TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASAMAHKEMESi BiRiNCi BOLUM KARAR OMUR ;AGDAS ERSOY BASVURUSU (Ba vuru Numaras1: 2015/11715) Karar Tarihi: 12/12/2018 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi Ba kan Uyeler Raportor Ba vurucu Vekili : 2015/11715 : 12/12/2018 BiRiNCi BOLUM KARAR : Burhan USTUN : Serdar OZGULDUR Hicabi DURSUN Hasan Tahsin GOKCAN Yusuf Sevki HAKYEMEZ : Recep KAPLAN : Omur ;agda ERSOY : Av. Dogukan Tongrn; CANKURT I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba vuru, Ba bakan'a yonelik sozler nedeniyle verilen adli para ceza
TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASAMAHKEMESi BiRiNCi BOLUM KARAR OMUR ;AGDAS ERSOY BASVURUSU (Ba vuru Numaras1: 2015/11715) Karar Tarihi: 12/12/2018 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi Ba kan Uyeler Raportor Ba vurucu Vekili : 2015/11715 : 12/12/2018 BiRiNCi BOLUM KARAR : Burhan USTUN : Serdar OZGULDUR Hicabi DURSUN Hasan Tahsin GOKCAN Yusuf Sevki HAKYEMEZ : Recep KAPLAN : Omur ;agda ERSOY : Av. Dogukan Tongrn; CANKURT I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba vuru, Ba bakan'a yonelik sozler nedeniyle verilen adli para cezasma ili kin hukmun a91klanmasmm geri buakilmas1 karannm ifade ozgurlugunu ihlal ettigi iddiasma ili kindir. II. BASVURU SURECi 2. Ba vuru 8/7/2015 tarihinde yapilm1 tu. 3. Ba vuru, ba vuru formu ve eklerinin idari yonden yap1lan on incelemesinden sonra Komisyona sunulmu tur . 4. Komisyonca ba vurucunun adli yard1m talebinin kabulune karar verilmi tir. 5. Komisyonca ba vurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bolum tarafmdan yapilmasma karar verilmi tir . III. OLAY VE OLGULAR 6. Ba vuru formu ve eklerinde ifade edildigi ekliyle ilgili olaylar ozetle oyledir: 7. 1990 dogumlu olan ba vurucu olay tarihinde universite ogrencisidir. 18/12/2012 tarihinde ba vurucunun da aralannda bulundugu baz1 ki iler, Gokllirk-2 uydusunun uzaya firlatilmas1 nedeniyle Ortadogu Teknik -Oniversitesi (ODT-0) Yerle kesi 'nde duzenlenen torene ilgili donemde ba bakan olan Recep Tayyip Erdogan'm kat1hmm1 protesto etmek istemi tir. Am Ian ki ilerle guvenlik gu9leri arasmda 9ati malar ya anm1 tu. 2 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/11715 : 12/12/2018 8. Protesto olaylan ile ilgili olarak gozaltma alman ah1slann 22/12/2012 gunu Ankara Adliyesine sevk edilmesi s1rasmda tiphelilere destek vermek amac1yla Ankara Adliyesi civannda toplanan grup adma ba vurucu bir a91klama yapm1 tlr. A91klamanm ba vuru konusu olayla ilgili kism1 u ekildedir: "Arkada$lar bugiin arkada$larzmzzzn duzmece bir operasyonla alznz$l zafere sonu ;lanmz$flr ama bu ge ;ici bir zaferdir. Bu kavga Tayyip Erdogan'zn zapt edilecek bir kale olarak belledigi ODTU'de tokat yemesi ve bunun kar$zlzgznda intikam hzrszyla kudurmu$ bir kopek gibi ogrencilere saldzrmaszna kar$Z atzlmz$ ikinci bir tokattzr. Bugiln burada milcadelemizin me$rulugu ve haklzlzgz sayesinde ve tum toplum nezdinde $U an birazdan aramzza gelecek arkada$larzmzzzn verdigi kavganzn haklz olmasz me$rU olmasz sayesinde arkada$larzmzzz almZ$ bulunuyoruz. Arna burada bir kere daha haykzrmak gerekiyor ki ilniversitelerde milcadelede bu ulkede milcadele kavga bitmemi$fir. Daha yeni ba$lamz$flr. ODTU'de yakzlan afe$in etrafa szc;radzgz muddet ;e bu kavga buyilmeye ve AKP diktatorlugunil ve uyduruk padi$ahlzgz bu ulkeden silip atmaya, universiteleri yeniden gen ;ligin gelecegini yeniden kurmanzn fitilini atqlemenin ilk adzmznz attzgzmzz bu giinlerde milcadele kararlzlzgzyla zafer sarho$luguna dil$meden ve saldzrzlann devam etmesini ongorerek milcadelemizi buyilterek devam etme iradesiyle ayrzlmak zorundayzz. " 9. ilgili donemdeki Ba bakan Recep Tayyip Erdogan ODTU'de ya anan olaylarla ilgili a ag1daki a91klamalan yapm1 tlf. 25/12/2012 tarihli ar;zklama "Demokrasilerde ele$firilerin olmasznzn en dogal hali oldugunu o programda da ifade ettim. Fakat ele$firi hi ;bir zaman gucilnil $iddetten almamalzdzr. Eger $iddetten alzyorsa onu savunan kim olursa olsun ben bir ba$bakan olarak onun kar$zszna dikilirim. Bu bir rektor akademisyen kim olursa olsun. Bir rektor elinde demir bilyeleri polisine atmayz ogretmez. Aynz $ekilde okulun i ;inde araba lastiklerini yakmayz da gerektirmez. Szrtlarzndaki ;antayla molotofla teror estiremez. Bir ogrenci ilniversiteyi teror alanzna ;eviriyorsa ve farklz ilniversiteden gelenlerle boyle bir eylemi ger ;eklqtiriyorsa kimse bunu bir protesto olarak degerlendiremez. Bunu soyleyenler bana gore o meslege bzraksznlar ve $iddetten gil ; alan birileri olarak meydana c;zksznlar. Akademisyenler bu ulkeyle neler katabilecegini anlatszn. Yoksa sapan demir bilye ile oraya gel lastikleri yak, molotoflarla saldzr, sonra gilvenlik gil ;lerinin orada durusundan rahatszz ol. Guvenlik gil ;lerimiz gorevlerini yapmz$flr. Bende gilvenlik gil ;lerimi ba$arzlarzndan dolayz kutluyorum, tesekkur ediyorum. dgretmenleri akademisyenleri de kznzyorum. " 27I12/2012 tarihli ar;zklama Ben bu eylemlere karz$an ogrenciler ya da sozde ogrenciler konusunda onlarzn szrtznz szvazlayan hocalar, ilniversite yonetimleri konusunda soyleyeceklerimi ;e$ifli vesilelerle soyledim. Ancak burada ilzerinde hassasiyetle durulmasz gereken ba$ka bir konu var. 10 gundur i$fe o medya kurulu$larz $iddet uygulayan bu gostericilerin szrtznz szvazlzyorlar, l l gundur sosyal medyada, televizyon ekranlarznda, gazete sayfalarznda bunlarzn avukatlzgz yapzlzyor. 10 gundur bu $iddet i ;erikli gosteri adeta kutsanzyor ... Sadece olayda demir leblebi atmak yok. Szrtlarda, c;antalarzn i ;inde kilit fa$larz, bunun yanznda molotoflar, o da ge ; bir taraflan da kampilsiln i ;inde otomobil lastikleri yakzlzyor. Bu universitenin kampilsilniln i ;erisinde otomobil lastikleri yakzlzyor. [Jimdi ben merak ediyorum; bu okulun yonetimi, akademisyenleri, bu ogrencilere bu i$i mi ogrettiler? Naszl sapan kullanzlzr, hangi cins kullanzlzr? Veya araba lastikleri ne zaman, hangi ortamda, naszl yakzlzr? Veya molotof naszl yapzlzr, kimlere naszl atzlzr? Bu mu ogretildi bunlara? Biz de ogrencilik yaptzk, biz kimsenin burnunu kanatmadzk. Dyle yefi$fik, geldik" 3 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/11715 : 12/12/2018 10. Ankara Cumhuriyet Ba savc1hg1, ba vurucunun a91klamasmda ge9en "Bu kavga Tayyip Erdogan 'zn zapt edilecek bir kale olarak belledigi ODTl/'de tokat yemesi ve bunun kar zlzgznda intikam hzrszyla kudurmu bir kopek gibi ogrencilere saldzrmaszna kar zn atzlmz ikinci bir tokattzr." eklindeki sozlere kar 1 kamu gorevlisine gorevinden dolay1 hakaret su9lamas1yla iddianame diizenlemWir. Y arg1lamay1 yapan Ankara 39. Asliye Ceza Mahkemesi ba vurucunun 7.080 TL adli para cezas1yla cezalandmlmasma ili kin hiikmiin a91klanmasmm geri b1rakilmasma (HAGB) karar vermi tir. Karar gerek9esi oyledir: " ... sanzgzn ... 'Bu kavga Tayyip Erdogan'zn zapt edilecek bir kale olarak belledigi ODTU'de tokat yemesi ve bunun karJzlzgznda intikam hzrszyla kudurmuJ bir kopek gibi ogrencilere saldzrmaszna karJzn atzlmzJ ikinci bir tokattzr' Jeklinde beyanda bulundugu, dosyada mevcut tum tutanak ve belgelerden ve savunmadan anlaJzlmzJ olmakla; sanzgu siibut bulan su ; tarihinde kamu gorevi yapan gorevli BaJbakan 'a gorevinden dolayz hakaret sur;unu iJleyiJ bir;imi, sanzgzn giittiigii ama ; ve saiki dikkate alznmzJ, ... adli para cezasz ile cezalandzrzlmaszna karar verilmiJtir. Ancak sanzgzn yeniden su ; iJlemeyecegi hususunda mahkememizce olumlu kanaate varzldzgz anlaJzlmakla, sanzgzn 5 yzl sure ile denetim siiresine tabi tutulmaszna ve hakkznda verilen hiikmiin ar;zklanmasznzn geriye bzrakzlmasznc yonelik aJagzdaki Jekilde hiikiim kurma geregi haszl olmuJtur ... " 11. Ba vurucunun amlan karara itiraz1 22/5/2015 tarihinde reddedilmi tir . Ret karan ba vurucuya 9/6/2015 tarihinde teblig edilmi tir. 12. Ba vurucu 8/7/2015 tarihinde bireysel ba vuruda bulunmu tur. IV. iLGiLi HUKUK A. Ulusal Hukuk 13. 26/9/2004 tarihli ve 5237 say1h Turk Ceza Kanunu'nun "Hakaret" kenar ba hkh 125. maddesinin (1) ve (3) numarah fikralan oyledir: "(]) Bir kimseye onur, Jere/ ve saygznlzgznz rencide edebilecek nitelikte somut bir fii1 veya olgu isnat eden veya sovmek suretiyle bir kimsenin onur, Jere/ ve saygznlzgzna saldzran kiJi, ii ; aydan iki yzla kadar hapis veya adlf para cezasz ile cezalandzrzlzr. Magdurun gzyabznda hakaretin cezalandzrzlabilmesi i ;in fiilin en az ii ; ki$iyle ihtilat ederek iJlenmesi gerekir. (3) Hakaret sur;unun; a) Kamu gorevlisine karJz gorevinden dolayz, jJlenmesi halinde, cezanzn alt sznzrz bir yzldan az olamaz. " B. Uluslararas1 Hukuk 14. ilgili uluslararas1 hukuk kaynaklanmn derli toplu verildigi bir karar i9in Kemal Kzlu;daroglu (B. No: 2014/1577, 25/10/2017, 29-35) karanna bak1labilir. 4 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/11715 : 12/12/2018 V. iNCELEME VE GEREK ;E 15. Mahkemenin 12/12/2018 tarihinde yapm1 oldugu toplant1da ba vuru incelenip geregi dti tintildti: A. Ba vurucunun iddialan 16. Ba vurucu; i. Ogrencilerin Ba bakan'm ODTU'ye gelmesi sebebiyle yapm1 oldugu protestolara polisin 90k sert bir ekilde mtidahale etmesi tizerine olaylann vahameti nedeniyle ba vuruya konu sozleri soyledigini, ii. Ba bakan'm olaylardan sonra yaptig1 a91klamalarda protesto eden ogrencileri teror eylemleri ger9ekle tirmekle su9larken arkasmda bir9ok yarah birakan gtivenlik gti9lerini tebrik ettigini, sozlerini Ba bakan'm a91klamalanna kar 1 sarf ettigini, iii. A vrupa insan Haklan Mahkemesi (AiHM) i9tihatlan uyannca siyaset9ilerin ele tirilere kar 1 ho gortilti olmas1 gerektigini, iv. Turk Dil Kurumunun sozltigtinde kudurmak kelimesinin mecazi anlammm "a m davram larda bulunmak, ta kmlzk gostermek" olarak ifade edildigini, bu baglamda "kudurmu bir kopek gibi" ifadesiyle as1l amacmm Ba bakan'm a m davram lanm ve ifadelerini betimlemek oldugunu belirtmi ve btittin bu nedenlerle ifade ozgtirltigtintin ihlal edildigini ileri stirmti ttir. B. Degerlendirme 17. iddianm degerlendirilmesinde dayanak almacak Anayasa'nm "Du iinceyi a ;zklama ve yayma hurriyeti" kenar ba hkh 26. maddesinin ilgili k1sm1 oyledir: "Herkes, dii$iince ve kanaatlerini soz, yazz, resim veya ba$ka yollarla tek ba$zna veya toplu olarak ar;zklama ve yayma hakkzna sahiptir. Bu hiirriyet resmi makamlarzn miidahales1 olmakszzzn haber veya fikir almak ya da vermek serbestligini de kapsar ... Bu hiirriyetlerin kullanzlmasz, ... ba$kalarznzn $6hret veya haklarznzn, ... korunmasz amar;larzyla sznzrlanabilir ... " 1. Miidahalenin Varhg1 18. Ba vuru konusu olayda ba vurucunun Ba bakan'a yonelik sozleri nedeniyle adli para cezas1 ile cezalandmlmasma ili kin HAGB karan verilmi tir. Bu kapsamda soz konusu mahkeme karan ile ba vurucunun ifade ozgtirltigtine yonelik bir mtidahale yap1lm1 tlr. 2. Miidahalenin ihlal Olu turup Olu turmad1g1 19. Yukanda amlan mtidahale, Anayasa'nm 13. maddesinde belirtilen ko ullan yerine getirmedigi mtiddet9e Anayasa'mn 26. maddesinin ihlalini te kil edecektir. Anayasa'nm 13. maddesi oyledir: 5 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/11715 : 12/12/2018 "Temel hak ve hurriyetler, ... yalnzzca Anayasanzn ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere baglz olarak ve ancak kanunla sznzrlanabilir. Bu sznzrlamalar , . .. demokratik top/um duzeninin ... gereklerine ve olr;ululuk ilkesine aykzrz olamaz." 20. Bu sebeple mtidahalenin Anayasa'nm 13. maddesinde ongortilen ve somut ba vuruya uygun dti en kanunlar tarafmdan ongortilme, Anayasa'nm ilgili maddesinde belirtilen nedenlere dayanma ve demokratik toplum dtizeninin gereklerine uygunluk ko ullanm saglay1p saglamad1gmm belirlenmesi gerekir. a. Kanunilik 21. 5237 say1h Kanun'un 125. maddesinin kanunla sznzrlama ol9tittinti kar ilad1g1 sonucuna vanlm1 tu. b. Me ru Amac; 22. Ba vurucunun adli para cezas1 ile cezalandmlmasma ili kin karann ba:jkalarznzn :j6hret veya haklarznzn korunmasma yonelik onlemlerin bir par9as1 oldugu ve me ru bir ama9 ta 1d1g1 sonucuna vanlm1 tlr. c. Demokratik Toplum Diizeninin Gereklerine Uygunluk i. Genel ilkeler (1) Demokratik Toplumda ifade Ozgiirliigiiniin Onemi 23. Anayasa Mahkemesi ifade ozgtirltigti baglammda demokratik to plum duzeninin gerekleri ifadesinden ne anla 1lmas1 gerektigini daha once pek 90k kez a91klam1 tu. ifade ozgtirltigti ki inin haber ve bilgilere, ba kalannm fikirlerine serbest9e ula abilmesi, dti tince ve kanaatlerinden dolay1 kmanamamas1 ve bunlan tek ba ma veya ba kalanyla birlikte 9e itli yollarla serbest9e ifade edebilmesi, anlatabilmesi, savunabilmesi, ba kalanna aktarabilmesi ve yayabilmesi anlamma gelir. ;::ogunluga muhalif olanlar da dahil olmak tizere dti tincelerin her ttirlti ara9la a91klanmas1 , a91klanan dti tinceye payda saglanmas1, dti tinceyi ger9ekle tirme ve ger9ekle tirme konusunda ba kalanm ikna etme 9abalan ve bu 9abalann ho gortiyle kar 1lanmas1 9ogulcu demokratik dtizenin gereklerindendir. Dolay1s1yla toplumsal ve siyasal 9ogulculugu saglamak, her ttirlti dti tincenin ban 91l bir ekilde ve serbest9e ifadesine baghd1r. Bu itibarla dti tinceyi apklama ve yayma ozgtirltigti demokrasinin i leyi i i9in ya amsal onemdedir (Bekir Co:jkun [GK], B. No: 2014/12151, 4/6/2015, 33-35; Mehmet Ali Aydzn [GK], B. No: 2013/9343, 4/6/2015, 42, 43; Tansel ;ola:Jan, B. No: 2014/6128, 7/7/2015, 35-38). (2) Miidahalenin Demokratik Toplum Diizeninin Gereklerine Uygun Olmas1 24. Temel hak ve ozgtirltiklere yonelik bir mtidahalenin demokratik toplum dtizeninin gereklerine uygun kabul edilebilmesi i9in zorunlu bir toplumsal ihtiyac1 kar ilamas1 ve orant1h bir mtidahale olmas1 gerekir. A91ktu ki bu ba hk altmdaki degerlendirme , smulamanm amac1 ile bu amac1 ger9ekle tirmek tizere ba vurulan ara9 arasmdaki ili ki tizerinde temellenen ol9tiltiltik ilkesinden bag1ms1z yap1lamaz. ;::unkti Anayasa'nm 13. maddesinde "demokratik toplum duzeninin gereklerine aykzrz olmama" ve 6 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/11715 : 12/12/2018 "olr;iiluliik ilkesine aylarz olmama" bi9iminde iki ayn kritere yer verilmi olmakla birlikte bu iki kriter bir btitlinlin par9alan olup aralannda s1k1 bir ili ki vardir (Bekir Co kun, 53-55; Mehmet Ali Aydzn, 70-72; AYM, E.2018/69, K.2018/47, 31/5/2018, 15; AYM, E.2017/130, K.2017/165 , 29/11/2017 , 18). 25. ifade ozgtirltigti tizerindeki smirlamanm demokratik bir toplumda zorlay1c1 bir toplumsal ihtiyacm kar 1lanmas1 amacma yonelik ve istisnai nitelikte olmas1 gerekir. Mtidahaleyi olu turan tedbirin zorunlu bir toplumsal ihtiyac1 kar 1lad1gmm kabul edilebilmesi i9in amaca ula maya elveri li olmas1, ba vurulabilecek en son 9are ve almabilecek en hafif onlem olarak kendisini gostermesi gerekmektedir. Amaca ula maya yard1mc1 olmayan veya ula 1lmak istenen amaca nazaran bariz bir bi9imde agir olan bir mtidahalenin zorunlu bir toplumsal ihtiyac1 kar 1lad1g1 soylenemeyecektir (baz1 farkhhklarla birlikte bkz. Bekir Co kun, 51; Mehmet Ali Aydzn, 68; Tansel ;ola an, 51). 26. Anayasa Mahkemesinin bir gorevi de bireylerin fikirlerini ifade ozgtirltigti yoluyla ifade etme haklan ile Anayasa'nm 26. maddesinin ikinci fikrasmda belirtilen me ru ama9lar arasmda adil bir dengenin saglamp saglanamad1gm1 denetlemektir. Me ru ama9lann bir olayda varhgmm hakk1 ortadan kald1rmad1g1 vurgulanmahd1r. Onemli olan bu me ru ama9la hak arasmda olaym artlan i9inde bir denge kurmaktir (Bekir Co kun, 44, 47, 48; Hakan Yigit, B. No: 2015/3378, 5/7/2017, 58, 61, 66). 27. Orantihhk ise sm1rlamayla ula 1lmak istenen ama9 ile ba vurulan sm1rlama tedbiri arasmda a m bir dengesizlik bulunmamasma i aret etmektedir. Diger bir ifadeyle orant1hhk, bireyin hakk1 ile kamunun menfaatleri veya mtidahalenin amac1 ba kalanmn haklanm korumak ise diger bireylerin hak ve menfaatleri arasmda adil bir dengenin kurulmasma i aret etmektedir. Dengeleme sonucu mtidahalede bulunulan hakkm sahibine terazinin diger kefesinde bulunan kamu menfaati veya diger bireylerin menfaatine nazaran a91k9a orantis1z bir ktilfet ytiklendiginin tespiti halinde orantihhk ilkesi yontinden bir sorunun varhgmdan soz edilebilir. Kamu gtictinti kullanan organlann dti tincelerin a91klanmasma ve yayilmasma mtidahale ederken ifade ozgtirltigtintin kullamlmasmdan kaynaklanan yarardan daha agir basan korunmas1 gereken bir menfaatin ve ki iye ytiklenen ktilfeti dengeleyici mekanizmalann varhgm1 somut olgulara dayanarak gostermeleri gerekir (baz1 farkhhklarla birlikte bkz. Bekir Co kun, 57; Tansel ;ola an, 46, 49, 50; Hakan Yigit, 59, 68). 28. Buna gore ifade ozgtirltigtine yap1lan bir mtidahale, zorunlu bir toplumsal ihtiyac1 kar 1lam1yorsa ya da zorunlu bir toplumsal ihtiyac1 kar 1lamakla birlikte orantih degilse demokratik toplum dtizeninin gereklerine uygun bir mtidahale olarak degerlendirilemez. (3) Ba kalarmm Sohret veya Haklarmm Korunmas1 29. Anayasa'nm 26. maddesinin ikinci f1krasma gore ifade ozgtirltigtintin smirlandmlma nedenlerinden ve bu baglamda ifade ozgtirltigtinti kullananlann uymas1 gereken gorev ve sorumluluklardan biri de ba kalannm ohret veya haklannm korunmas1dir. Bireyin eref ve itiban, ki isel kimliginin ve manevi btitlinltigtintin bir par9asm1 olu turur ve Anayasa'nm 17. maddesinin birinci fikrasmm korumasmdan faydalamr (j!han Cihaner (2), B. No: 2013/5574, 30/6/2014, 44). Devlet, bireyin erefve itibanna keyfi olarak mtidahale etmemek ve ti9tincti ki ilerin saldmlanm onlemekle ytiktimltidtir (Nilgiin Halloran, B. No: 2012/1184, 16/7/2014, 41; Adnan Oktar (3), B. No: 2013/1123, 2/10/2013, 33; Bekir Co kun, 45; Onder Bahkr;z, B. No: 2014/6009, 15/2/2017, 44). 7 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/11715 : 12/12/2018 30. Buna ilave olarak Anayasa Mahkemesi siyaset9ilerin, kamuoyunca tanman ki ilerin ve kamusal yetki kullanan gorevlilerin gordtikleri i lev nedeniyle daha fazla ele tiriye katlanmak durumunda olduklanm ve bunlara yonelik ele tirinin sm1rlannm 90k daha geni oldugunu her zaman vurgulam1 tir (siyaset9ilerle ilgili olarak bkz. Ergiin Poyraz (2) [GK], B. No: 2013/8503, 27/10/2015, 58; kamusal yetki kullanan gorevlilerle ilgili olarak bkz. Nilgiin Halloran, 45; tanman bir Cumhuriyet ba savc1s1 ile ilgili olarak bkz. ilhan Cihaner (2), 82; tamnan ve siyasete haz1rlanan bir kamu gorevlisi ile ilgili olarak bkz. Onder Balzk ;z, 42). (4) ifade Ozgiirliigii ile itibarm Korunmasm1 isteme Hakk1 Arasmda Adil Denge 31. Anayasa Mahkemesi onceki kararlannda ba vurucunun mtidahale edilen ifade ozgtirltigti ile ba vurucunun ifadeleri nedeniyle katilanm (somut olayda Ba bakan) mtidahale edilen eref ve itibar hakk1 arasmda adil bir dengenin gozetilip gozetilmedigini degerlendirmi tir. (Nilgiin Halloran, 27; ilhan Cihaner (2), 49). Bu, soyut bir degerlendirme degildir. C::ati an haklar arasmda dengeleme yap1labilmesi i9in ba vurucunun kulland1g1 ifadelerin ttirtintin, kamusal tart1 malara katki sunma kapasitesinin, ifadelere yonelik kis1tlamalann niteliginin ve kapsammm, ifadelerin kimin tarafmdan dile getirildiginin, kime yoneltildiginin, taraflann tinltiltik derecelerinin ve ilgili ki ilerin onceki davram lanmn ve kamuoyu ile diger ki ilerin kullamlan ifadeler kar 1smda sahip olduklan haklann agirhgmm degerlendirilmesi gerekir (Kadir Sagdu; [GK], B. No: 2013/6617, 8/4/2015, 58-66;ilhan Cihaner (2), 66-73). Bunun i9in ba vurucu tarafmdan kullamlan ifadelerin kullamld1g1 baglamdan kopartilmaks1zm olaym btittinselligi i9inde degerlendirilmesi gerekir (Nilgiin Halloran, 52; Onder Balzkr;z, 45). (5) Temel Hak ve Ozgiirliiklerin Kullammmda Odev ve Sorumluluklar 32. Anayasa'nm 26. maddesi smirs1z bir ifade ozgtirltigtinti tamamen garanti etmemi tir. Somut ba vuruyla baglantih olarak soylenecek olursa siyaset9ilere yonelik ele tirilerin ki ilerin itibarlanna zarar verir boyuta ula mamas1 gerekir. Bu, ki ilerin sahip olduklan temel hak ve hurriyetleri kullamrken sahip olduklan odev ve sorumluluklara gonderme yapan "Temel hak ve hiirriyetler, ki inin topluma, ailesine ve diger ki ilere kar z odev ve sorumluluklarznz da ihtiva eder." bi9imindeki Anayasa'nm 12. maddesinin ikinci fikrasmdan dogan bir zorunluluktur. Anayasa'nm 26. maddesinin ikinci fikrasmda yer alan smirlamalara uyma ytiktimltiltigti, ifade ozgtirltigtintin kullammma herkes i9in ge9erli olan baz1 gorev ve sorumluluklar getirmektedir (omek kararlar i9in bkz. Erdem Giil ve Can Diindar [GK], B. No: 2015/18567, 25/2/2016, 89; R. VY A.$., B. No: 2013/1429, 14/10/2015, 35; Fatih Ta [GK], B. No: 2013/1461, 12/11/2014, 67; Onder Balzkr;z, 43). Soz konusu sorumluluklann kapsam1, ba vurucunun ko ullanna ve ifade ozgtirltigtinti kulland1g1 vas1talara gore degi ir. Anayasa Mahkemesi, bir cezanm demokratik toplum diizeninin gereklerine uygun olup olmad1gm1 incelerken meselenin bu yontinti gormezlikten gelmeyecektir. ii. ilkelerin Olaya Uygulanmas1 33. Ba vuru konusu olayda ba vurucu tarafmdan ODTU'de polis ile gostericiler arasmda ya anan 9ati malar sonrasmda gozaltma alman ah1slann adliyeye sevk edilmesi esnasmda Ba bakan'1 hedef alan bir a91klama yapilm1 ve a91klamada " ... Tayyip Erdogan 'zn ... intikam hzrszyla kudurmu bir kopek gibi ogrencilere saldzrmaszna kar zn atzlmz ikinci bir tokattzr. " eklinde ifadeler kullamlm1 tlr. 8 Ba$VUfll Numaras1 Karar Tarihi : 2015/11715 : 12/12/2018 34. Ba$vurucu, bu sozleri ilgili donemdeki Ba$bakan'm a91klamalanna kar$I soyledigi iddiasmdad1r. Ancak ba$vurucunun ve Ba$bakan'm a91klama yaptig1 tarihler dikkate almd1gmda ba$vurucunun sozlerinin Ba$bakan'm apklamalanna verilmi$ bir yamt oldugu yoniindeki iddialannm ge9erli olmad1g1 goriilmektedir. C::unkii ba$vurucu , ba$vuruya konu a91klamalanm 22/12/2012 tarihinde yapm1$; Ba$bakan'm yukanda yer verilen ve ba$VUru formunda atif yapilan a91klamalan ise 25/12/2012-27 /12/2012 tarihlerinde yap1lm1$tlf (bkz. 8, 9). 35. Bu baglamda ba$vurucu tarafmdan kullamlan ve deger yarg1s1 niteligi ta$1d1g1 anla$1lan "kudurmu.J bir kopek gibi" $eklindeki ifadeler olgusal bir temelden de yoksundur. Bu a91dan ba$vurucu tarafmdan soylenen sozler, Ba$bakan'a kar$I olgusal bir temele dayah incitici hatta $Ok edici yorum ve degerlendirmelerle degil ona yonelik saldmlarla alakahd1r. Ba$vurucunun sozleriyle hedef alman Ba$bakan'm ust duzey bir siyaset9i olmas1 hasebiyle kendisine yonelik a91klamalanna sade vatanda$lara k1yasla daha fazla musamaha gostermeleri beklenebilirse de Ba$bakan "kudurmu.J bir kopek gibi" $eklindeki deger yarg1s1 i9eren sozler nedeniyle bir saldmya hedef olmu$tur. Bu itibarla mevcut davada dile getirilen kaba, a$agilay1c1, ku9uk dii$iiriicu , abartih, ki$isel saldm i9eren sozlerin -a91klamaya sebep olan olaym bir tarafi ve konu$manm 9er9evesi politik alanda kalsa bile-kabul edilebilir sm1rlan a$mas1 nedeniyle siyasi bir tart1$ma i9indeki bir g6rii$ olarak degerlendirilmesi zordur. 36. Ba$vurucu , hakkmda HAGB karan verilerek be$ y1l boyunca denetim altma almmasma neden olan ifadeler baglammda ifade ozgurlugunu kullamrken kendisi i9in de ge9erli olan gorev ve sorumluluklara uygun davranmam1$tir. Bu kapsamda naho$ ve temelsiz saldmlann hedefi ha.line gelmi$ olan Ba$bakan'1 korumak i9in ifade ozgurlugu baglammdaki odev ve sorumluluklara uygun davranmayan ba$vurucuya yaptmm uygulanmas1 konusunda zorunlu bir toplumsal ihtiya9 soz konusudur. 3 7. Anayasa Mahkemesi a91klanan nedenlerle ba$vurucunun ifade ozgurlugune yonelik mudahalenin zorunlu bir toplumsal ihtiyaca kar$1hk geldigi ve dolay1s1yla derece mahkemelerinin farkh 91karlan dengelerken sahip olduklan takdir paylanm a$mad1klan sonucuna ula$maktadir. 38. Ote yandan ilk derece mahkemesinin karannda Anayasa Mahkemesi i9tihatlannda ortaya konulan kriterleri herkesi tatmin edecek derecede aynntih olarak ele ald1g1 soylenemez . Ancak Anayasa Mahkemesinin vard1g1 sonu9larla birlikte karar degerlendirildiginde Mahkemenin ba$kalannm $6hret veya haklannm korunmas1 amac1 temelinde ba$vurucu hakkmda verilen HAGB karanm hakh gostermek i9in sundugu gerek9eler ilgili ve yeterli kabul edilmi$, karann keyfi bir bi9imde verildigi degerlendirilmemi$tir. 39. Mudahalenin orantihhg1 ile ilgili olarak ise derece mahkemelerinin infaz1 mumkun hapis cezas1 ya da para cezasma hukmetmedigi sadece 7.080 TL adli para cezas1 bakimmdan HAGB karanna ba$vurdugu gozonunde bulundurulmahd1r. Bu kapsamda ba$vurucuya yonelik HAGB karannm gozetilen ama9 ile makul bir orantihhk ili$kisi i9inde olup olmad1g1 da degerlendirilmelidir. 40. HAGB, samga yuklenen su9a ili$kin yarg1lama sonunda cezaya hukmedilmesi halinde hukmun a91klanmasmm belirli ko$ullann ger9ekle$mesine bagh olarak ertelenmesi anlamma gelmektedir (Ali Gursoy, B. No: 2012/833, 26/3/2013, 19). HAGB karan, 9 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/11715 : 12/12/2018 yarg1lamay1 htiktimle sonw;;land1ran bir karar niteliginde olmay1p ceza yargilamasm1 sona erdiren dti me nedenlerinden biridir. 5271 say1h Kanun'un 231. maddesinin (10) ve (11) numarah fikralannda belirtildigi tizere denetim stiresi i9inde kas1th bir su9 i lenmedigi ve denetimli serbestlik tedbirine ili kin ytiktimltiltiklere uygun davramld1g1 takdirde a91klanmas1 geri buak1lan htiktim ortadan kaldmlarak davanm dti mesine , denetim stiresi i9inde kas1th bir su9 i lenmesi veya denetimli serbestlik tedbirine ili kin ytiktimltiltiklere aykm davramlmas1 halinde de htikmtin apklanmasma karar verilir (Ali Giirsoy, 21 ). HAGB kurumunun amlan nitelikleri dikkate almd1gmda HAGB karannm etkileri itibanyla infaz1 mtimktin hapis cezas1 ya da para cezasma k1yasla daha hafif bir onlem oldugu soylenebilecektir. (aym yondeki degerlendirmeler i9in bkz. jhsan Ta , B. No: 2014/11255, 21/11/2017, 48; Umut Bulut, B. No: 2015/16643, 4/4/2018, 41). Bu nedenle ba vurucunun ifade ozgtirltigtine mtidahale olu turan HAGB karannm orant1h oldugu sonucuna vanlm1 tlr. 41. A91klanan gerek9elerle ba vurucunun ifade ozgtirltigtintin ihlali iddialanna ili kin olarak bir ihlalin olmad1g1 a91k oldugundan ba vurunun ar;1kr;a dayanaktan yoksun olmas1 nedeniyle kabul edilemez olduguna karar verilmesi gerekir. VI. HOKUM A91klanan gerek9elerle; A. ifade ozgtirltigtintin ihlal edildigine ili kin iddianm ar;,kr;a dayanaktan yoksun olmas1 nedeniyle KABUL EDiLEMEZ OLDUGUNA, B. 12/1/2011 tarihli ve 6100 say1h Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 339. maddesinin (2) numarah fikras1 uyannca tahsil edilmesi magduriyetine neden olacagmdan ba vurucunun yarg1lama giderlerini odemekten TAMAMEN MUAF TUTULMASINA 12/12/2018 tarihinde OYBiRLiGiYLE karar verildi. -Oye -Oye Ba kan Burhan USTUN Serdar OZGULDUR Hicabi DURSUN -Oye -Oye Hasan Tahsin GOKCAN YusufSevki HAKYEMEZ 10