği, v. Ürünün raf ömrünü doldurdu ğu, dolay ısıyla kimyasal yap ısının bozulduğu, madde bütünlü ğü bozulmu ş olmas ı nedeniyle ne oldu ğunun tespit edilemedi ği ve ürünün mevcut hâliyle güvenli bir g ıda olmad ığının aç ık olduğu ifade edilmi ştir. 12. Taraflar rapora ili şkin beyanda bulunmu ştur. Başvurucu, ürünün bozulmu ş olmas ının sonuçlar ının kendilerine yüklenemeyece ğini ve ürünün bozulmam ış hâline ili şkin Başvuru Numaras ı: 2017/37833 Karar Tarihi : 30/6/2021 4fotoğraflar ın dosyaya sunuldu ğunu ifade etmi ştir. Ayr ıca raporun bilimsel temele dayanmad ığı ve çeli şkiler içerdi ğini ileri sürmü ştür. Daval ı şirket ise rapordaki her değerlendirmeyi kabul etmediklerini, raporun özellikle gözleme dayal ı olduğunu ifade etmiştir. 13. Mahkeme 7/3/2017 tarihinde davan ın reddine karar vermi ştir. Karar ın gerekçesinde; ba şvurucunun 7/11/2013 tarihli ve 6502 say ılı Tüketicinin Korunmas ı Hakk ında Kanun'un 11. maddesinin alt ıncı fıkras ı kapsam ında ay ıplı mala ili şkin olarak seçimlik haklar ının olduğu, buna göre 11/1/2011 tarihli ve 6098 say ılı Türk Borçlar Kanunu hükümleri uyar ınca tazminat da talep edebilece ği değerlendirilmi ştir. Bu kapsamda Mahkeme, manevi tazminat isteminin kabul edilebilmesi için ki şinin maruz kald ığı kusurlu veya hukuka ayk ırı bir fiil neticesinde zarar görmesi ve kusurlu veya haks ız fiil ile zarar aras ında uygun bir illiyet ba ğının bulunmas ı gerektiğini değerlendirmi ştir. Somut olayda söz konusu içece ğin başvurucu taraf ından tüketilmedi ğini, dolay ısıyla başvurucunun vücut bütünlüğünde bir zarar meydana getirmesinin mümkün olmad ığını, al ınan bilirki şi raporuna göre ise şişe kapağının deforme edilmeksizin aç ılıp şişenin içine yabanc ı madde konulabilece ğini ve deforme edilmeden kapa ğın kapat ılabileceğini, öte yandan ürünün ay ıplı olduğunun dahi ispat edilemedi ğini değerlendirerek davan ın reddine karar vermi ştir. 14. Başvurucu 15/3/2017 tarihinde karara itiraz etmi ştir. İtiraz dilekçesinde; bilirkişi raporunun çeli şkili olduğuna, hüküm kurmaya elveri şli olmad ığına ilişkin aç ıklamalarda bulunmuştur. Daval ı şirket cevap dilekçesinde önceki beyanlar ını tekrar etmi ştir. 15. Başvurucunun istinaf talebi Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesince karar ın usul ve yasaya uygun oldu ğu gerekçesi ile reddedilmi ştir. Kararda, 22/11/2001 tarihli ve 4721 say ılı Türk Medeni Kanunu'nun 24. maddesi ile 6098 say ılı Kanun hükümleri birlikte göz önünde bulundurularak bilirki şi incelemesinde cismin niteli ği ile şişeye imalat a şamas ında girip girmedi ğine ilişkin bir tespitin yap ılamam ış olduğu, ürünün tüketilmemi ş olmas ı nedeniyle ba şvurucunun sa ğlığına zarar vermesinin mümkün olmad ığı ifade edilmi ş, mevcut ko şullarda ba şvurucunun manevi zarara u ğrad ığı iddias ının kabul edilemeyece ği, dolay ısıyla 6098 say ılı Kanun'un 58. maddesinde düzenlenen manevi tazminat ko şullar ının gerçekle şmediği değerlendirilmi ştir. 16. Nihai karar, ba şvurucuya 10/11/2017 tarihinde tebli ğ edilmiştir. 17. Başvurucu 21/11/2017 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İLGİLİ HUKUK A.İlgili Mevzuat 18. 6098 say ılı Kanun'un "Genel olarak" kenar başlıklı 49. maddesi şöyledir: "Kusurlu ve hukuka ayk ırı bir fiille ba şkas ına zarar veren, bu zarar ı gidermekle yükümlüdür. Zarar verici fiili yasaklayan bir hukuk kural ı bulunmasa bile, ahlaka ayk ırı bir fiille başkas ına kasten zarar veren de, bu zarar ı gidermekle yükümlüdür." Başvuru Numaras ı: 2017/37833 Karar Tarihi : 30/6/2021 519. 6098 say ılı Kanun'un "Zarar ın ve kusurun ispat ı" kenar ba şlıklı 50. maddesi şöyledir: "Zarar gören, zarar ını ve zarar verenin kusurunu ispat yükü alt ındad ır. Uğran ılan zarar ın miktar ı tam olarak ispat edilemiyorsa hâkim, olaylar ın olağan akışını ve zarar görenin ald ığı önlemleri göz önünde tutarak, zarar ın miktar ını hakkaniyete uygun olarak belirler." 20. 4721 say ılı Kanun'un "İlke" kenar başlıklı 24. maddesi şöyledir: "Hukuka ayk ırı olarak ki şilik hakk ına sald ırılan kimse, hâkimden, sald ırıda bulunanlara kar şı korunmas ını isteyebilir. Kişilik hakk ı zedelenen kimsenin r ızas ı, daha üstün nitelikte özel veya kamusal yarar y a da kanunun verdi ği yetkinin kullan ılmas ı sebeplerinden biriyle hakl ı kılınmad ıkça, kişilik haklar ına yap ılan her sald ırı hukuka ayk ırıdır." 21. 13/6/2003 tarihli ve 25137 say ılı Resmî Gazete'de yay ımlanan Ay ıplı Mal ın Neden Oldu ğu Zararlardan Sorumluluk Hakk ında Yönetmelik'in (Yönetmelik) "Amaç" kena r başlıklı 1. maddesi şöyledir: "Bu Yönetmeli ğin amac ı, ay ıplı mal ın neden oldu ğu zararlardan o mal ın imalatç ısının üreticisinin sorumlulu ğunun usul ve esaslar ını düzenlemektir." B.İlgili Yarg ıtay Kararlar ı 22. Yarg ıtay 4. Hukuk Dairesinin 1/12/2008 tarihli ve E.2008/2557, K.2008/14847 say ılı karar ının ilgili k ısm ı şöyledir: "... ürün içerisinde bulunan yabanc ı cisim (böcek ölüsü) nedeniyle tiksinti duygusunun oluştuğu ve ayr ıca davac ının sağlığının da tehlikeye dü şürüldüğü ileri sürülerek manevi tazminat isteminde bulunulmu ş; mahkemece, ay ıplı ürün yüzünden davac ının ruh sağlığı ile vücut bütünlü ğünün ihlal edildi ği gerekçesiyle davan ın k ısmen kabulüne karar verilmi ştir. Manevi zarar, ki şilik değerlerinde olu şan objektif eksilmedir. Duyulan ac ı, çekilen ızdırap [ıstırap] manevi zarar de ğil onun görüntüsü olarak ortaya ç ıkabilir. Ac ı ve elemi n manevi zarar olarak nitelendirilmesi sonucu, tüzel ki şileri ve bilinçsizleri; öte yandan acılar ını içlerinde gizleyenleri tazminat isteme haklar ından yoksun b ırakmamak için yasalar, manevi tazminat verilebilecek olgular ı sınırlam ıştır. Bunlar, ki şilik değerlerinin zedelenmesi (TMK 24), isme sald ırı (TMK 26), ni şan bozulmas ı (TMK 121), evlenmenin butlan ı (TMK 158/2), bo şanma (TMK 174/2) bedensel zarar ve ölüme neden olma (BK 47) durumlar ından biri ile ki şilik haklar ının zedelenmesidir.(BK 49). Bunlardan TMK nun 24. maddesi ile BK nun 49. maddesi daha kapsaml ıdır. TMK nun 24. maddesinin belli yerlere yollamas ı nedeniyle böyle bir durumun bulundu ğu yerde, onu düzenleyen kurallar (örne ğin; TMK 26, 121,158/2, 174/2); bunlar ın d ışında BK nun 49.maddesi uygulan ır. TMK nun 24. ve BK nun 49. maddesinde belirlenen ki şisel ç ıkarlar, ki şilik haklar ıdır. Kişilik haklar ı ise, kişisel varl ıklar ın korunmas ıyla ilgilidir. Ki şisel varl ıklar, bedensel ve ruhsal taml ık ve yaşam ile nesep gibi insan ın, insan olmas ından güç alan varl ıklar ya d a kişinin ad ı, onuru ve s ır alan ı gibi dolayl ı varl ıklar olarak iki kesimlidir. Tekni ğin gelişimi Başvuru Numaras ı: 2017/37833 Karar Tarihi : 30/6/2021 6ve yaşam koşullar ına göre belirlenmi ş varl ıklar ın, aç ıklananlarla çevrelenmesine, davaya konu olay ın bu çerçeve d ışında kalmas ına göre manevi tazminat iste ği reddedilmelidir. Yerel mahkemece, an ılan yönler gözetilmeksizin daval ı taraf ın manevi tazminatla soruml u tutulmas ı doğru değildir. Bu nedenle karar ın bozulmas ı gerekmiştir." 23. Yarg ıtay Hukuk Genel Kurulunun 17/6/2009 tarihli ve E.2009/4-234, K.2009/260 say ılı karar ının ilgili k ısm ı şöyledir: "...Sonuç itibariyle; toplanan tüm deliller, bilirki şi raporu ve tüm dosya içeri ğine göre, yerel mahkemenin dava konusu ürünün (rak ı) davac ı tarafça sat ın al ındığı, bir miktar tüketildikten sonra şişede bulunan yabanc ı maddenin (sinek) fark edildi ği, şişenin orijinal olduğu, bilyal ı kapak sistemi nedeniyle imalat a şamas ından sonra şişe içerisine yabanc ı cisim girmesi veya konulmas ının mümkün bulunmad ığı, buna göre şişedeki yabanc ı maddenin depolama ve dolum s ıras ında girdi ğini kabul etmek gerekti ği, ürünün ay ıplı olduğu, yabanc ı madde reaksiyonu nedeniyle içen şahsa zarar verebilece ği, davac ı taraf ın bir miktar tükettikten sonra yabanc ı maddeyi fark etti ği, içilmiş olan rak ı nedeniyle davac ının vücut bütünlü ğünün ve ruh sa ğlığının bozuldu ğu; bu nedenle de davac ı yarar ına tazminat takdiri gerekti ğine ilişkin karar ı usul ve yasaya uygun olup; yerindedir. " 24. Yarg ıtay 13. Hukuk Dairesinin 16/6/2020 tarihli ve E.2017/3411, K.2020/4796 say ılı karar ının ilgili k ısm ı şöyledir: "Daval ı, davac ı taraf ından sat ın al ınan şişenin içinde yabanc ı bir cismin üreti m aşamas ında bulunmas ının mümkün olmad ığını, bunun sonradan müdahale ile yap ılmış olabileceğini, manevi tazminat şartlar ının oluşmad ığını savunarak, davan ın reddin i dilemiştir. İlk Derece Mahkemesince, davan ın reddine karar verilmi ş; davac ı, taraf ın istina f başvurusu İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 19. Hukuk Dairesi taraf ından esastan reddedilmi ş; davac ı taraf son olarak temyiz talebinde bulunmu ştur. Dosya kapsam ının birlikte de ğerlendirilmesiyle yap ılan inceleme sonucunda, uyuşmazl ığa uygulanmas ı gereken hukuk kurallar ına göre, Bölge Adliye Mahkemesi karar ında bir isabetsizlik bulunmad ığından davac ı vekilinin bu karara yönelik temyi z itirazlar ının reddiyle karar ın onanmas ı gerekir." V.İNCELEME VE GEREKÇE 25. Mahkemenin 30/6/2021 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı 26. Başvurucu, sevdi ği ve sürekli tüketti ği bir içece ğin içerisinden böcek ç ıkmas ı nedeniyle manevi anlamda olumsuz etkilendi ğini, misafirleri önünde ya şanan bu olay nedeniyle derin bir mahcubiyet ya şadığını, psikolojisinin bozuldu ğunu ve alt ı ay boyunca antidepresan ilaç kullanmak zorunda kald ığını ileri sürmü ştür. Maddi durumunun oldukça iyi olduğunu ve gelir elde etme amac ı taşımad ığını, ancak üründen beklenen faydan ın da sağlanamad ığını, bu bağlamda maddi anlamda bir zarar ın da olu ştuğunu ifade eden başvurucu, maddi ve manevi varl ığını koruma ve geli ştirme hakk ı ile adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğini iddia etmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2017/37833 Karar Tarihi : 30/6/2021 7B. Değerlendirme 27. Anayasa'n ın iddian ın değerlendirilmesinde dayanak al ınacak Kişinin dokunulmazl ığı, maddi ve manevi varl ığı kenar ba şlıklı 17. maddesinin birinci f ıkras ı şöyledir: Herkes, ya şama, maddi ve manevi varl ığını koruma ve geli ştirme hakk ına sahiptir. 28. Anayasa n ın "Devletin temel amaç ve görevleri" kenar ba şlıklı 5. maddesi şöyledir: "Devletin temel amaç ve görevleri, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, ki şilerin ve toplumun refah, huzur ve mutlulu ğunu sağlamak; ki şinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle ba ğdaşmayacak surette s ınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kald ırmaya, insan ın maddî ve manevî varl ığının gelişmesi için gerekli şartlar ı haz ırlamaya çal ışmakt ır." 29. Anayasa'n ın "Tüketicilerin Korunmas ı" kenar başlıklı 172. maddesi şöyledir: "Devlet, tüketicileri koruyucu ... tedbirler al ır, tüketicilerin kendilerini koruyucu girişimlerini te şvik eder." 30. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucunun şikâyetinin özü maddi ve manevi varl ığının zarar gördü ğüne ve bu zarar ın ilgili yarg ı yolunda giderilemedi ğine ilişkindir. Buna göre başvurucunun şikâyetlerinin ki şinin maddi ve manevi varl ığını koruma ve geli ştirme hakk ı ile bağlant ılı olarak Anayasa n ın 17. maddesinin birinci f ıkras ı kapsam ında değerlendirilmesi uygun görülmü ştür. 31. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun un 48. maddesinin (2) numaral ı fıkras ına göre Mahkemece aç ıkça dayanaktan yoksun ba şvurular ın kabul edilemez oldu ğuna karar verilebilir. Ba şvurucunun ihlal iddialar ını kan ıtlayamad ığı, iddialar ının salt kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlara ili şkin olduğu, temel haklara yönelik bir müdahalenin olmad ığı veya müdahalenin meşru olduğu aç ık olan başvurular ile karma şık veya zorlama şikâyetlerden ibaret başvurula r açıkça dayanaktan yoksun kabul edilebilir ( Hikmet Balabano ğlu, B. No: 2012/1334, 17/9/2013, 24). 1. Genel İlkeler 32. Anayasa ve Avrupa İnsan Haklar ı Sözleşmesi'nin ortak koruma alan ı kapsam ında kalan temel haklar, yaln ızca kamusal gücün do ğrudan uygulanmas ıyla değil kimi zaman özel hukuk ki şileri aras ındaki uyu şmazl ıklara konu olacak şekilde üçüncü ki şilerin müdahaleleriyle de zedelenebilmektedir. İlkinde söz konusu güvencelerin sa ğlanmas ı ad ına kamusal makamlara yüklenen negatif ve pozitif tüm yükümlülüklerin do ğrudan yerine getirilmesi konusunda tereddüt bulunmamakta ise de ikinci durumda devletin üçüncü kişilerin müdahalelerine kar şı bireylere ne tür bir koruma imkân ı sunmas ı gerektiği ve hangi çerçevede yükümlülükler ta şıdığı hususunda her olay ın kendine özgü ko şullar ına göre değerlendirmelerde bulunulmas ı gerekmektedir ( D.K. , B. No: 2015/11159, 25/9/2019, 30). Başvuru Numaras ı: 2017/37833 Karar Tarihi : 30/6/2021 833. Anayasa'n ın 12. maddesine göre herkes ki şiliğine bağlı, dokunulmaz, devredilmez, vazgeçilmez temel hak ve hürriyetlere sahiptir. Bu genel nitelikteki anayasal düzenleme ile bireylerin ki şilik değerlerine yönelen ve zarar veren olumsuz tutum ve davran ışlar d ışlanmaktad ır. Bunun yan ında Anayasa'n ın 5. maddesinde; bireylerin temel hak ve özgürlüklerinin korunmas ı, maddi ve manevi varl ıklar ının geliştirilmesi için gerekli şartlar ın haz ırlanmas ı devletin temel amaç ve görevlerinden biri olarak say ılmaktad ır. Bu düzenlemeler ışığında devletin bireylerin maddi ve manevi varl ıklar ına keyfî olarak müdahale etmemenin yan ında üçüncü ki şilerin an ılan hakka yönelik sald ırılar ını önlemekle yükümlü k ılındığı, bu bağlamda pozitif yükümlülüklerinin bulundu ğu söylenebilir ( Ali Ç ığır, B. No: 2015/19298, 8/5/2019, 32; Erol Kumcu , B. No: 2015/18988, 9/5/2019, 32; D.K. , 32). 34. Dolay ısıyla Anayasa'n ın 17. maddesinin birinci f ıkras ında düzenlenen hak kapsam ında devletin pozitif bir yükümlülük olarak yetki alan ında bulunan bireylerin maddi ve manevi varl ıklar ını gerek kamusal makamlar ın ve diğer bireylerin gerekse ki şinin kendisinin eylemlerinden kaynaklanabilecek risklere kar şı koruma yükümlülü ğü bulunmaktad ır (D.K. , 33). 35. Bu anlamda öncelikle devlet, uyu şmazl ıklar ın çözümüne ili şkin etkili yarg ısal bir sistem kurma yükümlülü ğünü yerine getirmelidir. Anayasa'n ın 17. maddesi, özel hukuk kişilerinin birbirleri ile olan uyu şmazl ıklar ının çözümüne ili şkin yasal altyap ının oluşturulmas ını, söz konusu uyu şmazl ıklar ın adil yarg ılama gereklerine uygun ve usul yönünden güvenceleri haiz bir yarg ılama kapsam ında incelenmesini ve bu yarg ılamalarda temel haklara ili şkin anayasal güvencelerin gözetilip gözetilmedi ğinin denetlenmesini gerektirir. Bu gereklilikler, üçüncü ki şilerin bireylerin hak ve özgürlüklerine yapt ığı haks ız müdahalelere kar şı kamusal makamlar taraf ından müsamaha gösterilmemesi zorunlulu ğundan kaynaklan ır. Zira derece mahkemeleri, özel hukuk ili şkisi kapsam ındaki uyuşmazl ıklar ın çözümlenmesinde ba ğlay ıcı kararlar vererek güvencelerin korunup korunmamas ında rol almaktad ır. Bu noktada uyu şmazl ıklar ın yarg ısal makamlar önüne taşınmas ı ve hakkaniyete uygun bir yarg ılama yap ılarak çözümlenmesi, kamusal makamlar ın pozitif yükümlülüklerinin bir parças ını oluşturur ( Ömür Kara ve Onursal Özbek , B. No: 2013/4825, 24/3/2016 47; D.K. , 35). 36. Bu ba ğlamda usule ili şkin güvencelerin somut olayda yerine getirildi ğinden söz edilebilmesi için derece mahkemelerinin kararlar ında konu ile ilgili ve yeterli gerekçe bulunmal ıdır. Ayr ıca belirtmek gerekir ki bu zorunluluk davac ının bütün iddialar ına cevap verilmesi anlam ına gelmemekle birlikte ki şinin maddi ve manevi varl ığını koruma ve geliştirme hakk ını ilgilendiren davan ın sonucuna etkili esasa ili şkin temel iddia ve itirazlar ın yarg ı makamlar ınca özenli bir şekilde değerlendirilerek kar şılanmas ı gerekmektedir (benzer yöndeki de ğerlendirmeler için bkz. Fındık K ılıçaslan, B. No: 2015/97, 11/10/2018, 53). 2.İlkelerin Olaya Uygulanmas ı 37. Somut olayda ba şvurucu; severek ve sürekli olarak tüketti ği bir içece ğin içinde böcek ölüsü oldu ğunu görmesi üzerine ya şadığı tiksinti duygusunun manevi varl ığında olumsuz etkiler meydana getirdi ğini ve bu olay ın yaşand ığı ortamda misafirlerinin olmas ı nedeniyle de itibar ının zarar gördü ğünü, başvurduğu yarg ı yolu arac ılığıyla da bu zararlar ın giderilmedi ğini ileri sürmektedir. Başvuru Numaras ı: 2017/37833 Karar Tarihi : 30/6/2021 938. Anayasa'n ın yukar ıda yer verilen 17., 5. ve 172. maddeleri uyar ınca devletin tüketicinin korunmas ına ilişkin olarak pozitif yükümlülükleri kapsam ında söz konusu uyuşmazl ığın çözümüne ili şkin yasal altyap ıyı oluşturduğu aşikârd ır (bkz. 18-21). 39. Bu noktada ilgili yarg ı mercilerinin, ba şvurucunun maddi ve manevi bütünlü ğü üzerinde bir zarar meydana gelip gelmedi ğinin ortaya konulabilmesi, zarar ın varl ığı hâlinde tazmin edilmesi bak ımından uyu şmazl ığı usul yönünden güvenceleri haiz bir yarg ılama kapsam ında inceleyip incelemedi ği, bu yarg ılamalarda an ılan temel hakka ili şkin anayasal güvenceleri gözetip gözetmedi ği ve kararlar ın ilgili ve yeterli gerekçelerle aç ıklan ıp açıklanmad ığının denetlenmesi gerekmektedir. 40. Mahkemenin, ba şvurucunun iddialar ı doğrultusunda içece ğin sahte olup olmad ığı, üretici şirkete ait olup olmad ığı, kapağının aç ılıp aç ılmad ığı, ambalaj ve kapa ğına zarar vermeksizin aç ılıp içerisine yabanc ı bir maddenin konulup konulamayaca ğına ilişkin bilirkişi incelemesi yapt ırdığı görülmektedir. Bilirki şi incelemesinde bu noktalarda kesin bir değerlendirmeye ula şılamam ış ve ürünün mevcut hâli üzerinde yap ılacak herhangi bir incelemede de bu konular ın ayd ınlat ılamayaca ğı, çünkü ürünün içeri ğinin bozulmu ş olduğu ve ürün içerisindeki yabanc ı maddenin tortula şarak yap ısının bozuldu ğu değerlendirilmi ştir. Raporda ayr ıca bu tür bir bozulma olmam ış olsa bile kesin bir sonuca ula şmaya elveri şli bir değerlendirmenin ortaya konulamayaca ğı da ifade edilmi ştir. Bu noktada Mahkeme, sorumluluk atfedilebilecek şekilde içece ğin daval ı şirkete ait oldu ğunun tespitinin mümkü n olmad ığı ve başvurucunun içece ği tüketmedi ği, dolay ısıyla hem fiziksel varl ığı hem de manevi varl ığı üzerinde do ğrudan bir etki meydana gelmemi ş olduğu olgusunu birlikte değerlendirerek manevi tazminat talebini reddetmi ştir. 41. Buna göre söz konusu yarg ılamada, ba şvurucunun iddialar ının belirtilen çerçevede derece mahkemeleri taraf ından değerlendirildi ği, mevzuat çerçevesinde ele al ınıp incelendiği ve kararlarda ba şvurucunun somut olarak bir zarara u ğrat ıldığına ilişkin herhangi bir tespitte bulunulmad ığı gerekçesine dayan ıldığı görüldüğünden karar gerekçelerinin ilgili ve yeterli şekilde olu şturulduğu anlaşılmaktad ır. Neticede ba şvurucunun maddi ve manevi varl ığını koruma hakk ı çerçevesinde devletin yükümlülüklerinin yerine getirildi ği, kararlarda yer verilen tespit ve gerekçeler itibar ıyla yarg ısal makamlar ın takdir yetkilerinin s ınırının aşılmad ığı dikkate al ındığında söz konusu iddia yönünden aç ık ve görünür bir ihlalin bulunmad ığı sonucuna ula şılm ıştır. 42. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜMAç ıklanan gerekçelerle; A. Kişinin maddi ve manevi varl ığını koruma ve geli ştirme hakk ının ihlal edildiğine ilişkin iddian ın açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDUĞUNA, Başvuru Numaras ı: 2017/37833 Karar Tarihi : 30/6/2021 10B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 30/6/2021 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Ba şkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Hicabi DURSUN Muammer TOPAL Üye Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ İrfan FİDAN