Danıştay 4. Daire Başkanlığı 2023/5286 E. , 2024/5640 K. T.C. D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : 2023/5286 Karar No : 2024/5640 TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı... VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Balıkesir ili, ... ilçesi, .…
Danıştay 4. Daire Başkanlığı 2023/5286 E. , 2024/5640 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : 2023/5286 Karar No : 2024/5640 TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı... VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Balıkesir ili, ... ilçesi, ... Mahallesinde denizden dolgu alanı üzerinde yer alan taşınmazın 352 m2'sinin kapalı, 310 m2'sinin yarı açık alan olarak "kafeterya" yapılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinden bahisle 04/04/2017 - 13/11/2017 tarihleri arası döneme ilişkin 193.688,32-TL ecrimisil bedeli tahakkuk ettirilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı sayılı ecrimisil ihbarnamesi ile bu ecrimisile yapılan itirazın reddine yönelik ... tarihli ve ... sayılı Belediye Encümen kararının iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:... K:...sayılı kararda; uyuşmazlığa konu taşınmazın davacı tarafından işgal edildiğinin görüldüğü ancak, davalı idarece dava konusu ecrimisil tutarı belirlenirken, ilgili mevzuatta belirtildiği üzere, işgalden dolayı varsa elde edilen gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar değerlendirilerek belirleme yapılması gerekirken, bu konularda herhangi bir araştırma yapılmaksızın, Mahkemelerinin E:... ve E:...sayılı dosyalarında verilen kararlarla fahiş bulunan Bandırma Mal Müdürlüğü ecrimisil tahakukuk değerleri esas alınarak yapılan belirlemeye dayalı olarak ecrimisil bedeli takdir edildiği belirtilerek, ecrimisil bedelinin ayrıntılı inceleme ve değerlendirme ile gerekli araştırma ve tespitler yapılarak usulüne uygun olarak belirlenmediği kanaatine varıldığı, davaya konu ecrimisil ihbarnamelerinde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Dava konusu taşınmazın üzerinde bulunduğu dolgu alanının tasarruf yetkisinin Maliye Bakanlığının uygun görmesi üzerine imzalanan 04/04/2017 tarihli protokol uyarınca on yıllığına taraflarına bırakıldığı, davacıya işlettiği kafenin bulunduğu alanı ile ilgili taraflarınca herhangi bir izin verilmediği, dava konusu ecrimisil bedelinin ilgili mevzuata uygun olarak gerekli araştırılmalara yapılarak ve Bandırma Ticaret Odasından görüş alınarak tespit edildiği, ilk derece Mahkemesince karara dayanak yapılan Mahkemelerinin E:...ve E:... sayılı dosyalarında verilen kararların önceki dönemlere ilişkin olduğu, değişen ekonomik koşullara uygun olmadığı, yetersiz kaldığı, Mahkemesinde keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmadığı hususları belirtilerek usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla İdare Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Cevap verilmemiştir. TETKİK HÂKİMİ: ... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 75. maddesinin 1. fıkrasında; "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları, özel bütçeli idarelerin mülkiyetinde bulunan taşınmaz mallar ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, idarelerin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." hükmü yer almaktadır. Aynı Kanun'un 74. maddesine dayanılarak çıkarılan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 85. maddesinin 1. fıkrasında; "Hazine taşınmazlarının kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde, tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde "Taşınmaz Tespit Tutanağı"na (Ek-8) dayanılarak, tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere bedel tespit komisyonunca ecrimisil tespit ve takdir edilir." kuralına, aynı maddenin 2. fıkrasında ise: "Ecrimisilin tespit ve takdirinde; İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur. İşgalin şekli, Hazine taşınmazının konumu ve taşınmazdan elde edilen gelir gibi unsurlar itibariyle asgari ecrimisil tutarlarını belirlemeye Bakanlık yetkilidir." düzenlemesine yer verilmiştir. 20/08/2011 tarih ve 28031 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 336 sayılı Milli Emlak Genel Tebliği'nin "Ecrimisilin Tespit ve Takdir Edilmesi" başlıklı 5. maddesinin 5. fıkrasında, emlak vergisine esas asgari metrekare birim değeri belirlenmemiş olan yerler için, birim değeri belirlenen en yakın emsal taşınmazın emlak vergisine esas metre kare birim değerinin dikkate alınacağı; 10. fıkrasında, ecrimisilin tespit ve takdirinde, İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı gelir elde edilip edilmediği gibi hususların göz önünde bulundurulacağı, 12. fıkrasında da; aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurların göz önünde bulundurulacağı; aynı Tebliğin, "Kıyı Kanunu kapsamında kalan yerlerde ecrimisil işlemleri" başlıklı 14. maddesinin 2. fıkrasında, kıyı ve sahil şeritleri ile dolgu alanlarında yukarıdaki belirtilen kullanımlar dışında izinsiz kullanımın tespiti halinde; işgalin şekli, bu alanların konumu ve kullanımlarından elde edilecek gelir düzeyi de dikkate alınarak Kanunun 9 uncu maddesinde belirtilen yerlerden sorulmak suretiyle bedel tespit komisyonu tarafından ecrimisil tespit ve takdir edileceği düzenlemeleri getirilmiştir. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesiyle "bilirkişi" konusunda atıfta bulunulan 6100 sayılı Kanun'un 266. maddesinde, "Mahkeme, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir"; 288. maddesinde ise, Hakimin, uyuşmazlık konusu hakkında bizzat duyu organları yardımıyla bulunduğu yerde veya mahkemede inceleme yaparak bilgi sahibi olmak amacıyla keşif yapılmasına karar verebileceği belirtilmiştir. Dosyanın incelenmesinden; mülkiyeti Hazineye ait olan ve üzerindeki tasarruf yetkisinin 04/04/2017 tarihli protokol ile davalı idareye bırakıldığı "Balıkesir ili, Bandırma ilçesi ... Mahallesi"nde yer alan denizden dolgu alanının 662 m2'sinin davacı tarafından kafeterya (... Kafe) olarak işletildiğinin davacı elemanları tarafından düzenlenen 11/08/2017 tarihli Taşınmaz Tespit Tutanağı ile tespit edilmesi sonrasında, davacıya ecrimisil bedeli tahakkuk ettirilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı görülmektedir. Davada, ilk derece Mahkemesince davacının işgalci konumunda olduğunun kabul edildiği ancak, davalı idare tarafından ecrimisil bedelinin usule ve hukuka uygun olmadan tespit edilerek tahakkuk ettirildiği gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verildiği, bu karara karşı davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddi üzerine de İdare Dava dairesinin başvurunun reddi yolundaki kararının temyiz edildiği anlaşılmaktadır. Yukarıda yer verilen mevzuatın birlikte değerlendirilmesinden, ecrimisilin, Hazine veya belediye mülkiyetindeki ya da hüküm ve tasarrufundaki taşınmazların fuzuli işgali nedeniyle alınan bir tazminat olduğu, denizden dolgu alanlarındaki işgallerden de ecrimisil istenilebileceği, buralardaki işgaller nedeniyle ecrimisil tutarı hesaplanırken; işgalin şekli, fuzuli şagile sağladığı gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları dikkate alınarak, belediye, ticaret odası, sanayi odası, borsa gibi yerlerden veya bilirkişilerden sorulmak suretiyle bir bedel tespiti yapılacağı anlaşılmaktadır. İdare tarafından belirtilen usullere uyulmak suretiyle takdir edilen ecrimisil tutarına davacının itirazı halinde ise mahkemece yapılması gereken, alanında uzman bilirkişilere inceleme yaptırmaktır. Bu itibarla, davacının dava konusu ecrimisil bedeline ilişkin fahişlik itirazı da dikkate alındığında, İdare Dava Dairesince ecrimisile konu işgal edilen alanın, işgal süresinin ve bunun için takdir olunan ecrimisilin gerçeğe uygun olup olmadığının saptanabilmesi için uyuşmazlığın esası incelenerek, gerektiğinde bir gayrimenkul değerleme uzmanı ve emlakçının da aralarında yer aldığı bilirkişilerce, uyuşmazlığa konu alan için, dava konusu taşınmazın metrekare birim değerine yönelik olarak daha önce Mahkemelerce hüküm altına alınmış ve kesinleşmiş tutarlar var ise bunlar da gözönünde bulundurularak (Dava konusu yer ile aynı dolgu alanı üzerinde başka taşınmazlarla ilgili düzenlenen ecrimisil ihbarnamelerinin ve ödeme emirlerinin iptali için açılan davalarla ilgili Danıştay Dördüncü Dairesinin E:2023/5780, E:2023/6198 ve E:2023/6199 sayılı dosyalarında verilmiş kararlar) yargı kararıyla kesinleşmiş tutar yok ise uyuşmazlığa konu alan için ecrimisil istenilen dönemden daha önce veya sonra yapılan kira sözleşmesinde belirlenen kira bedelleri veya yukarıda belirtilen nitelikleri taşıyan, emsal oluşturabilecek yerlerin kira bedeli ile bu tür taşınmazın serbest piyasada kiralanması halinde rayiç kirasının ne olacağının belirlenmesi ve elde edilen yararın da göz önünde tutulması ve yukarıda anılan Tebliğ hükümleri de uygulanmak suretiyle yapılacak inceleme sonucu düzenlenecek bilirkişi raporu esas alınarak yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir. Bu durumda, dava konusu ecrimisil ihbarnamesi ve bu ihbarnameye yapılan itirazın reddine yönelik belediye encümen kararının iptali talebiyle açılan davada, dava konusu işlemlerin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1.Temyiz isteminin kabulüne, 2.Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 14/10/2024 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.