TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASA MAHKEMESi iKiNCi BOLUM KARAR MUHTEREM EREN BA VURUSU (Ba vuru Numaras1: 2015/18920) Karar Tarihi: 9/1/2019 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi Ba kan Uyeler Raportor Ba vurucu Vekili : 2015/18920 : 9/1/2019 iKiNCi BOLUM KARAR Engin YILDIRIM Recep KOMURCU Celal Mtimtaz AKINCI Muammer TOP AL M.EminKUZ Fatih HATiPOGLU Muhterem EREN Av. Karar Koray ATAK I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba vuru, tutuklulugun makul stireyi ve kanunda ongortilen azami stireyi a mas1 nedenleriyle ki i htirr
TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASA MAHKEMESi iKiNCi BOLUM KARAR MUHTEREM EREN BA VURUSU (Ba vuru Numaras1: 2015/18920) Karar Tarihi: 9/1/2019 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi Ba kan Uyeler Raportor Ba vurucu Vekili : 2015/18920 : 9/1/2019 iKiNCi BOLUM KARAR Engin YILDIRIM Recep KOMURCU Celal Mtimtaz AKINCI Muammer TOP AL M.EminKUZ Fatih HATiPOGLU Muhterem EREN Av. Karar Koray ATAK I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba vuru, tutuklulugun makul stireyi ve kanunda ongortilen azami stireyi a mas1 nedenleriyle ki i htirriyeti ve gtivenligi hakkmm; yargilamanm makul stirede sonuvlandmlmamas1 nedeniyle de adil yargilanma hakkmm ihlal edildigi iddialanna ili kindir. II. BASVURU SURECi 2. Ba vuru 3/12/2015 tarihinde yapilm1 tlf. 3. Ba vuru, ba vuru formu ve eklerinin idari yonden yap1lan on incelemesinden sonra Komisyona sunulmu tur . 4. Komisyonca ba vurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Boltim tarafmdan yap1lmasma karar verilmi tir. III. OLAY VE OLGULAR 5. Ba vuru formu ve eklerinde ifade edildigi ekliyle ve Ulusal Y arg1 Ag1 Bili im Sistemi (UY AP) arac1hg1yla eri ilen bilgi ve belgeler vervevesinde olaylar ozetle oyledir: 6. Ba vurucu , U ak Cumhuriyet Ba savc1hgmm (Ba savc1hk) talimatiyla 18/6/2013 tarihinde gozaltma almm1 tlf . 7. Savc1hk 19/6/2013 tarihinde ba vurucunun ifadesini alm1 ve aym tarihte kasten oldtirme suvundan tutuklanmas1 istemiyle ba vurucuyu U ak Sulh Ceza Mahkemesine sevk etmi tir. 2 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/18920 : 9/1/2019 8. U ak 2. Sulh Ceza Mahkemesi 19/6/2013 tarihinde ba vurucunun kasten oldtirme srn;undan tutuklanmasma karar vermi tir. 9. Ba savc1hk 3/9/2013 tarihli iddianame ile ba vurucu hakkmda kasten oldtirme, kasten yaralama, silahla tehdit ve 10/7/1953 tarihli ve 6136 say1h Ate li Silahlar ve BH;aklar ile Diger Aletler Hakkmda Kanun'a muhalefet srn;lanndan aym yer Agu Ceza Mahkemesinde kamu davas1 a9m1 tlr. 10. U ak 1. Agu Ceza Mahkemesi (Mahkeme) E.2013/169 say1h dosya tizerinden yarg1lamaya ba lam1 , aynca ba vurucu hakkmda kasten yaralama su9undan a91lan ve yarg1lamasma U ak 1. Agu Ceza Mahkemesinin E.2015/229 say1h dosyasmda ba lanan davanm da as1l yargilama dosyas1 ile birle tirilmesine karar vermi tir. 11. Mahkeme 3/11/2015 tarihli duru mada ba vurucunun tutukluluk halinin devamma karar vermi , ba vurucunun tutuklulugun devam1 karanna yaptig1 itiraz1 U ak 2. Agu Ceza Mahkemesi 16/11/2015 tarihinde reddetmi tir. 12. Amlan karar ba vurucuya 26/11/2015 tarihinde teblig edilmi tir. 13. Ba vurucu 3/12/2015 tarihinde bireysel ba vuruda bulunmu tur. 14. Mahkeme 14/9/2017 tarihinde ba vurucunun kasten oldtirme su9undan 25 y1l hapis, 6136 say1h Kanun'a muhalefet su9undan 10 ay hapis ve adli para cezas1, silahla tehdit su9undan 1 y1l 8 ay hapis ve kasten yaralama su9undan adli para cezas1 ile cezalandmlmasma karar vermi tir. 15. Bireysel ba vurunun incelendigi tarih itibanyla dosya istinaf kanun yolu incelemesinde derdesttir. IV. iLGiLi HUKUK 16. 4/12/2004 tarihli ve 5271 say1h Ceza Muhakemesi Kanunu'nun "Tazminat istemi" kenarba hkh 141. maddesinin (1) numarah fikrasmm ilgili k1sm1 oyledir: "Sur; soru$lurmasz veya kovu$lurmasz szrasznda; a) Kanunlarda belirtilen ko$ullar dz$znda yakalanan , tutuklanan veya tutuklulugunun devamzna karar verilen, b) Kan uni gozaltz siiresi ir;inde hakim oniine r;zkarzlmayan , Ki$iler, maddf ve manevf her tiirlii zararlarznz, Devletten isteyebilirle r. " 17. 5271 say1h Kanun'un "Tazminat isteminin ko ullarz" kenar ba hkh 142. maddesinin (1) numarah fikras1 oyledir: "Karar veya hiikiimlerin kesinlqtiginin ilgilisine tebliginden itibaren iir; ay ve her hdlde karar veya hiikiimlerin kesinle$me tarihini izleyen bir yzl ir;inde tazminat isteminde bulunulabilir. " 3 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/18920 : 9/1/2019 V. iNCELEME VE GEREK(:E 18. Mahkemenin 9/1/2019 tarihinde yapm1 oldugu toplantida ba vuru incelenip geregi dti tiniildti: A. Tutuklulugun Makul Siireyi ve Kanunda Ongoriilen Azami Siireyi A tigma ili kin iddia 1. Ba vurucunun iddialan 19. Ba vurucu; yeterli gerek9e gosterilmeden ablon gerek9elerle tutuklulugunun devamma karar verildigini, uzun stiredir tutuklu oldugunu ve tutukluluk stiresinin kanunda ongortilen stireyi a tigm1 belirterek ki i htirriyeti ve gtivenligi hakkmm ihlal edildigini ileri stirmti llir. 2. Degerlendirme 20. Anayasa'nm "Ki!ji hurriyeti ve guvenligi" kenar ba hkh 19. maddesinin yedinci fikras1 oyledir: 11Tutuklanan kiJilerin, makul sure ir;inde yargzlanmayz ve soruJturma veya kovuJturma szrasznda serbest bzrakzlmayz isteme haklan vardzr. Serbest bzrakzlma ilgilinin yargzlama siiresince duruJmada hazzr bulunmaszm veya hiikmiin yerine getirilmesini saglamak ir;in bir giivenceye baglanabilir. 11 21. Ba vurucunun ikayetlerinin Anayasa 'nm 19. maddesinin yedinci f1kras1 9er9evesinde degerlendirilmesi gerekir. 22. Anayasa'nm 148. maddesinin ti ;tincti fikrasmm son ctimlesi oyledir: 11BaJvuruda bulunabilmek ir;in olagan kanun yollanmn tiiketilmiJ olmasz Jarttzr. 11 23. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say1h Anayasa Mahkemesinin Kurulu u ve Yargilama Usulleri Hakkmda Kanun'un "Bireysel ba:jvuru hakkz" kenar ba hkh 45. maddesinin (2) numarah fikras1 oyledir: 'ihlale neden oldugu ileri siiriilen iJlem, eylem ya da ihmal ir;in kanunda ongoriilmii idari ve yargzsal baJvuru yollarmm tamamzmn bireysel baJvuru yapzlmadan once tiiketilmiJ olmasz gerekir. 11 24. Bireysel ba vuru yolunun ikincil niteligi geregi Anayasa Mahkemesine bireysel ba vuruda bulunabilmek i9in oncelikle olagan kanun yollannm ttiketilmesi zorunludur (Awe Zzraman ve Cennet Ye:jilyurt, B. No: 2012/403, 26/3/2013, 16, 17). 25. Anayasa Mahkemesi, tutuklulugun kanunda ongortilen azami stireyi veya makul stireyi a tlg1 iddias1yla yapilan bireysel ba vurular bakimmdan bireysel ba vurunun incelendigi tarih itibanyla ilk derece mahkemesince mahkumiyet htikmti verilmi ise htiktim kesinle memi olsa da 5271 say1h Kanun'un 141. maddesinde ongortilen tazminat davas1 a9ma imkanmm ttiketilmesi gereken etkili bir hukuk yolu oldugu sonucuna varm1 tu (Ahmet Kubilay Tezcan, B. No: 2014/3473, 25/1/2018, 24-27; Ekrem At1c1, B. No: 2014/15609, 8/3/2018, 27-30). 4 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/18920 : 9/1/2019 26. Bireysel ba vuruda bulunduktan sonra 14/9/2017 tarihinde mahkumiyetine karar verilen ba vurucunun tutuklulugun makul stireyi ve kanunda ongortilen azami stireyi a tigma ili kin iddias1, 5271 say1h Kanun'un 141. maddesi kapsammda a91lacak davada incelenebilir. Bu madde kapsammda a9ilacak dava sonucuna gore ba vurucunun tutuklulugunun makul stireyi a tigmm tespiti halinde gorevli mahkemece ba vurucu lehine tazminata da htikmedilebilecektir. Buna gore 5271 say1h Kanun'un 141. maddesinde belirtilen dava yolu, ba vurucunun durumuna uygun telafi kabiliyetini haiz, etkili bir hukuk yoludur ve bu olagan ba vuru yolu ttiketilmeden yap1lan bireysel ba vurunun incelenmesi bireysel ba vurunun ikincillik niteligi ile bagda mamaktad1r. 27. A91klanan gerek9elerle ba vurunun bu k1smmm ba vuru yollanmn tuketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduguna karar verilmesi gerekir. B. Makul Siirede Yargdanma Hakkmm ihlal Edildigine ili kin iddia 1. Ba vurucunun iddialan 28. Ba vurucu, yarg1lamanm uzun stirdtigtinti belirterek adil yarg1lanma hakkmm ihlal edildigini ileri stirmti llir. b. Degerlendirme 29. Anayasa'nm 148. maddesinin ti ;tincti fikrasmm son ctimlesi oyledir: "Ba,Jvuruda bulunabilmek i9in olagan kanun yollarznzn tiiketilmi,J olmasz .Jarttzr. 11 30. 6216 say1h Kanun'un "Bireysel ba vuru hakkz" kenar ba hkh 45. maddesinin (2) numarah fikras1 oyledir: "jhfale neden oldugu ileri siiriilen i,Jlem, eylem ya da ihmal i9in kanundc ongoriilmii,J idari ve yargzsal ba,Jvuru yollarznzn tamamznzn bireysel ba,Jvuru yapzlmadan once tuketilmi.J olmasz gerekir. 11 31. Amlan Anayasa ve Kanun htiktimlerine gore bireysel ba vuru yoluyla Anayasa Mahkemesine ba vurabilmek i9in olagan kanun yollannm ttiketilmi olmas1 gerekir. Temel hak ve ozgtirltiklere sayg1, devletin tum organlannm anayasal odevi olup bu odevin ihmal edilmesi nedeniyle ortaya 91kan hak ihlallerinin dtizeltilmesi idari ve yarg1sal makamlann gorevidir. Bu nedenle temel hak ve ozgtirltiklerin ihlal edildigine ili kin iddialann oncelikle hukuk sisteminde mevcut idari merciler ve/veya derece mahkemeleri ontinde ileri stirtilmesi, bu makamlar tarafmdan degerlendirilmesi ve bir 9oztime kavu turulmas1 esastu (Awe Zzraman ve Cennet Ye ilyurt, 16). 32. 25/7/2018 tarihli ve 7145 say1h Baz1 Kanun ve Kanun Htikmtinde Karamamelerde Degi iklik Yapilmasma Dair Kanun'un 20. maddesiyle, 9/1/2013 tarihli ve 6384 say1h Avrupa insan Haklan Mahkemesine Yap1lm1 Baz1 Ba vurulann Tazminat Odenmek Suretiyle ;::oztimtine Dair Kanun'a eklenen ge9ici 2. maddeye gore, Anayasa Mahkemesine yap1lan ve mtinhasuan bu maddenin ytirtirltige girdigi 31/7/2018 tarihi itibanyla Anayasa Mahkemesinde derdest olan yargzlamalarm makul surede sonur;landzrzlmadzgz iddias1yla ilgili bireysel ba vurulann Komisyon tarafmdan incelenerek karara baglanmas1 ongortilmti llir. 5 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/18920 : 9/1/2019 33. Anayasa Mahkemesi Ferat Yiiksel (B. No: 2014/13828, 12/9/2018) karannda; yarg1lamalann makul surede sonrn;landmlmad1g1 ya da yarg1 kararlannm ge9 veya eksik icra edildigi ya da hi ; icra edilmedigi iddias1yla 31/7/2018 tarihinden once ger9ekle tirilen bireysel ba vurulara ili kin olarak Tazminat Komisyonuna ba vuru imkanmm getirilmesine ili kin yolu ula 1labilir olma, ba an ans1 sunma ve yeterli giderim saglama kapasitesinin bulunup bulunmad1g1 yonlerinden inceleyerek bu yolun etkililigini tart1 m1 tlf (Ferat Yiiksel, 26). 34. Ferat Yiiksel karannda ozetle; amlan ba vuru yolunun ki ileri mali kulfet altma sokmamas1 ve ba vuruda kolayhk saglamas1 nedenleriyle ula 1labilir oldugu, duzenleni ekli itibanyla ihlal iddialanna makul bir ba an ans1 sunma kapasitesinden mahrum olmad1g1 ve tazminat odenmesine imkan tammas1 ve/veya bu mumkun olmad1gmda ba ka turlu telafi olanaklan sunmas1 nedenleriyle potansiyel olarak yeterli giderim saglama imkanma sahip oldugu hususunda degerlendirmelerde bulunulmu tur (Ferat Yiiksel, 27-34). Bu gerek9eler dogrultusunda Anayasa Mahkemesi ilk bak1 ta ula 1labilir olan ve ihlal iddialanyla ilgili ba an ans1 sunma ve yeterli giderim saglama kapasitesi oldugu gorulen Tazminat Komisyonuna ba vuru yolu tuketilmeden yap1lan ba vurunun incelenmesinin bireysel ba vurunun ikincil niteligi ile bagda mayacag1 sonucuna vararak ba vuru yollannm tuketilmemi olmas1 nedeniyle kabul edilemezlik karan vermi tir (Ferat Yiiksel, 35, 36). 35. Mevcut ba vuruda soz konusu karardan aynlmay1 gerektiren bir durum bulunmamaktadir. 36. A91klanan gerek9elerle ba vurunun bu kismmm da, diger kabul edilebilirlik ko ullan yonunden incelenmeksizin ba vuru yollanmn tiiketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduguna karar verilmesi gerekir. VI. HOKUM A91klanan gerek9elerle; A. 1. Tutuklulugun makul sureyi ve kanunda ongorulen azami sureyi a mas1 nedeniyle ki i hurriyeti ve guvenligi hakkmm ihlal edildigine ili kin iddianm ba vuru yollannm tiiketilmemi olmasz nedeniyle KABUL EDiLEMEZ OLDUGUNA, 2. Makul surede yarg1lanma hakkmm ihlal edildigine ili kin iddianm ba vuru yollannm tiiketilmemi olmasz nedeniyle KABUL EDiLEMEZ OLDUGUNA, B. Yarg1lama giderlerinin ba vurucu uzerinde BIRAKILMASINA 9/1/2019 tarihinde OYBiRLiGiYLE karar verildi. -Oye Ba kan Engin YILDIRIM Recep KOMURC-0 -Oye Muammer TOP AL -Oye Celal Mumtaz AK.INC! -Oye M.EminKUZ 6