TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR HASAN KULAÇ BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/26493) Karar Tarihi: 12/1/2021 Başvuru Numaras ı: 2018/26493 Karar Tarihi : 12/1/2021 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Muammer TOPALRecai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Raportör : Ferhat YILDIZ Başvurucu : Hasan KULAÇ I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, ceza infaz kurumunda tutuklu olarak bulunan ba şvurucuya gelen mektubun belirli bir k ısm ının, sak ıncal
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR HASAN KULAÇ BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/26493) Karar Tarihi: 12/1/2021 Başvuru Numaras ı: 2018/26493 Karar Tarihi : 12/1/2021 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Muammer TOPALRecai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Raportör : Ferhat YILDIZ Başvurucu : Hasan KULAÇ I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, ceza infaz kurumunda tutuklu olarak bulunan ba şvurucuya gelen mektubun belirli bir k ısm ının, sak ıncal ı bulunup üzeri çizilerek muhatab ına gösterilmemesine karar verilmesi nedeniyle haberle şme hürriyetinin ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 30/7/2018 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ında n yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık görüşünü bildirmi ştir. 6. Başvurucu, Bakanl ığın görüşüne karşı beyanda bulunmu ştur. III. OLAY VE OLGULAR 7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle olaylar özetle şöyledir: 8. Başvurucu, tutuklu olarak Sincan 2. No.lu F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapal ı Ceza İnfaz Kurumunda (Ceza İnfaz Kurumu) bulunmaktad ır. 9. Başvurucunun karde şi taraf ından 23/5/2018 tarihinde ba şvurucuya mektup gönderilmek istenmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2018/26493 Karar Tarihi : 12/1/2021 310. Arkal ı önlü dört sayfadan olu şan mektubun okunmayacak şekilde çizilerek gönderilmeyen k ısımlar ında özetle; ceza infaz kurumu görevlilerinin baz ılar ının, durumlar ını zorlaştıran davran ışlarda bulunabildiklerini, buna ra ğmen kendi bulundu ğu ceza infaz kurumundaki görevlilerin iyi niyetli olduklar ı belirtilmi ş, görevlilerin konumuyla ilgili bir hikayeye yer verilmi ş ve mektubun muhatab ının bulundu ğu ceza infaz kurumunda görevlilerden ayr ıca kötü muameleye maruz kalmad ığı temennisi dile getirilmi ştir. 11. Ceza İnfaz Kurumu Disiplin Kurulu Ba şkanl ığı (Disiplin Kurulu) taraf ından 7/6/2018 tarihinde verilen sak ıncal ı mektup de ğerlendirme karar ıyla söz konusu mektubun anılan k ısımlar ının okunmayacak şekilde çizilerek muhatab ına teslimine karar verilmi ştir. Karar gerekçesinde, mektubun çizilen k ısımlar ında kurum görevlilerine yönelik hakaret ve aşağılay ıcı ifadelerin bulundu ğu belirtilmi ştir. 12. Başvurucu taraf ından Disiplin Kurulu karar ına karşı Ankara Bat ı İnfaz Hâkimliğine (İnfaz Hâkimli ği) yap ılan itiraz 8/6/2018 tarihli kararla reddedilmi ştir. Karar gerekçesinde; Disiplin Kurulu karar ına değinilerek tutuklu hakk ında yap ılan uygulaman ın ceza infaz kurumu kurallar ına uygun oldu ğu, mevzuata ayk ırı bir durumun bulunmad ığı vurgulanm ıştır. 13. Başvurucu taraf ından İnfaz Hâkimli ğinin karar ına karşı Ankara Bat ı 1. Ağır Ceza Mahkemesine yap ılan itiraz reddedilmi ştir. Karar gerekçesinde İnfaz Hâkimli ği taraf ından verilen karar ın usul ve yasaya uygun oldu ğu ifade edilmi ştir. 14. Nihai karar 23/7/2018 tarihinde ba şvurucuya tebli ğ edilmiştir. 15. Başvurucu 30/7/2018 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İLGİLİ HUKUK 16.İlgili hukuk için bkz. ( Ahmet Temiz B. No: 2013/1822, 20/5/2015, 16-20; Tayfur Tunç, B. No: 2017/36327, 10/3/2020, 15-28; Rıdvan Türan, B. No: 2017/20669, 10/3/2020, 15-28; Ahmet Ka ğanarslan ve Di ğerleri , B. No: 2017/16257, 10/3/2020, 18-31). V.İNCELEME VE GEREKÇE 17. Mahkemenin 12/1/2021 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Adli Yard ım Talebi Yönünden 18. Başvurucu, bireysel ba şvuru harç ve giderlerini ödeyemeyecek durumd a olduğunu belirterek adli yard ım talebinde bulunmu ştur. 19. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Şerif Ay (B. No: 2012/1181, 17/9/2013) karar ında belirtilen ilkeler dikkate al ınarak geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeksizin yarg ılama giderlerini ödeme gücünden yoksun oldu ğu anlaşılan başvurucunun açıkça dayanaktan yoksun olmayan adli yard ım talebinin kabulüne karar verilmesi gerekir. Başvuru Numaras ı: 2018/26493 Karar Tarihi : 12/1/2021 4B. Haberle şme Hürriyetinin İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 20. Başvurucu; sak ıncal ı olduğuna karar verilen mektubun ilgili k ısımlar ının hakaret içermediğini, eleştiri mahiyetinde ve a ğır ceza mahkemesi karar ının özensiz oldu ğunu ileri sürmüştür. Başvurucu, bu nedenlerle haberle şme özgürlü ğünün ihlal edildi ğini iddia etmi ştir. 21. Bakanl ık görüşünde; ba şvurucuya gönderilen mektubun tamam ının değil yaln ızca 6. sayfas ının 3. paragraf ı ve 11. sat ırdan sayfa sonuna kadar olan bölümünde "kurum görevlilerine yönelik hakaret ve a şağılay ıcı ifadeler bulunmas ı" gerekçesiyle -mektubun fotokopisinin sak ıncal ı görülen yerlerinin çizilmek suretiyle- ba şvurucuya teslim edilmesi şeklindeki müdahalenin yasal dayana ğı ile meşru amac ı bulunduğu gibi demokratik toplumda gerekli ve orant ılı olduğu anlaşılmakla somut olayda ba şvurucunun haberle şme özgürlü ğü hakk ının ihlâl edilmedi ği belirtilmi ştir. 22. Başvurucu Bakanl ık görüşüne karşı beyan ında; mektupta Ceza İnfaz Kurumu görevlilerine hakaret veya a şağılay ıcı ifadelerin bulunmad ığını, kararlar ın gerekçesiz olduğunu, uygulaman ın mevzuata de ğil evrensel hukuka uygun olmas ı gerektiğini vurgulam ıştır. 2. Değerlendirme 23. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucunun iddialar ının özü, göndermek istediği mektubun Disiplin Kurulunca sak ıncal ı görülerek al ıkonulmas ı nedeniyle haberle şme hürriyetinin engellenmesine ili şkindir. Anayasa Mahkemesinin önceki kararlar ında bu tür başvurular haberle şme hürriyeti kapsam ında incelenmi ştir (Ahmet Temiz, 23; Özkan Kart (2), B. No: 2013/1201, 20/5/2015, 22; Akif İpek, B. No: 2013/9456, 24/6/2015, 23; Ramazan Vural, B. No: 2013/1148, 7/7/2015, 24; Eren Y ıldız, B. No: 2013/759, 7/7/2015, 25; Mustafa Aydin, B. No: 2013/275, 6/10/2015, 24; Tayfur Tunç, 36; Rıdvan Türan, 36). Somut ba şvuruda da bu durumdan ayr ılmay ı gerektirecek bir durum bulunmamaktad ır. a. Kabul Edilebilirlik Yönünden 24. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek bir neden de bulunmad ığı anlaşılan haberle şme hürriyetinin ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. b. Esas Yönünden i. Müdahalenin Varl ığı 25. Anayasa n ın 22. maddesinde, herkesin haberle şme hürriyetine sahip oldu ğu ve haberleşmenin gizlili ğinin esas oldu ğu hüküm alt ına al ınm ıştır. Avrupa İnsan Haklar ı Sözleşmesi'nin (Sözle şme) 8. maddesinde de herkesin haberle şmesine sayg ı gösterilmesini isteme hakk ına sahip oldu ğu düzenlemesine yer verilmi ştir. Anayasa ve Sözle şme nin orta k koruma alan ı, haberle şme hürriyetinin yan ı s ıra içeriği ve biçimi ne olursa olsun haberleşmenin gizlili ğini de güvence alt ına almaktad ır. Haberle şme bağlam ında, bireylerin Başvuru Numaras ı: 2018/26493 Karar Tarihi : 12/1/2021 5karşılıklı ve toplu olarak sözlü, yaz ılı ve görsel ileti şimlerine konu olan ifadelerinin gizliliğinin sağlanmas ı gerekir. Posta, elektronik posta, telefon, faks ve internet arac ılığıyla yap ılan haberle şme faaliyetlerinin haberle şme hürriyeti ve haberle şmenin gizlili ği kapsam ında değerlendirilmesi gerekir ( Mehmet Koray Erya şa, B. No: 2013/6693, 16/4/2015, 49; Ahmet Temiz, 31). 26. Kamu makamlar ının bireyin haberle şme hürriyetine ve haberle şmesinin gizliliğine keyfî bir şekilde müdahale etmelerinin önlenmesi, Anayasa ve Sözle şme ile sağlanan güvenceler kapsam ında yer almaktad ır. Haberle şmenin içeri ğinin denetlenmesi, haberleşmenin gizlili ğine ve dolay ısıyla haberle şme hürriyetine yönelik a ğır bir müdahale oluşturur. Bununla birlikte haberle şme hürriyeti mutlak nitelikte olmay ıp meşru birtak ım sınırlamalara tabidir. Bu kapsamdaki özel s ınırlama ölçütleri, Anayasa n ın 22. maddesinin ikinci f ıkras ında say ılm ıştır (Mehmet Koray Erya şa, 50; Ahmet Temiz, 32). 27. Somut olayda Disiplin Kurulu, ba şvurucuya gelen mektubun çizilen kısımlar ının sak ıncal ı olduğunu değerlendirerek söz konusu mektubun sak ıncal ı görüle n kısımlar ının çizilerek muhatab ına verilmesine karar vermi ştir. Dolay ısıyla an ılan karar ile kamu makamlar ı taraf ından ba şvurucunun haberle şme hürriyetine bir müdahalede bulunuldu ğu aç ıktır. ii. Müdahalenin İhlal Oluşturup Olu şturmad ığı 28. Haberle şme hürriyetine yap ılan müdahale, Anayasa'n ın 22. maddesinin ikinci fıkras ında belirtilen hakl ı sebeplerden bir veya daha fazlas ına dayanmad ığı ve Anayasa'n ın 13. maddesinde belirtilen ko şullara uygun olmad ığı takdirde Anayasa'n ın 22. maddesinin ihlalini te şkil edecektir. Anayasa n ın 13. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "Temel hak ve hürriyetler, ...yaln ızca Anayasan ın ilgili maddelerinde belirtile n sebeplere ba ğlı olarak ve ancak kanunla s ınırlanabilir. Bu s ınırlamalar, ...demokrati k toplum düzeninin ...gereklerine ve ölçülülük ilkesine ayk ırı olamaz." 29. Müdahalenin Anayasa n ın 13. maddesinde öngörülen ve somut ba şvuruya uygun dü şen, kanun taraf ından öngörülme, Anayasa n ın 22. maddesinin ikinci f ıkras ında belirtilen hakl ı sebeplerden bir veya daha fazlas ına dayanma, demokratik toplum düzeninin gereklerine ve ölçülülük ilkesine ayk ırı olmama ko şullar ına uygun olup olmad ığının belirlenmesi gerekir ( Ahmet Temiz, 36). (1) Kanunilik 30. Anayasan ın 13. ve 22. maddeleri uyar ınca haberle şme hürriyetine yap ılan müdahale öncelikle kanunla öngörülmelidir. Müdahalenin yasal dayana ğını oluşturan mevzuat ın ulaşılabilir, yeterince aç ık ve belirli bir eylemin gerektirdi ği sonuçlar aç ısından öngörülebilir olmas ı gerekir ( Ahmet Temiz, 37, 38). 31. Anayasa Mahkemesinin Ahmet Temiz karar ında, somut olayda da uygulanan 13/12/2004 tarihli ve 5275 say ılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfaz ı Hakk ında Kanun'un 68. maddesinin hükümlülerin ceza infaz kurumlar ından yapt ıklar ı yaz ışmalar ın denetimi ve sınırland ırılmas ının kanuni dayana ğını oluşturduğu ve düzenlemenin kanunilik ölçütünü karşılad ığı tespiti yap ılm ıştır (Ahmet Temiz, 37-46). Öte yandan Anayasa'n ın haberle şme hürriyetinin düzenlendi ği 22. maddesinin ikinci f ıkras ında, söz konusu s ınırlama sebeplerine Başvuru Numaras ı: 2018/26493 Karar Tarihi : 12/1/2021 6bağlı kal ınarak yap ılacak s ınırlaman ın ancak usulüne uygun olarak verilecek hâkim karar ıyla mümkün olabilece ği belirtildikten sonra üçüncü f ıkras ında "İstisnalar ın uygulanaca ğı kamu kurum ve kurulu şlar ı kanunda belirtilir. " denilerek bu kural ın da mutlak olmad ığı ve bu kurala baz ı kurumlar yönünden kanunla s ınırlamalar getirilebilece ği aç ıkça düzenlenmi ştir (AYM, E.2014/122, K.2015/123, 30/12/2015, 71). Bu ba ğlamda ceza infaz kurumlar ı, Anayasa'n ın 22. maddesinin üçüncü f ıkras ı kapsam ında istisnalar ın uygulanaca ğı kamu kurumlar ındand ır (Mehmet Koray Erya şa, 74-76; Ahmet Temiz, 41). (2) Meşru Amaç 32. Haberle şme hürriyetine yap ılan müdahalenin me şru kabul edilebilmesi için bu müdahalenin Anayasa n ın 22. maddesinin ikinci f ıkras ında say ılm ış olan millî güvenlik, kamu düzeni, suç i şlenmesinin önlenmesi, genel sa ğlık ve ahlak ın korunmas ı vey a başkalar ının hak ve özgürlüklerinin korunmas ı sebeplerinden biri veya birkaç ına dayanmas ı gerekir ( Ahmet Temiz, 47). 33. Somut olayda haberle şme hürriyetine yap ılan müdahalenin Ceza İnfaz Kurumunun düzeni ile disiplinin sa ğlanmas ı, kamu düzeninin ve güvenli ğinin sağlanmas ı kapsam ında yap ıldığı, bu bağlamda yaz ışmalar ın denetlenmesine yönelik uygulaman ın meşru amaç taşıdığı sonucuna var ılm ıştır. (3) Demokratik Toplum Düzeninin Gereklerine Uygunluk (a) Genel İlkeler 34. Tutuklu ve hükümlüler, Anayasa ve Sözle şme'nin ortak koruma alan ı kapsam ında kalan temel hak ve hürriyetlerin tamam ına kural olarak sahiptir ( Recep Bekik ve diğerleri [GK], B. No: 2016/12936, 27/3/2019, 27; Mehmet Re şit Arslan ve di ğerleri, B. No: 2013/583, 10/12/2014, 65). Bu ba ğlamda tutuklu ve hükümlülerin haberle şme hürriyeti de Anayasa ve Sözle şme kapsam ında koruma alt ındad ır (Ahmet Temiz, 66; Musa Kaya (2), B. No: 2013/2351, 16/9/2015, 62). 35. Bununla birlikte ceza infaz kurumunda tutulman ın kaç ınılmaz sonucu olarak suçun önlenmesi ve disiplinin temini gibi kurumda güvenli ğin sağlanmas ına yönelik kabul edilebilir makul gerekliliklerin olmas ı durumunda tutuklu ve hükümlülerin sahip olduklar ı haklar s ınırlanabilir ( Turan Günana, B. No: 2013/3550, 19/11/2014, 35; Ahmet Temiz, 66). 36. Temel hak ve özgürlüklere yönelik bir müdahalenin demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun kabul edilebilmesi için zorunlu bir toplumsal ihtiyac ı karşılamas ı ve orant ılı olmas ı gerekir. Aç ıktır ki bu ba şlık alt ındaki de ğerlendirme, sınırlaman ın amac ı ile bu amac ı gerçekle ştirmek üzere ba şvurulan araç aras ındaki ilişki üzerinde temellenen ölçülülük ilkesinden ba ğıms ız yap ılamaz. Çünkü Anayasa n ın 13. maddesinde demokratik toplum düzeninin gereklerine ayk ırı olmama ve ölçülülük ilkesin e ayk ırı olmama biçiminde iki ayr ı kritere yer verilmi ş olmakla birlikte bu iki kriter bir bütünün parçalar ı olup aralar ında s ıkı bir ilişki vard ır (Ferhat Üstünda ğ, B. No: 2014/15428, 17/7/2018, 45). 37. Müdahaleyi olu şturan tedbirin zorunlu bir toplumsal ihtiyac ı karşılad ığının kabul edilebilmesi için amaca ula şmaya elveri şli olmas ı, başvurulabilecek en son çare ve Başvuru Numaras ı: 2018/26493 Karar Tarihi : 12/1/2021 7alınabilecek en hafif önlem olarak kendisini göstermesi gerekmektedir. Amaca ula şmaya yard ımc ı olmayan veya ula şılmak istenen amaca nazaran bariz bir biçimde a ğır olan bir müdahalenin zorunlu bir toplumsal ihtiyac ı karşılad ığı söylenemeyecektir ( Ferhat Üstünda ğ, 46). 38.Orant ılılık ise s ınırlamayla ula şılmak istenen amaç ile ba şvurulan s ınırlama tedbiri aras ında dengesizlik bulunmamas ına işaret etmektedir. Di ğer bir ifadeyle orant ılılık, bireyin hakk ı ile kamunun menfaatleri veya müdahalenin amac ı başkalar ının haklar ını korumak ise di ğer bireylerin hak ve menfaatleri aras ında adil bir dengenin kurulmas ına işaret etmektedir. Dengeleme sonucu müdahalede bulunulan hakk ın sahibine terazinin di ğer kefesinde bulunan kamu menfaati veya di ğer bireylerin menfaatine nazaran aç ıkça orant ısız bir külfet yüklendi ğinin tespiti hâlinde orant ılılık ilkesi yönünden bir sorunun varl ığından söz edilebilir ( Ferhat Üstünda ğ, 48). (b) Hükümlü ve Tutuklular ın Mektuplar ının Denetlenmesi Suretiyle Haberleşme Hürriyetine Yap ılan Müdahalelerin Demokratik Toplum Gereklerine Uygunluğunun Denetiminde Gözetilmesi Gereken Hususlar 39. Ceza infaz kurumu yetkilileri, mektup gönderme ve alman ın ceza infaz kurumlar ında bulunan hükümlülerin ve tutuklular ın d ış dünya ile ba ğlant ısında en önemli araçlardan biri oldu ğu gerçeğini gözönünde bulundurarak d ış dünya ile yeterli bir ileti şim sürdürmelerinde mahkûmlara yard ım etmeli ve bunun için onlara uygun deste ği sunmal ıdır (Kahraman Güvenç, B. No: 2013/2072, 3/2/2016, 49; Musa Kaya (2) , 66; Orhan Bingöl , B. No: 2016/9154, 12/11/2019, 29; Mustafa Baysal, B. No: 2016/58482, 11/9/2019, 33, 34). 40. Haberle şme hürriyetine yönelik bir müdahalenin demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun kabul edilebilmesi için zorunlu bir toplumsal ihtiyac ı karşılamas ı ve orant ılı bir müdahale olmas ı gerekir (benzer yöndeki karar için bkz. Ahmet Temiz, 58; Musa Kaya (2), 54; AYM, E.2007/4, K.2007/81, 18/10/2007). 41. Müdahaleyi olu şturan tedbirin zorunlu bir toplumsal ihtiyac ı karşılad ığının kabul edilebilmesi için amaca ula şmaya elveri şli olmas ı, başvurulabilecek en son çare ve alınabilecek en hafif önlem olarak kendisini göstermesi gerekmektedir (baz ı farkl ılıklarla birlikte bkz. Ahmet Temiz, 64, 65; Özkan Kart (2) , 66, 67). Orant ılılık ise bireyin hakk ına yap ılan müdahale ile ula şılmak istenen amaç aras ında adil bir dengenin gözetilmesi gerekliliğini ifade etmektedir (benzer de ğerlendirmeler için bkz. Mehmet Koray Erya şa, 89; Veysi Akta ş (2), B. No: 2015/15982, 6/2/2019, 36). 42. Haberle şme hürriyetine yönelik bir müdahale bak ımından adil dengenin sağlan ıp sağlanmad ığının tespitinde müdahaleyi gerçekle ştiren kamu makamlar ının ve derece mahkemelerinin karar gerekçesi büyük önem ta şır. Kamu makamlar ının ve derece mahkemelerinin temel hak ve özgürlüklere yönelik müdahalenin zorunlu bir ihtiyaca kar şılık geldiğini ve orant ılı olduğunu ilgili ve yeterli bir gerekçe ile ortaya koyma yükümlülü ğü vard ır. Aksi durumda temel haklara yönelik müdahalelerin demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun olarak kabul edilebilmesi mümkün de ğildir. Dolay ısıyla haberle şme hürriyetine gerekçesiz olarak veya Anayasa Mahkemesince ortaya konulan kriterler i karşılamayan bir gerekçe ile yap ılan müdahaleler Anayasa'n ın 22. maddesini ihlal edecektir (benzer yöndeki kararlar için bkz. Ahmet Temiz, 67, 68; Musa Kaya (2) , 64-66; Mehmet Reşit Arslan (3), B. No: 2013/1770, 10/3/2016, 48, 49; Kahraman Güvenç , 43, 44). Başvuru Numaras ı: 2018/26493 Karar Tarihi : 12/1/2021 843. Mevcut ba şvuruya benzer şikâyetlerde derece mahkemelerinin ve kamu gücünü kullanan di ğer organlar ın gerekçelerinin ilgili ve yeterli say ılabilmesi için kararlarda bulunmas ı gereken ve benzer ba şvurular ın koşullar ına göre de ğişebilecek unsurlar şu şekilde sıralanabilir: i. Ceza infaz kurumlar ına gelen veya bu kurumlardan gönderilen yaz ışmalara yap ılan müdahalelere gerekçe olarak gösterilebilecek makul nedenler, somut olay ın tüm koşullar ı dâhilinde objektif bir gözlemciyi haberle şme hakk ının kötüye kullan ıldığına ikna edebilecek nitelikte olaya özgü olgu ve bilgilerle, somut mektuba özgü kabul edilebilir makul gerekçelerle aç ıklanmal ıdır. Sak ıncal ı bulunan mektuptaki hangi ifadelerin hangi nedenlerle ceza infaz kurumu güvenli ğini tehlikeye dü şürdüğünün somut verilere dayan ılarak gerekçelendirilmesi gerekir. 5275 say ılı Kanun'un 68. maddesinin (3) numaral ı fıkras ında Kurumun asayi ş ve güvenliğini tehlikeye dü şüren, görevlileri hedef gösteren, terör ve ç ıkar amaçl ı suç örgütü veya di ğer suç örgütleri mensuplar ının haberle şmelerine neden olan, ki şi veya kurulu şlar ı paniğe yöneltecek yalan ve yanl ış bilgileri, tehdit ve hakareti içeren mektup, faks ve telgraflar ın hükümlüye verilmeyece ği, hükümlü taraf ından yaz ılm ış ise gönderilmeyece ği düzenlenmi ştir. Ceza infaz kurumu disiplin kurulu karar ında veya infaz hâkimli ğinin karar ında sadece bu madde hükmünün yaz ılm ış olmas ı ilgili ve yeterli gerekçe say ılmaz (benzer de ğerlendirmeler için bkz. Ahme t Temiz , 69, 70; Ramazan Vural, 71, 72; Musa Kaya (2) , 67; Kahraman Güvenç , 50-52; Mehmet Re şit Arslan (3) , 56-58; Ercan Oral , B. No: 2013/3827, 3/2/2016, 43, 44; Musa Kaya (3) , 2013/3828, 1/12/2015, 60, 61; Veysel Kaplan , B. No: 2013/1830, 18/11/2015, 63-65; Turan Günana (4), B. No: 2013/8554, 4/11/2015, 67, 68; Abdulvahap Kavak, B. No: 2013/7477, 6/10/2015, 66, 67; Mustafa Aydin , 74; Akif İpek, 72-74; Eren Y ıldız, 80, 81; Mehmet Sabri Yakut, B. No: 2013/9709, 23/3/2016, 48-50; Cumali Karsu, B. No: 2014/971, 19/4/2017, 33, 35; Özkan Kart (3) , B. No: 2016/2251, 12/6/2019, 34; Orhan Bingöl , 35; K.Ö., B. No: 2017/34068, 28/1/2020, 35, 36). ii. Mektubun içeri ği ile birlikte muhatab ının kim oldu ğu da yap ılan değerlendirmede dikkate al ınmal ı, mektubun bu muhataba gönderilmesinin hangi nedenlerle ceza infaz kurumu güvenli ğini ve kamu düzenini tehlikeye dü şüreceğinin açıklanmas ı gerekir. Muhatab ın kim oldu ğuna yönelik olarak imkânlar ölçüsünde bir araştırma yap ılmas ı, bu hususta idari ve yarg ısal makamlarca elde edilen bilgilerin karar gerekçelerine yans ıtılmas ı gerekmektedir ( Ercan Oral, 40; avukata gönderilen mektup ile ilgili olarak bkz. Kemal Yi ğit, B. No: 2013/1700, 20/1/2016, 56; Süleyman Araç, B. No: 2016/9882, 12/6/2019, 39-41; hükümlünün avukat ına ve vasisine gönderdi ği mektuplar ile ilgili olarak bkz. Mehmet Re şit Arslan (3) , 53, 54, 56-58; ba şbakana gönderilen mektup ile ilgili olarak bkz. Abdulvahap Kavak , 66; milletvekillerine gönderilen mektup ile ilgili olarak bkz. Kahraman Güvenç , 47, 50; Mecit Şahinkaya ve Tamer Korkmaz, B. No: 2016/463, 12/9/2019, 39; bir siyasi partinin genel merkezine gönderilen mektup ile ilgili olarak bkz. Mehmet Sabri Yakut, 43, 44; gazetecilere gönderilen mektup ile ilgili olarak bkz. Musa Kaya (2) , 60; Ercan Oral , 44; Mustafa Baysal, 33, 34; sivil toplum kuruluşlar ına ve insan haklar ı derneklerine gönderilen mektup ile ilgili olarak bkz. Orhan Bingöl , 31-33; Keyfo Ba şak ve Şeyhmus Musa , B. No: 2015/17258, 20/9/2018, 36; Murat Türk (5) , B. No: 2016/2826, 20/9/2018, 36, 37; Naif Bal, B. No: 2015/17982, 20/9/2018, 42; Mustafa Aydin , 71; Musa Kaya (2) , 66; Akif İpek, 72; Ramazan Vural , 71). Başvuru Numaras ı: 2018/26493 Karar Tarihi : 12/1/2021 9iii. Mektup içeri ği hakk ında yap ılan değerlendirmede mahpus hakk ında uygulanan infaz rejiminin ve mahkûmiyet sebeplerinin de dikkate al ınmas ı gerekir (Ahmet Temiz, 67; Mehmet Re şit Arslan (3) , 48; Kahraman Güvenç , 43; Musa Kaya (2), 57; Veysel Kaplan , 60; Mustafa Aydin , 68; Murat Karayel, B. No: 2013/2125, 16/9/2015, 70; Ramazan Vural , 68; Eren Y ıldız, 69). Söz konusu bilgilerin somut mektubun al ınmas ı veya gönderilmesine olan etkilerinin (terör ve çıkar amaçl ı suç örgütü veya di ğer suç örgütleri mensuplar ının haberle şmelerine neden olan yahut örgüt üyeleri aras ında motivasyonu art ırmaya yönelik mektupla r gibi) karar gerekçelerinde gösterilmesi gerekmektedir. iv. Her somut olay ın kendine özgü ko şullar ı çerçevesinde mektubun tamam ının alıkonulmas ına karar vermek yerine mektup içinde sak ıncal ı olduğu değerlendirilen baz ı cümlelerin okunmayacak şekilde karalanarak mektubun gönderilmesinin veya muhatab ına verilmesinin mümkün olup olmad ığı değerlendirilmelidir. Bu şekilde mektubun tamam ının al ıkonulmas ı şeklindeki müdahalenin orant ılı olup olmad ığı ortaya konulmal ıdır (Musa Kaya (3), 69, 70; Mehmet Çelebi Çalan (6) , B. No: 2016/14536, 10/12/2019, 31; Osman Evcan, B. No: 2016/10176, 12/6/2019, 35; Murat Karayel (6), B. No: 2013/5034, 9/3/2016, 45; Zeyni Arat, B. No: 2013/3951, 18/2/2016, 46; Turan Günana (4), 73; Ahmet Temiz (4) , B. No: 2013/6208, 18/11/2015, 65; Özkan Kart (2) , 72). (c)İlkelerin Olaya Uygulanmas ı 44. Yukar ıdaki aç ıklamalar çerçevesinde, ceza infaz kurumlar ına gelen veya bu kurumlardan gönderilen yaz ışmalara yap ılan müdahalelerin mektubu gönderen, mektubun muhatab ı ve mektup içeri ği gözetilerek mektuba özgü olgu ve bilgilerle gerekçelendirilmesi ve haberle şme hakk ının kötüye kullan ıldığının objektif bir şekilde ortaya konulmas ı gerektiği söylenebilir. Dolay ısıyla bu kapsamda öncelikle mektubun içeri ğindeki hangi sözlerin neden sak ıncal ı olduğu yeterli bir gerekçe ile gösterilmek zorundad ır. Ayr ıca yaz ışman ın k ısmen sak ıncal ı görülmesi hâlinde, sak ıncal ı görülen k ısımlar ın çizilmesi suretiyle yaz ışman ın muhatab ına ulaştırılma imkân ının olup olmad ığı hususunun da ilgili kararlarda tart ışılmas ı gerekir. 45. Somut olayda Disiplin Kurulu taraf ından sak ıncal ı mektup de ğerlendirme karar ıyla söz konusu mektubun an ılan k ısımlar ında kurum görevlilerine yönelik hakaret ve aşağılay ıcı ifadelerin bulundu ğu belirtilmi ştir. İnfaz Hâkimli ğinin ise bu gerekçeyi tekrarlamakla yetindi ği, mektubun neden sak ıncal ı olduğunun mektubun içerikleriyle ilişkilendirilerek gerekçelendirmedi ği görülmü ştür. Ayr ıca mektubun 5275 say ılı Kanun'un 68. maddesinde yer verilen sebeplerden en az birini içerdi ğinin somut olarak ortaya konulamad ığı değerlendirilmi ştir. Sonuç olarak Disiplin Kurulu ve derece mahkemelerinin karar gerekçelerinde, mektubun al ıkonulmas ına dair mektupla ili şkili, somut bilgilere dayal ı ve yeterli bir gerekçe bulunmad ığı sonucuna var ılm ıştır. 46. Neticede, ba şvuruya konu olayda kamu düzeninin korunmas ı, suçun önlenmesi ile ceza infaz kurumunda disiplinin ve güvenli ğin sağlanmas ına yönelik kabul edilebilir makul gereklilikler somut gerekçelerle ortaya konulmad ığından, di ğer bir deyi şle başvurucuya gönderilen mektubun al ıkonulmas ı suretiyle haberle şme hürriyetine yap ılan müdahale ilgili ve yeterli gerekçelere dayand ırılmad ığından müdahalenin demokratik bir toplumda gerekli olmad ığı kanaatine var ılm ıştır (benzer yönde de ğerlendirmeler için bkz. Tayfur Tunç, 57-60; Rıdvan Türan, 57-60; Ahmet Ka ğanarslan ve Di ğerleri , 58-61). Başvuru Numaras ı: 2018/26493 Karar Tarihi : 12/1/2021 1047. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurucunun Anayasa'n ın 22. maddesinde güvence altına al ınan haberle şme hürriyetinin ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. c. 6216 Say ılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 48. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un 50. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "(1) Esas inceleme sonunda, ba şvurucunun hakk ının ihlal edildi ğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal karar ı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yap ılmas ı gerekenlere hükmedilir (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar ından kaynaklanm ışsa, ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ırmak için yeniden yarg ılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmayan hâllerde ba şvurucu lehin e tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava aç ılmas ı yolu gösterilebilir. Yeniden yarg ılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ında açıklad ığı ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir." 49. Başvurucu, ihlalin sonuçlar ının ortadan kald ırılarak mektubun tamam ının kendisine verilmesini ve 107,40 TL maddi ve manevi tazminata hükmedilmesini talep etmiştir. 50. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Do ğan karar ında ihlal sonucuna var ıldığında ihlalin nas ıl ortadan kald ırılacağı hususunda genel ilkeler belirlenmi ştir (B. No: 2014/8875, 7/6/2018, [GK]). Mahkeme di ğer bir karar ında ise bu ilkelerle birlikte ihlal karar ının yerine getirilmemesinin sonuçlar ına da değinmiş ve bu durumun ihlalin devam ı anlam ına gelece ği gibi ilgili hakk ın ikinci kez ihlal edilmesiyle sonuçlanaca ğına da işaret etmiştir (Aligül Alkaya ve diğerleri (2) , B. No: 2016/12506, 7/11/2019). 51. Bireysel ba şvuru kapsam ında bir temel hakk ın ihlal edildi ğine karar verildi ği takdirde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırıldığından söz edilebilmesi için temel kural mümkün oldu ğunca eski hâle getirmenin yani ihlalden önceki duruma dönülmesinin sağlanmas ıdır. Bunun için ise öncelikle ihlalin kayna ğı belirlenerek devam eden ihlali n durdurulmas ı, ihlale neden olan karar veya i şlemin ve bunlar ın yol açt ığı sonuçlar ın ortadan kald ırılmas ı, varsa ihlalin sebep oldu ğu maddi ve manevi zararlar ın giderilmesi, ayr ıca bu bağlamda uygun görülen di ğer tedbirlerin al ınmas ı gerekmektedir ( Mehmet Do ğan, 55, 57). 52.İhlalin mahkeme karar ından kaynakland ığı veya mahkemenin ihlali gideremedi ği durumlarda Anayasa Mahkemesi, 6216 say ılı Kanunun 50. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı ile İçtüzük ün 79. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (a) bendi uyar ınca, ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere karar ın bir örneğinin ilgili mahkemeye gönderilmesine hükmeder. An ılan yasal düzenleme, usul hukukundaki benzer hukuki kurumlardan farkl ı olarak ihlali ortadan kald ırmak amac ıyla yeniden yarg ılama sonucunu do ğuran ve bireysel ba şvuruya özgülenen bir giderim yolunu öngörmektedir. Bu nedenle Anayasa Mahkemesi taraf ından ihlal karar ına bağlı olarak yeniden yarg ılama karar ı verildiğinde usul hukukundaki yarg ılaman ın yenilenmesi kurumundan farkl ı olarak ilgili mahkemenin yeniden yarg ılama sebebinin varl ığını kabul Başvuru Numaras ı: 2018/26493 Karar Tarihi : 12/1/2021 11hususunda herhangi bir takdir yetkisi bulunmamaktad ır. Dolay ısıyla böyle bir karar kendisine ulaşan mahkemenin yasal yükümlülü ğü, ilgilinin talebini beklemeksizin Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ı nedeniyle yeniden yarg ılama karar ı vererek devam eden ihlali n sonuçlar ını gidermek üzere gereken i şlemleri yerine getirmektir ( Mehmet Do ğan, 58-59; Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , 57-59, 66-67). 53.İncelenen ba şvuruda, Disiplin Kurulunun yeterli ve ilgili gerekçe içermeyen karar ı nedeniyle haberle şme hürriyetinin ihlal edildi ği sonucuna ula şılm ıştır. Dolay ısıyla ihlalin idari i şlemden kaynakland ığı anlaşılmaktad ır. Bununla birlikte İnfaz Hâkimli ği de ihlali giderememi ştir. 54. Bu durumda haberle şme hürriyetinin ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmaktad ır. Yap ılacak yeniden yarg ılama ise bireysel ba şvuruya özgü düzenleme içeren 6216 say ılı Kanun'un 50. maddesinin (2) numaral ı fıkras ına göre ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ına yöneliktir. Bu kapsamda yap ılmas ı gereken i ş yeniden yarg ılama karar ı verilerek Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ula ştıran nedenleri gideren, ihlal karar ında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar verilmesinden ibarettir. Bu sebeple karar ın bir örne ğinin yeniden yarg ılama yap ılmak üzere Ankara Bat ı 1. İnfaz Hâkimli ğine gönderilmesine karar verilmesi gerekmektedir. 55. Öte yandan somut olayda ihlalin tespit edilmesinin ba şvurucunun u ğrad ığı zararlar ın giderilmesi bak ımından yetersiz kalaca ğı aç ıktır. Dolay ısıyla eski hâle getirme kural ı çerçevesinde ihlalin bütün sonuçlar ıyla ortadan kald ırılabilmesi için haberle şme hürriyetinin ihlali nedeniyle yaln ızca ihlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararlar ı karşılığında başvurucuya net 107,40 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Başvurucunun adli yard ım talebinin KABULÜNE, B. Haberle şme hürriyetinin ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL ED İLEBİLİR OLDUĞUNA, C. Anayasa n ın 22. maddesinde güvence alt ına al ınan haberle şme hürriyetini n İHLAL ED İLDİĞİNE, D. Karar ın bir örne ğinin haberle şme hürriyetine yönelik ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere Ankara Bat ı 1. İnfaz Hâkimli ğine (E.2018/3568, K.2018/3526) GÖNDER İLMESİNE, E. Başvurucuya net 107,40 TL manevi tazminat ÖDENMES İNE, maddi tazminat a ilişkin talebin REDD İNE, F. Ödemenin, karar ın tebliğini takiben ba şvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, Başvuru Numaras ı: 2018/26493 Karar Tarihi : 12/1/2021 12G. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 12/1/2021 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Ba şkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Hicabi DURSUN Muammer TOPAL Üye Üye Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ