TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR YÜCEL ÇEV İK BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/39312) Karar Tarihi: 12/4/2023 Başvuru Numaras ı: 2019/39312 Karar Tarihi : 12/4/2023 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYELYusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Raportör : Mahmut ALTIN Başvurucu : Yücel ÇEV İK Vekili : Av. Enver Hakan ÖZDEM İR I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru; İdare taraf ından hukuka ayk ırı olarak banka hesaplar ına bloke k
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR YÜCEL ÇEV İK BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/39312) Karar Tarihi: 12/4/2023 Başvuru Numaras ı: 2019/39312 Karar Tarihi : 12/4/2023 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYELYusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Raportör : Mahmut ALTIN Başvurucu : Yücel ÇEV İK Vekili : Av. Enver Hakan ÖZDEM İR I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru; İdare taraf ından hukuka ayk ırı olarak banka hesaplar ına bloke konulmas ı nedeniyle mülkiyet hakk ının, yarg ılaman ın makul sürede sonuçland ırılmamas ı nedeniyle de makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ği iddialar ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 22/11/2019 tarihinde yap ılm ıştır. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ş tir. 3. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık, görüşünü bildirmi ştir. Başvurucu, Bakanl ığın görüşüne karşı beyanda bulunmam ıştır. III. OLAY VE OLGULAR 4. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: A. Başvuru Konusu Olay ın Arka Plan ı 5. Çevik Konfeksiyon adl ı firman ın sahibi olan ba şvurucu, 18/4/2016 tarihinde Özel Nergis Yüksekö ğretim K ız Öğrenci Yurdunu (Yurt) demirba şlar ıyla birlikte kiralam ıştır. 6. Bursa Cumhuriyet Ba şsavc ılığı (Başsavc ılık) taraf ından başlatılan soruşturma kapsam ında Bursa 4. A ğır Ceza Mahkemesince 23/7/2016 tarihinde ba şvurucu üzerine kay ıtlı Başvuru Numaras ı: 2019/39312 Karar Tarihi : 12/4/2023 3Yurdun, soru şturma tamamlan ıncaya kadar sat ılmamas ına yönelik tedbir karar ı verilmiştir. Tedbir karar ına karşı başvurucu taraf ından yap ılan itiraz, Bursa 5. A ğır Ceza Mahkemesinin 5/8/2016 tarihli karar ı ile reddedilmi ştir. 7. 23/7/2016 tarihli ve 29779 say ılı Resmî Gazete'de yay ımlanan 667 say ılı Olağanüstü Hal Kapsam ında Al ınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname'nin (667 say ılı KHK) 2. maddesinin (3) numaral ı fıkras ı uyar ınca 27/7/2016 tarihli Millî E ğitim Bakan ı onay ı ile Yurt kapat ılm ıştır. B. Banka Hesaplar ına Tedbir Konulmas ı ve Tam Yarg ı Davas ı Süreci 8. Millî E ğitim Bakanl ığı nezdinde kurulan komisyon taraf ından, Yurdun alacak ve borçlar ının tespiti için ba şvurucunun hesaplar ına bloke konulmas ının talep edilmesi üzerine, Hazine ve Maliye Bakanl ığınca (İdare) 23/8/2016 tarihinde ba şvurucunun ki şisel banka hesaplar ına bloke konulmu ştur. 9. Başvurucu, bloke i şlemi nedeniyle u ğrad ığı zarar ın tazmini talebiyle 16/12/2016 tarihinde İdareye yapt ığı başvuruya cevap verilmemi ştir. 10. Bunun üzerine ba şvurucu 24/3/2017 tarihinde Ankara 13. İdare Mahkemesinde (Mahkeme) açt ığı davada, İdarenin hizmet kusuru sonucu banka hesaplar ına konulan bloke nedeniyle maddi zarara u ğrad ığını belirterek şimdilik 5.000 TL maddi zarar ının ödenmesini istemiştir. 11. Daval ı İdare cevap dilekçesinde, 667 say ılı KHK'n ın 2. maddesinin (3) numaral ı fıkras ı ve 17/8/2016 tarihli ve 29804 say ılı Resmî Gazete'de yay ımlanan 670 say ılı Olağanüstü Hal Kapsam ında Al ınmas ı Gereken Tedbirler Hakk ında Kanun Hükmünde Kararname'nin (670 say ılı KHK) " Devir işlemlerine ili şkin tedbirler " başlıklı 5. maddesi ile 670 say ılı KHK'ya istinaden ç ıkar ılan 24/7/2016 tarih ve 29780 say ılı Resmi Gazete'de yay ımlanan 371 s ıra No.lu Millî Emlak Genel Tebli ği'n (Tebliğ) "Nakit varl ıklar" başlıklı 6. maddesine de ğinerek işlemin hukuka uygun oldu ğunu savunmu ştur. 12. Mahkemece 26/11/2018 tarihinde istinaf kanun yolu aç ık olmak üzere davan ın reddine karar verilmi ştir. Karar ın gerekçesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "Uyuşmazl ığa konu olayda, daval ı idare taraf ından Milli E ğitim Bakanl ığı nezdinde kurulan komisyon taraf ından kapat ılan yurdun sahibi olarak davac ının hesaplar ına yurdun alacak ve borçlar ının tespiti kapsam ında bloke konulmas ının talep edilmesi üzerine davac ının hesaplar ına bloke konuldu ğu ve bloke i şleminin Bursa 4. A ğır Cez a Mahkemesinin tedbir karar ının hatal ı uygulanmas ından olmad ığı anlaşılmıştır. Bu durumda, davac ının bankalarda bulunan hesab ı üzerine incelemeler sonuçland ırılıncaya kadar tedbir mahiyetinde tesis edilen bloke i şleminde idarenin sorumlulu ğunu gerektirecek bir hukuka ayk ırılıktan söz edilemeyece ği gibi idareye atfedilecek bir kusura da rastlanmad ığından dava konusu maddi tazminata hükmedilmesine olanak bulunmamaktad ır." 13. Başvurucunun istinaf talebini inceleyen Ankara Bölge İdare Mahkemesi 10. İdari Dava Dairesi (Daire), 2/10/2019 tarihinde istinaf s ınırının alt ında kald ığından bahisle istinaf başvurusunun incelenmeksizin reddine karar vermi ştir. Başvuru Numaras ı: 2019/39312 Karar Tarihi : 12/4/2023 414. Nihai karar 23/10/2019 tarihinde ba şvurucuya tebli ğ edilmiştir. Başvurucu 22/11/2019 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. C. Ceza Davas ı Süreci 15. Başvurucu hakk ında silahl ı terör örgütü üyeli ğinden yap ılan yarg ılamada, suçun işlendiğinin sabit olmamas ı nedeniyle 24/12/2019 tarihinde verilen beraat karar ı 13/12/2021 tarihinde kesinle şmiştir. IV.İLGİLİ HUKUK 16. 18/10/2016 tarihli ve 6749 say ılı Kanun olarak kanunla şan 667 say ılı KHK'n ın "Kapat ılan kurum ve kurulu şlara ilişkin tedbirler " kenar ba şlıklı 2. maddesinin (3) numaral ı fıkras ı şöyledir: "... (3) Milli güvenli ğe tehdit olu şturduğu tespit edilen yap ı, oluşum veya gruplara ya da terör örgütlerine üyeli ği veya iltisak ı ya da bunlarla irtibat ı belirlenen ve ekli listelerde yer almayan özel ve vak ıf sağlık kurum ve kurulu şlar ı, özel öğretim kurum ve kurulu şlar ı ile özel öğrenci yurtlar ı ve pansiyonlar ı, vak ıflar, dernekler, vak ıf yüksekö ğretim kurumlar ı, sendikalar, federasyonlar ve konfederasyonlar, ilgili bakanl ıklarda bakan taraf ından oluşturulacak komisyonun teklifi üzerine bakan onay ı ile kapat ılır. Bu f ıkra kapsam ında kapat ılan kurum ve kurulu şlar hakk ında da ikinci f ıkra hükümleri uygulan ır. ..." 17. 8/3/2018 tarihli ve 7091 say ılı Kanun olarak kanunla şan 670 say ılı KHK'n ın "Devir işlemlerine ili şkin tedbirler " kenar ba şlıklı 5. maddesinin (1) numaral ı fıkras ı şöyledir: "(1) 20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 say ılı Bakanlar Kurulu Karar ıyla ülke genelind e ilan edilen ola ğanüstü hal kapsam ında yürürlü ğe konulan Kanun Hükmünde Kararnameler gereğince kapat ılan ve Vak ıflar Genel Müdürlü ğüne veya Hazineye devredilen kurum, kuruluş, özel radyo ve televizyonlar, gazete, dergi, yay ınevi ve da ğıtım kanallar ının her türlü taşınır, taşınmaz, malvarl ığı, alacak ve haklar ı ile belge ve evraklar ının (devral ınan varl ık); her türlü tespit i şlemini yapmaya, kapsam ını belirlemeye, idare etmeye, avans dahil he r türlü alacak, senet, çek ve di ğer k ıymetli evraka ili şkin olarak dava ve icra takibi ile di ğer her türlü i şlemi yapmaya, devral ınan varl ıklarla ilgili olup kanaat getirici defter, kay ıt ve belgelerle tevsik edilen borç ve yükümlülükleri tespite ve hiçbir şekilde devral ınan varl ıklar ın değerini geçmemesi, ek mali külfet getirmemesi, kefaletten do ğmamas ı ve Fethullahç ı Terör Örgütü (FETÖ/PDY) ne aidiyeti, iltisak ı veya irtibat ı olmayan ki şilerle gerçek mal veya hizmet ili şkisine dayanmas ı şart ıyla bu varl ıklar ın değerlendirilmesi suretiyle bunlar ı uygun bir takvim dahilinde ödemeye, kapat ılan kurum ve kurulu şlar ın taahhüt ve garanti etti ği ancak vermedi ği mal ve hizmet bedellerinin ödemesini durdurmay a veya ödemeye, tahsili mümkün olmad ığı anlaşılan veya tahsilinde ve takibinde yarar bulunmayan hak ve alacaklar ile taahhüt ve garantilerin tahsilinden vazgeçmeye, her türl ü sulh işlemini yapmaya, devral ınan varl ıklarla ilişkili kredi veya gerçek bir mal veya hizme t ilişkisine dayanan borçlar nedeniyle konulmu ş ve daha önce kald ırılmış takyidatlar ı kredinin veya borcun ödenebilmesini sa ğlamak amac ıyla kald ırıldığı andaki ko şullarl a tekrar koydurmaya ve ihyaya, menkul rehinleri dikkate almaya, devral ınan varl ıklara konulan takyidatlar ın s ınırlar ını belirlemeye ve kald ırmaya, finansal kiralama dahil Başvuru Numaras ı: 2019/39312 Karar Tarihi : 12/4/2023 5sözleşmelerin feshine veya devam ına karar vermeye, devral ınan varl ıklar ın idaresi, değerlendirilmesi, elden ç ıkar ılmas ı için gerekli her türlü tedbiri almaya, gerekti ğinde devral ınan varl ıklar ın tasfiyesi veya sat ışı amac ıyla uygun görülen kamu kurum ve kuruluşlar ına devretmeye, devir kapsam ında olmad ığı belirlenen varl ıklar ı iadeye, kapat ılanlar ın gerçek ki şiye ait olmas ı halinde devral ınacak varl ıklar ın kapsam ını belirlemeye, tereddütleri gidermeye, uygulamalar ı yönlendirmeye, bütün bu i şlemleri yapmak amac ıyla usul ve esaslar ı belirlemeye, vak ıflar yönünden Vak ıflar Genel Müdürlüğü, diğerleri yönünden Maliye Bakanl ığı yetkilidir. ..." 18. Tebli ğ'in " Nakit varl ıklar" kenar ba şlıklı 6. maddesi şöyledir: "(1) Kapat ılan kurum ve kurulu şlar ın bankalar ve di ğer finans kurulu şlar ındaki (kiral ık kasalar ı dâhil) tüm hesaplar ı önce bloke edilerek , tespit edilen mal varl ığından Türk Liras ı ve döviz cinsinden para olanlar derhal, di ğerleri (çekler vb.) usulüne uygun şekilde nakd e çevrildikten sonra muhasebe birimlerinin veznesine veya banka hesab ına yat ırılır." V.İNCELEME VE GEREKÇE 19. Anayasa Mahkemesinin 12/4/2023 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gere ği düşünüldü: A. Mülkiyet Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 20. Başvurucu, İdare taraf ından kişisel banka hesaplar ına bloke i şlemi uygulanmas ı suretiyle gerçekle ştirilen tedbirin hukuksuz oldu ğundan yak ınmaktad ır. Başvurucu bu ölçüsüz tedbir karar ı nedeniyle maddi zararlar ının oluştuğunu ancak Mahkemece hukuka ayk ırı olarak davan ın reddedildi ğini belirterek mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmüştür. 21. Bakanl ık görüşünde, avukat marifetiyle 5.000 TL talepli olarak aç ılan davan ın reddine dair karar ın istinaf s ınırının alt ında kalmas ına rağmen başvurucu taraf ından istina f yoluna ba şvurulduğunu ve ba şvurunun süresinde yap ılmad ığına dikkat çekilmi ştir. Ayr ıca başvuru yollar ının tüketilmesi kriteri yönünden dikkate al ınmas ı gereken İdarenin bloke işleminin iptali davas ı aç ıldığının başvurucu taraf ından belirtilmedi ğine vurgu yap ılm ıştır. Bununla birlikte Anayasa ve ilgili mevzuat hükümleri ile somut olay ın kendine özgü koşullar ının dikkate al ınmas ı gerektiği belirtilmi ştir. 2. Değerlendirme 22. Anayasa'n ın "Mülkiyet hakk ı" kenar başlıklı 35. maddesi şöyledir: "Herkes, mülkiyet ve miras haklar ına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yarar ı amac ıyla, kanunla s ınırlanabilir. Mülkiyet hakk ının kullan ılmas ı toplum yarar ına ayk ırı olamaz." Başvuru Numaras ı: 2019/39312 Karar Tarihi : 12/4/2023 6a. Uygulanabilirlik Yönünden 23. Anayasa'n ın "Temel hak ve hürriyetlerin kullan ılmas ının durdurulmas ı" kenar başlıklı 15. maddesi şöyledir: "Savaş, seferberlik, veya ola ğanüstü hallerde, milletleraras ı hukuktan do ğan yükümlülükler ihlâl edilmemek kayd ıyla, durumun gerektirdi ği ölçüde temel hak v e hürriyetlerin kullan ılmas ı kısmen veya tamamen durdurulabilir veya bunlar için Anayasad a öngörülen güvencelere ayk ırı tedbirler al ınabilir. Birinci f ıkrada belirlenen durumlarda da, sava ş hukukuna uygun fiiller sonuc u meydana gelen ölümler d ışında, kişinin yaşama hakk ına, maddî ve manevî varl ığının bütünlüğüne dokunulamaz; kimse din, vicdan, dü şünce ve kanaatlerini aç ıklamaya zorlanamaz ve bunlardan dolay ı suçlanamaz; suç ve cezalar geçmi şe yürütülemez; suçluluğu mahkeme karar ı ile saptan ıncaya kadar kimse suçlu say ılamaz. " 24. 15 Temmuz 2016 tarihinde ya şanan darbe te şebbüsünden sonra Cumhurba şkan ı başkanl ığında toplanan Bakanlar Kurulu 21/7/2016 tarihinde ola ğanüstü hâl (OHAL) ilan edilmesine karar vermi ş, daha sonra da OHAL birçok kez uzat ılm ıştır. OHAL 19/7/2018 tarihinde son bulmu ştur. OHAL ilan ı nedenlerinin ba şında darbe te şebbüsü gelmektedir (Ayd ın Yavuz ve di ğerleri [GK] , B. No: 2016/22169, 20/6/2017, 224, 226). OHAL ilan ı ile darbe teşebbüsünden kaynaklanan tehlikenin yan ı sıra bu teşebbüsün arkas ında oldu ğu değerlendirilen Fetullahç ı Terör Örgütü/Paralel Devlet Yap ılanmas ından (FETÖ/PDY) kaynaklanan tehdit ve tehlikenin de bertaraf edilmesinin amaçland ığı görülmektedir ( Ayd ın Yavuz ve di ğerleri , 48, 229). Nitekim darbe te şebbüsünün arkas ındaki yap ılanman ın FETÖ/PDY oldu ğuna ilişkin kamu makamlar ınca ve soru şturma mercilerince yap ılan değerlendirmeler olgusal temellere dayanmaktad ır (Ayd ın Yavuz ve di ğerleri , 216). 25. Başvurucunun banka hesaplar ına bloke i şleminin/tedbirinin uyguland ığı tarihte Türkiye'de OHAL yönetim usulü yürürlüktedir. Ba şvurucunun kiralad ığı Yurdun FETÖ/PDY ile iltisakl ı/irtibatl ı olmas ı nedeniyle 667 say ılı KHK uyar ıca kapat ılan Yurdun alacak ve borçlar ının tespiti kapsam ında Millî E ğitim Bakanl ığı nezdinde kurulan komisyonun talebi üzerine ba şvurucunun banka hesaplar ına bloke konulmu ştur. Ancak uygulanan tedbir OHAL döneminden sonra da devam etmi ştir. Dolay ısıyla başvurucu hakk ında uygulanan bloke işleminin/tedbirinin hukuki olup olmad ığının incelenmesi Anayasa'n ın 13. maddesi kapsam ında yap ılacak, Anayasa'n ın 15. maddesi yönünden bir de ğerlendirme yap ılmayacakt ır. b. Kabul Edilebilirlik Yönünden 26. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. c. Esas Yönünden i. Mülkün Varl ığı 27. Bloke i şlemi uygulanan banka hesaplar ının başvurucu ad ına olduğu anlaşıldığından mülkün varl ığı noktas ında tart ışma bulunmamaktad ır. Başvuru Numaras ı: 2019/39312 Karar Tarihi : 12/4/2023 7ii. Müdahalenin Varl ığı ve Türü 28. Anayasa n ın 35. maddesinde bir temel hak olarak güvence alt ına al ınm ış olan mülkiyet hakk ı kişiye -başkas ının hakk ına zarar vermemek ve kanunlar ın koyduğu sınırlamalara uymak ko şuluyla- sahibi oldu ğu şeyi diledi ği gibi kullanma ve ondan tasarru f etme, onun ürünlerinden yararlanma olana ğı verir ( Mehmet Akdo ğan ve diğerleri, B. No: 2013/817, 19/12/2013, 32). Dolay ısıyla malikin mülkünü kullanma, mülkün semerelerinden yararlanma ve mülkü üzerinde tasarruf etme yetkilerinden herhangi birinin s ınırlanmas ı mülkiyet hakk ına müdahale te şkil eder ( Recep Tarhan ve Afife Tarhan , B. No: 2014/1546, 2/2/2017, 53). Bu ba ğlamda mülkün ekonomik de ğerini azaltan veya mülkten umulan ekonomik faydadan mahrum kal ınmas ına neden olan kamusal i şlemlerin mülkiyet hakk ına müdahale te şkil ettiği kabul edilmelidir ( Sema Tomruk , B. No: 2019/3157, 24/11/2021, 31). 29. Anayasa n ın 35. maddesi ile mülkiyet hakk ına temas eden di ğer hükümleri birlikte de ğerlendirildi ğinde Anayasa'n ın mülkiyet hakk ına müdahaleyle ilgili üç kural ihtiva ettiği görülmektedir. Buna göre Anayasa'n ın 35. maddesinin birinci f ıkras ında, herkesi n mülkiyet hakk ına sahip oldu ğu belirtilmek suretiyle mülkten bar ışçıl yararlanma hakk ına yer verilmiş; ikinci f ıkras ında da mülkten bar ışçıl yararlanma hakk ına müdahalenin çerçevesi belirlenmi ştir. Maddenin ikinci f ıkras ında genel olarak mülkiyet hakk ının hangi ko şullarda sınırlanabilece ği belirlenerek ayn ı zamanda mülkten yoksun b ırakma nın şartlar ının genel çerçevesi de çizilmi ştir. Maddenin son f ıkras ında ise mülkiyet hakk ının kullan ımının toplum yarar ına ayk ırı olamayaca ğı kurala ba ğlanmak suretiyle devletin mülkiyetin kullan ımını kontrol etmesine ve düzenlemesine imkân sa ğlanm ıştır. Anayasa'n ın diğer baz ı maddelerinde de devlet taraf ından mülkiyetin kontrolüne imkân tan ıyan özel hükümlere yer verilmi ştir. Ayr ıca belirtmek gerekir ki mülkten yoksun b ırakma ve mülkiyetin düzenlenmesi, mülkiye t hakk ına müdahalenin özel biçimleridir ( Recep Tarhan ve Afife Tarhan , 55-58). 30. Somut olayda ba şvurucunun banka hesaplar ına söz konusu inceleme bitinceye kadar bloke konulmas ı işlemiyle ba şvurucunun mevduat ve kredi kart ı hesaplar ına erişimi ve tasarruf etmesi k ısıtlanm ıştır. Buna göre ba şvurucunun, banka hesaplar ındaki mevduatlar ını ve kredi kartlar ını kullanamamas ının mülkiyet hakk ına müdahale te şkil ettiği değerlendirilmi ştir. Bu çerçevede mülke eri şimin engellenmesi biçiminde tezahür eden müdahalenin mülkiyetten bar ışçıl yararlanma hakk ına ilişkin genel kural çerçevesinde incelenmesi uygun görülmü ştür. iii. Müdahalenin İhlal Oluşturup Olu şturmad ığı 31. Anayasa'n ın "Temel hak ve hürriyetlerin s ınırlanmas ı" kenar ba şlıklı 13. maddesi şöyledir: "Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaks ızın yaln ızca Anayasan ın ilgil i maddelerinde belirtilen sebeplere ba ğlı olarak ve ancak kanunla s ınırlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasan ın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine ayk ırı olamaz. " 32. Anayasa n ın 35. maddesinde mülkiyet hakk ı s ınırsız bir hak olarak düzenlenmemi ş, bu hakk ın kamu yarar ı amac ıyla ve kanunla s ınırland ırılabileceği öngörülmü ştür. Mülkiyet hakk ına müdahalede bulunulurken temel hak ve özgürlüklerin sınırland ırılmas ına ilişkin genel ilkeleri düzenleyen Anayasa'n ın 13. maddesinin de Başvuru Numaras ı: 2019/39312 Karar Tarihi : 12/4/2023 8gözönünde bulundurulmas ı gerekmektedir. An ılan madde uyar ınca temel hak ve özgürlükler, demokratik toplum düzeninin gereklerine ve ölçülülük ilkesine ayk ırı olmaks ızın Anayasa'n ın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere ba ğlı olarak ve ancak kanunla s ınırlanabilir. Dolay ısıyla mülkiyet hakk ına yönelik müdahalenin Anayasa'ya uygun olabilmesi için müdahalenin kanuna dayanmas ı, kamu yarar ı amac ı taşımas ı ve ölçülülük ilkesi gözetilerek yap ılmas ı gerekmektedir ( Recep Tarhan ve Afife Tarhan , 62). Bu ba ğlamda öncelikle müdahalenin kanuni dayana ğının bulunup bulunmad ığı incelenmelidir. (1) Genel İlkeler 33. Anayasa'n ın 35. maddesinin ikinci f ıkras ında mülkiyet hakk ının ancak kamu yarar ı amac ıyla kanunla s ınırlanabilece ği belirtilmek suretiyle mülkiyet hakk ına yönelik müdahalelerin kanunda öngörülmesi gere ği ifade edilmi ştir. Öte yandan temel hak ve özgürlüklerin s ınırland ırılmas ına ilişkin genel ilkelerin düzenlendi ği Anayasa'n ın 13. maddesinde de hak ve özgürlüklerin ancak kanunla s ınırlanabilece ği temel bir ilke olarak benimsenmi ştir. Buna göre mülkiyet hakk ına yap ılan müdahalelerde dikkate al ınacak öncelikli ölçüt, müdahalenin kanuna dayal ı olmas ıdır. Bu ölçütün sa ğlanmad ığı tespit edildiğinde diğer ölçütler bak ımından inceleme yap ılmaks ızın mülkiyet hakk ının ihlal edildiği sonucuna var ılacakt ır (Ford Motor Company, B. No: 2014/13518, 26/10/2017, 49). 34. Müdahalenin kanuna dayal ı olmas ı öncelikle şeklî manada bir kanunun varl ığını zorunlu k ılar. Şeklî manada kanun, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) taraf ından Anayasa'da belirtilen usule uygun olarak kanun ad ı alt ında ç ıkar ılan düzenleyici yasama işlemidir. Hak ve özgürlüklere müdahale edilmesi ancak yasama organ ınca kanun ad ı alt ında çıkar ılan düzenleyici i şlemlerde müdahaleye imkân tan ıyan bir hükmün bulunmas ı şart ına bağlıdır. TBMM taraf ından ç ıkar ılan şeklî anlamda bir kanun hükmünün bulunmamas ı hakk a yap ılan müdahaleyi anayasal temelden yoksun b ırak ır (Ali H ıdır Akyol ve di ğerleri [GK], B. No: 2015/17510, 18/10/2017, 56). 35. Hak ve özgürlüklerin, bunlara yap ılacak müdahalelerin ve s ınırland ırmalar ın kanunla düzenlenmesi bu haklara ve özgürlüklere keyfî müdahaleyi engelleyen ve hukuk güvenliğini sağlayan demokratik hukuk devletinin en önemli unsurlar ından biridir ( Tahsin Erdoğan, B. No: 2012/1246, 6/2/2014, 60). Kanunun varl ığı kadar kanun metninin ve uygulamas ının da bireylerin davran ışlar ının sonucunu öngörebilece ği kadar hukuki belirlilik taşımas ı gerekir. Bir di ğer ifadeyle kanunun kalitesi de kanunilik ko şulunun sa ğlan ıp sağlanmad ığının tespitinde önem arz etmektedir ( Necmiye Çiftçi ve di ğerleri, B. No: 2013/1301, 30/12/2014, 55). Müdahalenin kanuna dayal ı olmas ı, müdahaleye ili şkin yeterince eri şilebilir ve öngörülebilir kurallar ın bulunmas ını gerektirmektedir ( Türkiye İş Bankas ı A.Ş. [GK], B. No: 2014/6192, 12/11/2014, 44). 36. Hukuki güvenlik ve hukuki belirlilik ilkeleri, hukuk devletinin ön koşullar ındand ır. Kişilerin hukuki güvenli ğini sağlamay ı amaçlayan hukuki güvenlik ilkesi hukuk normlar ının öngörülebilir olmas ını, bireylerin tüm eylem ve i şlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerinde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaç ınmas ını gerekli k ılar (AYM, E.2013/39, K.2013/65, 22/5/2013; E.2014/183, K.2015/122, 30/12/2015, 5). Belirlilik ilkesi ise yasal düzenlemelerin he m kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve ku şkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anla şılır ve uygulanabilir olmas ını; ayr ıca kamu otoritelerinin keyfî uygulamalar ına karşı koruyucu önlem içermesini ifade etmektedir (AYM, E.2013/39, K.2013/65, 22/5/2013; E.2010/80, K.2011/178, 29/12/2011). Başvuru Numaras ı: 2019/39312 Karar Tarihi : 12/4/2023 937. Hukuk kurallar ının ne şekilde yorumlanaca ğı veya birden fazla yorumunun mümkün oldu ğu durumlarda bu yorumlardan hangisinin benimsenece ği derece mahkemelerinin yetkisinde olan bir husustur. Anayasa Mahkemesinin bireysel ba şvuruda derece mahkemelerince benimsenen yorumlardan birine üstünlük tan ımas ı veya derece mahkemelerinin yerine geçerek hukuk kurallar ını yorumlamas ı bireysel ba şvurunun amac ıyla bağdaşmaz ( Mehmet Arif Madenci , B. No: 2014/13916, 12/1/2017, 81). (2)İlkelerin Olaya Uygulanmas ı 38. Başvuru konusu olayda önce ba şvurucunun kiralad ığı Yurdun, Ba şsavc ılık taraf ından başlatılan soruşturma tamamlan ıncaya kadar sat ılmamas ına yönelik tedbir karar ı verilmiş, ard ından 667 say ılı KHK 2. maddesinin (3) numaral ı fıkras ı uyar ınca 27/7/2016 tarihli Millî E ğitim Bakan ı onay ı ile Yurt kapat ılm ıştır. 39. Daha sonra bu Ba şsavc ılık soruşturmas ından bağıms ız olarak Millî E ğitim Bakanl ığı nezdinde kurulan komisyon taraf ından, Yurdun alacak ve borçlar ının tespiti için başvurucunun hesaplar ına bloke konulmas ının talep edilmesi üzerine, İdare taraf ından 23/8/2016 tarihinde ba şvurucunun ki şisel banka hesaplar ına bloke konulmu ştur. Başvurucu bloke işlemi nedeniyle u ğrad ığı zarar ın tazmini talebiyle İdareye yapt ığı başvuruya cevap verilmemesi üzerine bloke nedeniyle u ğrad ığını iddia etti ği maddi zarar ın ödenmesi için dava açm ıştır. Mahkemece ba şvurucunun banka hesaplar ı üzerindeki incelemeler sonuçland ırılıncaya kadar bloke konulmas ı işleminde hukuka ayk ırılıktan söz edilemeyece ği gibi İdareye atfedilecek bir kusura da rastlanmad ığı gerekçesiyle davan ın reddine karar verilmiştir. Kararda özellikle bloke i şleminin Bursa 4. A ğır Ceza Mahkemesinin 23/7/2016 tarihli tedbir karar ının hatal ı uygulanmas ından kaynaklanmad ığı da vurgulanm ıştır. Ayr ıca ne İdare savunmas ında ne de Mahkeme gerekçesinde bloke i şlemi tesis edilen banka hesaplar ının başvurucunun şahsi hesab ı olmad ığının ifade edilmedi ğine işaret etmek gerekir. 40. Bununla birlikte ne soru şturma tamamlan ıncaya kadar sat ılmamas ına yönelik tedbir karar ı verilen dosyada ne de ba şvurucu hakk ında silahl ı terör örgütü üyeli ğinden yap ılan soruşturma ve kovu şturma dosyas ında başvurucunun banka hesaplar ına bloke konulmas ına yönelik tedbir karar ı verilmedi ğine de dikkat çekmek gerekir. 41. Başvurucu, ki şisel banka hesaplar ına bloke i şlemi uygulanmas ı suretiyle gerçekleştirilen tedbirin kanuni dayana ğının bulunmad ığını iddia etmi ştir. Mahkemece, bloke işleminin kanuni dayana ğı aç ık bir şekilde belirtilmemi ş ise de İdarenin savunmas ında belirttiği şekilde 667 say ılı KHK'n ın 2. maddesinin (3) numaral ı fıkras ı ve 670 say ılı KHK'n ın 5. maddesi ile Tebli ğ'in 6. maddesine de ğinilerek bloke i şleminde hukuka ayk ırılıktan söz edilemeyece ği aç ıklanm ıştır. Bu at ıflara göre Mahkemenin bloke i şlemini n kanuni dayana ğı olarak dolayl ı olarak 667 say ılı KHK'n ın 2. maddesinin (3) numaral ı fıkras ı ve 670 say ılı KHK'n ın 5. maddesi ile Tebli ğ'in 6. maddesini esas ald ığı anlaşılm ıştır. 42. Kuşkusuz hak ve özgürlüklere müdahale edilmesi ancak yasama organ ınca kanun ad ı alt ında ç ıkar ılan düzenleyici i şlemlerde müdahaleye imkân tan ıyan bir hükmün bulunmas ı şart ına bağlıdır. Bu bağlamda öncelikle TBMM taraf ından ç ıkar ılan şeklî anlamda bir kanun hükmünün bulunup bulunmad ığı değerlendirilmelidir. 43. Bu noktada öncelikle Mahkemece müdahalenin hukukili ğine dayanak olarak gösterilen 7091 say ılı Kanun olarak kanunla şan 670 say ılı KHK'n ın 5. maddesinin (1) Başvuru Numaras ı: 2019/39312 Karar Tarihi : 12/4/2023 10numaral ı fıkras ı irdelenmelidir. An ılan maddede genel olarak ola ğanüstü hâl kapsam ında yürürlüğe konulan kanun hükmünde kararnameler gere ğince kapat ılan ve Hazineye devredilen kurum ve kurulu şlar ın her türlü ta şınır, taşınmaz, mal varl ığı, alacak ve haklar ı ile ilgili olarak Vak ıflar Genel Müdürlü ğü ve Hazinenin çe şitli işlemler yapmaya yetkili oldu ğu belirtilmiştir. Ancak bu kurum ve kurulu şlar ın sahipleri veya kiralayanlar ının banka hesaplar ının bloke edilebilece ğine dair aç ık bir düzenlemeye yer verilmedi ği görülmektedir. 44. Öte yandan Mahkemece hukuki dayanak olarak gösterilen Tebli ğ'in 6. maddesine bak ıldığında kapat ılan kurum ve kurulu şlar ın bankalar ve di ğer finans kuruluşlar ındaki tüm hesaplar ın bloke edilece ği belirtilmi ş ise de söz konusu düzenlemenin Tebliğ olmas ı nedeniyle şeklî manada kanunilik şart ını taşımad ığı tart ışmadan varestedir. 45. Bu durumda bizatihi 667 say ılı KHK gere ğince kapat ılan yurtlar ın sahipleri veya kiralayanlar ının banka hesaplar ının bloke edilebilece ğine dair aç ık/şeklî bir kanuni düzenlemeye yer verilmedi ği anlaşılmakt ır. 46. Sonuç olarak söz konusu bloke i şleminin mülkiyet hakk ının korunmas ı yönünden öngörülemez ve keyfî durumlara yol açt ığı ve müdahalenin kanuni bir dayana ğının bulunmad ığı kabul edilmi ştir. 47. Müdahalenin kanunilik şart ını sağlamad ığı tespit edildi ğinden Anayasa'n ın 13. ve 35. maddelerinde öngörülen di ğer unsurlar olan me şru amaç ve ölçülülük kriterlerine riayet edilip edilmedi ğinin ayr ıca değerlendirilmesine gerek görülmemi ştir. 48. Aç ıklanan gerekçelerle Anayasa n ın 35. maddesinde güvence alt ına al ınan mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. B. Makul Sürede Yarg ılanma Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı 49. Başvurucu, uzun süren yarg ılama nedeniyle makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 2. Değerlendirme 50. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyu şmazl ıklara ilişkin idari yarg ılaman ın süresi tespit edilirken sürenin ba şlang ıç tarihi olarak davan ın ikame edildi ği tarih; sürenin sona erdi ği tarih olarak -ço ğu zaman icra a şamas ını da kapsayacak şekilde- yarg ılaman ın sona erdi ği, yarg ılamas ı devam eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin şikâyetle ilgili karar ını verdiği tarih esas alınır (Selahattin Aky ıl, B. No: 2012/1198, 7/11/2013, 45, 47). 51. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyu şmazl ıklara ilişkin idari yarg ılama süresinin makul olup olmad ığı değerlendirilirken yarg ılaman ın karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, taraflar ın ve ilgili makamlar ın yarg ılama sürecindeki tutumu ve ba şvurucunun yarg ılaman ın süratle sonuçland ırılmas ındaki menfaatinin niteli ği gibi hususlar dikkate al ınır (Selahattin Aky ıl, 41). Başvuru Numaras ı: 2019/39312 Karar Tarihi : 12/4/2023 1152. An ılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer ba şvurularda verdi ği kararlar dikkate al ındığında 2 y ıl 7 ay 9 günlük yarg ılama süresinin makul oldu ğu sonucuna varmak gerekir. 53. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının diğer kabul edilebilirlik koşullar ı yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabu l edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. C. Diğer İhlal İddialar ı 54. Başvurucu, ayr ıca silahlar ın eşitliği ilkesiyle adil yarg ılanma hakk ı ve hak arama özgürlü ğünün ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. Başvurucuya ait banka hesaplar ına bloke işlemiyle tedbir konulmas ı nedeniyle mülkiyet hakk ının ihlal edildi ği sonucuna ula şılm ış ve ihlalin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmas ına karar verildiğinden söz konusu şikâyetler yönünden bu a şamada inceleme yap ılmas ına gerek görülmemi ştir. D. Giderim Yönünden 55. Başvurucu, ihlalin tespiti ile 50 TL maddi tazminat talebinde bulunmu ştur. 56. Başvuruda mülkiyet hakk ı yönünden ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmaktad ır. Bu kapsamda karar ın gönderildi ği yarg ı mercilerince yap ılmas ı gereken i ş, yeniden yarg ılama işlemlerini başlatmak ve Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ula ştıran nedenleri gideren, ihlal karar ında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar vermektir (30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un 50. maddesinin (2) numaral ı fıkras ında düzenlenen bireysel ba şvuruya özgü yeniden yarg ılama kurumunun özelliklerine ili şkin kapsaml ı aç ıklamalar için bkz. Mehmet Do ğan [GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018, 54-60; Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , B. No: 2016/12506, 7/11/2019, 53-60, 66; Kadri Enis Berbero ğlu (3) [GK], B. No: 2020/32949, 21/1/2021, 93-100). 57.İhlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılaman ın yeterli bir giderim sa ğlayacağı anlaşıldığından tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekti ği sonucuna ula şılm ıştır. VI. HÜKÜMAç ıklanan gerekçelerle; A. 1. Mülkiyet hakk ının ihlal edildi ğ ine ilişkin iddian ın KABUL ED İLEBİLİR OLDUĞUNA, 2. Adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki makul sürede yarg ılanma hakk ının ihlal edildiğine ilişkin iddian ın aç ıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDUĞUNA, B. Anayasa n ın 35. maddesinde güvence alt ına al ınan mülkiyet hakk ının İHLAL EDİLDİĞİNE, Başvuru Numaras ı: 2019/39312 Karar Tarihi : 12/4/2023 12C. Karar ın bir örne ğinin mülkiyet hakk ının ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere Ankara 13. İdare Mahkemesine (E.2017/887, K.2018/2339) GÖNDER İLMESİNE, D. Tazminat talebinin REDD İNE, E. 364,60 TL harç ve 9.900 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 10.264,60 TL yarg ılama giderinin ba şvurucuya ÖDENMES İNE, F. Ödemenin karar ın tebliğini takiben ba şvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, G. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 12/4/2023 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi.