TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR S.B. VE D İĞERLERİ BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2016/59765) Karar Tarihi: 17/6/2020 Başvuru Numaras ı: 2016/59765 Karar Tarihi : 17/6/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR RESEN GİZLİLİK KARARI VERİLDİ Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCIRıdvan GÜLEÇ Recai AKYEL Raportör : Elif ÇELİKDEMİR ANKITCI Başvurucular : 1. S.B. 2. A.H.B. 3. B.B. I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, çocu ğun cinsel istismar ına yönelik şikâyetin soru
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR S.B. VE D İĞERLERİ BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2016/59765) Karar Tarihi: 17/6/2020 Başvuru Numaras ı: 2016/59765 Karar Tarihi : 17/6/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR RESEN GİZLİLİK KARARI VERİLDİ Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCIRıdvan GÜLEÇ Recai AKYEL Raportör : Elif ÇELİKDEMİR ANKITCI Başvurucular : 1. S.B. 2. A.H.B. 3. B.B. I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, çocu ğun cinsel istismar ına yönelik şikâyetin soru şturma makamlar ınca etkili soru şturulmamas ı sonucu kovu şturmaya yer olmad ığına karar verilmesi nedeniyle kötü muamele yasa ğının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 16/9/2016 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ında n yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından, başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık görüş bildirmemi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ve Ulusal Yarg ı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) arac ılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde olaylar özetle şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2016/59765 Karar Tarihi : 17/6/2020 38.İkinci ve üçüncü ba şvurucu, birinci ba şvurucunun çocuklar ı olup s ıras ıyla 2006 ve 2005 do ğumludurlar. 9. Türk vatanda şlar ı olan birinci ba şvurucu, e şi ve çocuklar ı İngiltere'de ikamet ederlerken 2015 y ılının Temmuz ay ında tatil nedeniyle Türkiye'ye gelmi şlerdir. Türkiye'ye gelmeden önce çocuklar ında fark etti ği davran ış bozukluklar ının sebebini tespit etmek amac ıyla birinci ba şvurucu S.B., birlikte ya şadıklar ı eve kamera yerle ştirmiştir. 10. Yerle ştirilen kamera vas ıtas ıyla elde edilen görüntülerde, birinci ba şvurucunun eşi D.B.nin ortak çocuklar ı olan ikinci ve üçüncü ba şvuruculara yönelik cinsel istismara yönelik davran ışlar ının olduğu iddias ıyla S.B. Denizli Cumhuriyet Ba şsavc ılığına (Savc ılık) şikâyette bulunmu ştur. 11. Bu arada S.B.nin e şi D.B. aleyhine Denizli 2. Aile Mahkemesinde bo şanma davas ı açmas ının ertesinde D.B. yan ında çocuklar ı olmaks ızın İngiltere'ye dönmü ş, hakk ındaki suçlamay ı reddetmi ş ve S.B.yi özel hayat ın gizliliğini ihlal etme suçunu i şlediği iddias ıyla Savc ılığa şikâyet etmi ştir. 12. Savc ılıkça 22/12/2015 tarihinde çocu ğun cinsel istismar ı ve özel hayat ın gizliliğini ihlal etme suçlar ından yürütülen iki soru şturma, aralar ında bağlant ı olduğu gerekçesiyle birle ştirilmiştir. 13. Başvurucu S.B. soru şturma dosyas ına, çocuklar ın ruhsal tedavi gördü ğüne dair sağlık ve değerlendirme raporlar ı sunmuştur. 14. Pamukkale Üniversitesi Çocuk ve Ergen Ruh Sa ğlığı ve Hastal ıklar ı Ana Bilim Dal ı taraf ından düzenlenen 11/1/2016 tarihli raporlara göre çocuklar " depresif duygudurum ile giden uyum bozuklu ğu" tan ısı ile takip ve tedavi edilmektedir. 15. Özel bir psikoloji ve aile dan ışma merkezi taraf ından düzenlenen 16/12/2015 tarihli değerlendirme raporuna göre anneye kar şı aşırı korku tepkileri gözlemlenen çocuklar ın anneleriyle olan ili şkileri nedeniyle ortaya ç ıkan duygusal tahribatla ilgili uzun süreli psikiyatrik ve psikolojik destek almalar ı gerekmektedir. 16. Kolluk arac ılığıyla dinlenen çocuk ba şvuruculardan B.B, soru şturma konusu olayla ilgili ifade vermek istemezken, di ğer çocuk A.H.B. babas ının iddialar ını kısmen doğrular mahiyette beyanda bulunmu ştur. 17. Başvurucu A.H.B.nin ifadesine göre annesi D.B. evde iç çama şırlar ıyla dolaşmış, cinsel organlar ını göstermi ş, çocuklar ın da kendi cinsel organlar ını göstermelerini istemiş, onlara dokunmu ş ve zaman zaman çocuklara küfürle hitap etmi ştir. 18. Birinci ba şvurucunun akrabalar ı olan F.K. ve A.K. çocuklardaki davran ış bozukluklar ına ilişkin tan ıklık yapm ış, ayr ıca A.K. çocuklar ının önünde şüpheli D.B.nin baz ı cinsel davran ışlar ını gördüğünü ifade etmi ştir. 19. Yap ılan soruşturma sonucu Savc ılık 28/1/2016 tarihinde, çocu ğun cinsel istismar ı suçuna ili şkin olarak D.B. hakk ında kovu şturma yap ılmas ına yer olmad ığına karar vermiştir. Karar ın gerekçesi şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2016/59765 Karar Tarihi : 17/6/2020 4"Her ne kadar mü şteki gizli kay ıtlarla eve kamera yerle ştirerek takibat yapm ış ise de, elde edilen yasak delillerle hüküm kurulamayaca ğı ve mahkumiyet karar ı verilemeyece ği, Yarg ıtay' ın bir çok içtihat kararlar ında belirtilmi ş olmas ı nedeniyle şüpheli hakk ında yüklenen suçtan kamu ad ına kovuşturmaya yer olmad ığına.." 20. Diğer taraftan bu soru şturmayla birlikte yürütülen özel hayat ın gizliliğini ihlal etme suçuna yönelik olarak birinci ba şvurucu hakk ında yap ılan soruşturmaya ili şkin bir işlem yap ılmad ığı, şikâyet hakk ında herhangi bir karar verilmedi ği anlaşılmaktad ır. 21. Savc ılığın D.B. hakk ındaki kovu şturma yap ılmamas ına yönelik karar ına başvurucu S.B. taraf ından yap ılan itiraz, Denizli 2. Sulh Ceza Hâkimli ği taraf ından reddedilmi ş; an ılan karar ba şvurucuya 19/8/2016 tarihinde tebli ğ edilmiştir. 22. Başvurucu 16/9/2016 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. 23. Bireysel ba şvurudan sonra ba şvurucunun e şi D.B. ba şvurucu S.B. aleyhine 25/10/1980 tarihli Uluslararas ı Çocuk Kaç ırman ın Hukuki Yönlerine Dair Lahey Sözle şmesi ile 22/11/2007 tarihli ve 5717 say ılı Uluslararas ı Çocuk Kaç ırman ın Yön ve Kapsam ına Dair Kanun'a dayanarak çocuklar ın mutat meskenine iadesini talep etmi ştir. Talep, Denizli 3. Aile Mahkemesince 25/1/2018 tarihinde reddedilmi ştir. Karar ın gerekçesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "...müşterek çocuklar ın velayetlerinin yarg ılama (bo şanma) sonuçlan ıncaya kada r tedbiren daval ı babaya verilmesine karar verildi ği, daval ı [S.B.nin] müşterek çocuklar ı gönüllü olarak İngiltere'ye iade etmeyece ğini beyan etti ği, müşterek çocuklar ın mahkememi z huzurunda al ınan beyanlar ında davac ı annelerinin kendilerine yönelik olarak cinsel istismarda bulundu ğunu, uygunsuz hal ve hareketler sergiledi ğini, şiddet uygulad ığını, babalar ının yan ında kalmak ve Türkiye'de ya şamak istediklerini, İngiltereye dönme k istemediklerini beyan ettikleri, mahkememizce ald ırılan sosyal inceleme raporunda müşterek çocuklar ın daval ı babalar ı yan ında mutlu olduklar ının ve daval ının sunduğu yaşam standartlar ına uyum sa ğlad ıklar ının gözlemlenmesi, daval ı anne hakk ında müşterek çocuklara yönelik cinsel istismara dair suçlamalar ve deliller bulunmas ı doğrultusunda, müşterek çocuklar ın da davac ı yan ında kalmak istememeleri neticesinde mü şterek çocukla r [B.] ve [A.H.nin] davac ı anneye iade edilmesinin uygun olmayaca ğı kanaatine var ıldığının belirtildiği, müşterek çocuklar ın davac ı annenin davran ışlar ından olumsuz yönde etkilendikleri, bu sebeple psikolojik tedavi gördükleri, çocuklar ın anne yan ında kalmalar ının bedeni, fikri, ahlaki geli şmelerine engel olaca ğı yönünde ciddi ve inand ırıcı deliller bulundu ğu, geri dönmelerinin çocuklar ı fiziki veya psikolojik bir tehlikeye maru z bırakacağı yönünde ciddi risk bulundu ğu, çocuklar ın yaşadıklar ı ortama ve ko şullara uyum sağlad ıklar ı Uluslararas ı Çocuk Kaç ırman ın Hukuki Veçhelerine Dair 1980 tarihli Lahey Sözleşmesinin 13/b maddesi hükmü uyar ınca çocuklar ın mutad meskenlerine iadesi isteminin reddine karar verilmesi gerekti ği..." 24. Başvurucu ve e şi aras ında görülen bo şanma davas ı sonunda Denizli 1. Aile Mahkemesi, 19/2/2019 tarihinde taraflar ın boşanmalar ına ve çocuklar ın velayetlerinin başvurucu S.B.ye verilmesine karar vermi ştir. Karar ın gerekçesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "...daval ının K. isimli erkek ve ba şka erkekleri evine alarak evlilikte bulunmas ı gereken sadakat yükümlülü ğünü ihlal etti ği, B.A. isimli ki şiyle de görü şerek güven sars ıcı davran ışlar sergiledi ği, daval ının çocuklar ına karşı uygunsuz cinsel davran ışlarda bulunduğu, davac ı erkeğin de daval ı kad ına fiziki şiddet uygulad ığı, davac ı erkeğin evin ve Başvuru Numaras ı: 2016/59765 Karar Tarihi : 17/6/2020 5ailesinin ihtiyaçlar ını karşılamayarak birlik görevlerini ihmal etti ği, taraflar aras ında geçimsizlik bulundu ğu ve evlilik birli ğini yürütme iradesinden uzak olduklar ı, evli kalmalar ının kendilerine, mü şterek çocuklar ına, topluma, ailesine fayda sa ğlamayaca ğı, mevcut olaylara göre evlilik birli ğinin, devam ı eşlerden beklenmeyecek derecede, temelinden sars ıldığının kuşkusuz oldu ğu, mahkememizce bo şanmaya neden olan olaylard a daval ı kad ının daha fazla kusurlu oldu ğu kanaatine var ılarak ... taraflar ın boşanmalar ına karar vermek gerekmi ştir. Taraflar ın müşterek çocuklar ı B. ve A.H.nin babalar ının yan ında kal ıyor olmas ı ve kurulu düzeninin bozulmamas ı ve ald ırılan sosyal inceleme raporu ve Denizli 3.Ail e Mahkemesi'nin ... say ılı dosyas ındaki beyanlar ı dikkate al ınarak velayetlerinin davac ı birleşen daval ı babaya verilmesine, ... al ınan sosyal inceleme raporu ve çocuklar ına karşı olan davran ışlar ı dikkate al ınarak yat ılı olmayacak şekilde anneyle şahsi ilişki kurulmuştur... " 25. Boşanma davas ına ilişkin yarg ılama inceleme tarihi itibar ıyla istina f aşamas ındad ır. IV.İLGİLİ HUKUK 26. İlgili ulusal ve uluslararas ı hukuk için bkz. Z.C. [G.K.], B. No: 2013/3262, 11/5/2016, 24-29, 32-43; G.G.K ., B. No: 2014/19797 9/1/2018, 27-33. V.İNCELEME VE GEREKÇE 27. Mahkemenin 17/6/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Başvurucular ın İddialar ı 28. Başvurucu S.B. çocuklar ının anneleri taraf ından cinsel yönden istismar edilmelerine ra ğmen oğlu A.H.B.nin ifadesi ve di ğer deliller göz ard ı edilerek, olaya ili şkin detayl ı araştırma yap ılmaks ızın anneleri hakk ında kovu şturmama karar ı verilmesi nedeniyle başvurucu çocuklar ın Anayasa'n ın 17., 36., 40. ve 41. maddelerinde düzenlenen anayasal haklar ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. B. Değerlendirme 29. Anayasa n ın Kişinin dokunulmazl ığı, maddî ve manevî varl ığı kenar başlıklı 17. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "Herkes, maddî ve manevî varl ığını koruma ve geli ştirme hakk ına sahiptir. ... Kimseye i şkence ve eziyet yap ılamaz; kimse insan haysiyetiyle ba ğdaşmayan bir cezaya veya muameleye tabi tutulamaz. " 30. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Bu sebeple ba şvurucular ın adil yarg ılanma Başvuru Numaras ı: 2016/59765 Karar Tarihi : 17/6/2020 6hakk ına yönelik şikâyetleri Anayasa n ın 17. maddesi kapsam ında kald ığından sadece bu madde yönünden inceleme yap ılm ıştır. Somut ba şvurudaki suçla ilgili iddialar mahiyetleri gereği Anayasa n ın 17/1. veya 17/3. maddelerinde güvence alt ına al ınan maddi ve manevi varl ığın korunmas ı veya kötü muamele yasa ğı kapsam ında olmas ına karşın (Z.C., 47) bir muamelenin Anayasa'n ın 17. maddesinin birinci f ıkras ı gereği maddi ve manevi bütünlü ğün korunmas ı hakk ını aşarak üçüncü f ıkras ı gereği kötü muamele yasa ğına girmesi için asgari bir eşiğe ulaşmas ı gerekmektedir. 31. Bu asgari e şik, göreceli olup her olay ın somut ko şullar ı dikkate al ınarak değerlendirilmelidir. Bu kapsamda muamelenin süresi, bedensel ve ruhsal etkileri ile mağdurun cinsiyeti, ya şı ve sağlık durumu gibi faktörler önem ta şır. Ayr ıca muamelenin ard ındaki saik ve amaç dikkate al ınmal ıdır. Muamelenin gerginlik ve duygu yo ğunluğunun olduğu bir anda meydana gelip gelmedi ği de gözönünde tutulmal ıdır (Cezmi Demir ve diğerleri , B. No: 2013/293, 17/7/2014, 83). 32. Yukar ıda yer verilen k ıstaslar kapsam ında çocu ğun cinsel istismar ı iddias ına yönelik eylemlerin nitelikleri ve sonuçlar ı gereği kötü muamele yasa ğı kapsam ında değerlendirilmesi gerekmektedir. 1. Kabul Edilebilirlik Yönünden 33. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan kötü muamele yasa ğının ihlal edildiğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. 2. Esas Yönünden a. Genel İlkeler 34. Anayasa Mahkemesinin kötü muamele yasa ğı kapsam ında devletin sahip olduğu pozitif yükümlülükler aç ısından benimsedi ği temel yakla şıma göre devletin sorumlulu ğunu gerektirebilecek şartlar alt ında gerçekle şen olaylarda Anayasa'n ın 17. maddesi devlete, bu konuda ihdas edilmi ş bulunan yasal ve idari çerçevenin elindeki tüm imkânlar ı kullanarak maddi ve manevi varl ığı tehlikede olan ki şileri korumak için gere ği gibi uygulanmas ını, buna ilave olarak i şkence ve kötü muamele yasa ğına ilişkin ihlallerin durdurulup cezaland ırılmas ını sağlayacak etkili idari ve yarg ısal tedbirleri alma görevi yüklemektedir ( Serpil Kerimo ğlu ve diğerleri , B. No: 2012/752, 17/9/2013, 52; G.G.K ., 45; E.A. [GK], B. No: 2014/19112 , 17/5/2018 , 49). 35. Anayasa n ın 17. maddesi ayr ıca devlete, ki şilerin işkence ve eziyete ya da insan haysiyetiyle ba ğdaşmayan bir ceza veya muameleye -bu muameleler üçüncü ki şiler taraf ından yap ılm ış olsa bile- maruz b ırak ılmalar ını engelleyecek tedbirler alma ödevini yüklemektedir ( Cezmi Demir ve di ğerleri , 82; G.G.K ., 46; E.A., 50). 36. Devletin pozitif yükümlülü ğünün bir parças ı olarak usul yükümlülü ğü bulunmaktad ır. Bu usul yükümlülü ğü çerçevesinde devlet, her türlü fiziksel ve ruhsal sald ırı olay ının sorumlular ının belirlenmesini ve gerekiyorsa cezaland ırılmas ını sağlayabilecek etkili resmî bir soru şturma yürütmek durumundad ır (Cezmi Demir ve di ğerleri , 106; Tahir Canan , 25). Başvuru Numaras ı: 2016/59765 Karar Tarihi : 17/6/2020 737. Ceza soru şturmas ının amac ı, insan onurunu koruyan hukukun etkili bir şekilde uygulanmas ını ve sorumlular ın hesap vermelerini sa ğlamak olmakla birlikte bu yükümlülük, kesin olarak bir sonuç elde etmeyi de ğil uygun araçlar ı kullanmay ı gerektirir. Di ğer yandan Anayasa'n ın 17. maddesi, ba şvuruculara üçüncü ki şileri bir suç nedeniyle yarg ılatma ya da cezaland ırma hakk ı vermediği gibi devlete tüm yarg ılamalar ı mahkûmiyetle ya da belirli bir ceza karar ıyla sonuçland ırma ödevi de yüklemez ( Cezmi Demir ve di ğerleri, 113; G.G.K ., 48). 38. Kötü muamele konusundaki iddialar uygun delillerle desteklenmelidir. İddia edilen olaylar ın gerçekli ğini tespit etmek için soyut iddiaya dayanan şüphe ötesinde makul kan ıtlar ın varl ığı gerekir. Bu kapsamdaki bir kan ıt yeterince ciddi, aç ık ve tutarl ı emarelerden ya da aksi ispat edilmemi ş birtak ım karinelerden olu şabilir. Bu ba ğlamda kan ıtlar değerlendirilirken ilgililerin süreçteki tutumlar ı da dikkate al ınmal ıdır (Cezmi Demir ve diğerleri , 95; G.G.K ., 49). 39. Ceza soru şturmas ının etkili olmas ı için soru şturma makamlar ının resen harekete geçerek kötü muamele iddias ını ayd ınlatabilecek ve sorumlular ın belirlenmesini sağlayabilecek bütün delilleri tespit etmeleri gerekir ( Cezmi Demir ve di ğerleri, 114; Z.C., 92; G.G.K ., 50). b.İlkelerin Olaya Uygulanmas ı 40. Başvurucu baba, di ğer başvurucular olan çocuklar ının cinsel yönden istismar edildiğini iddia ederek Savc ılığa şikâyetçi olmu ş; konutlar ına gizlice yerle ştirdiği kamera ile elde ettiği görüntüler ile çocuklar ın psikolojik tedavi görmeleri gerekti ğine ve gördüklerine ilişkin değerlendirme ve sa ğlık raporlar ını soruşturma makamlar ına iletmi ştir. Başvurucu S.B. ayr ıca eşi ile aras ında görülen bo şanma davas ı sürecinde elde edilen delilleri -özellikle çocuklar ın beyanlar ını içeren tutanaklar ı- daha sonra soru şturma dosyas ına sunmu ştur. 41. Savc ılıkça, başvurucunun sundu ğu görüntülerin yasak delil kapsam ında kald ığı değerlendirilerek şikâyet edilen e ş hakk ında kovu şturma yap ılmas ına yer olmad ığına karar verilmiştir. Gizlice görüntü elde edilmesi nedeniyle ba şvurucu hakk ında da özel hayat ın gizliliğini ihlal etme suçu yönünden soru şturma aç ılm ış ise de herhangi bir kara r verilmeksizin -dava aç ılmadan veya kovu şturmama karar ı verilmeden- soru şturma kapanm ıştır [nedeni tespit edilememekle birlikte sehven oldu ğu düşünülmektedir]. 42. Başvurucunun gizli kamera görüntülerine (hukuka ayk ırı delile) dayanarak şikayetçi olmas ı nedeniyle soru şturma makamlar ınca, çocu ğun cinsel istismar ı iddias ıyla delil toplanmaks ızın şüpheli anne hakk ında kovu şturmama karar ı verilerek soru şturman ın kapat ılm ış olduğu anlaşılmaktad ır. 43. Çocuklar ın kendilerini korumalar ındaki zorluk ve faillerin bu suçlar ı büyük engellerle kar şılaşmadan işleyebilmeleri, cinsel istismar ın yetişkinlere nazaran çocuklar için daha kolay i şlenmesine neden olmakta ve bu suçlar, çocuklar ın psikolojileri ile fizyolojilerinde yeti şkinlere göre daha a ğır etkiler b ırakmaktad ır. Bu bağlamda söz konusu suçlar ın işlenmesini önleyici ve cayd ırıcı nitelikte tedbirlerin al ınmas ı devletin en önemli pozitif yükümlülüklerinden biridir. Zira Anayasa'da oldu ğu gibi çocuklar ın korunmas ına yönelik taraf ı olduğumuz uluslararas ı sözleşmeler ile tüm uluslararas ı metinlerde de çocuklar ın cinsel istismar ı ve cinsel sömürüsü hakk ında etkili ve cayd ırıcı cezalar düzenlenmesi de dâhil olmak üzere devletlerin bu konuda gerekli tedbirleri almas ına özellikle vurgu yap ılmaktad ır (AYM, E.2015/43, K.2015/101, 12/11/2015, 16). Başvuru Numaras ı: 2016/59765 Karar Tarihi : 17/6/2020 844. Bir taraftan yasal düzenlemelerle çocuklar aleyhine i şlenen cinsel suçlar ın dah a ağır yapt ırımlarla cezaland ırılmas ı öngörülerek bu suçlar ın cayd ırıcılığının artt ırılmas ı hedeflenirken di ğer taraftan bu suçlarla ilgili yap ılan şikâyet veya ihbarlar ın özensiz biçimde soruşturmas ı, hedeflenen cayd ırıcılığı zedeleyecek mahiyettedir. Devletin poziti f yükümlülükleri kapsam ında, gerçekle ştiği iddia edilen çocuklar ın istismarlar ına yönelik eylemlere ili şkin soruşturmalar ın ancak ciddiyetle ve detayl ı yap ılmas ı halinde çocuklar ın korunmas ından tam anlam ıyla söz edilebilecektir. 45. Elbette savunulabilir iddias ı olan ki şilerin soru şturma makamlar ına başvurusuyla ba şlayan soru şturma sürecinin sonunda, eksiksiz toplanan deliller anali z edilirken usulsüz olmas ı nedeniyle de ğerlendirmeye esas al ınmamas ı gerekli görülenle r gerektiğinde yok kabul edilerek bir sonuca ula şılabilir. Anayasa Mahkemesinin yarg ı makamlar ının delil de ğerlendirmesi ve hukuki yorumlar ına müdahale etmesi kural olarak düşünülemez ise de delillerin analizi sonucu ula şılan sonuçlar ın Anayasa'da güvence alt ına alınan temel haklar ı -somut olayda kötü muamele yasa ğını- işlevsiz hâle getirecek mahiyette olmamas ı gerekmektedir. 46. Bu ba ğlamda ba şvurucunun temin etti ği kamera görüntüleri, soru şturma makamlar ınca yasak delil olarak nitelendirilerek de ğerlendirmeye esas al ınmam ıştır. Başvurucu taraf ından delil olarak sunulan görüntülerin hukuka uygun olup olmad ığının olay ın koşullar ının bütün olarak de ğerlendirilmesi suretiyle soru şturma veya yarg ı makamlar ınca detayl ı analiz edilmesi sonucu belirlenebilece ği hususunda şüphe yoktur. Somut olayda görüntülerin sadece ba şvurucunun e şinin bilgisi olmaks ızın elde edilmesi nedeniyle hukuka ayk ırı kabul edildi ği, bununla birlikte sunulan di ğer delillerin Savc ılık karar ında tart ışılmad ığı görülmektedir. 47. Başvurucunun iddialar ını destekledi ği öne sürülen görüntülerin soru şturmay a yans ıyan tek delil olmad ığı anlaşılmaktad ır. Başvurucu çocuklar ile tan ık beyanlar ının yan ı sıra başvurucu baba taraf ından temin edilen çocuklar hakk ındaki sağlık raporlar ı da başvurucunun iddias ını savunulabilir k ılmakta ve bu do ğrultuda kötü muamele yasa ğı bak ımından devletin usul yükümlülü ğünü doğuracak mahiyette bulunmaktad ır. Diğer bir ifadeyle, çocu ğun cinsel istismar ı gibi ağır nitelikteki bir suça ili şkin yap ılan şikâyeti destekleyen makul delillerin varl ığı da dikkate al ındığında suçun soru şturulmas ı için aranan koşullar ın sağland ığı tespit edilebilmektedir. Bu durumda soru şturma makamlar ınca özenle soruşturma yürütülerek tüm delillerin eksiksiz topland ıktan sonra toplanan bu delillerin tart ışılarak bir sonuca ula şılmas ı gerekmektedir. 48. Belirtilen bu tespitler ışığında yürütülecek adli sürecin mutlaka bir dava açılmas ı ya da aç ılan davan ın belli bir hükümle sonuçlanmas ı gerektiği anlam ına gelmemekle birlikte ba şvuru konusu olayda ba şvurucunun makul delillerle destekledi ği savunulabilir bir iddias ı olmas ına karşın soruşturma makamlar ı taraf ından kötü muamele iddialar ının ciddiyetle ö ğrenme çabas ı içinde olunmad ığı değerlendirilerek yürütülen soru şturman ın etkili olmad ığı sonucuna var ılm ıştır. 49. Aç ıklanan gerekçelerle Anayasa n ın 17. maddesinin üçüncü f ıkras ında güvence altına al ınan kötü muamele yasa ğı kapsam ında devletin usul yükümlülü ğünün ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. Başvuru Numaras ı: 2016/59765 Karar Tarihi : 17/6/2020 93. 6216 Say ılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 50. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un 50. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: (1) Esas inceleme sonunda, ba şvurucunun hakk ının ihlal edildi ğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal karar ı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yap ılmas ı gerekenlere hükmedilir (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar ından kaynaklanm ışsa, ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ırmak için yeniden yarg ılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmayan hâllerde ba şvurucu lehin e tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava aç ılmas ı yolu gösterilebilir. Yeniden yarg ılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ında açıklad ığı ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir. 51. Başvurucu ihlalin tespit edilmesini ve soru şturman ın yeniden aç ılmas ını talep etmiştir. 52. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Do ğan karar ında ihlal sonucuna var ıldığında ihlalin nas ıl ortadan kald ırılacağı hususunda genel ilkeler belirlenmi ştir (B. No: 2014/8875, 7/6/2018, [GK]). Mahkeme di ğer bir karar ında ise bu ilkelerle birlikte ihlal karar ının yerine getirilmemesinin sonuçlar ına da değinmiş ve bu durumun ihlalin devam ı anlam ına gelece ği gibi ilgili hakk ın ikinci kez ihlal edilmesiyle sonuçlanaca ğına da işaret etmiştir (Aligül Alkaya ve diğerleri (2) , B.No: 2016/12506, 7/11/2019). 53. Bireysel ba şvuru kapsam ında bir temel hakk ın ihlal edildi ğine karar verildi ği takdirde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırıldığından söz edilebilmesi için temel kural mümkün oldu ğunca eski hâle getirmenin yani ihlalden önceki duruma dönülmesinin sağlanmas ıdır. Bunun için ise öncelikle ihlalin kayna ğı belirlenerek devam eden ihlali n durdurulmas ı, ihlale neden olan karar veya i şlemin ve bunlar ın yol açt ığı sonuçlar ın ortadan kald ırılmas ı, varsa ihlalin sebep oldu ğu maddi ve manevi zararlar ın giderilmesi, ayr ıca bu bağlamda uygun görülen di ğer tedbirlerin al ınmas ı gerekmektedir ( Mehmet Do ğan, 55, 57). 54.İncelenen ba şvuruda kötü muamele yasa ğının ihlal edildi ği sonucuna ulaşılm ıştır. İhlalin soru şturma ve bu kapsamda verilen Savc ılık karar ından kaynakland ığı anlaşılmaktad ır. 55. Bu durumda kötü muamele yasa ğının ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden soru şturma yap ılmas ında hukuki yarar bulunmaktad ır. Yap ılacak yeniden soruşturma ise ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ına yöneliktir. Bu kapsamda yap ılmas ı gereken i ş yeniden soru şturma karar ı verilerek Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ula ştıran nedenleri gideren, ihlal karar ında belirtilen ilkelere uygun yeni bir soruşturma yap ılmas ından ibarettir. Bu sebeple karar ın bir örne ğinin yeniden soru şturma yap ılmak üzere Denizli Cumhuriyet Ba şsavc ılığına gönderilmesine karar verilmesi gerekmektedir. 56. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 239,50 TL harçtan oluşan yarg ılama giderinin ba şvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir. Başvuru Numaras ı: 2016/59765 Karar Tarihi : 17/6/2020 10VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Başvuruya konu olay ın niteliği gereği kamuya aç ık belgelerde ba şvurucular ın kimliğinin GİZLİ TUTULMASINA, B. Kötü muamele yasa ğının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL ED İLEBİLİR OLDUĞUNA, C. Anayasa n ın 17. maddesinin üçüncü f ıkras ında güvence alt ına al ınan kötü muamele yasa ğının usul boyutunun İHLAL ED İLDİĞİNE, D. Karar ın bir örne ğinin kötü muamele yasa ğının usul boyutunun ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden soru şturma yap ılmak üzere Denizli Cumhuriyet Ba şsavc ılığına (Soruşturma 2015/33390) GÖNDER İLMESİNE, E. 239,50 TL harçtan olu şan yarg ılama giderinin ba şvuruculara ÖDENMES İNE, F. Ödemenin, karar ın tebliğini takiben ba şvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, G. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 17/6/2020 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Kadir ÖZKAYA Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCI Üye Üye R ıdvan GÜLEÇ Recai AKYEL