TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR İSMAİL KARACA BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/26460) Karar Tarihi: 21/4/2021 Başvuru Numaras ı: 2017/26460 Karar Tarihi : 21/4/2021 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Recai AKYEL Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Raportör : Denizhan HOROZG İL Başvurucu : İsmail KARACA Vekili : Av. Serdar BALIK I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru; komiser olarak görev yapan ba şvurucunun kat ıldığı bir toplant ıda düzen
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR İSMAİL KARACA BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/26460) Karar Tarihi: 21/4/2021 Başvuru Numaras ı: 2017/26460 Karar Tarihi : 21/4/2021 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Recai AKYEL Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN Raportör : Denizhan HOROZG İL Başvurucu : İsmail KARACA Vekili : Av. Serdar BALIK I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru; komiser olarak görev yapan ba şvurucunun kat ıldığı bir toplant ıda düzenlenen tutanak nedeniyle disiplin cezas ıyla cezaland ırılmas ı sonucu ifade özgürlü ğünün, disiplin cezas ı uyguland ıktan sonra mevzuatta yap ılan değişikliklerin ve Anayasa Mahkemesince verilen iptal karar ının gözetilmemesi nedeniyle de suç ve cezalar ın kanunili ği ilkesinin ihlal edildi ği iddialar ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 5/6/2017 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurular ın kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık görüş bildirmemi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2017/26460 Karar Tarihi : 21/4/2021 38. Başvurucu 1978 do ğumlu olup olaylar ın meydana geldi ği tarihte Diyarbak ır İl Emniyet Müdürlü ğü kadrosunda komiser olarak görev yapmaktad ır. 9. Başvurucu 17/12/2014 tarihinde Urfa yolu uygulama noktas ından sorumlu komiser olarak görevlendirilmi ştir. 10. Diyarbak ır'da diğer baz ı uygulama noktalar ında görevli olan ve içinde başvurucunun da bulundu ğu 10 emniyet müdürü, 2 emniyet amiri, 1 ba şkomiser, 5 komise r ve 5 komiser yard ımc ısı iki farkl ı tarihte, uygulama noktalar ından sorumlu İl Emniyet Müdü r Yard ımc ısı M.Z.A.n ın bilgisi dâhilinde uygulama noktalar ındaki zaafiyetler ve ihtiyaçlar hakk ında toplant ı yapm ış; bu toplant ıya ilişkin 6 bölüm ve 55 maddeden olu şan 10 sayfal ık bir tutanak tutmu ş ve imzalam ıştır. 11. Söz konusu toplant ı tutanağı İl Emniyet Müdür Yard ımc ısı M.Z.A. taraf ından elektronik ortamda üst yaz ı ile, dağıtım k ısm ına "gereği için " ve " Müdüriyet Makam ına" yaz ılmak suretiyle gönderilmi ştir. Bunun üzerine bahse konu olayla ilgili olarak disiplin soruşturmas ı başlatılm ıştır. 12. Yürütülen soru şturma sonucunda 20/8/2015 tarihinde ba şvurucu hakk ında 24/4/1979 tarihli ve 16618 say ılı Resmî Gazete'de yay ımlanan Emniyet Te şkilat ı Disipli n Tüzüğü'nün (Tüzük) 7. maddesinin (D) f ıkras ının (3) numaral ı bendi uyar ınca " Amir ve üstlerinin i şlemlerini ele ştirici nitelikte yaz ı yazmak " eylemi nedeniyle kademe ilerlemesini "24 Ay Süreli Durdurma " cezas ı verilmiştir. 13. Başvurucu, hakk ında tesis olunan disiplin cezas ına karşı Diyarbak ır 1. İdare Mahkemesinde (Mahkeme) iptal davas ı açm ıştır. Mahkeme 24/11/2016 tarihinde davan ın reddine karar vermi ştir. Mahkeme karar ının ilgili k ısm ı şu şekildedir: "Emniyet te şkilat ında istihdam edilen personel, gerek bu göreve atanmalar ı, gerekse yerine getirdikleri hizmetin niteli ği itibariyle di ğer bir k ısım Devlet memurlar ından ayr ılmaktad ır. Bu özelli ği sebebiyle; meslek mensuplar ının gerek hizmet içinde ve gerekse hizmet d ışı yaşamlar ında belli bir disiplin anlay ışını ve mesleki özeni ta şımalar ı esas olup , aksine davran ışlar ın yürürlükteki disiplin tüzü ğü hükümlerine göre yapt ırıma tabi tutulacağı aç ıktır. Bu kapsamda; Diyarbak ır ilinde ya şanabilecek olaylara istinaden şehrin 4 ana giri şinde karayolu üzerinde 24 saat esas ına göre yeni olu şturulan uygulam a noktalar ında var olan eksikliklerin idarece k ısım k ısım giderildi ği ve iyileştirme çal ışmalar ı da devam etmekte olmas ına rağmen uygulama talimat ına ayk ırı olarak uygulama noktalar ındaki tüm rütbeli personelin iki farkl ı zamanda yap ıldığı belirtilen toplant ıya kat ıldıklar ı, onlardan sorumlu 2. s ınıf Emniyet Müdürü M.Z.A'n ın da bu duruma izin verme k suretiyle bu yöndeki talimat ına ayk ırı hareket ettikleri, uygulama noktalar ından sorumlu İ Emniyet Müdür Yard ımc ısı 2. s ınıf Emniyet Müdürü M.Z.A'n ın kendisine uygulama noktalar ında görülen eksiklik ve aksakl ıklarla ilgili herhangi bir toplant ı yap ılmas ı ve tutanak tanzim edilmesi gibi bir görevin makam taraf ından verilmedi ği halde idari hiyerarşiyi bozacak şekilde yap ılan toplant ılar sonucu davac ının da aralar ında bulundu ğu toplam 23 rütbeli personelin kat ılımı ile haz ırlanan ve 6 bölüm ve 55 maddeden olu şan toplant ı tutanağının üst yaz ı ile birlikte İl Emniyet Müdürüne elden verilmesi mümkün olmas ına rağmen elektronik ortamda (EBYS) üzerinden gönderildi ği ve yaz ının dağıtım kısm ında gere ği için 'Müdüriyet Makam ına' denilmek suretiyle İl Emniyet Müdürünün şahs ına karşı emrivaki bir tutum ve davran ış sergilendi ği, dolay ısıyla, davac ının bu eylemlerinin, 'amir ve üstlerinin eylem ya da i şlemlerini ele ştirici nitelikte söz söylemek ya da yaz ı yazmak' kapsam ında bulundu ğu sonuç ve kanaatine var ılmıştır." Başvuru Numaras ı: 2017/26460 Karar Tarihi : 21/4/2021 414. Yap ılan istinaf incelemesi sonucunda Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi Üçüncü İdari Dava Dairesi (Daire) 23/3/2017 tarihinde istinaf ba şvurusunun reddine oyçokluğuyla ve kesin olarak karar vermi ştir. Karşıoy yaz ısının ilgili k ısm ı şöyledir: "Davac ının disiplin cezas ı ile cezaland ırılmas ına ilişkin dava konusu i şlemin dayanağını oluşturan Emniyet Te şkilat ı Disiplin Tüzü ğü'nün dayana ğı olan 3201 say ılı Kanun'un 83. maddesinin birinci cümlesinin Anayasa Mahkemesinin yukar ıda yer verile n karar ıyla iptaline karar verilmi ş olmas ı nedeniyle, dava konusu i şlemin de yasal dayana ğı kalmam ıştır. Bu durumda, davac ıya verilen disiplin cezas ının yasal dayana ğının Anayasaya ve hukuka ayk ırı olduğu Anayasa Mahkemesi karar ı ile ortaya konuldu ğundan davac ı istina f talebinin kabulü ile davan ın reddi yolundaki idare mahkemesi karar ının kald ırılmas ına v e dava konusu i şlemin iptaline karar verilmesi gerekti ği oyuyla aksi yöndeki Dairemiz karar ına kat ılmıyorum." 15. Daire karar ı başvurucuya 4/5/2017 tarihinde tebli ğ edilmiştir. Başvurucu 5/6/2017 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İLGİLİ HUKUK A. Ulusal Hukuk 1. Mevzuat16. 4/6/1937 tarihli ve 3201 say ılı Emniyet Te şkilat Kanunu'nun 83. maddesinin 23/1/2017 tarihli ve 29957 say ılı Resmî Gazete'de yay ımlanan 682 say ılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakk ında Kanun Hükmünde Kararname (682 say ılı KHK) ile yürürlükten kald ırılmadan önceki hâli şöyledir: "Gerek inzibat komisyonlar ı taraf ından ve gerek salahiyet dairesinde re'sen verilecek inzibat cezalar ını icap ettiren fiil ve hareketlerin ne oldu ğunu ve cezalar ın derece ve miktar ı, polis mesle ğinin haiz oldu ğu hususiyet ve ehemmiyet gözetilerek tanzim edilece k nizamnamede tayin olunur. Memuriyette ihraç cezas ı müstesnad ır." 17. Yukar ıda an ılan hüküm uyar ınca ç ıkar ılan Tüzük'ün " Disiplin cezalar ı" kena r başlıklı 2. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "Emniyet Te şkilat ı memurlar ına verilecek disiplin cezalar ı şunlard ır: ...Ç) K ısa süreli durdurma, memurun, bulundu ğu kademede ilerlemesinin 4, 6 ya da 10 ay için durdurulmas ıdır. D) Uzun süreli durdurma, memurun, bulundu ğu kademede ilerlemesinin 12, 16, 20 y a da 24 ay durdurulmas ıdır. ..." 18. Tüzük'ün " Uzun süreli durdurma " kenar ba şlıklı 7. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2017/26460 Karar Tarihi : 21/4/2021 5"Uzun süreli durdurma cezas ını gerektiren eylem, i şlem, tutum ve davran ışlar şunlard ır: ... D) 24 ay süreli durdurma; ... 3- Görev içinde ya da d ışında amir ya da üstlerinin eylem ya da i şlemlerini ele ştirici nitelikte söz söylemek ya da yaz ı yazmak, ..." 19. 682 say ılı KHK'n ın "Disiplin cezas ı verilecek fiiller " kenar ba şlıklı 8. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "... (4) K ısa süreli durdurma cezas ını gerektiren fiiller şunlard ır: ...b) Alt ı ay k ısa süreli durdurma cezas ını gerektiren fiiller; ... 5) Görev içinde veya d ışında amir ya da üstlerinin eylem veya i şlemlerini olumsuz yönde ele ştirici nitelikte söz söylemek ya da yaz ı yazmak." 20. 682 say ılı KHK'n ın "Yürürlükten kald ırılan hükümler " kenar ba şlıklı 37. maddesinin (1) numaral ı fıkras ı şöyledir: "4/6/1937 tarihli ve 3201 say ılı Emniyet Te şkilat Kanununun 82 nci maddesinin birinci, üçüncü ve dördüncü f ıkralar ı, 83 üncü, ek 4 üncü, ek 5 inci, ek 6 nc ı, ek 7 nci, ek 8 inci ve ek 9 uncu maddeleri yürürlükten kald ırılmıştır." 21. 31/1/2018 tarihli ve 7068 say ılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakk ında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun'un " Disiplin cezas ı verilece k fiiller " kenar ba şlıklı 8. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "... (4) K ısa süreli durdurma cezas ını gerektiren fiiller şunlard ır: ... b) Alt ı ay k ısa süreli durdurma cezas ını gerektiren fiiller; ...5) Görev içinde veya d ışında amir ya da üstlerinin eylem veya i şlemlerini olumsuz yönde ele ştirici nitelikte söz söylemek ya da yaz ı yazmak." Başvuru Numaras ı: 2017/26460 Karar Tarihi : 21/4/2021 62. Dan ıştay İçtihad ı 22. Dan ıştay farkl ı tarihlerde verdi ği kararlarda; idare hukukunda kural olarak idari işlemlerin yarg ısal denetiminin i şlemin tesis edildi ği tarihte yürürlükte bulunan mevzuata göre yap ıldığını, buna kar şın lehe olan normun uygulanmas ı ilkesinin disiplin cezalar ı yönünden de geçerli oldu ğunu vurgulam ıştır. Bu doğrultuda Dan ıştay, fiilin i şlendiği tarih itibar ıyla yürürlükte bulunan mevzuat ile daha sonra yürürlü ğe giren mevzuat hükümleri farkl ı ise disiplin cezas ı ile cezaland ırılacak olan ki şilerin lehine olan mevzuat hükmünün dikkate al ınmas ı gerektiğine karar vermi ştir (Dan ıştay Beşinci Dairesinin 13/1/2020 tarihli ve E.2016/17074, K.2020/40 say ılı karar ı; Dan ıştay Beşinci Dairesinin 24/12/2019 tarihli ve E.2017/6509, K.2019/6696 say ılı karar ı; Dan ıştay Beşinci Dairesinin 20/12/2018 tarihli ve E.2016/17723, K.2018/18645 say ılı karar ı). 3. Anayasa Mahkemesi İçtihad ı 23. Anayasa Mahkemesi 3201 say ılı Kanun'un 83. maddesinin Anayasa'n ın 38. ve 128. maddelerine ayk ırılığı iddias ıyla iptaline karar verilmesi itiraz ını incelemi ştir. İtiraz konusu kural şöyledir: "Gerek inzibat komisyonlar ı taraf ından ve gerek salahiyet dairesinde re'sen verilecek inzibat cezalar ını icap ettiren fiil ve hareketlerin ne oldu ğunu ve cezalar ın derece ve miktar ı, polis mesle ğinin haiz oldu ğu hususiyet ve ehemmiyet gözetilerek tanzim edilece k nizamnamede tayin olunur. Memuriyette ihraç cezas ı müstesnad ır." 24. Anayasa Mahkemesi yukar ıda an ılan itiraz üzerine yapt ığı inceleme sonucunda "suçta ve cezada kanunilik " ilkesinin daha esnek uyguland ığı idari suçlar yönünden dahi suç ve cezalara ili şkin düzenlemelerin yaln ızca kanun metninde yer almas ının yeterli olmad ığını, kanunda hangi fiile hangi hukuksal yapt ırımın bağland ığının bireyler taraf ından bilinmesi ve eylemlerin sonuçlar ının öngörülebilmesi gerekti ğini vurgulam ıştır. Anayasa Mahkemesi belirtilen şartlar ı taşımayan söz konusu kural ı Anayasa'n ın 38. ve 128. maddelerine ayk ırı bularak iptal etmi ş ancak söz konusu iptal karar ının yürürlü ğe girmesini Resmî Gazete'de yay ımlanmas ından başlayarak bir y ıl süreyle ertelemi ştir (AYM, E.2015/85, K.2016/3, 13/1/2016). Bahse konu karar 29/1/2016 tarihli ve 29608 say ılı Resmî Gazete'de yay ımlanm ış ve bir y ıl sonra yani 29/1/2017 tarihinde yürürlü ğe girmiştir. B. Uluslararas ı Hukuk 25. Avrupa İnsan Haklar ı Sözleşmesi'nin (Sözle şme) 6. maddesinin (1) ve (2) numaral ı fıkralar ı şöyledir: "1. Herkes davas ının, medeni hak ve yükümlülükleriyle ilgili uyu şmazl ıklar ya da cezai alanda kendisine yöneltilen suçlamalar ın esas ı konusunda karar verecek olan, yasayla kurulmuş, bağıms ız ve tarafs ız bir mahkeme taraf ından, kamuya aç ık olarak ve makul bi r süre içinde görülmesini isteme hakk ına sahiptir... 2. Bir suç ile itham edilen herkes, suçlulu ğu yasal olarak sabit oluncaya kadar masum say ılır." 26. Sözle şme'nin 7. maddesinin (1) numaral ı fıkras ı şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2017/26460 Karar Tarihi : 21/4/2021 7"1. Hiç kimse, i şlendiği zaman ulusal veya uluslararas ı hukuka göre suç olu şturmaya n bir eylem veya ihmalden dolay ı suçlu bulunamaz. Ayn ı biçimde, suçun i şlendiği s ırada uygulanabilir olan cezadan daha a ğır bir ceza verilemez." 27. Avrupa İnsan Haklar ı Mahkemesi (A İHM), Sözle şme'nin 7. maddesinde yer alan " suç oluşturmayan eylem " ifadesinden ne anla şılmas ı gerektiğini de Sözle şme'nin 6. maddesinde yer alan " suç ile itham edilme " kavram ına ilişkin ortaya koydu ğu üç k ıstas ile açıklamaktad ır. 28. AİHM, Sözle şme'nin 6. maddesinin (2) numaral ı fıkras ında yer bulan " suç ile itham edilme " kavram ının taraf devletlerin iç hukuklar ındaki kar şılıklar ından bağıms ız, otonom bir yap ıya sahip oldu ğunu vurgulamaktad ır (Adolf/Avusturya, B. No: 8269/78, 26/3/1982, 30). Yine A İHM'e göre tek ba şına "itham " kavram ı da Sözle şme'nin anlam ı dâhilinde anla şılmal ıdır. Bu kapsamda " itham " kavram ı yetkili makamlarca bir ki şiye suç işlediği iddias ının resmî olarak bildirim i şeklinde aç ıklanabilir. Böyle bir tan ım ayn ı zamanda şüpheli kişilerin sonuçlar ından büyük ölçüde etkilendikleri durumlar ı da içine al ır (Deweer/Belçika, B. No: 6903/75, 27/2/1980, 42-46; Eckle/Almanya , B. No: 8130/78, 15/7/1982, 73). 29. AİHM, suç isnad ını değerlendirirken üç kriter dikkate almaktad ır. Bunlar iç hukuktaki s ınıfland ırma, suçun türü ve cezan ın türü ile a ğırlığıdır (Engel v e diğerleri/Hollanda [GK], B. No: 5100/71, 5101/71, 5102/71, 5354/72, 5370/72, 8/6/1976, 82, 83). 30. AİHM'e göre birinci kriterin di ğer kriterlere göre göreceli olarak a ğırlığı olsa da değerlendirme için birinci kriter ancak bir ba şlang ıç noktas ı oluşturur. Şöyle ki e ğer tara f devletin iç hukuku bir eylemi suç olarak nitelendirmi ş ise bu, 6. maddenin kapsam ının uygulanmas ı bak ımından belirleyicidir. Ancak ulusal hukukta böyle bir nitelendirme yok ise AİHM yine de ba şvuru konusu edilen cezai sürecin ulusal s ınıfland ırmas ının ötesine bakacak ve maddi gerçe ği inceleyecektir ( Engel ve di ğerleri/Hollanda , 81). 31. Sözle şme'nin 6. maddesinin kapsam ının uygulanmas ını belirleyecek daha önemli bir kriter olarak de ğerlendirilen ( Jussila/Finlandiya [BD] , B. No: 73053/01, 23/11/2006) suçun türü kriteri ise şu faktörlerin hesaba kat ılmas ını gerektirmektedir: i. Başvuruya konu cezai sürecin do ğrudan -örne ğin bir meslek grubu gibi- belirli bir gruba m ı yönelik oldu ğu yoksa herkes için ba ğlay ıcılığı olan genel bir etki mi yaratt ığı (Bendenoun/Fransa, B. No: 12547/86, 24/2/1994, 47) ii. Cezai sürecin kamu gücünü kullanan bir kamu otoritesi taraf ından yürütülüp yürütülmedi ği (Benham/Birle şik Krall ık [BD], B. No: 19380/92, 10/6/1996, 56) iii. Cezai sürecin cezaland ırıcı ya da cayd ırıcı bir amac ının bulunup bulunmad ığı (Öztürk/Almanya [GK], B. No: 8544/79, 21/2/1984, 53; Bendenoun/Fransa , 47) iv. Cezai sürecin sonunda öngörülen cezan ın uygulanmas ının bir suç tespitine bağlı olup olmad ığı (Benham/Birle şik Krall ık, 56) Başvuru Numaras ı: 2017/26460 Karar Tarihi : 21/4/2021 8v. Benzer cezai süreçlerin di ğer taraf devletlerin hukuklar ında nas ıl sınıfland ırıldığı (Öztürk/Almanya, 53) 32. Üçüncü ve son kriter cezan ın türü ve a ğırlığı ise 6. maddenin uygulanma kapsam ının belirlenmesinde cezai sürecin sonunda öngörülen cezan ın olas ı en yüksek miktar ının da dikkate al ındığını ortaya koymaktad ır (Campbell ve Fell/Birle şik Krall ık, B. No: 7819/77, 7878/77, 28/6/1984, 72; Demicoli/Malta, B. No: 13057/87, 27/8/1991, 34). 33. AİHM'e göre Sözle şme'nin 6. maddesinin cezai süreçler bak ımından kapsam ının belirlenmesinde Engel ve di ğerleri/Hollanda başvurusuna ili şkin kararda alt ı çizilen ikinci ve üçüncü kriterlerin birlikte uygulanmas ı gerekli de ğildir. Yine de her bir kriterin ayr ı ayr ı analizi üzerinden sonuca var ılamayan durumlarda kriterlerin kümülatif olarak değerlendirilmesine ili şkin bir yakla şım da benimsenebilir ( Bendenoun/Fransa , 47). 34. AİHM, söz konusu üç kriteri uygulayarak sonuca ula ştığı disiplin i şlemine kar şı yap ılan bir ba şvuruda ( Çelikateş ve diğerleri/Türkiye (k.k.), B. No: 45824/99, 7/11/2000), kamu görevine giri ş ile kamu görevine son verilmesi şartlar ına karşı yap ılan bir ba şvuruda (Sidabras ve Džiautas/Litvanya (k.k.), B. No: 55480/00 ve 59330/00, 1/7/2003) ve anayasa ihlalleri nedeniyle cumhurba şkan ı aleyhine ba şlatılan itham sürecine kar şı yap ılan bir başvuruda ( Paksas/Litvanya [BD], B. No: 34932/04, 6/1/2011, 64-69) şikâyetlerin Sözleşme'nin 6. ve 7. maddelerinin kapsam ı dışında kald ığı sonucuna varm ıştır. V.İNCELEME VE GEREKÇE 35. Mahkemenin 21/4/2021 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Suçlar ın ve Cezalar ın Kanunili ği İlkesinin İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı 36. Başvurucu; idari para cezas ının Tüzük'e dayan ılarak verildi ğini ancak Tüzük'ün dayand ığı ilgili kanun hükmünün Anayasa Mahkemesi taraf ından iptal edildi ğini, söz konusu iptal karar ından sonra de ğiştirilen mevzuat hükümlerinin de lehine düzenlemeler içerdi ğini fakat bu hususun derece mahkemelerince gözetilmedi ğini ve fazla ceza tayin edildi ğini belirterek suçlar ın ve cezalar ın kanunili ği ilkesinin ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 2. Değerlendirme 37. Anayasa n ın Suç ve cezalara ili şkin esaslar kenar ba şlıklı 38. maddesinin birinci f ıkras ı şöyledir: ''Kimse, i şlendiği zaman yürürlükte bulunan kanunun suç saymad ığı bir fiilden dolay ı cezaland ırılamaz; kimseye suçu i şlediği zaman kanunda o suç için konulmu ş olan cezadan daha ağır bir ceza verilemez.'' 38. Anayasa n ın 148. maddesinin üçüncü f ıkras ı ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un 45. maddesinin (1) numaral ı fıkras ına göre bireysel ba şvurunun incelenebilmesi için kamu gücü taraf ından ihlal edildi ği iddia edilen hakk ın Anayasa da güvence alt ına al ınm ış olmas ının yan ı sıra Başvuru Numaras ı: 2017/26460 Karar Tarihi : 21/4/2021 9Sözleşme'nin ve Türkiye nin taraf oldu ğu Sözleşme'ye ek protokoller kapsam ına da girmesi gerekir. Anayasa ve Sözle şme nin ortak koruma alan ı dışında kalan hak ihlali iddias ını içeren başvurular bireysel ba şvurunun kapsam ında değildir ( Onurhan Solmaz , B. No: 2012/1049, 26/3/2013, 18). 39. Bu do ğrultuda Anayasa Mahkemesinin bireysel ba şvuru ba ğlam ında Anayasa'n ın 38. maddesine ili şkin inceleme yetkisi, an ılan maddenin norm alan ına dâhil olan her türlü yapt ırımı kapsayacak şekilde geni ş olmay ıp Sözleşme çerçevesinde suç isnad ı olarak nitelenebilen yapt ırımlarla s ınırlı tutulmuştur. Diğer bir ifadeyle Anayasa Mahkemesi, bireysel ba şvuruda Anayasa'n ın 38. maddesi kapsam ına giren her türlü yapt ırımın değil sadece Anayasa ile Sözle şme'nin ortak koruma alan ına giren suç isnad ı say ılan yapt ırımlar ın anılan maddedeki güvenceleri ihlal edip etmedi ğini denetleme yetkisini haizdir ( D.M.Ç, B. No: 2014/16941, 24/1/2018, 33; Recep Eşkar, B. No: 2014/14784, 5/4/2018, 28). 40. Anayasa'n ın 38. maddesinin birinci f ıkras ında "Kimse, ... kanunun suç saymad ığı bir fiilden dolay ı cezaland ırılamaz." denilerek suçun kanunili ği, üçüncü f ıkras ında da "Ceza ve ceza yerine geçen güvenlik tedbirleri ancak kanunla konulur." ifadesine yer verilerek cezan ın kanunili ği ilkesi getirilmi ştir. Anayasa'n ın 38. maddesinde yer alan "suçta ve cezada kanunilik" ilkesi uyar ınca, hangi eylemlerin yasakland ığının ve bu yasak eylemlere verilecek cezalar ın hiçbir ku şkuya yer b ırakmayacak biçimde kanunda gösterilmesi buna ilişkin kanunun aç ık, anlaşılır ve s ınırlar ının belli olmas ı gerekir ( D.M.Ç, 35). 41. Uyuşmazl ığın suç ve cezalara ili şkin olmas ı, ihlal iddias ını n Sözleşme'nin 7. ve Anayasa'n ın 38. maddesinin ortak koruma alan ı kapsam ında değerlendirilebilmesinin ön şart ıdır. Bu durumda bireysel ba şvuruya konu somut olayda, disiplin cezas ının ve sonuçlar ının -suçlarda ve cezalarda kanunilik ilkesine yönelik ihlal iddias ı aç ısından- Anayasa ve Sözle şme'nin ortak koruma alan ı içinde yer al ıp almad ığı belirlenmelidir ( Selçu k Özbölük, B. No: 2015/7206, 14/11/2018, 36). 42. Yukar ıda da belirtildi ği üzere Anayasa'n ın 38. maddesi uyar ınca kanunun suç saymad ığı bir fiilden dolay ı bir kimsenin cezaland ırılamayaca ğına ilişkin kural ba ğlam ında "kanunun suç saymad ığı bir fiil" ifadesiyle kastedilenin Sözle şme'nin 6. maddesinde yer alan "suç ile itham edilme" kavram ına ilişkin ortaya konulan k ıstaslar ile uyumlu olarak açıklanmas ı gerekmektedir (bkz. 27-34). 43. İlgili Hukuk k ısm ında al ıntısı yap ılan kararlardan ve yukar ıda yer verilen açıklamalardan anla şıldığı üzere suçlar ın ve cezalar ın kanunili ği ilkesinden inceleme yap ılabilmesi için bir suç isnad ının varl ığı gerekir. Suç isnad ının özerk bir kavram olmas ı nedeniyle bir isnad ın Anayasa'n ın 38. ve Sözle şme'nin 7. maddesi kapsam ında olup olmad ığının tespiti amac ıyla üç ayr ı kriter kullan ılmaktad ır. İlk olarak isnad ın ulusal ceza mevzuat ında suç olarak düzenlenip düzenlenmedi ğine bak ılmal ı ve isnat edilen eylem, ulusal ceza mevzuat ında suç addedilmi şse yap ılan isnat di ğer kriterlerin uygulanmas ına gere k kalmadan suç isnad ı olarak kabul edilmelidir ( B.Y.Ç., B. No: 2013/4554, 15/12/2015, 31). 44.İsnada konu eylemin ulusal mevzuatta suç addedilmedi ği durumlarda ise eylemin suç karakteri ve özelli ği taşıyıp taşımad ığı ile eylem için öngörülen cezan ın ağırlığı ve amac ı dikkate al ınacakt ır. Bu bağlamda disiplin hukuku çerçevesinde yap ılan bir isnad ın cezai anlamda bir suç isnad ı olup olmad ığının belirlenmesinde disiplin cezas ının belirli bir grubu mu yoksa herkesi mi ba ğlad ığı, cayd ırma ve cezaland ırma amac ı içerip içermedi ği, ilgili suçun ceza hukukunda yer alan suçlarla benzerlik ta şıyıp taşımad ığı, uygulanan Başvuru Numaras ı: 2017/26460 Karar Tarihi : 21/4/2021 10usullerin ceza hukuku alan ındaki yarg ısal usullere benzeyip benzemedi ği gibi faktörler dikkate al ınacakt ır (B.Y.Ç., 32). 45. Buna göre ceza hukuku anlam ında suçun herkes taraf ından işlenebilmesi mümkün iken genellikle bir kurumun iç i şleyişiyle veya bir meslek grubunun faaliyetleriyle ilgili olan disiplin suçlar ı, belli s ıfata, mesleki unvana sahip ki şiler taraf ından işlenebildiğinden yaln ızca belirli bir grubu ba ğlamakta ve bu nedenle cezai anlamda suç niteliği taşımamaktad ırlar. Diğer taraftan disiplin hukuku kapsam ında uygulanan bir yapt ırımın ciddi şekilde cayd ırıcı olmas ı veya yapt ırımın sonucunun belirli şartlar dahilinde -para cezas ının ödenmemesi durumunda- hürriyeti ba ğlay ıcı ceza ile ilintilendirilmesi halinde mevzuatta disiplin suçu olarak düzenlenmi ş olmas ına rağmen cezai anlamda bir suçun mevcut oldu ğu kabul edilebilir ( B.Y.Ç., 33). 46. Somut olayda ba şvurucu, Tüzük'ün ilgili hükümleri uyar ınca " Amir ve üstlerinin işlemlerini ele ştirici nitelikte yaz ı yazmak " eylemi nedeniyle kademe ilerlemesini " 24 Ay Süreli Durdurma " şeklinde disiplin cezas ı ile cezaland ırılm ıştır (bkz. 12). Yukar ıda belirtilen ilkeler ışığında somut ba şvuru değerlendirildi ğinde başvurucuya isnat edilen eylemin 26/9/2004 tarihli ve 5237 say ılı Türk Ceza Kanunu'nda ve di ğer ceza hukuku mevzuat ında suç olarak düzenlenmedi ği görülmektedir. Ba şvurucu, emniyet görevlisi olup hakk ında emniyet mensuplar ına ilişkin mevzuat kapsam ında uygulanabilecek disiplin yapt ırımlar ının mesleğin yerine getirilmesine dair edimlere ili şkin bulundu ğu aç ıktır. İsnat edilen eylemlerin belirli bir meslek grubu taraf ından gerçekle ştirilmesinin mümkün oldu ğu, bu meslek grubunda yer almayan ki şileri ilgilendirmedi ği ve disiplin yapt ırımlar ının hürriyeti bağlay ıcı ceza sonucu da do ğurmad ığı anlaşılmaktad ır. Bu nedenlerle ba şvurucuya yöneltilen isnad ın disiplin hukuku alan ında kald ığı ve başvurunun bir suç isnad ının karara ba ğlanmas ına ilişkin bir uyu şmazl ığı konu edinmedi ği aç ıktır. 47. Bu durumda ba şvurucunun disiplin cezas ı ile cezaland ırılmas ı işlemi ve bu yapt ırımın sonuçlar ının Anayasa'n ın 38. maddesi ile Sözle şme'nin 7. maddesinin orta k koruma alan ı kapsam ında dikkate al ınabilecek nitelikte olmad ığının kabul edilmesi gerekmektedir. 48. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının diğer kabul edilebilirlik koşullar ı yönünden incelenmeksizin konu bak ımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir. B.İfade Özgürlü ğünün İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı 49. Başvurucu; disiplin cezas ına konu tutanakta amir ve üstlerin eylemlerine ili şkin bir eleştiri olmad ığını, görev s ıras ındaki sorunlar ın yüksek sesle dile getirilmesi niteli ğindeki söz konusu tutana ğın silsile içerisinde sadece idareye verildi ğini ve tutanakta yer alan hususlar ın düşünceyi aç ıklama ve yayma hürriyeti kapsam ında olduğunu iddia etmi ştir. 2. Değerlendirme 50. Anayasa n ın iddian ın değerlendirilmesinde dayanak al ınacak Düşünceyi açıklama ve yayma hürriyeti kenar başlıklı 26. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2017/26460 Karar Tarihi : 21/4/2021 11 Herkes, dü şünce ve kanaatlerini söz, yaz ı, resim veya ba şka yollarla tek ba şına veya toplu olarak aç ıklama ve yayma hakk ına sahiptir. Bu hürriyet resmi makamlar ın müdahales i olmaks ızın haber veya fikir almak ya da vermek serbestli ğini de kapsar... ...Düşünceyi aç ıklama ve yayma hürriyetinin kullan ılmas ında uygulanacak şekil, şart ve usuller kanunla düzenlenir. a. Kabul Edilebilirlik Yönünden 51. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan ifade özgürlü ğünün ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. b. Esas Yönündeni. Müdahalenin Varl ığı 52. Başvurucuya, göreviyle ilgili tutulan bir tutanak ve bunun üst makama sunulu ş biçimi nedeniyle disiplin cezas ı verilmiştir. Bu şekilde başvurucunun ifade özgürlü ğüne bir müdahalede bulunuldu ğu kabul edilmi ştir. ii. Müdahalenin İhlal Oluşturup Olu şturmad ığı 53. Yukar ıda an ılan müdahale, Anayasa n ın 13. maddesinde belirtilen ko şullara uygun olmad ığı müddetçe Anayasa n ın 26. maddesinin ihlalini te şkil edecektir. Anayasa n ın 13. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: Temel hak ve hürriyetler, ... yaln ızca Anayasan ın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere ba ğlı olarak ve ancak kanunla s ınırlanabilir. Bu s ınırlamalar, ... demokrati k toplum düzeninin ... gereklerine ve ölçülülük ilkesine ayk ırı olamaz. 54. Bu sebeple müdahalenin Anayasa n ın 13. maddesinde öngörülen ve somut başvuruya uygun dü şen kanunlar taraf ından öngörülme, Anayasa n ın ilgili maddesinde belirtilen nedenlere dayanma ve demokratik toplum düzeninin gereklerine uygunluk koşullar ını sağlay ıp sağlamad ığının belirlenmesi gerekir. Buna göre somut olayda öncelikle müdahalenin kanuni dayana ğının bulunup bulunmad ığı incelenecektir. (1) Genel İlkeler 55. Hak ya da özgürlü ğe bir müdahale söz konusu oldu ğunda öncelikle tespiti gereken husus, müdahaleye yetki veren bir kanun hükmünün mevcut olup olmad ığıdır. Anayasa n ın 26. maddesi kapsam ında yap ılan bir müdahalenin kanunilik şart ını sağlad ığının kabul edilebilmesi için Anayasa n ın 26. maddesinin dördüncü f ıkras ı uyar ınca söz konus u müdahalenin kanuni bir dayana ğının bulunmas ı zorunludur (kanunilik şart ına başka bağlamlarda dikkat çeken kararlar için bkz. Tuğba Arslan [GK], B. No: 2014/256, 25/6/2014, 82; Halk Radyo ve Televizyon Yay ıncılık A.Ş. [GK], B. No: 2014/19270, 11/7/2019, 35; Sevim Akat E şki, B. No: 2013/2187, 19/12/2013, 36; Hayriye Özdemir , B. No: 2013/3434, 25/6/2015, 56-61). Başvuru Numaras ı: 2017/26460 Karar Tarihi : 21/4/2021 1256. Temel hak ve özgürlüklerin s ınırland ırılmas ında kanunilik ölçütü ilk olarak şeklî bir kanunun varl ığını gerekli k ılar (Tuğba Arslan, 96). Bir yasama i şlemi olarak kanun Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) iradesinin ürünüdür ve TBMM taraf ından Anayasa da öngörülen kanun yapma usullerine uyularak yap ılan işlemlerdir. Bu anlay ış temel hak ve özgürlükler alan ında önemli bir güvence sa ğlar (Eğitim ve Bilim Emekçileri Sendikas ı ve diğerleri [GK], B. No: 2014/920, 25/5/2017, 54; Halk Radyo ve Televizyon Yay ıncılık A.Ş., 36). 57. Fakat kanunilik ölçütü ayn ı zamanda maddi bir içeri ği de gerektirir ve bu noktada kanunun niteli ği önem kazan ır. Bu anlam ıyla kanunilik ölçütü, s ınırlamaya ili şkin kural ın erişilebilirliğini ve öngörülebilirli ği ile kesinli ğini ifade eden belirliliğini garanti altına al ır (Metin Bayyar ve Halk ın Kurtulu ş Partisi [GK] , B. No: 2014/15220 , 4/6/2015, 56; Eğitim ve Bilim Emekçileri Sendikas ı ve diğerleri , 55; Halk Radyo ve Televizyon Yay ıncılık A.Ş., 37). 58. Belirlilik, bir kural ın keyfîliğe yol açmayacak bir içerikte olmas ını ifade eder. Temel haklar ın s ınırland ırılmas ına ilişkin kanuni düzenlemenin içerik, amaç ve kapsam bak ımından belirli ve muhataplar ının hukuksal durumlar ını alg ılayabilecekleri aç ıklıkta olmas ı gerekir. Bu ilkeye göre yasal düzenlemelerin hem ki şiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve ku şkuya yer vermeyecek şekilde aç ık, net, anla şılır ve uygulanabilir olmas ı, ayr ıca kamu otoritelerinin keyfî uygulamalar ına karşı koruyucu birtak ım güvenceler içermesi gereklidir. Bir kanuni düzenlemede hangi davran ış veya olgulara hangi hukuksal sonuçlar ın bağlanacağı ve bu bağlamda kamusal makamlar için nas ıl bir müdahale yetkisinin do ğacağı belirli bir kesinlik ölçüsünde ortaya konmal ıdır. Bu durumda bireylerin hak ve yükümlülüklerini öngörerek davran ışlar ını bu doğrultuda tanzim etmeleri olanakl ı hâle gelebilir. Böylece hukuk güvenli ği sağlanarak kamu gücünü kullanan organlar ın keyfî davran ışlar ının önüne geçilmi ş olur ( Hayriye Özdemir , 56, 57; Eğitim v e Bilim Emekçileri Sendikas ı ve diğerleri, 56; Halk Radyo ve Televizyon Yay ıncılık A.Ş., 38; Metin Bayyar ve Halk ın Kurtulu ş Partisi, 57; Norm denetimine ili şkin kararlarda belirlili ğe ilişkin aç ıklamalar için çok say ıda karar aras ından bkz. AYM, E.2009/51, K.2010/73, 20/5/2010; AYM, E.2011/18, K.2012/53, 11/4/2012). 59. Bu nitelikleri haiz bir kanuni düzenleme ile uzmanl ık gerektiren veya teknik konulara ili şkin ayr ıntılar ın belirlenmesi konusunda yürütme organ ına yetki verilmesi, kanuni düzenleme ilkesine ayk ırılık oluşturmaz. Di ğer bir ifadeyle disiplin suç ve cezalar ının da çerçevesi kanunla belirlenmeli ve kanun bireyler için belirli bir aç ıklık ve kesinlikte olmal ıdır (Tuncer Y ığcı, B. No: 2015/5402, 6/2/2019, 47; AYM, E.2018/110, K.2018/99, 17/10/2018). (2)İlkelerin Olaya Uygulanmas ı 60. Pozitif hukukta kamu hizmetlerinin bütününü kapsayan genel ve soyut bir disiplin rejimi bulunmamaktad ır. Bunun yerine kapsam ve s ınırlar ı birbirinden farkl ı kısmi kamu hizmeti alanlar ı belirlenmekte ve her birinin disiplin rejimi ayr ıca düzenlenmektedir. Bahse konu dar ve k ısmi düzenlerin sa ğlıklı işleyebilmesi için de ilgili düzene tabi olan kişilere yönelik belirli davran ış kurallar ı getirilmektedir. 61. Disiplin cezalar ı sınırlar ı belirlenmi ş olan söz konusu kamu hizmetlerinin gere ği gibi yürütülmesini sa ğlamak amac ıyla öngörülmü ş, yapma veya yapmama biçiminde beliren davran ış kurallar ının ihlali hâlinde uygulanan idari yapt ırımlard ır. Kamu hizmetlerini Başvuru Numaras ı: 2017/26460 Karar Tarihi : 21/4/2021 13yürütenlerin görev, yetki ve sorumluluklar ı kamu hizmeti ve hizmet gerekleri ile sınırland ırılm ış; bu s ınırlar d ışına ç ıkanlar ın ise disiplin cezalar ı ile cezaland ırılmas ı öngörülmü ştür (AYM, E.2018/14, K.2018/112, 20/12/2018). 62. Somut olayda komiser olarak görev yapan ba şvurucu, yol uygulamas ında görevlendirildikten sonra uygulama noktalar ında görevli olan di ğer rütbeli personellerle yap ılan iki ayr ı toplant ıya kat ılm ış, bu toplant ıya ilişkin tutulan tutanak " gereği için " müdürlük makam ına gönderilmi ş ve bunun sonucunda ba şvurucuya " Amir ve üstlerinin işlemlerini ele ştirici nitelikte yaz ı yazd ığı" gerekçesiyle kademe ilerlemesini " 24 Ay Süreli Durdurma " cezas ı verilmiştir (bkz. 10-12). 63. Başvurucu hakk ındaki disiplin cezas ı işlemi 3201 say ılı Kanun'un 83. maddesi uyar ınca ç ıkar ılan Tüzük'e göre tesis edilmi ştir. Tüzük'ün dayana ğını oluşturan 3201 say ılı Kanun'un 83. maddesinde, disiplin cezalar ını gerektiren fiil ve hareketler ile cezalar ın derece ve miktar ının "polislik mesle ğinin haiz oldu ğu önem ve özellik gözetilerek " düzenlenecek tüzükle belirlenece ği ancak devlet memurlu ğundan ç ıkarma cezas ının bundan müstesna olduğu hükme ba ğlanm ıştır (bkz. 16). 64. Disiplin suçlar ının tüzükle belirlenmesini öngören söz konusu düzenlemeyle getirilen tek ölçüt " polislik mesle ğinin haiz oldu ğu önem ve özelli ğin gözetilmesi " olup bunun dışında herhangi bir kurala yer verilmemi ştir. Böylelikle disiplin suçlar ı yönünden söz konusu kanun metninde soyut ve genel bir ölçüt getirilerek tüzü ğe at ıf yap ılmakla yetinilmi ş; buna karşın içerik bak ımından belirli amac ı gerçekle ştirmeye elveri şli, amaç ve kapsam ı belirlenebilir veya öngörülebilir herhangi bir ölçüte yer verilmemi ştir. Söz konusu kural disiplin suçlar ıyla ilgili genel ilkeleri ortaya koymamakta, çerçeveyi çizmemekte ve disiplin cezalar ını gerektiren eylemleri genel hatlar ıyla da olsa belirlememektedir. Bu hâlde emniyet teşkilat ı mensubu olup disiplin cezas ıyla muhatap olma potansiyeli bulunan ki şiler için söz konusu düzenlemeyle getirilen kanuni bir güvencenin varl ığından söz etmek mümkü n değildir. 65. Yapt ırım konusu eylemleri yasal düzeyde belirlemeyen ve bireylerin hangi somut fiil ve olguya hangi hukuksal yapt ırımın veya sonucun ba ğland ığını yeterli bir aç ıklık ve kesinlikte öngörebilmelerine yasal çerçevede imkân tan ımayan söz konusu düzenlemeye dayanan müdahalenin kanuni dayana ğının bulundu ğundan söz edilemez. Nitekim Anayasa Mahkemesi de benzer de ğerlendirmelerle söz konusu hükmün iptaline karar vermi ştir (bkz. 23, 24). Sonuç olarak ba şvurucunun ifade özgürlü ğüne yap ılan müdahalenin kanunla öngörülmedi ği kanaatine ula şılm ıştır. 66. Başvuruya konu müdahalenin kanunilik şart ını sağlamad ığı anlaşıldığından söz konusu müdahale aç ısından diğer güvence ölçütlerine (bkz. 53, 54) riayet edilip edilmediğinin ayr ıca değerlendirilmesine gerek görülmemi ştir. 67. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurucunun Anayasa'n ın 26. maddesinde güvence altına al ınan ifade özgürlü ğünün ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. C. Diğer İhlal İddialar ı 68. Başvurucunun ifade özgürlü ğünün ihlal edildi ğine karar verildi ğinden eşitlik ilkesinin ve adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin diğer şikâyetleri hakk ında kabu l edilebilirlik ve esas yönünden ayr ıca bir inceleme yap ılmas ına gerek görülmemi ştir. Başvuru Numaras ı: 2017/26460 Karar Tarihi : 21/4/2021 14D. 6216 Say ılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 69. 6216 say ılı Kanun'un 50. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: (1) Esas inceleme sonunda, ba şvurucunun hakk ının ihlal edildi ğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal karar ı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yap ılmas ı gerekenlere hükmedilir (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar ından kaynaklanm ışsa, ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ırmak için yeniden yarg ılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmayan hâllerde ba şvurucu lehin e tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava aç ılmas ı yolu gösterilebilir. Yeniden yarg ılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ında açıklad ığı ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir. 70. Başvurucu; ihlal tespiti, yarg ılaman ın yenilenmesi ve manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi taleplerinde bulunmu ştur. 71. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Do ğan ([GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018) karar ında ihlal sonucuna var ıldığında ihlalin nas ıl ortadan kald ırılacağı hususunda genel ilkeler belirlenmi ştir. Anayasa Mahkemesi di ğer bir karar ında ise bu ilkelerle birlikte ihlal karar ının yerine getirilmemesinin sonuçlar ına da değinmiş ve bu durumun ihlalin devam ı anlam ına gelece ği gibi ilgili hakk ın ikinci kez ihlal edilmesiyle sonuçlanaca ğına da işaret etmiştir (Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , B. No: 2016/12506, 7/11/2019). 72. Bireysel ba şvuru kapsam ında bir temel hakk ın ihlal edildi ğine karar verildi ği takdirde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırıldığından söz edilebilmesi için temel kural mümkün oldu ğunca eski hâle getirmenin yani ihlalden önceki duruma dönülmesinin sağlanmas ıdır. Bunun için ise öncelikle ihlalin kayna ğı belirlenerek devam eden ihlali n durdurulmas ı, ihlale neden olan karar veya i şlemin ve bunlar ın yol açt ığı sonuçlar ın ortadan kald ırılmas ı, varsa ihlalin sebep oldu ğu maddi ve manevi zararlar ın giderilmesi, ayr ıca bu bağlamda uygun görülen di ğer tedbirlerin al ınmas ı gerekmektedir ( Mehmet Do ğan, 55, 57). 73.İhlalin mahkeme karar ından kaynakland ığı veya mahkemenin ihlali gideremedi ği durumlarda Anayasa Mahkemesi, 6216 say ılı Kanun un 50. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 79. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (a) bendi uyar ınca ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere karar ın bir örne ğinin ilgili mahkemeye gönderilmesine hükmeder. An ılan yasal düzenleme, usul hukukundaki benzer hukuki kurumlardan farkl ı olarak ihlali ortadan kald ırmak amac ıyla yeniden yarg ılama sonucunu do ğuran ve bireysel ba şvuruya özgülenen bir giderim yolunu öngörmektedir. Bu nedenle Anayasa Mahkemesi taraf ından ihlal karar ına bağlı olarak yeniden yarg ılama karar ı verildiğinde usul hukukundaki yarg ılaman ın yenilenmesi kurumundan farkl ı olarak ilgili mahkemenin yeniden yarg ılama sebebinin varl ığını kabul hususunda herhangi bir takdir yetkisi bulunmamaktad ır. Dolay ısıyla böyle bir karar ın kendisine ula ştığı mahkemenin yasal yükümlülü ğü, ilgilinin talebini beklemeksizin Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ı nedeniyle yeniden yarg ılama karar ı vererek devam eden ihlalin sonuçlar ını gidermek üzere gereken i şlemleri yerine getirmektir ( Mehmet Do ğan, 58, 59; Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , 57-59, 66, 67). Başvuru Numaras ı: 2017/26460 Karar Tarihi : 21/4/2021 1574.İncelenen ba şvuruda ba şvurucu hakk ında disiplin cezas ı uygulanmak suretiyle ifade özgürlü ğüne yap ılan müdahalenin kanunilik ko şulunu ta şımamas ı nedeniyle başvurucunun ifade özgürlü ğünün ihlal edildi ği sonucuna var ılm ıştır. Bu nedenle ihlali n idarenin i şleminden kaynakland ığı anlaşılmaktad ır. Bununla birlikte disiplin i şleminin iptali istemiyle aç ılan davan ın reddedilmesi ve dolay ısıyla davada ihlalin giderilememesi nedeniyle ihlalin ayn ı zamanda mahkeme karar ından da kaynakland ığı söylenebilir. 75. Bu durumda ifade özgürlü ğünün ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmaktad ır. Yap ılacak yeniden yarg ılama ise bireysel ba şvuruya özgü düzenleme içeren 6216 say ılı Kanun'un 50. maddesinin (2) numaral ı f ıkras ına göre ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ına yöneliktir. Bu kapsamda yap ılmas ı gereken i ş yeniden yarg ılama karar ı verilerek Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ula ştıran nedenleri gideren, ihlal karar ında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar verilmesinden ibarettir. Bu sebeple karar ın bir örne ğinin yeniden yarg ılama yap ılmak üzere Diyarbak ır 1. İdare Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekir. 76. Başvuruda ifade özgürlü ğünün ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulundu ğu ve bunun yeterli bir giderim oldu ğu sonucuna var ıldığından tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekir. 77. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 257,50 TL harç ile 3.600 TL vekâle t ücretinden olu şan toplam 3.857,50 TL yarg ılama giderinin ba şvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜMAç ıklanan gerekçelerle; A. 1. Suçlar ın ve cezalar ın kanunili ği ilkesinin ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın konu bak ımından yetkisizlik nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, 2.İfade özgürlü ğünün ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL ED İLEBİLİR OLDUĞUNA, B. Anayasa'n ın 26. maddesinde güvence alt ına al ınan ifade özgürlü ğünün İHLAL EDİLDİĞİNE, C. Karar ın bir örne ğinin ifade özgürlü ğünün ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere Diyarbak ır 1. İdare Mahkemesine (E.2015/1433, K.2016/1130) GÖNDER İLMESİ NE, D. Başvurucunun tazminat talebinin REDD İNE, E. 257,50 TL harç ile 3.600 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 3.857,50 TL yarg ılama giderinin ba şvurucuya ÖDENMES İNE, F. Ödemenin, karar ın tebliğini takiben ba şvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, Başvuru Numaras ı: 2017/26460 Karar Tarihi : 21/4/2021 16G. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 21/4/2021 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Ba şkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Hicabi DURSUN Recai AKYEL Üye Üye Selahaddin MENTE Ş İrfan FİDAN