TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR CÜNEYT ALMA VE D İĞERLERİ BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/21535) Karar Tarihi: 15/5/2020 Başvuru Numaras ı: 2019/21535 Karar Tarihi : 15/5/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM R ıdvan GÜLEÇ Recai AKYEL Y ıldız SEFERİNOĞLU Raportör : Pınar ARMA ĞAN YILDIRIM Başvurucular : 1. Cüneyt ALMA 2. Deniz EM İRBİLEK 3. Ercan YONSUZ 4. Erol ALMA 5. Malik ALMA 6. Maşallah YONSUZ 7. Melahat DEMOKAN 8. Nurşen ALMA 9
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR CÜNEYT ALMA VE D İĞERLERİ BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/21535) Karar Tarihi: 15/5/2020 Başvuru Numaras ı: 2019/21535 Karar Tarihi : 15/5/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM R ıdvan GÜLEÇ Recai AKYEL Y ıldız SEFERİNOĞLU Raportör : Pınar ARMA ĞAN YILDIRIM Başvurucular : 1. Cüneyt ALMA 2. Deniz EM İRBİLEK 3. Ercan YONSUZ 4. Erol ALMA 5. Malik ALMA 6. Maşallah YONSUZ 7. Melahat DEMOKAN 8. Nurşen ALMA 9. Sevda I ŞIKAY 10. Simhazar PAYLAN 11. Suat ALMA Başvurucular Vekili : Av. Alihan ÖZTÜRK I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, maddi ve manevi tazminat talebiyle idare mahkemesinde aç ılan tam yarg ı davas ında yarg ılaman ın uzun sürmesi nedeniyle adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemelerinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 3. Komisyonca ba şvurular ın kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2019/21535 Karar Tarihi : 15/5/2020 34. Konular ının ayn ı olmas ı sebebiyle 2019/21555, 2019/21570, 2019/21605, 2019/21647, 2019/21667, 2019/21745, 2019/21749, 2019/22037, 2019/22230, 2019/22231 başvuru numaral ı bireysel ba şvuru dosyalar ının konu yönünden ayn ı olmas ı sebebiyle 2019/21535 bireysel ba şvuru dosyas ı ile birleştirilmesine, incelemenin 2019/21535 numaral ı dosya üzerinden yap ılmas ına ve diğer dosyalar ın kapat ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 71. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı uyar ınca başvurunun içtihad ın oluştuğu alana ili şkin olduğu değerlendirilerek Bakanl ık cevab ı beklenmeden incelenmesine karar verilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: 8. 8/2/2005 tarihinde aç ılan davada yarg ılama hâlen devam etmektedir. 9. Başvurucular, idare mahkemesinde açt ıklar ı davada yarg ılaman ın uzun sürmesi nedeniyle adil yarg ılanma haklar ının ihlal edildi ği iddias ıyla 20/6/2019 tarihinde Anayasa Mahkemesine bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İNCELEME VE GEREKÇE 10. Mahkemenin 15/5/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Adli Yard ım Talebi Yönünden 11. Başvurucular, bireysel ba şvuru harç ve masraflar ını karşılayacak gelirleri olmad ığını beyan ederek adli yard ım talebinde bulunmu ştur. 12. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Şerif Ay (B. No: 2012/1181, 17/9/2013) karar ında belirtilen ilkeler dikkate al ınarak geçimini önemli ölçüde güçle ştirmeksizi n yarg ılama giderlerini ödeme gücünden yoksun oldu ğu anlaşılan başvurucular ın aç ıkça dayanaktan yoksun olmayan adli yard ım taleplerinin kabulüne karar verilmesi gerekir. B. Makul Sürede Yarg ılanma Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucular ın İddialar ı 13. Başvurucular, uzun süren yarg ılama nedeniyle makul sürede yarg ılanma haklar ının ve diğer anayasal haklar ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 2. Değerlendirme a. Kabul Edilebilirlik Yönünden 14. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. Başvuru Numaras ı: 2019/21535 Karar Tarihi : 15/5/2020 4b. Esas Yönünden 15. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyu şmazl ıklara ilişkin idari yarg ılaman ın süresi tespit edilirken sürenin ba şlang ıç tarihi olarak davan ın ikame edildi ği tarih; sürenin sona erdi ği tarih olarak -ço ğu zaman icra a şamas ını da kapsayacak şekilde- yarg ılaman ın sona erdi ği, yarg ılamas ı devam eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin şikâyetle ilgili karar ını verdiği tarih esas alınır (Selahattin Aky ıl, B. No: 2012/1198, 7/11/2013, 45, 47). 16. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyu şmazl ıklara ilişkin idari yarg ılama süresinin makul olup olmad ığı değerlendirilirken yarg ılaman ın karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, taraflar ın ve ilgili makamlar ın yarg ılama sürecindeki tutumu ve ba şvurucunun yarg ılaman ın süratle sonuçland ırılmas ındaki menfaatinin niteli ği gibi hususlar dikkate al ınır (Selahattin Aky ıl, 41). 17. 8/2/2005 tarihinde aç ılan davada yarg ılaman ın hâlen devam etti ği anlaşılm ıştır. An ılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer ba şvurularda verdi ği kararlar dikkate alındığında 15 y ıl 2 ayd ır devam eden yarg ılama süresinin makul olmad ığı sonucuna varmak gerekir. 18. Aç ıklanan gerekçelerle Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. C. 6216 Say ılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 19. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun un 50. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: (1) Esas inceleme sonunda, ba şvurucunun hakk ının ihlal edildi ğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal karar ı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yap ılmas ı gerekenlere hükmedilir (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar ından kaynaklanm ışsa, ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ırmak için yeniden yarg ılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmayan hâllerde ba şvurucu lehin e tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava aç ılmas ı yolu gösterilebilir. Yeniden yarg ılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ında açıklad ığı ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir. 20. Başvurucular, ihlalin tespiti ile ayr ı ayr ı 20.000TL manevi tazminata karar verilmesi talebinde bulunmu şlard ır. 21. Somut olayda makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği sonucuna var ılm ıştır. 22.İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararlar ı karşılığında başvuruculara net 28.000 TL manevi tazminat ın müştereken ödenmesine, fazlaya ili şkin taleplerin reddine karar verilmesi gerekir. Başvuru Numaras ı: 2019/21535 Karar Tarihi : 15/5/2020 523. Başvuruculara 3.000 TL vekâlet ücretinin mü ştereken ödenmesine karar verilmesi gerekir. V. HÜKÜMAç ıklanan gerekçelerle; A. Başvurucular ın adli yard ım taleplerinin KABULÜNE, B. Makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA, C. Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan makul sürede yarg ılanma hakk ının İHLAL ED İLDİĞİNE, D. Başvuruculara net 28.000 TL manevi tazminat ın MÜŞTEREKE N ÖDENMES İNE, fazlaya ili şkin taleplerin REDD İNE, E. 3.000 TL vekâlet ücretinin ba şvuruculara MÜ ŞTEREKEN ÖDENMES İNE, F. Ödemelerin, karar ın tebliğini takiben ba şvurucular ın Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, G. Karar ın bir örne ğinin bilgi için Van 1. İdare Mahkemesine GÖNDER İLMESİNE, H. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 15/5/2020 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Kadir ÖZKAYA Engin YILDIRIM R ıdvan GÜLEÇ Üye Üye Recai AKYEL Y ıldız SEFERİNOĞLU