TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR ABDÜLAZ İZ GÖKALP BAŞVURUSU (Başvuru Numarası: 2018/23214) Karar Tarihi: 25/2/2021 Başvuru Numarası : 2018/23214 Karar Tarihi : 25/2/2021 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan :Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Raportör BaşvurucuVekili: Selçuk KILIÇ : Abdülaziz GÖKALP : Av. Merve TÜRKMEN KAPLAN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru; devlet memurlu ğundan çıkar ılma disiplin i şleminin iptali i
TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR ABDÜLAZ İZ GÖKALP BAŞVURUSU (Başvuru Numarası: 2018/23214) Karar Tarihi: 25/2/2021 Başvuru Numarası : 2018/23214 Karar Tarihi : 25/2/2021 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan :Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Raportör BaşvurucuVekili: Selçuk KILIÇ : Abdülaziz GÖKALP : Av. Merve TÜRKMEN KAPLAN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru; devlet memurlu ğundan çıkar ılma disiplin i şleminin iptali istemiyle açılan davada hükmün aç ıklanmas ının geri bırakılması kararı esas alınarak karar verilmesi nedeniyle masumiyet karinesinin ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 25/7/2018 tarihinde yap ılmıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yapılmasına karar verilmiştir. 5. Bölüm Ba şkanı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmasına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına gönderilmiştir. III. OLAY VE OLGULAR 7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle olaylar özetle şöyledir: 8. Başvurucu, Siirt İl Kültür Müdürlüğünde bekçi olarak görev yapmaktad ır. Başvuru Numaras ı: 2018/23214 Karar Tarihi : 25/2/2021 39. Başvurucu, Şırnak'ta görevli oldu ğu dönemde Kültür Merkezi Tiyatro Salonu'ndaki bir programda kad ın öğretmenlerden birine cinsel tacizde bulundu ğu gerekçesiyle şikâyet edilmi ştir. 10. Başvurucu hakk ında şikâyetçi olan ö ğretmen, ba şvurucunun kumanda odas ında bulunduklar ı s ırada elini tuttu ğunu ve yana ğından öptü ğünü iddia etmi ştir. Başlatılan soruşturma sonucu aç ılan ceza davas ı sonucunda, Şırnak Asliye Ceza Mahkemesinin (Ceza Mahkemesi) 12/12/2007 tarihli karar ıyla başvurucu cinsel taciz suçundan 1 y ıl 8 ay hapis cezas ı ile cezaland ırılm ış ve bu cezas ı ertelenmi ştir. 11. An ılan ertelenen hapis cezas ına ilişkin karar temyiz edilmeyerek kesinle şmiştir. Hükmün kesinle şmesinden sonra 4/12/2004 tarihli ve 5271 say ılı Ceza Muhakemeleri Kanunu'nda yap ılan değişiklik uyar ınca başvurucunun durumu yeniden incelenmi ş ve hakk ında hükmün aç ıklanmas ının geri b ırak ılmas ına (HAGB) karar verilmi ştir. 12. Bunun üzerine ba şvurucu hakk ında başlatılan soru şturma sonucunda başvurucuya isnat edilen eylemin mahkeme karar ıyla sabit oldu ğu, bu eylemin kar şılığının devlet memurlu ğundan ç ıkarma cezas ı olduğu belirtilmi ştir. 13. Başvurucu 14/7/1965 tarihli ve 657 say ılı Devlet Memurlar ı Kanunu'nun 125. maddesinin (E) bendinin (g) alt bendi uyar ınca devlet memurlu ğundan ç ıkarma cezas ı ile cezaland ırılm ıştır. 14. Başvurucu, an ılan işlemin iptali istemiyle Diyarbak ır 1. İdare Mahkemesinde dava açm ıştır. An ılan Mahkemenin 30/7/2009 tarihli karar ıyla dava konusu i şlemin iptaline karar verilmi ştir. Karar ın gerekçesinde; ba şvurucu ve E.Y. d ışında olay ın başkaca tan ığının olmad ığı, şikâyete tabi olan basit cinsel taciz suçunda E.Y.nin şikâyetini geri ald ığı, olayla ilgili ceza davas ında HAGB karar ı verildiği hususlar ının dikkate al ınmas ı ile aç ık ve net bir şekilde cinsel taciz suçunun, memurluk s ıfat ı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızart ıcı ve utanç verici hareketlerde bulunuldu ğunun sabit olmad ığı kanaatine var ılarak dav a konusu işlemde hukuka uyarl ık görülmedi ği belirtilmi ştir. 15. Temyiz edilen karar Dan ıştay Onikinci Dairesinin (Daire) 27/9/2012 tarihli karar ıyla bozulmu ştur. Bozma karar ının gerekçesinde; ba şvurucu hakk ında ceza yarg ılamas ı sonucu verilen HAGB karar ının başvurucuya isnat edilen eylemin disiplin yönünden idarece ele al ınmas ına ve disiplin cezas ı verilmesine engel te şkil etmeyece ği vurgulanm ıştır. Başvurucuya isnat edilen fiilin ceza mahkemesi karar ıyla sübuta erdi ği, bu fiilin memurluk sıfat ı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz k ızart ıcı ve utanç verici hareket niteli ğinde bulunduğu sonucuna var ıldığı belirtilerek dava konusu i şlemde hukuka ayk ırılık görülmedi ği ifade edilmi ştir. 16. Başvurucu taraf ından bozma karar ına karşı karar ın düzeltilmesi isteminde bulunulmu ştur. Karar ın düzeltilmesi dilekçesinde; hakk ındaki şikâyetin geri çekildi ği, karar ı temyiz etmi ş olsayd ı şikâyet yoklu ğu nedeniyle dü şme karar ı verileceği ve hakk ında disiplin cezas ı uygulanmayaca ğı, bu hususlar ın dikkate al ınmas ı gerektiği, taraf ına isnat edilen eylemin sabit olmad ığı ileri sürülmü ştür. Karar ın düzeltilmesi istemi Dairenin 14/3/2016 tarihli karar ı ile reddedilmi ştir. 17. Bozma karar ı üzerine dosya Diyarbak ır 1. İdare Mahkemesinin esas ına kaydedilmi ştir. An ılan Mahkemenin 20/6/2016 tarihli karar ı ile Siirt İdare Mahkemesinin Başvuru Numaras ı: 2018/23214 Karar Tarihi : 25/2/2021 4(Mahkeme) 30/4/2015 tarihinde kurulmas ı ve 1/9/2015 tarihi itibar ıyla faaliyete geçmesi nedeniyle dava yetki yönünden reddedilmi ş, dosyan ın yetkili Siirt İdare Mahkemesine gönderilmesine karar verilmi ştir. 18. Mahkemece bozma karar ına uyularak 1/10/2016 tarihli kararla dav a reddedilmi ştir. Karar ın gerekçesi şöyledir: "... davac ıya verilen hapis cezas ına ilişkin karar, sonradan yürürlü ğe giren 5271 say ılı Ceza Muhakemesi Kanunu uyar ınca incelenmi ş ve davac ı hakk ında hükmün aç ıklanmas ının geri b ırak ılmas ına karar verilmi ş ise de; ceza mahkemesince delillerin takdiri ve suçun niteliği yönünden yap ılacak değerlendirmede uyulacak ilke ve kurallar ın, disiplin hukuku bak ımından uygulanan kurallardan farkl ı olmas ı ve 657 say ılı Yasa'n ın 131. maddesinde memurun, ceza kanununa göre mahkum olmas ı veya olmamas ı halinin, ayr ıca disipli n cezas ının uygulanmas ına engel olmayaca ğının hükme ba ğlanm ış olmas ı karşısında, davac ı hakk ında ceza yarg ılamas ı sonucu verilen hükmün aç ıklanmas ının geri b ırak ılmas ı karar ının, davac ıya isnat edilen eylemin disiplin yönünden idarece ele al ınmas ına ve disiplin cezas ı verilmesine engel te şkil etmeyece ği, davac ıya isnat edilen fiilin, cez a mahkemesi karar ıyla sübuta erdi ği, bu fiilin memurluk s ıfat ı ile bağdaşmayacak nitelik v e derecede yüz k ızart ıcı ve utanç verici hareket niteli ğinde bulundu ğu sonucuna var ıldığından, dava konusu i şlemde hukuka ayk ırılık görülmemi ştir." 19. Başvurucunun disiplin cezas ı verme yetkisinin zamana şımına uğrad ığını, isnat edilen fiilin cinsel taciz suçunu olu şturmad ığını, bu fiilin memurluktan ç ıkarmay ı gerektirmedi ğini, hakk ında HAGB karar ı verildiğini, HAGB kararlar ının amac ına ayk ırı bir yorum yap ıldığını ileri sürdü ğü temyiz istemi Dairenin 28/9/2017 tarihli karar ıyla reddedilerek mahkeme karar ı onanm ıştır. Karar düzeltme istemi de Dairenin 16/5/2018 tarihli karar ıyla reddedilmi ştir. Bu karar 10/7/2018 tarihinde tebli ğ edilmiştir. 20. Başvurucu 25/7/2018 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İLGİLİ HUKUK A. Ulusal Hukuk21. 657 say ılı Kanun'un 125. maddesinin birinci f ıkras ının E bendinin (g) alt bendi şöyledir: " Memurluk s ıfat ı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz k ızart ıcı ve utanç veric i hareketlerde bulunmak,'' 22. 5271 say ılı Kanun'un 231. maddesinin (5) numaral ı fıkras ının son cümlesi şöyledir: "Hükmün aç ıklanmas ının geri b ırak ılmas ı, kurulan hükmün san ık hakk ında bir hukukî sonuç doğurmamas ını ifade eder." B. Uluslararas ı Hukuk 1. İlgili Sözle şme 23. Avrupa İnsan Haklar ı Sözleşmesi'nin (Sözle şme) 6. maddesinin ikinci f ıkras ı şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2018/23214 Karar Tarihi : 25/2/2021 5"Kendisine bir suç isnat edilen herkes, suçlulu ğu yasal olarak sabit oluncaya kadar suçsuz say ılır." 2. Avrupa İnsan Haklar ı Mahkemesi İçtihad ı 24. Avrupa İnsan Haklar ı Mahkemesi (A İHM) Sözle şme nin 6. maddesinin ikinci fıkras ının kişilerin suçluluğu yasal olarak sabit oluncaya kadar masum say ılma hakk ını güvence alt ına ald ığını belirtir. A İHM içtihatlar ında, masumiyet karinesi ile sa ğlanan güvencenin iki yönünün bulundu ğu ifade edilmi ştir. Ceza yarg ılamas ının yürütülmesine dair usule ilişkin bu güvence ile sonucunda mahkûmiyet karar ı dışında bir hüküm kurulan ceza yarg ılamas ı ile bağlant ılı olan durumlarda, daha sonra yürütülecek yarg ılamalar boyunca kişinin masumiyetine sayg ı gösterilmesinin sa ğlanmas ı amaçlan ır. Bu usule ili şkin yön kapsam ında masumiyet karinesi ilkesi, ceza yarg ılamas ının kendisinin adil olmas ını sağlayacak usule ili şkin güvence olarak kamu görevlilerinin daval ının suçluluğu ve eylemleri hakk ında erken aç ıklamalarda bulunmas ını yasaklar. Ancak bu husus, cezai meselelerde usule ilişkin güvence ile s ınırlı olmay ıp daha geni ştir ve devletin hiçbir temsilcisinin mahkeme ile suçlulu ğu ispatlan ıncaya kadar ki şinin bir suçtan suçlu oldu ğunu söylememesini gerekli k ılar. Bu ba ğlamda sadece ceza yarg ılamas ı kapsam ında değil ayn ı zamanda ceza yarg ılamas ı ile eş zamanl ı olarak yürütülen ba ğıms ız hukuk yarg ılamalar ı, disiplin i şlemleri veya diğer yarg ılamalarda da masumiyet karinesinin ihlali söz konusu olabilir. Sözle şme nin 6. maddesinin ikinci f ıkras ı kapsam ındaki güvencenin ilk yönü, ki şi hakk ındaki ceza yarg ılamas ı sonuçlan ıncaya kadar ceza gerektiren bir suçla suçland ığı süreye ili şkin iken masumiyet karinesi güvencesinin ikinci yönü, ceza yarg ılamas ı sonucunda mahkûmiyet dışında bir hüküm kuruldu ğunda devreye girer ve daha sonraki yarg ılamalarda ceza gerektiren suç kar şısında kişinin masumiyetinden şüphe duyulmamas ını gerektirir (Seven/Türkiye , B. No: 60392/08, 23/1/2018, 43). 25. AİHM, Sözle şme nin 6. maddesinin ikinci f ıkras ının disiplin yetkisini haiz makamlar ın ceza yarg ılamas ı kapsam ında kendisine suç isnat edilen ve eylemi usule uygun bir şekilde tespit edilen bir kamu görevlisine yapt ırım uygulamas ını engellemek gibi bir amac ı veya etkisi bulunmad ığına kanaat getirmi ştir. AİHM, Sözle şme nin herhangi bir eylem nedeniyle hem ceza hem de disiplin yarg ılamalar ının başlatılmas ına veya söz konusu iki yarg ılama türünün e ş zamanl ı olarak yürütülmesine halel getirmedi ğine vurgu yapmaktad ır. AİHM ayr ıca, cezai sorumlulu ğun kald ırılmas ı hâlinde bile daha hafif bir ispat külfeti temelinde ayn ı olaylardan do ğan hukuki veya di ğer sorumluluklar ın tesis edilmesine halel getirilmedi ğine işaret etmektedir. Ancak nihai bir cezai hüküm olmaks ızın disiplin yarg ılamas ı kapsam ında başvurana iddia konusu eylemi nedeniyle cezai sorumluluk yükleyen bir ifadenin bulunmas ı hâlinde 6. maddenin (2) numaral ı fıkras ı kapsam ına giren bir mesele söz konusu olacakt ır (Seven/Türkiye , 51). 26. Bu ba ğlamda Sözle şme nin 6. maddesinin ikinci f ıkras ının sağlad ığı koruman ın ikinci yönüne göre san ığın beraatiyle veya davan ın düşmesiyle sonuçlanan ceza yarg ılamalar ı sonras ında söz konusu ki şiye, masumiyetine uygun bir muamelede bulunulmas ı gerekir. Bu ikinci yönde maddenin genel amac ı bir suçtan beraat eden bireyleri veya ceza yarg ılamas ı düşen kişileri, itham edildikleri suçtan asl ında suçlu olduklar ını düşünen kamu görevlileri ve makamlar ına karşı korumakt ır. Bu davalarda masumiyet karinesi -adil olmayan bir cezai hükmün önlenmesi için- sa ğlad ığı usule ili şkin güvencenin çe şitli koşullar ının yarg ılamada uygulanmas ı suretiyle hayata geçirilmi ştir. Beraat veya herhangi bir dü şme karar ına riayet edilmesi hakk ının korunmamas ı hâlinde Sözle şme nin 6. maddesinin ikinci f ıkras ında yer alan adil yarg ılanma güvenceleri teorik ve hayalî olma riskiyle kar şı karşıya kalabilir Başvuru Numaras ı: 2018/23214 Karar Tarihi : 25/2/2021 6(Seven/Türkiye , 54). V.İNCELEME VE GEREKÇE 27. Mahkemenin 25/2/2021 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı 28. Başvurucu; suçun i şlendiği tarihe göre disiplin soru şturmas ına başlan ılan tarih itibar ıyla disiplin cezas ı verme yetkisinin zamana şımına uğrad ığını, isnat edilen fiilin cinsel taciz suçunu olu şturmad ığını, bu fiilin memurluktan ç ıkarmay ı gerektirmedi ğini, hakk ında HAGB karar ı verildiğini ifade etmektedir. HAGB kararlar ının amac ına ayk ırı bir yorum yap ıldığını, idarenin takdir yetkisini kötüye kulland ığını, masumiyet karinesi ve lekelenmeme hakk ının gözard ı edildiğini, Mahkemece mevzuat ın ve somut olay ın eksik ve hatal ı değerlendirildi ğini, ayn ı konudaki davalarda farkl ı kararlar verildi ğini, hak arama özgürlüğünü zedeledi ğini belirterek adil yarg ılanma hakk ının, eşitlik ilkesinin ve masumiyet karinesinin ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. B. Değerlendirme 29. Anayasa n ın Hak arama hürriyeti kenar ba şlıklı 36. maddesinin birinci fıkras ı şöyledir: Herkes, me şru vas ıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yarg ı mercileri önünd e davac ı veya daval ı olarak iddia ve savunma ile adil yarg ılanma hakk ına sahiptir. 30. Anayasa n ın 38. maddesinin dördüncü f ıkras ı şöyledir: Suçluluğu hükmen sabit oluncaya kadar, kimse suçlu say ılamaz. 31. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucu; her ne kadar suç ve cezalar ın kanuniliği ilkesi ile e şitlik ilkesinin ihlal edildi ğini iddia etmi ş ise de an ılan şikâyetin içeri ği incelendiğinde başvurucunun şikâyetinin özünün iptal davas ında HAGB karar ının esas alınmas ına ilişkin oldu ğu anlaşılmaktad ır. Bu bak ımdan ba şvurucunun iddialar ının masumiyet karinesi bak ımından incelenmesi gerekmektedir. 1. Kabul Edilebilirlik Yönünden32. Anayasa Mahkemesi masumiyet karinesinin ihlali iddialar ını inceledi ği başvurularda (çok say ıda karar aras ından bkz. S.M. [GK], B. No: 2016/6038, 20/6/2019; Galip Şahin [GK], B. No: 2015/6075,11/6/2018) suç isnad ı na ilişkin bir güvence olan masumiyet karinesinin medeni hak ve yükümlülüklere ili şkin uyuşmazl ıklarda hangi hâllerde uygulanabilece ğine ilişkin ilkeleri belirlemi ştir. Buna göre masumiyet karinesinin medeni hak ve yükümlülükler kapsam ında kalan bir yarg ılamada uygulanabilmesi için ba şvurucunun söz konusu medeni hak ve yükümlülüklere ili şkin yarg ılama ile hakk ında yürütülen vey a sona eren ceza yarg ılamas ı aras ında bağlant ı bulunduğunu göstermesi gerekmektedir. Medeni hak yarg ılamas ında, ceza yarg ılamas ında verilen karar ın sonucunun dikkate al ındığı ve değerlendirildi ği veya ceza dosyas ında yer alan delillerin irdelendi ği ya da ba şvurucunun Başvuru Numaras ı: 2018/23214 Karar Tarihi : 25/2/2021 7hakk ındaki suçlamay ı doğuran olaylara dahli ile ilgili irdelemelerde bulunuldu ğu veyahut başvurucunun muhtemel suçlulu ğuyla ilgili yorum yap ıldığı hâllerde söz konusu ba ğlant ının var olduğu kabul edilebilir. Bununla birlikte idare/hukuk yarg ılamas ı ile ceza yarg ılamas ı aras ındaki bağlant ının varl ığına işaret eden olgular ın tüketme yoluyla say ılmas ının mümkün olmad ığı, bunlar ın kararlar ın verildiği yarg ılamalar ın türüne ve içeri ğine göre de ğişebileceği kabul edilmelidir. 33. Somut olayda ba şvurucu, devlet memurlu ğundan ç ıkarma işleminin iptali istemiyle açt ığı davada ç ıkarma işlemine konu eylem nedeniyle yap ılan ceza yarg ılamas ında HAGB karar ı verilmesine kar şın İdare Mahkemesince eylemin sabit görülerek i şlemin hukuka uygun bulunmas ından şikâyet etmektedir. Gerek mahkeme karar ında gerekse disiplin makamlar ının işlemlerinde ceza yarg ılamas ına konu eylemlerle ilgili olarak de ğerlendirme yap ıldığı gözlemlenmektedir. Bu hususlar -herhangi bir ihlale yol aç ıp açmad ıklar ı hususu aşağıda değerlendirilecek olmakla birlikte- disiplin i şleminin denetlendi ği yarg ı süreci ile ceza yarg ılamas ı aras ında bağlant ının bulundu ğu sonucuna ula şılmas ı bak ımından yeterli görülmüştür. Bu ba ğlamda masumiyet karinesinin sa ğlad ığı güvencenin devreye girdi ği somut ba şvuruda Anayasa'n ın 36. ve 38. maddelerinin uygulanabilir oldu ğu kanaatine var ılm ıştır. 34. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan masumiyet karinesinin ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. 2. Esas Yönünden a. Genel İlkeler 35. Masumiyet karinesi, Anayasa'n ın 38. maddesinin dördüncü f ıkras ında "Suçluluğu hükmen sabit oluncaya kadar, kimse suçlu say ılamaz." şeklinde düzenlenmi ştir. Anayasa n ın 36. maddesinde ise herkesin iddia ve savunma ile adil yarg ılanma hakk ına sahip olduğu belirtilmektedir. An ılan maddeye adil yarg ılanma ibaresinin eklenmesine ili şkin gerekçede, Türkiye'nin taraf oldu ğu uluslararas ı sözleşmelerce de güvence alt ına al ınan adil yarg ılama hakk ının madde metnine dâhil edildi ği vurgulanm ıştır. Nitekim Sözle şme'nin 6. maddesinin (2) numaral ı fıkras ında, kendisine bir suç isnat edilen herkesin suçlulu ğu yasal olarak sabit oluncaya kadar suçsuz say ılacağı düzenlenmi ştir. Bu itibarla masumiyet karinesi, Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan adil yarg ılanma hakk ının bir unsuru olmakla beraber suçlulu ğu hükmen sabit oluncaya kadar kimsenin suçlu say ılamayaca ğına dair 38. maddesinin dördüncü f ıkras ında ayr ıca düzenlenmi ştir (Fameka İnş. Plastik San v e Tic. Ltd. Şirketi, B. No: 2014/3905, 19/04/2017, 27). 36. Masumiyet karinesi, hakk ında suç isnad ı bulunan bir ki şinin adil bir yarg ılama sonunda suçlu oldu ğuna dair kesin hüküm tesis edilene kadar masum say ılmas ı gerektiğini ifade etmekte ve hukuk devleti ilkesinin de bir gere ğini oluşturmaktad ır (AYM, E.2013/133, K.2013/169, 26/12/2013). An ılan karine, ki şinin suç i şlediğine dair kesinle şmiş bir yarg ı karar ı olmadan suçlu olarak kabul edilmemesini güvence alt ına almaktad ır. Ayr ıca hiç kimse, suçluluğu hükmen sabit oluncaya kadar yarg ılama makamlar ı ve kamu otoriteleri taraf ından suçlu olarak nitelendirilemez ve suçlu muamelesine tabi tutulamaz ( Kürşat Eyol, B. No: 2012/665, 13/6/2013, 26). 37. Adil yarg ılanma hakk ının bir unsuru olan masumiyet karinesinin sa ğlad ığı Başvuru Numaras ı: 2018/23214 Karar Tarihi : 25/2/2021 8güvencenin iki yönü bulunmaktad ır. 38. Güvencenin ilk yönü; ki şi hakk ındaki ceza yarg ılamas ı sonuçlan ıncaya kadar geçen, bir ba şka ifadeyle ki şinin ceza gerektiren bir suçla itham edildi ği (suç isnad ı alt ında olduğu) sürece ili şkin olup suçlu oldu ğuna dair hüküm tesis edilene kadar ki şinin suçlulu ğu ve eylemleri hakk ında erken aç ıklamalarda bulunulmas ını yasaklar. Güvencenin bu yönünün kapsam ı sadece ceza yarg ılamas ını yürüten mahkemeyle s ınırlı değildir. Güvence ayn ı zamanda di ğer tüm idari ve adli makamlar ın da işlem ve kararlar ında, suçlulu ğu hükmen sabit oluncaya kadar ki şinin suçlu oldu ğu yönünde ima ya da aç ıklamalarda bulunmamas ını gerekli k ılar. Dolay ısıyla sadece suç isnad ına konu ceza yarg ılamas ı kapsam ında değil ceza yarg ılamas ı ile eş zamanl ı olarak yürütülen di ğer hukuki süreç ve yarg ılamalarda da (idari, hukuk, disiplin gibi) masumiyet karinesinin ihlali söz konusu olabilir ( Galip Şahin, 39). 39. Güvencenin ikinci yönü ise ceza yarg ılamas ı sonucunda mahkûmiyet d ışında bir hüküm kuruldu ğunda devreye girer ve daha sonraki yarg ılamalarda ceza gerektiren suçl a ilgili olarak ki şinin masumiyetinden şüphe duyulmamas ını, kamu makamlar ının toplum nezdinde ki şinin suçlu oldu ğu izlenimini uyand ıracak işlem ve uygulamalardan kaç ınmas ını gerektirir ( Galip Şahin, 40). 40. Bilindi ği gibi ceza muhakemesi hukuku ile disiplin hukuku farkl ı kural ve ilkelere tabi disiplinlerdir. Disiplin hukuku kurumun iç düzenini korumay ı amaçlayan ve bunun için kamu görevlilerinin mevzuata, çal ışma düzenine, hizmetin gereklerine ayk ırı fiillerine yönelik olarak uygulanacak yapt ırımlar ı ve bu yapt ırımlar ın uygulanmas ındaki usul ve esaslar ı düzenleyen bir hukuk alan ıdır. Baz ı hâllerde ise kamu görevlisinin fiili ceza hukuku kapsam ında suç tan ımına uymas ının yan ı s ıra disiplin hukuku yönünden de sorumluluk gerektiren bir mahiyet ta şıyabilir (benzer yönde de ğerlendirmeler için bkz. Özcan Pektaş, B. No: 2013/6879, 2/12/2015, 25; Kürşat Eyol, 30). Böyle bir durumda Anayasa'da güvence alt ına al ınan masumiyet karinesinin bir eylemi nedeniyle ilgili hakk ında hem ceza hem de disiplin i şlemlerinin yürütülmesine engel te şkil etmedi ğini, bu iki sürecin e ş zamanl ı olarak devam etmesinin de önünde an ılan güvence bak ımından bir mâni bulunmad ığını belirtmek gerekir ( M.E.T. , B. No: 2014/11920, 3/7/2018, 61). 41. Öte yandan ceza muhakemesi sonucunda ki şinin müsnet suçu i şlemediğine dair hükümler d ışında ceza mahkemesi hükmü, disiplin makamlar ı aç ısından doğrudan bağlay ıcı değildir. Ancak cezai sorumlulu ğu ortadan kalkm ış olsa dahi ayn ı olaylar nedeniyle -dah a hafif bir ispat külfeti temelinde- ki şi hakk ında başka tür bir sorumlulu ğun tesis edilmesinin önünde bir engel bulunmamaktad ır (benzer yöndeki de ğerlendirmeler için bkz. Özcan Pekta ş, 25; Kürşat Eyol, 30). 42. Ceza muhakemesiyle e ş zamanl ı olarak yürütülen, bir ba şka ifadeyle ki şinin henüz suç isnad ı alt ında oldu ğu, ceza makamlar ı taraf ından hakk ında herhangi bir hüküm kurulmad ığı süreçte devam eden disiplin soru şturma ve yarg ılamalar ında masumiyet karinesi bak ımından önemli olan husus; kamu makamlar ının işlem ya da kararlar ında belirttikleri gerekçeler veya kulland ıklar ı dil nedeniyle bireye cezai sorumluluk yüklememeleri, ceza mahkemeleri taraf ından henüz suçlu bulunmam ış bireyin masumiyeti üzerine gölge düşürülmesine sebebiyet vermemeleridir ( Galip Şahin, 47). 43. Bununla birlikte ceza yarg ılamas ına konu maddi olay ve olgular ın disiplin hukuku esaslar ı çerçevesinde di ğer kamu makamlar ınca (idari/adli) ayr ıca değerlendirilmesi ve bu de ğerlendirme sonucunda ula şılacak kanaate göre i şlem/karar tesis edilmesi mümkündür. Bu ba ğlamda disiplin i şlem ve yarg ılamalar ında ceza yarg ılamas ında elde edilen Başvuru Numaras ı: 2018/23214 Karar Tarihi : 25/2/2021 9bir delile istinat edilmesi ya da ki şi hakk ında yap ılan ceza yarg ılamas ına bir olgu olarak at ıf yap ılm ış olmas ı tek başına masumiyet karinesinin sa ğlad ığı güvencelere ayk ırılık teşkil etmez. Ancak adli ve idari makamlar ın kendi görev s ınırlar ını aşarak kişiyi suçlu ilan etmesi veya bu ba ğlamda birtak ım ç ıkar ımlarda bulunmas ı masumiyet karinesinin ihlaline yol açabilir. Masumiyet karinesi kapsam ındaki güvencelerin sa ğlan ıp sağlanmad ığının tespiti yap ılırken ise karar ın gerekçesinin bir bütün olarak de ğerlendirilmesi gerekir ( Galip Şahin, 48). 44. Hükmün aç ıklanmas ının geri b ırak ılmas ına karar verilen durumlarda san ığın suçlu oldu ğu konusunda ula şılm ış bir vicdani kanaat bulunmakta ve bu kanaat kasten yeni bir suç işlenmemesi şart ına bağlı olarak hüküm ifade etmemektedir. Gerçekten hükmün açıklanmas ının geri b ırak ılmas ı, mahkûmiyet konusunda vicdani kanaate ula şmış mahkemenin buna ili şkin hükmü aç ıklamay ı belirli bir süre ertelemesini, bu süre zarf ında hükmün san ık hakk ında bir hukuki sonuç do ğurmamas ını ve bu süre sonunda ki şinin başka suç işlememesi hâlinde aç ıklanmas ı geri b ırak ılan hükmün ortadan kald ırılarak davan ın düşmesine karar verilmesini ifade eder. Bu çerçevede ceza davas ı dışında fakat ceza davas ına konu olan eylemler nedeniyle devam eden idari uyu şmazl ıklarda aç ıklanmas ı geri b ırak ılan mahkûmiyet karar ına dayan ılmas ı masumiyet karinesi ile çeli şebilir ( Kürşat Eyol, 28, 29). 45.İdari uyu şmazl ığın çözümüne esas te şkil etmesi bak ımından salt ki şinin yarg ılanm ış olmas ından ve hükmün aç ıklanmas ının geri b ırak ılmas ına dair karardan söz edilmesi, masumiyet karinesinin ihlal edildi ğinden söz edebilmek bak ımından yeterli değildir. Bunun için karar ın gerekçesinin bütün hâlinde dikkate al ınmas ı ve nihai karar ın münhas ıran hükmün aç ıklanmas ının geri b ırak ılmas ına karar verilen fiillere dayan ıp dayanmad ığının incelenmesi gerekir ( Ramazan Tosun, B. No: 2012/998, 7/11/2013 , 63; Hüseyin Şahin, B. No: 2013/1728, 12/11/2014, 40). b.İlkelerin Olaya Uygulanmas ı 46. Somut olayda ba şvurucu, aleyhine ceza davas ı aç ılm ış ve hüküm verilmi ş olmas ının disiplin cezas ı verilmesine ili şkin işleme karşı açt ığı davan ın reddine gerekçe olarak gösterilmesi nedeniyle masumiyet karinesinin ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. Bir başka ifadeyle ba şvurucu gerek idarenin disiplin cezas ı karar ında gerekse mahkeme karar ında geçen somut herhangi bir ifadeden şikâyet etmemi ş, bir bütün olarak ceza davas ındaki suçlamalar esas al ınarak disiplin cezas ı verilmesi ve buna kar şı açt ığı davan ın reddedilmesinden yak ınm ıştır. 47. Yukar ıda al ıntılanan ilkeler uyar ınca, ceza gerektiren herhangi bir suç isna t edilen ancak kesin olarak mahkûm edilmemi ş bulunan bir ki şiye yönelik hukuki karar ın kişinin suçlu oldu ğu yönünde bir görü şü yans ıtmas ı hâlinde masumiyet karinesinin ihlal edilmiş olacağı aç ıktır. 48. Başvuruya konu Mahkeme karar ın ret gerekçesinde münhas ıran Ceza Mahkemesinin karar ına dayan ıldığı görülmektedir. Mahkeme gerekçesinde ceza mahkemesi karar ına at ıfla "...davac ıya isnat edilen fiilin, ceza mahkemesi karar ıyla sübuta erdi ği..." ifadesine yer vererek ba şvurucunun eylemine uyan disiplin cezas ı ile cezaland ırıldığı sonucuna ula şmıştır (bkz. 18). Mahkeme, disiplin cezas ının hukuka uygun oldu ğu sonucuna ulaşırken disiplin hukuku ba ğlam ında bir delillendirmeyi esas alarak idare hukuku çerçevesinde somut olaya dair yeni bir hukuki de ğerlendirmede bulunmam ıştır. Başvuru Numaras ı: 2018/23214 Karar Tarihi : 25/2/2021 1049. Bu kapsamda Mahkemece, uyu şmazl ık konusu disiplin cezas ına esas olan olaylara ili şkin yeni bir de ğerlendirme yap ılmadan ba şvurucuya isnat edilen fiilin ceza mahkemesi karar ıyla sübuta erdi ği ifade edilerek disiplin cezas ının hukuka uygun bulundu ğu yönündeki gerekçesini kendi de ğerlendirmesinden ziyade HAGB karar ı ile sonuçlanan ceza mahkemesi karar ına dayand ırdığı görülmektedir. 50. Ceza yarg ılamas ından bağıms ız, kendi kanaatini ortaya koyacak herhangi bir delili karar ında irdelemeyen, olay ve olgular hakk ında yeni bir de ğerlendirme yapmayan derece mahkemesinin münhas ıran ceza yarg ılamas ı sonunda verilen HAGB karar ındaki tesbitlere dayand ığı ve eyleme yönelik an ılan ifadelerinin de (bkz. 48) masumiye t karinesini ihlal edici mahiyette oldu ğu anlaşılmaktad ır. 51. Sonuç olarak kararda yap ılan değerlendirme ve kullan ılan ifadelerin masumiyet karinesini ihlal etti ği sonucuna ula şılm ıştır. 52. Aç ıklanan gerekçelerle Anayasa'n ın 36. ve 38. maddelerinde güvence alt ına alınan masumiyet karinesinin ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. Muammer TOPAL bu görü şe kat ılmam ıştır. 3. 6216 Say ılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 53. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un 50. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: (1) Esas inceleme sonunda, ba şvurucunun hakk ının ihlal edildi ğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal karar ı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yap ılmas ı gerekenlere hükmedilir (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar ından kaynaklanm ışsa, ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ırmak için yeniden yarg ılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmayan hâllerde ba şvurucu lehin e tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava aç ılmas ı yolu gösterilebilir. Yeniden yarg ılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ında açıklad ığı ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir. 54. Başvurucu, ihlalin tespiti ve yeniden yarg ılama yap ılmas ı talebinde bulunmu ştur. 55. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Do ğan ([GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018) karar ında ihlal sonucuna var ıldığında ihlalin nas ıl ortadan kald ırılacağı hususunda genel ilkeler belirlenmi ştir. Anayasa Mahkemesi di ğer bir karar ında ise bu ilkelerle birlikte ihlal karar ının yerine getirilmemesinin sonuçlar ına da değinmiş ve bu durumun ihlalin devam ı anlam ına gelece ği gibi ilgili hakk ın ikinci kez ihlal edilmesiyle sonuçlanaca ğına da işaret etmiştir (Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , B. No: 2016/12506, 7/11/2019). 56. Bireysel ba şvuru kapsam ında bir temel hakk ın ihlal edildi ğine karar verildi ği takdirde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırıldığından söz edilebilmesi için temel kural mümkün oldu ğunca eski hâle getirmenin yani ihlalden önceki duruma dönülmesinin sağlanmas ıdır. Bunun için ise öncelikle ihlalin kayna ğı belirlenerek devam eden ihlali n Başvuru Numaras ı: 2018/23214 Karar Tarihi : 25/2/2021 11durdurulmas ı, ihlale neden olan karar veya i şlemin ve bunlar ın yol açt ığı sonuçlar ın ortadan kald ırılmas ı, varsa ihlalin sebep oldu ğu maddi ve manevi zararlar ın giderilmesi, ayr ıca bu bağlamda uygun görülen di ğer tedbirlerin al ınmas ı gerekmektedir ( Mehmet Do ğan, 55, 57). 57.İhlalin mahkeme karar ından kaynakland ığı veya mahkemenin ihlali gideremedi ği durumlarda Anayasa Mahkemesi, 6216 say ılı Kanun un 50. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 79. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (a) bendi uyar ınca ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere karar ın bir örne ğinin ilgili mahkemeye gönderilmesine hükmeder. An ılan yasal düzenleme, usul hukukundaki benzer hukuki kurumlardan farkl ı olarak ihlali ortadan kald ırmak amac ıyla yeniden yarg ılama sonucunu do ğuran ve bireysel ba şvuruya özgülenen bir giderim yolunu öngörmektedir. Bu nedenle Anayasa Mahkemesi taraf ından ihlal karar ına bağlı olarak yeniden yarg ılama karar ı verildiğinde usul hukukundaki yarg ılaman ın yenilenmesi kurumundan farkl ı olarak ilgili mahkemenin yeniden yarg ılama sebebinin varl ığını kabul hususunda herhangi bir takdir yetkisi bulunmamaktad ır. Dolay ısıyla böyle bir karar ın kendisine ula ştığı mahkemenin yasal yükümlülü ğü, ilgilinin talebini beklemeksizin Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ı nedeniyle yeniden yarg ılama karar ı vererek devam eden ihlalin sonuçlar ını gidermek üzere gereken i şlemleri yerine getirmektir ( Mehmet Do ğan, 58, 59; Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , 57-59, 66, 67). 58.İncelenen ba şvuruda Siirt İdare Mahkemesi taraf ından yap ılan yarg ılama sonucu masumiyet karinesinin ihlal edildi ği sonucuna var ılm ıştır. Dolay ısıyla somut ba şvuruda ihlalin mahkeme karar ından kaynakland ığı anlaşılmaktad ır. 59. Bu durumda masumiyet karinesinin ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmaktad ır. Yap ılacak yeniden yarg ılama ise usul hukukunda yer alan benzer kurumlardan farkl ı ve bireysel ba şvuruya özgü bir düzenleme içeren 6216 say ılı Kanun'un 50. maddesinin (2) numaral ı fıkras ına göre ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ına yöneliktir. Bu kapsamda yeniden yarg ılama sürecinde mahkemelerce yap ılmas ı gereken i ş, öncelikle hak ihlaline yol açan mahkeme karar ının ortadan kald ırılmas ından ve Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ula ştıran nedenleri gideren, ihlal karar ında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar verilmesinden ibarettir. Bu sebeple karar ın bir örne ğinin yeniden yarg ılama yap ılmak üzere ilgili Mahkemeye gönderilmesine karar verilmesi gerekir. 60. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 294,70 TL harç ve 3.600 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 3.849,70 TL yarg ılama giderinin ba şvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Masumiyet karinesinin ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL ED İLEBİLİR OLDUĞUNA OYB İRLİĞİYLE, B. Anayasa n ın 36. maddesi ile 38. maddesinin dördüncü f ıkras ında güvence alt ına alınan masumiyet karinesinin İHLAL ED İLDİĞİNE Muammer TOPAL' ın karşıoyu ve OYÇOKLU ĞUYLA, Başvuru Numaras ı: 2018/23214 Karar Tarihi : 25/2/2021 12C. Karar ın bir örne ğinin masumiyet karinesinin ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere Siirt İdare Mahkemesine (E.2016/1638, K.2016/1057) GÖNDER İLMESİNE, D. 294,70 TL harç ve 3.600 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 3.894,70 TL yarg ılama giderinin ba şvurucuya ÖDENMES İNE, E. Ödemenin, karar ın tebliğini takiben ba şvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, F. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 25/2/2021 tarihinde karar verildi. Ba şkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Muammer TOPAL Recai AKYEL Üye Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Başvuru Numaras ı: 2018/23214 Karar Tarihi : 25/2/2021 13KARŞIOY Anayasa'n ın 148. maddesinin üçüncü f ıkras ı ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un 45. maddesinin (1) numaral ı fıkras ına göre bireysel ba şvurunun incelenebilmesi için kamu gücü taraf ından ihlal edildi ği iddia edilen hakk ın Anayasa'da güvence alt ına al ınm ış olmas ının yan ı sıra Sözleşme ve Türkiye'nin taraf oldu ğu Sözleşme'ye ek protokoller kapsam ına da girmesi gerekir (Onurhan Solmaz, B. No: 2012/1049, 26/3/2013, 18). Masumiyet karinesi; Anayasa'n ın 38. maddesinin dördüncü, Sözle şme'nin ise 6. maddesinin (2) numaral ı fıkralar ında düzenlenmektedir (Ahmet Altunta ş ve diğerleri [GK], B. No: 2015/19616, 17/5/2018, 7). Bir başka ifadeyle masumiyet karinesi, Anayasa'n ın 36. maddesinde güvence alt ına alınan adil yarg ılanma hakk ının bir unsuru olmakla beraber suçlulu ğu hükmen sabit oluncaya kadar kimsenin suçlu say ılamayaca ğı belirtilmek suretiyle Anayasa'n ın 38. maddesinin dördüncü f ıkras ında ayr ıca düzenlenmi ştir (Galip Şahin, B. No: 2015/6075, 11/6/2018, 37). Masumiyet karinesi, ki şinin suç i şlediğine dair kesinle şmiş bir yarg ı karar ı olmadan suçlu olarak kabul edilmemesini güvence alt ına al ır. Bunun sonucu olarak ki şinin masumiyeti asıl olduğundan suçlulu ğu ispat külfeti iddia makam ına ait olup kimseye suçsuzlu ğunu ispa t mükellefiyeti yüklenemez. Ayr ıca hiç kimse, suçlulu ğu hükmen sabit oluncaya kadar yarg ılama makamlar ı ve kamu otoriteleri taraf ından suçlu olarak nitelendirilemez ve suçlu muamelesine tabi tutulamaz (Kür şat Eyol, B. No: 2012/665, 13/6/2013, 26). Adil yarg ılanma hakk ının bir unsuru olan masumiyet karinesinin sa ğlad ığı güvencenin iki yönü bulunmaktad ır (Galip Şahin, 38). Güvencenin birinci yönü ki şi hakk ındaki ceza yarg ılamas ı sonuçlan ıncaya kadar geçen, bir ba şka ifadeyle ki şinin ceza gerektiren bir suçla itham edildi ği (suç isnad ı alt ında olduğu) sürece ili şkin olup suçlu oldu ğuna dair hüküm tesis edilene kadar ki şinin suçlulu ğu ve eylemleri hakk ında erken aç ıklamalarda bulunulmas ını yasaklar. Güvencenin bu yönünün kapsam ı sadece ceza yarg ılamas ını yürüten mahkemeyle s ınırlı değildir. Güvence ayn ı zamanda di ğer tüm idari ve adli makamlar ın da işlem ve kararlar ında, suçlulu ğu hükmen sabit oluncaya kadar ki şinin suçlu oldu ğu yönünde ima ya da aç ıklamalarda bulunmamas ını gerekli k ılar. Dolay ısıyla sadece suç isnad ına konu ceza yarg ılamas ı kapsam ında değil ceza yarg ılamas ı ile eş zamanl ı olarak yürütülen di ğer hukuki süreç ve yarg ılamalarda da (idari, hukuk, disiplin gibi) masumiyet karinesinin ihlali söz konusu olabilir (Galip Şahin, 39). Masumiyet karinesinin ikinci yönü ceza yarg ılamas ı sonucunda mahkûmiyet d ışında bir hüküm kuruldu ğunda devreye girer ve daha sonraki yarg ılamalarda ceza gerektiren suçla ilgili olarak ki şinin masumiyetinden şüphe duyulmamas ını, kamu makamlar ının toplum nezdinde ki şinin suçlu oldu ğu izlenimini uyand ıracak işlem ve uygulamalardan kaç ınmas ını gerektirir (Galip Şahin, 40). Diğer taraftan bilindi ği gibi ceza muhakemesi hukuku ile disiplin hukuku farkl ı kural ve ilkelere tabi disiplinlerdir. Disiplin hukuku; kurumun iç düzenini korumay ı amaçlayan ve bunun için kamu görevlilerinin mevzuata, çal ışma düzenine, hizmetin gereklerine ayk ırı Başvuru Numaras ı: 2018/23214 Karar Tarihi : 25/2/2021 14fiillerine yönelik olarak uygulanacak yapt ırımlar ı ve bu yapt ırımlar ın uygulanmas ındaki usul ve esaslar ı düzenleyen bir hukuk alan ıdır. Baz ı hâllerde ise kamu görevlisinin fiilî ceza hukuku kapsam ında suç tan ımına uymas ının yan ı s ıra disiplin hukuku yönünden de sorumluluk gerektiren bir mahiyet ta şıyabilir. (Özcan Pekta ş, B. No: 2013/6879, 2/12/2015, 25; Kürşat Eyol, 30). Böyle bir durumda Anayasa'da güvence alt ına al ınan masumiyet karinesinin, bir eylemi nedeniyle ilgili hakk ında hem ceza hem de disiplin i şlemlerinin yürütülmesine engel te şkil etmedi ğini, bu iki sürecin e ş zamanl ı olarak devam etmesinin de önünde an ılan güvence bak ımından bir mâni bulunmad ığını belirtmek gerekir. Öte yandan ceza muhakemesi sonucunda ki şinin müsnet suçu i şlemediğine dair hükümler d ışında ceza mahkemesi hükmü, disiplin makamlar ı aç ısından doğrudan bağlay ıcı değildir. Ancak cezai sorumlulu ğu ortadan kalkm ış olsa dahi ayn ı olaylar nedeniyle -dah a hafif bir ispat külfeti temelinde- ki şi hakk ında başka tür bir sorumlulu ğun tesis edilmesinin önünde bir engel bulunmamaktad ır (Özcan Pekta ş, 25; Kür şat Eyol, 30). Ceza muhakemesiyle e ş zamanl ı olarak yürütülen, bir ba şka ifadeyle ki şinin henüz suç isnad ı alt ında oldu ğu, ceza makamlar ı taraf ından hakk ında herhangi bir hüküm kurulmad ığı süreçte devam eden disiplin soru şturma ve yarg ılamalar ında masumiyet karinesi bak ımından önemli olan husus; kamu makamlar ının işlem ya da kararlar ında belirttikleri gerekçeler veya kulland ıklar ı dil nedeniyle bireye cezai sorumluluk yüklememeleri, ceza mahkemeleri taraf ından henüz suçlu bulunmam ış bireyin masumiyeti üzerine gölge düşürülmesine sebebiyet vermemeleridir (Galip Şahin, 47). Somut olayda ba şvurucu, aleyhine ceza davas ı aç ılm ış ve hüküm verilmi ş olmas ının disiplin cezas ı verilmesine ili şkin işleme kar şı açt ığı davan ın reddine gerekçe olarak gösterilmesi nedeniyle masumiyet karinesinin ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. Bir ba şka ifadeyle ba şvurucu gerek idarenin disiplin cezas ı karar ında gerekse mahkeme karar ında geçen somut herhangi bir ifadeden şikâyet etmemi ş, bir bütün olarak ceza davas ındaki suçlamalar esas al ınarak disiplin cezas ı verilmesi ve buna kar şı açt ığı davan ın reddedilmesinden yak ınm ıştır. Olayda ba şvurucu hakk ındaki ceza yarg ılamas ı sonuçland ıktan sonra disiplin hukuku süreçlerinin tamamland ığı ancak HAGB karar ından önce disiplin i şlemine kar şı açılan idari davan ın karara ba ğland ığı anlaşılmaktad ır. Başvurucunun kanun yolu a şamas ında ceza davas ında hakk ında HAGB karar ı verildiğini, bir ba şka ifadeyle suçlulu ğunun hükmen sabit olmad ığını, bu sebeple mahkeme karar ının bozulmas ı gerektiğini ifade etti ği görülmektedir. Mahkeme karar ının incelenmesinden, ba şvurucuya disiplin cezas ı verilmesinin salt ceza davas ına dayanmad ığı, ceza yarg ılamas ında kullan ılan deliller gözönünde bulundurularak ancak ceza yarg ılamas ından ayr ı olarak disiplin hukuku çerçevesinde durumunun de ğerlendirildi ği, disiplin cezas ı verilmesine ili şkin işlemin Mahkemece hukuka uygun bulunarak davan ın reddedildi ği anlaşılmaktad ır. Mahkeme karar ında geçen "...davac ıya isnat edilen fiilin, ceza mahkemesi karar ıyla sübuta erdi ği, bu fiilin memurluk s ıfat ı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz k ızart ıcı ve utanç verici hareket niteli ğinde bulundu ğu... " ifadesi, gerekçenin tek ba şına ceza mahkemesi karar ına dayanmam ış olmas ı, Mahkemenin soru şturma raporundaki tespitler, tan ık ifadeleri, diğer bilgi ve belgelere göre ba şvurucunun üzerine at ılı bulunan disiplin suçunu i şlediği sonucuna vard ığı gözönünde bulunduruldu ğunda bir bütün olarak gerekçenin masumiyet Başvuru Numaras ı: 2018/23214 Karar Tarihi : 25/2/2021 15karinesini ihlal etmedi ği sonucuna var ılm ıştır. Dolay ısıyla başvuruya konu mahkeme karar ında başvurucunun suçlu oldu ğuna yönelik bir itham ın bulunmad ığı, suç vasf ının ve mahiyetinin tart ışılmad ığı, yaln ızca somut olay ın işlem tarihindeki ko şullar dikkate al ınarak mevzuat ba ğlam ında idari yönden değerlendirildi ği ve tesis edilen i şlemin hukuka uygun oldu ğu yönünde hüküm kuruldu ğu görüldüğünden bireysel ba şvuruya konu edilen mahkeme karar ında masumiyet karinesine yönelik bir müdahalenin bulunmad ığı sonucuna var ılmaktad ır. Aç ıklanan gerekçelerle masumiyet karinesine yönelik bir ihlal olmad ığı görüşüyle çoğunluk karar ına kat ılmad ım. Üye Muammer TOPAL